1 Acute mondzorg voor financieel kwetsbare inwoners

Informatienota

Onderwerp Acute mondzorg voor financieel kwetsbare inwoners Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/79947 Loenen, D. van 3.2 Inkomen MO Rotteveel, S. 0618733260 srotteveelkeeman@haarlem.nl De gemeente Haarlem ondersteunt minima bij de toegang tot mondzorg via verschillende regelingen, zoals de gemeentepolis en bijzondere bijstand. Ondanks deze voorzieningen blijft de toegang tot mondzorg voor een deel van onze inwoners beperkt. Bij acute mondzorg en hogere tandartskosten schieten de bestaande regelingen tekort, waardoor sommige inwoners zorg mijden. Daarnaast hebben dak- en thuislozen nauwelijks toegang tot reguliere tandheelkundige zorg. Om deze hiaten te dichten stelt de gemeente Haarlem in 2025 en 2026 extra geld beschikbaar. Dit stelt het Compassie Netwerk van Dokters van de Wereld in staat om in samenwerking met Stem in de Stad acute mondzorg te blijven bieden aan dak- en thuislozen. Daarnaast starten deze partners samen met Buurts een pilot in Meerwijk om mondzorg aan te bieden aan mensen die zorg mijden vanwege de hoge kosten ervan. De pilot start eind februari en wordt in het voorjaar van 2026 geëvalueerd. Het college onderzoekt zo ook lange-termijn oplossingen om de toegang tot mondzorg te verbeteren, zoals het aanpassen van de gemeentepolis. Hiermee is gevolg gegeven aan de motie ‘Om op een houtje te kunnen bijten, moet je wel tanden hebben.’

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Samenleving

Relevante eerdere besluiten

Motie Om op een houtje te kunnen bijten, moet je wel tanden hebben, aangenomen in raadsvergadering d.d. 12 juli 2024.

Kenmerk: 2025/79947

1/5

Besluit college d.d. 11 februari 2025

1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding In juli 2024 heeft de gemeenteraad de motie Om op een houtje te kunnen bijten, moet je wel tanden hebben aangenomen. Deze motie wijst op de gevolgen van het afschaffen van tandartszorg in het basispakket in 2006 en vraagt het college te onderzoeken hoe de inzet van een straattandarts voor minima in Haarlem kan bijdragen aan het verbeteren van de mondzorg voor kwetsbare groepen in de stad. Deze nota informeert u over de voortzetting en uitbreiding van mondzorgvoorzieningen voor financieel kwetsbare inwoners in de stad en welke stappen worden gezet om te komen tot duurzame oplossingen voor inclusieve en duurzame mondzorg in de stad. Met deze informatienota kan de motie dan ook als afgedaan worden beschouwd. 2. Kernboodschap De gemeente Haarlem ondersteunt financieel kwetsbare inwoners bij mondzorg via verschillende regelingen, zoals de gemeentepolis en bijzondere bijstand. Ondanks deze voorzieningen blijft de toegang tot mondzorg voor een deel van onze inwoners beperkt. Met name bij acute mondzorg en hogere tandartskosten schieten de bestaande regelingen tekort, waardoor sommige inwoners zorg mijden vanwege te hoge kosten. Dak- en thuislozen hebben bovendien nauwelijks toegang tot reguliere tandheelkundige zorg. Om deze hiaten te dichten, stelt de gemeente Haarlem in 2025 en 2026 extra middelen beschikbaar.

Dit stelt het Compassie Netwerk van Dokters van de Wereld, in samenwerking met Stem in de Stad, in staat om acute mondzorg te blijven bieden aan kwetsbare inwoners, zoals dak- en thuislozen. Daarnaast starten deze partners met Buurts vanaf eind februari 2025 een pilot in Meerwijk om mondzorg aan te bieden aan mensen die zorg mijden vanwege de hoge kosten ervan. De pilot wordt gemonitord en in het voorjaar van 2026 geëvalueerd. Het college onderzoekt zo ook lange-termijn oplossingen om de toegang tot mondzorg te verbeteren, zoals het aanpassen van de gemeentepolis. Financieel kwetsbare inwoners in Haarlem ervaren uitdagingen bij het verkrijgen van adequate mondzorg. In Haarlem zijn regelingen zoals de gemeentepolis en bijzondere bijstand beschikbaar om de toegang tot mondzorg te ondersteunen. De gemeentepolis biedt een aanvullende vergoeding van €250 tot €500 voor tandartskosten, waarvan 4.400 volwassenen en 1.700 kinderen gebruikmaken. Desondanks blijkt dat deze regelingen vaak onvoldoende zijn om hogere tandheelkundige kosten te dekken. Dit leidt tot zorgmijding en financiële problemen. Tijdens een bewonersbijeenkomst in

