06-30 Transcript Raadsvergadering 30 juni 2025

Dus het zou zonde zijn als we daar niets mee kunnen doen. En tegelijkertijd gaan we over iemands tuin. We gaan ook niet over welke wasmachine iemand heeft en toch bieden we met onze witgoedwissel mensen aan om een duurzame variant te kopen. Dat doen we om onze duurzaamheidsdoelstellingen te halen. De voorzitter: De heer Aerssens. De heer Aerssens: Daarvan vindt de VVD ook niet dat we dat moeten doen. Dus in dat opzicht zijn wij in ieder geval consistent. Maar u geeft geen antwoord op de vraag. Vindt u daadwerkelijk dat het nu belangrijker is om als gemeente eerst bezig te gaan met wat iemand moet doen met zijn eigen achtertuin, die niet op het riool uitkomt of moeten we goed gaan kijken naar wat we als gemeente aan het doen zijn en hoe we onze eigen

17

groen gaan onderhouden? Want wij krijgen het op dit moment niet eens voor elkaar om Spaarnelanden ons groen op een fatsoenlijke manier te laten onderhouden, binnen de marges die we daarvoor kennen. Mevrouw Van den Broek: Zoals ik al zei: het gaat om een grote substantiële oppervlakte. En dit is niet heel erg duur. Je organiseert een paar bijeenkomsten en daarmee kun je mensen echt wel een hoop, een flink eind op weg hebben. En heel veel mensen weten het ook niet. Dus dat is ook echt een stukje bewustwording. Dus de kosten die Spaarnelanden maakt voor het beheer van onderhoud staan echt niet in verhouding tussen de kosten die dit voorstel zal kosten. Voorzitter, het groen. Maar ik ga even door over het beheer. Dus goed dat u dat benoemt. 04 Amendement De laatste klepelloodjes Mevrouw Van den Broek: Voorzitter, het groen dat we hebben, moeten we koesteren en goed beheren, maar soms is er nog een extra zetje nodig. En vorig jaar nam deze raad het amendement aan om versneld afscheid te nemen van de klepelmaaier. Met het toen beschikbaar gestelde budget blijkt dat onvoldoende te lukken. Daarom het volgende amendement: De laatste klepelloodjes. Mede-ingediend door Jouw Haarlem en de SP.

En we stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: aan de beslispunten van de Kadernota 2025 om de investeringen toe te voegen een aanvullend krediet van € 95.000 vrij te geven om in 2026 op de 22 hectare die nu nog gemaaid wordt door de klepelmaaier, over te stappen op een diervriendelijke maaimethode en dit te dekken uit de algemene reserve. En OPH dient deze ook mede in. 31 BIS Motie Westelijk Tuinbouwgebied een mooie toekomst in het verschiet Mevrouw Van den Broek: Er zijn ook plekken in het groen waar niet alleen het groen moet worden beschermd, maar ook extra aandacht nodig is voor de gezondheid van inwoners. En dit geldt zeker voor de inwoners van het Ramplaankwartier, grenzend aan het Westelijk Tuinbouwgebied, die zorgen hebben over het pesticidegebruik op nabijgelegen percelen. Daarom dienen we samen met D66 de motie in Westelijk Tuinbouwgebied een mooie toekomst in het verschiet. Met als dictum: dat we het college vragen om voor het Westelijk Tuinbouwgebied gelijk op te trekken met de provincie, door een visie te ontwikkelen waarbij de gemeente Haarlem inzet op het maximaal versterken van de natuur en het maximaal verbeteren van de water-, lucht- en bodemkwaliteit in het Westelijk Tuingebied. En bij de Programmabegroting 2026 een voorstel te doen voor dit proces en de daarbij benodigde dekking.

30 Motie Op naar 100% gifvrije en biologische inkoop van nieuw Haarlems stadsgroen Mevrouw Van den Broek: Voorzitter, we hebben als overheden natuurlijk zelf een voorbeeldrol ten aanzien van het beschermen en versterken van onze natuurlijke leefomgeving. En dat uit zich onder andere in ons inkoopbeleid van onze bollen, planten, struiken en bomen. En ambtenaren, Spaarnelanden, raadsleden en ook de wethouder waren het daar eigenlijk wel over eens tijdens onze mooie fietstocht door Haarlem. Daarom de motie Op naar 100% gifvrije en biologische inkoop voor nieuw Haarlems stadsgroen. Die verzoekt het college om samen met Spaarnelanden te onderzoeken hoe de inkoop van gifvrij en biologisch SKAL-gecertificeerd stadsschoon versneld en opgeschaald kan worden en wat de financiële consequenties hiervan zijn. En uiterlijk 1 januari 2026 met een concreet voorstel te komen voor een aanpak. 28 Motie Lokale democratie in beweging Mevrouw Van den Broek: Voorzitter, de Partij voor de Dieren is blij dat het Programma nieuwe democratie na versterken lokale democratie wordt verlengd. Juist in tijden waarin het vertrouwen in de overheid onder druk

18

staat, is het noodzakelijk om burgers blijven te betrekken. En de eerste burgerberaden waren wat dat betreft, wat ons betreft in ieder geval een succes. Onze zuiderburen in België hebben al goede ervaring opgedaan met continu burgerberaden. Leest u vooral ook het artikel van Eva Rovers, aanjager van de Nederlandse burgerberaden, waarnaar wordt gelinkt in de motie. Zij is in ieder geval groot voorstander. Dus hier de motie Lokale democratie in beweging. En we vragen het college om te verkennen of het permanente burgerberaad naar Belgisch voorbeeld een middel kan zijn om de betrokkenheid, participatie en zeggenschap van Haarlemmers te vergroten en daarmee de lokale democratie te vernieuwen en te versterken. En de raad hier voor 1 januari 2026 over te informeren. De voorzitter: Dank u wel. U heeft een interruptie van mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Een vraag over dat permanente burgerraad in België. U had het laatst over als voorbeeld het Duitse deel van België, maar neemt u nu Vlaams België en Frans België ... Mevrouw Van den Broek: Dit gaat specifiek over Oost-België, dat is het Duitstalige deel van België, 76.000 inwoners. Mevrouw Van Zetten: Dat is ons voorbeeld? Mevrouw Van den Broek: Ja. Mevrouw Van Zetten: Dan bent u gewoon consequent. Dank u. De voorzitter: De heer Wiedemeijer.

De heer Wiedemeijer: Voorzitter, mijn fractie is in principe enthousiast over het burgerberaad, maar we hebben ook al eerder een in deze raad gesproken over afvalstoffenheffing of het ophalen daarvan voor een volgend burgerberaad. Het burgerberaad is wel uitzonderlijk kostelijk of kostbaar. Kostelijk hoop ik niet. Moet je dan niet pas besluiten om dat in te stellen als je met zijn alleen een onderwerp hebt, in plaats van dat het een soort doel an sich wordt? Mevrouw Van den Broek: Kunt u even de laatste zin herhalen? Want er werd ook iets in mijn oor gefluisterd. De heer Wiedemeijer: Als je hier een goed onderwerp hebt, waar veel discussie over is in de maatschappij, dan kun je besluiten om een burgerberaad in te stellen. Maar u draait het om, we gaan het sowieso permanent doen, dan zien we daarna wel of we een onderwerp hebben. Mevrouw Van den Broek: Volgens mij is er aan onderwerpen waar burgers iets over te zeggen of willen hebben geen gebrek in Haarlem en de motie vraagt vooral om dat te gaan verkennen.

Dus ik zeg niet dat we het per volgend jaar moeten gaan instellen, maar wel om te gaan verkennen van kan dat iets zijn voor Haarlem? 27 Motie Dieren zijn medebewoners Mevrouw Van den Broek: Dan voorzitter, zijn er ook nog andere stadsgenoten van Haarlem die niet in een burgerberaad zitting kunnen nemen, maar er wel op rekenen dat wij goed voor hen zorgen en goed met ze samenleven. U raadt het al, ik heb het over de dieren. In onze communicatie richten we ons vaak op de overlast en niet zozeer op hun nuttige functies in het ecosysteem. In Groningen hebben ze hier al iets op