Kenmerk: 2025/79947

2/5

Schalkwijk in 2024 gaven inwoners aan dat de kosten van niet-vergoede tandartszorg een bron van financiële stress vormen. Deze signalen onderstrepen de noodzaak om mondzorg toegankelijker te maken voor financieel kwetsbare inwoners. De bestaande regelingen bieden geen structurele oplossing voor bredere mondzorgproblematiek. De huidige regelingen in Haarlem bieden geen structurele oplossing voor de bredere mondzorgproblematiek. Bijzondere bijstand voor mondzorg is slechts beperkt beschikbaar, bijvoorbeeld voor noodzorg in acute gevallen of voor het dekken van de eigen bijdrage van een gebitsprothese. Daarnaast biedt het Fonds Urgente Noden financiële hulp voor uitsluitend acute mondzorg, zoals pijnbestrijding of andere dringende behandelingen. Zowel vanuit de bijzondere bijstand als het Fonds Urgente Noden wordt de aanvullende tandartsverzekering als voorliggende voorziening beschouwd. De inzet van het Compassie Netwerk via Stem in de Stad voorziet in gepaste noodhulp, maar vereist structurele financiering. De inzet van het Compassie Netwerk via Stem in de Stad biedt waardevolle ondersteuning aan daken thuislozen door het aanbieden van gratis nood-mondzorg. In 2024 heeft dit initiatief ongeveer 200 kwetsbare inwoners geholpen met noodbehandelingen zoals gebitsextracties, ontstekingszorg en noodprotheses.

Met het wegvallen van externe financiering via sponsoring vanaf 2025 dreigt dit aanbod echter onder druk te komen staan. De gemeente Haarlem stelt daarom geld beschikbaar in 2025 en 2026 om de voortzetting van dit initiatief mogelijk te maken en zal in 2026 evalueren of het structureel ingeregeld kan worden. Deze kosten kunnen worden gedekt uit de tijdelijke middelen die de gemeente ontvangt vanuit het Rijk in het kader van het Gezond en Actief leven Akkoord (GALA). De uitbreiding van het Compassie Netwerk naar Meerwijk is een gerichte aanpak voor een wijk met hoge zorgmijding. Meerwijk is een wijk waar veel inwoners kampen met financiële barrières, schaamte over hun gebit en angst voor tandheelkundige behandelingen. Deze factoren leiden vaak tot zorgmijding. In 2025 en 2026 stelt de gemeente Haarlem daarom geld beschikbaar om de inzet van het Compassie Netwerk uit te breiden naar Meerwijk, als onderdeel van de bredere wijkaanpak. Het initiatief biedt laagdrempelige toegang tot nood-mondzorg in samenwerking met lokale partners zoals het wijkteam Meerwijk. Deze uitbreiding ondersteunt inwoners met acute nood en begeleidt hen naar structurele oplossingen. Door samenwerking met lokale partners wordt niet alleen mondzorg geboden, maar ook verbinding gelegd met andere hulpverlenende instanties om bredere problemen aan te pakken.

De uitvoering van de pilot zal worden gemonitord, waarbij een evaluatie zal plaatsvinden in 2026 om de effectiviteit en het bereik vast te stellen.