19

gevonden. Te weten het Handboek Mens-Dier. Als we de dieren waarmee we samenleven beter begrijpen, dan kunnen we hinder zo veel mogelijk voorkomen en stimuleren we een goed gesprek. Dat lijkt ons beter dan een strijd over ratten via de krant te voeren. Daarom de motie Dieren zijn onze medebewoners. Met het dictum: bij de Programmabegroting 2026 met een voorstel te komen om positieve aandacht te vragen voor het samenleven met vrij levende dieren en praktische handvatten te geven dit zo goed mogelijk vorm te geven. En ter aanmoediging de PvdA-, SP- en ChristenUnie-wethouders in Groningen kunnen er heel goed mee uit de voeten. En omdat we ook van de praktische voorstellen zijn, dienen we ook de motie rat mede in samen met de ChristenUnie. Voorzitter, dan komen we nu toch bij het geld. De Partij voor de Dieren kan zich in het algemeen goed vinden de beleidsvoorstellen die worden gedaan op bladzijde 43 en 44 van de Kadernota. Een aantal noemde ik al, maar ook de inzet op diversiteit en inclusie de aanpak van racisme en discriminatie, de ondersteuning van het Slachthuis, als ook de inzet op het plan van aanpak femicide en wonen eerst ondersteunen we van harte. De vraag is of we het ermee eens zijn een grote overschrijving te doen van de algemene reserve naar de reserve kapitaallasten. En wij moesten tijdens die technische sessie ook wel even drie keer slikken.

Ik zie ze in Den Haag al genoegzaam kijken dat die bezuiniging op het Gemeentefonds prima kon, als we de zwarte positieve cijfers van Haarlem bekijken. Dus uit principieel oogpunt richting Den Haag zouden we het misschien liever niet doen, maar waar komen we dan uit als in de dagelijkse praktijk grote uitvoeringsprojecten steeds sneller, steeds duurder worden. De Partij voor de Dieren kiest ervoor om de stad in beweging te houden en niet tot stilstand te laten komen. Daarom zijn we voornemens akkoord te gaan met de genoemde dotatie, al zijn we nog wel nieuwsgierig naar de reactie van het college op de motie van de Actiepartij om de tweede € 50.000.000 pas vast te leggen bij de begroting. 32 Motie Betrek de raad proactief bij de verdeling van mee- en tegenvallers bij de Kadernota en begroting Mevrouw Van den Broek: Wij vragen het college om bij de belangrijke ijkmoment in de P&C-cyclus eventuele financiële mee- en tegenvallers op een open wijze aan de raad voor te leggen. Ik denk hierbij aan het proces en de Opinienota en het open gesprek die we als raad met de wethouder financiën hebben gevoerd voor de Kadernota 2024. Daar was iedereen volgens mij heel erg positief over.

Daarom de motie Betrekt de Raad proactief bij de verdeling van mee- en tegenvallers bij de Kadernota en programmabegroting en vraagt het college, eigenlijk hetzelfde, de Raad proactief te betrekken bij de verdeling van mee- en tegenvallers bij de Kadernota en Programmabegroting. Voorzitter, ik rond af. De temperatuur stijgt, de gemoederen lopen op in Den Haag, in het land en zeker in de wereld. We zijn als Haarlem slechts een kleine, maar o zo'n mooie postzegel, laten we proberen hier in Haarlem het hoofd en de stad koel te houden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar de bijdrage van GroenLinks, de heer Drost. De heer Drost: Dank u wel, voorzitter. De Kadernota 2026. Laat ik wellicht allereerst aansluiten bij de emoties van de heer Wiedemeijer. Ik denk dat ongeveer een keer of 40 hier ik en mijn voorgangers van GroenLinks hier een betoog hebben gehouden over de Kadernota. Ik mocht dat zelf zeven keer doen. Dus dat stemt toch wellicht enigszins weemoedig, maar ook positief richting de toekomst. Ik denk dat het ook alleen maar goed is dat er in het einde van versplintering wordt gekeken, hoe werken we nu zo goed mogelijk samen? Een heel concreet voorbeeld te geven. Als ik kijk naar het spreektijdenbord, kan er ook eigenlijk geen fractie meer bij. Ik denk als er eentje bijkomt, dat we echt moeten vrezen voor de spreektijd van het college bijvoorbeeld.

Ik ben benieuwd wat we dan gaan doen. Maar goed, los daarvan nou kijken we uit naar komend jaar ook, waarin we druk bezig zijn met voorbereidingen richting maart 2026. Laat ik allereerst constateren verder dat het fijn is om in Haarlem te wonen. Fijn om te wonen in een stad waar we vol inzet op het tegengaan van klimaatverandering, vergroenen centraal staat en we staan voor sociale rechtvaardigheid. Kortom, waar we kiezen voor concrete resultaten. Daarbij zetten we actie centraal, drie jaar geleden met vier andere partijen

20

aan het coalitieakkoord, actie. Lekker kort en krachtig en duidelijk. Wat ons betreft zien we actie overal om ons heen. Zo stond ook recent tot twee keer toe meer dan 100.000 mensen op het Malieveld om een rode lijn te trekken tegen het genocidaal geweld in Gaza. Actie die we 500 meter verderop van het Malieveld in de tijdelijke Tweede Kamer helaas niet terugzien. Het enige afgeronde dossier in de elf maanden Kabinet Schoof is haar eigen val geweest, wat ons betreft. Op zich heel succesvol, maar dan vooral in falen. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Even terug naar wat er in het begin werd gezegd, want toen werd er gezegd: wij zetten in op de vergroening of de vergroening is het belangrijkste. Nu was er net een interessante discussie met de andere helft van de fusiepartij over dat bouwen in het groen bij het Reinaldapark en dat toen GroenLinks tegengestemd had. Als het aan uw deel van de fusiepartij ligt dan gaan we dus inderdaad nooit meer akkoord met voorstellen om te bouwen in het groen, net zoals dat u toen tegen heeft gestemd? De heer Drost: Ik heb u toen al helemaal meegenomen waar we in onze relatieproces stonden. We waren toen ook nog niet gefuseerd, nu overigens ook niet. Het mooie is dat we een ledenpartij zijn. Dus er zijn allemaal mensen ook met de stad bezig om een heel mooi verkiezingsprogramma te schrijven.

Daarna mogen de leden er ook nog wat van vinden. En de richting die zij in ieder geval meegegeven hebben, is dat dat programma centraal moet staan met felrode en felgroene voorstellen. Dus beide moeten zo zijn en ik verwacht ook niet anders dat dat ook binnen de woningbouwopgave zo gaat zijn. Ik constateer dat dat een heel duidelijk antwoord was, want er is verder geen vervolgvraag. Fijn dat ik dit zo heb kunnen verduidelijken. Maar goed, ik gaf al aan in Den Haag. Eerlijk is eerlijk, wat ons betreft dan maar even liever stilstand tot oktober. Liever weer verkiezingen dan nog een dag langer de plannen van de heer Schoof en zijn kabinet. Ik heb het hier ook al eerder gemeld en ook nu weer geldt: het zijn de gemeenten en de lokale politici die de problemen van dit land zo goed als mogelijk proberen op te lossen. Het zijn de wethouders in sporthallen of in buurtcentra, waar ook bijvoorbeeld het landelijk beleid zo goed mogelijk wordt verdedigd en uitgelegd. Dus extra credits ook wat mij betreft voor eigenlijk alle lokale politici door het hele land. Wat betreft de energietransitie kiezen wij voor versnellen in plaats van vertragen. Terwijl in Den Haag de klimaatdoelen op de tocht en uit het zicht raken, staan, op tocht staan en uit zicht raken, willen we in Haarlem juist tempo blijven maken.

Wat ons betreft betekent dat investeren in isolatie en vooral in buurten waar mensen nu in tochtige huizen wonen en hoge een energierekening betalen. Het betekent het uitbreiden van warmtenetten, het stimuleren van zon op dak, eerlijk verdelen van de lusten en lasten van de energietransitie. Daarbij vragen we het college om zoveel mogelijk als gemeente de regie te houden. Ik noem bijvoorbeeld bij het geothermieproject. We willen ook dat niemand achterblijft. Ook de huurders, ook mensen met de smalle beurs. En we kijken uit naar de uitvoering van de vorige week of twee weken geleden inmiddels, aangenomen motie Wijkaanpak energietransitie. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Aynan. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. U begint over geothermie, maar was dat niet gestopt? De heer Drost: Nee, we hebben daar artikel 32-vragen over gesteld. Voorlopig staat het inderdaad on hold. Dat neemt niet weg dat er nog steeds een proefboring kan komen en daarom hebben we er vragen over gesteld hoe we daarmee verder gaan. We wachten die antwoorden af, maar uitgangspunt is wel voor ons zo veel mogelijk aan u stuur blijven zitten. De voorzitter: Dan mevrouw Van Zetten.