Kenmerk: 2025/79947

3/5

De landelijke Gemeentepilot Mondzorg helpt om toegang en preventie te verbeteren. Haarlem neemt deel aan de landelijke Gemeentepilot Mondzorg van het ministerie van VWS. Deze pilot biedt een belangrijke kans om de toegankelijkheid en kwaliteit van mondzorg structureel te verbeteren. De landelijke pilot richt zich op bewustwordingscampagnes, het optimaliseren van gemeentelijke regelingen zoals de gemeentepolis, en het stimuleren van preventieve zorg. De opgedane inzichten uit deze pilot kunnen worden gebruikt om duurzame en schaalbare oplossingen te ontwikkelen, die bijdragen aan het verkleinen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Een structurele aanpak is noodzakelijk voor een inclusieve en duurzame mondzorginfrastructuur. De combinatie van kortetermijnmaatregelen zoals de voortzetting en uitbreiding van het Compassie Netwerk in Haarlem, en langetermijnstrategieën gericht op preventie en betere communicatie vormt de basis voor een duurzame aanpak. Door samenwerking met lokale partners, investeringen in preventie en verbeteringen aan de gemeentepolis kunnen zowel acute problemen als onderliggende oorzaken van zorgmijding worden aangepakt. Preventie en bewustwording zijn essentieel om toekomstige problemen te voorkomen.

Investeren in preventieve maatregelen zoals poetsvoorlichting, gastlessen op scholen en bewustwordingscampagnes verlaagt de druk op noodzorg en draagt bij aan het voorkomen van mondgezondheidsproblemen. Deze maatregelen hebben niet alleen een positieve impact op de gezondheid van inwoners, maar ook op de financiële duurzaamheid van de zorg. Deze mogelijke lange-termijn oplossingen zullen in 2025 en 2026 worden onderzocht op wenselijkheid en haalbaarheid. De verbetering van de gemeentepolis biedt kansen voor bredere toegankelijkheid. In 2025 en 2026 wordt onderzocht hoe de gemeentepolis kan worden verbeterd om zorgmijding verder te verminderen. Hierbij wordt in samenwerking met Zorg en Zekerheid gekeken naar mogelijke verbeteringen aan de gemeentepolis voor 2027. Mogelijke verbeteringen zijn onder andere het verhogen van de dekking voor noodzakelijke tandheelkundige zorg en het uitbreiden van de vergoedingen voor achterstallige behandelingen. Deze aanpassingen dragen bij aan een inclusievere zorgstructuur en verminderen de afhankelijkheid van noodvoorzieningen. Aanpassingen in de gemeentepolis kunnen in 2027 worden doorgevoerd, afhankelijk van de evaluatie in het voorjaar van 2026. Maatschappelijke impact en draagvlak versterken de effectiviteit van de aanpak.

De voorgestelde maatregelen versterken het vertrouwen van inwoners in de gemeentelijke ondersteuning en verbeteren hun toegang tot zorg. Dit heeft een positief effect op hun algehele welzijn en maatschappelijke participatie.

Kenmerk: 2025/79947

4/5

3. Consequenties Met een investering van €25.000 in 2025 wordt de continuïteit van het nood-mondzorg aanbod via Stem in de Stad gewaarborgd en kan het Compassie Netwerk worden uitgebreid naar Meerwijk. De financiering in 2025 komt uit de GALA-gelden. Aangezien deze gelden na 2025 niet meer beschikbaar zijn, wordt de financiering in 2026 voortgezet vanuit minima-gelden. In 2026 wordt de aanpak geëvalueerd en op grond daarvan wordt beoordeeld op de aanpak structureel ingebed kan worden waarbij ook de financiële effecten in beeld gebracht worden. 4. Vervolg Het wijkteam Meerwijk coördineert de pilot vanuit het Huis van de Wijk DaVinci. De eerste behandelingen vinden plaats op 28 februari 2025. In 2025 en 2026 wordt onderzoek uitgevoerd naar lange-termijn oplossingen om de toegang tot mondzorg te verbeteren, zoals het herzien van de gemeentepolis. Als dit leidt tot aanpassingen in de gemeentepolissen of veranderingen in uitvoeringsbeleid verwacht het college hier in voorjaar 2026 een besluit over te nemen. Daarnaast zal in de toekomst worden onderzocht of externe financiering van deze initiatieven in Haarlem mogelijk is. In 2024 werd de inzet van het Compassie Netwerk voor dak- en thuislozen via Stem in de Stad gefinancierd door Prodent Unilever. Nu deze subsidie is weggevallen, neemt de gemeente de financiering over voor 2025 en 2026.

Voor de periode na 2026 zal worden onderzocht of externe financiering opnieuw mogelijk is om de continuïteit van de mondzorg te borgen. 5. Bijlagen Geen.

Kenmerk: 2025/79947

5/5