21

Mevrouw Van Zetten: Een vraag over die woningen, die klimaat neutrale woningen, maar op dit moment heeft men het idee dat men heeft gebouwd voor 15 jaar geleden, omdat die hitte zo toeneemt en juist die woningen heel erg getroffen worden door de overmatige hitte in de panden en te weinig isolatie. Hoe denkt u daarover? Gaat u daar dan ook iets voor bedenken? De heer Drost: Dan kunt aansluiten bij bouwen met natuurlijke materialen, want die hebben juist al het kenmerk dat het koel houdt, maar ook warm in de winter. Volgens mij in de aanjaagregeling voor sociale woningbouw of volgens mij, het staat er gewoon in, staat ook een onderdeel over houtbouw. Dus wellicht dat u die kan steunen als dit zo belangrijk is. Want ik ben het helemaal met u eens, we moeten goed kijken naar dit soort zaken, goed naar de toekomst kijken, want beide is belangrijk. Het warmhouden en koelhouden in de zomer. Dat ben ik met u eens, dat is heel belangrijk. De voorzitter: Mevrouw Van Zetten nog een keer. Mevrouw Van Zetten: Dat zijn natuurlijk hele kleine projectjes met het houtbouw. Het gaat natuurlijk om wat er nu al neer is gezet en wat grote problemen ondervindt in de zomer. De heer Drost: Ja, klopt. Maar dan is GroenLinks juist de partij die dat heel belangrijk vindt.

En ik hoop dat ik u daarin wat vaker aan onze zijde vindt, dat het dus heel belangrijk is dat we duurzame maatregelen nemen en dat we ons voorbereiden op die toekomst. Het wordt helaas vaker warmer, dus daarom moeten we ook juist zorgen dat er niet hittestress ook in woningen is, maar dat we juist die huidige woning voorraad ook koel houden. Wat betreft ... De voorzitter: U heeft nog een interruptie. De heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Twee vragen. Ik hoor de heer Drost zeggen, voorzitter, dat duurzaamheid belangrijk is. Ik hoorde dat ook in de commissie en toen zei een commissielid van GroenLinks: de wereld zal met 4 graden stijgen qua temperatuur, daarom is het belangrijk dat wij in Haarlem onze duurzaamheidsdoelen halen. Ik vroeg toen: hoeveel gaat dat dan schelen in die verlaging van die wereldtemperatuur? Maar dat antwoord kon niet echt gegeven worden. Heeft u daar misschien het antwoord op? En vindt u het ook niet een goed idee, want Trots Haarlem komt met een motie, om de daken wit te gaan schilderen, omdat dat een verlaging van de hittestress geeft? Bent u bereid daar uw logo straks op te plakken? De heer Drost: In de Commissie Bestuur was dat, toen heeft u ook antwoord gehad.

Het mooie is met het klimaatakkoord en internationaal klimaatdoelen halen, is dat we dat gezamenlijk doen met allemaal … Dat geldt op lokaal niveau, Haarlem, provinciaal, landelijk, Europees en ook in de wereld. Als we met zijn allen ons aandeel leveren, dan kunnen we inderdaad zorgen dat we die rampzalige koers richting 4 graden niet halen. Ik heb eigenlijk nog een beter idee voor u. U heeft het over een wit dak, ik zou zeggen: doe een groen dak, want dan heb je ook wat meer een natuurlijk dak. Wellicht dat u daar iets over kunt schrijven. We hebben de subsidieregeling groene daken al, sluit u zich daar vooral bij aan. De voorzitter: De heer Aynan, u wilt nog een keer? De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. U heeft het over groene daken en over vergroening. Volgens mij had u in het Haarlems Nieuwsblad begon u de openingszin met: Haarlem wordt steeds groener, GroenLinks. Maar vorige week zaten we bij Commissie Ontwikkeling en tot ons een verbazing gaat u daar groen verwijderen

22

voor zonnepanelen. U heeft het over samenwerking. Waarom gaat u niet eerst op zoek naar waar u inderdaad daken kunt gebruiken om daar zonnepanelen op te leggen in plaats van een groen netwerk kapot te maken? De heer Drost: We hebben onze doelstelling om 750 TeraJoule aan opwek te realiseren minimaal en dat doen we door en zo veel mogelijk daken te benutten en ook bij Schoteroog die opwek te creëren. En het mooie is dat je heel veel maatregelen kunt nemen om ook de ecologie te verbeteren op een plek waar je zonnepanelen neerlegt, maar dat moet je niet zomaar rücksichtslos doen, maar dat moet je met de juiste maatregelen doen. Ik kan daar heel veel over vertellen. Ik heb nog wel een half uur, maar wellicht, ik praat u graag ook straks bij het eten bij. Want het kan hartstikke goed. Wat betreft de circulaire economie kiezen wij voor sociale en duurzame plannen. Een goed voorbeeld hiervan zijn circulaire schoolgebouwen. Grondstoffen zijn eindig. Nieuwe grondstoffen delven kost vaak veel energie en daarom werken we toe naar een circulaire economie. Ander probleem is dat we de komende jaren veel geld nodig hebben voor nieuwbouw en renovatie van onze schoolgebouwen. Ongeveer € 130.000.000 en we hebben best wat gereserveerd, maar we komen geld tekort.

College, om deze problemen samen aan te pakken, is twee weken geleden de circulaire restwaarde methodiek gelanceerd door onder andere het ministerie van OCW en Invest-NL. Door circulair te ontwerpen en in de aanpak de financiële circulaire restwaarde mee te nemen, leidt het bijvoorbeeld tot een circulair schoolgebouw, maar ook tot lagere kapitaallasten en financieringslasten. Het mooie is dus dat het aan verschillende kanten snijdt. Het is sociaal, meer schoolgebouwen kunnen we in potentie creëren en zo bouwen we ook nog eens circulair. We vragen het college kennis te nemen van en een reactie te geven. Wellicht, de heer Van Leeuwen, vanuit schoolgebouwen of de heer Berkhout vanuit circulariteit. Er zit ook nog een financiële component in richting de wethouder financiën. Kijk maar, misschien alle drie, maar we zien hier echt wel veel potentie in, want het gaat in potentie om miljoenen extra die we daarmee overhouden. Een motie waar ook duurzaam en sociaal samenkomt, is motie 21. Dat is de aanjaagregeling sociale woningbouw van onder andere PvdA. Met deze motie stellen we weer een bedrag beschikbaar om sociale woningbouw te blijven aanjagen, maar ook om aan te sluiten bij het MRA Houtbouw Pact 2025-2030, om veel meer te bouwen met natuurlijke materialen. Daar heb je hem ook al.

Wat betreft natuur en klimaatadaptatie kiezen we voor bouwen met de natuur, want voorzitter, die natuur is natuurlijk geen luxe. Het is onze bescherming tegen hitte, tegen droogte, tegen extreme buien. De gevolgen van klimaatverandering zijn immers nu merkbaar. We kunnen niet langer bouwen alsof zomaar de natuur zich aanpast aan ons. Waar vroeger code oranje in juni vooral betekenen of ieder geval het gevoel opriep van Nederland staat weer in een eindfinale het Nederlands elftal, wordt er nu, u heeft het op het nieuws gezien, vooral bedoeld dat er extreme hitte aankomt. College, GroenLinks wil dat Haarlem ook goed voorbereid is op langdurige hitte. Hoe staat het bijvoorbeeld met een Haarlems hitteplan? Denk in dit plan aan het creëren van voldoende schaduw in de stad, maar ook aandacht voor verzorgingstehuizen, schoolgebouwen en kinderopvanglocaties. Blijf kijken naar waar wat we als gemeente zelf kunnen doen. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Van den Broek. Mevrouw Van den Broek: Hartstikke fijn om te horen dat GroenLinks met de natuur wil bouwen en voor de natuur. Bent u het dan ook niet met ons eens dat we voor het natuurinclusief bouwen in Haarlem voor een hoger niveau gaan? Want we gaan nu eigenlijk bij alle ontwikkelingsprojecten, zetten we maar op brons in.

Vindt u ook niet met de Partij voor de Dieren dat we voor goud moeten gaan, zoals ook al heel veel andere gemeenten doen? De heer Drost: Ik ben het met u eens dat in het convenant Toekomstbestendig bouwen we voornamelijk moeten gaan voor zo hoog mogelijk. Volgens mij is brons het minimum en kijken waar mogelijk is de eis hoger.

23

Maar ik ben het met u eens dat we komende jaren daar stappen nog meer moeten zetten om dat zo hoog mogelijk te krijgen. Ik denk het ook. Blijf kijken als gemeente waar we … De voorzitter: Nog een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Dat is een onderwerp waar ik wel vaker vragen over gesteld heb. Die invloed van klimaatsverandering. Er wordt gezegd: die opwarming van de aarde die gaat komen, maar zeggen ook anderen: daar is eigenlijk niets meer aan te doen. De volgende stap die daarna gaat gebeuren, is het stilvallen van die warmwaterstroom, waardoor juist het in dit deel van de wereld veel koeler en kouder zou worden en vaker bewolkt en meer stormen. Wilt u nu nog ten koste van alles iets proberen te doen aan iets wat eigenlijk al achterhaald is of wilt u zich eigenlijk op de lange termijn op die klimaatsverandering richten? Want als je dat gaat doen, dan zou je juist hele andere acties moeten ondernemen. De heer Drost: Het is en/ en, voorzitter. Hoe lager we die opwarming houden, hoe meer we zeker ervan zijn wat de uitkomst is. Het wordt veel onzekerder op het moment dat die temperatuurstijging veel hoger wordt. Inderdaad dan wellicht gaat het dan gebeuren dat de relatief warme stroming richting Europa verandert. Dat risico wordt groter, maar doordat de temperatuur stijgt, wordt de onzekerheid ook groter.

Dus daarom zou je ook zeker mee … Als dat ook uw zorg is van Trots Haarlem, dat is voor het eerst, maar als u dat ook belangrijk vindt, sluit u zich er dan vooral bij aan en doe daarin mee, mijnheer Van den Raadt. De voorzitter: Mijnheer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik vraag het, omdat Trots Haarlem natuurlijk altijd de partij is die ver vooruitkijkt en dan zegt iedereen naderhand: vier jaar geleden zei ze dat en ze hebben uiteindelijk wel gelijk gekregen. Onze visie is dat die opwarming van de aarde, daar is het al te laat voor. Ga je focussen op die volgende stap. En dat betekent die warmwaterstroom die stilvalt, wat betekent dat we hier minder zon krijgen, hardere wind, waardoor dus die windmolens niet meer effectief zijn en die zonnepanelen niet meer effectief zijn. Je dus eigenlijk iedereen aan het gas zou moeten krijgen. De heer Drost: We hebben hier al eerder kunnen constateren, voorzitter, dat Trots Haarlem auto's belangrijker vindt dan woningen. En je kunt er nog eentje aan toevoegen. Teleurstellende constatering is na ons de zondvloed. Het is allemaal niet meer te redden, het maakt allemaal niet meer uit. En we zien het wel. Dat is niet de insteek van GroenLinks, zoals u wellicht zit aan de voorstellen en de richting die dit college beweegt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, mag ik even reageren? De voorzitter: Ja, u mag nog een keer reageren.

De heer Van den Raadt: Ik hoor een volledige foutieve samenvatting. Ik begrijp nu ook mijn eerdere standpunt over dat GroenLinks-PvdA opschrijft dat er racisten komen. Ik zie nu een beetje het verband waar dat vandaan komt. Dank u. De voorzitter: De heer Drost. De heer Drost: Ik hoopte op een vraag. Maar goed, helaas een constatering. Ik ga verder. In ieder geval, het gaat om keuzes maken.

24

18 BIS Motie Opname project Koudenhorn in het investeringsplan De heer Drost: GroenLinks kiest ook voor meer groen in de wijken, bijvoorbeeld afkoppelen van regenwater en meer ruimte voor bomen en biodiversiteit en dat betekent soms ook keuzes maken. Daarom dienen we de motie Koudenhorn opnemen in het investeringsplan in. Dat doen we samen met PvdA, de Actiepartij en D66. Want de herinrichting van Koudenhorn moet wat ons betreft niet op de plank blijven liggen. Het ligt al een tijdje stil, zeker 15 jaar. Wat dat betreft is dit een kans om een versteende plek te vergroenen, te verduurzamen en terug te geven aan de stad. Sloop die Circuit-Zandvoort-achtige bocht aan het Spaarne en maak er juist ook een mooie wandelroute van. We vragen het college in motie 18 om het project Koudenhorn op te nemen in het gemeentelijke investeringsplan. En daarbij zo spoedig mogelijk te starten met voorbereidingen voor de planvorming. Hierin staat cocreatie en het samen oppakken met de wijkwerkgroep centraal. Als uitgangspunten dienen, die ook die wijkwerkgroepen hebben aangeleverd, zorg ervoor dat doorgaand verkeer van Noord naar Zuid langs het Spaarne niet meer mogelijk is. Versmal de huidige asfaltweg van Koudenhorn en Donkere Spaarne en vervang van grijs voor groen.

Creëer een aantrekkelijke wandelroute langs het Spaarne en verbeter de verkeersveiligheid in het gehele gebied en neem daar specifiek ook de situatie van auto en fietsverkeer rond de Appelaargarage en Teylersmuseum in mee. Daarnaast dienen we ook verschillende moties … De voorzitter: Een interruptie van de heer Aerssens. De heer Aerssens: Dank u wel, voorzitter. Een vraag over deze, want de VVD heeft laatst ook al een keer iets gezegd over een mooie entree ergens bij een parkeerterrein, wat nu 2B wordt en dan hup, zo de stad in. U heeft het over Koudenhorn en dan geen auto's meer daar. Terwijl we nog wel een parkeergarage hebben in Teylers. Hoe duidt de heer Drost die twee samen? De heer Drost: Ik zeg niet geen autoverkeer meer. Ik zeg: het huidige asfalt versmallen. Volgens mij heb je verschillende typen verkeer op dit moment dat langs het Spaarne rijdt. Je hebt allereerst de bezoekers die naar de Appelaargarage gaan. Dat is één stroom. Daar heb ik het niet over en je hebt ook een groep nietbestemmingsverkeer, het doorgaand verkeer die van Noord naar Zuid langs het Spaarne rijden. En daarvan zeggen we: waarom moeten die daar specifiek zijn? En stop in ieder geval die mensen, hoe je dat precies gaat oplossen, daar heb ik het niet over. Ik zeg niet specifiek de oplossing. Dat komt nog verder in het project.

We staan ook aan de voorkant van het project, als je het meeneemt, maar dit als uitgangspunt, nogmaals, ook door de wijkwerkgroep aangedragen. De voorzitter: De heer Aerssens. De heer Aerssens: Hoe ziet de heer Drost dat dan? Want als je niet meer daardoor kan rijden, je kan maar één richting op. Ziet de heer Drost het dan voor zich dat auto's daar de andere kant op gaan rijden? Want dan denk ik dat er meer asfalt moet komen om die auto's weer terug te laten komen. Terwijl ze nu gewoon in een keer door kunnen rijden. Pleit de heer Drost nu voor een stuk afsluiting en een stuk tweebaansweg? De heer Drost: Nee, wellicht had u dat gedacht, maar daar pleit ik niet voor. Er ligt nu een hele … En er ligt een ventweg bij de Koudenhorn en er ligt een hele dikke of een dikke, hele brede strook asfalt. Als je daar een 30kilometerweg van maakt, kan dat veel smaller, ook als je die twee richtingen maakt. En we geven het verder aan. Kijk hoe je dat verder oplost bij de Appelaargarage. Ik denk dat het goed mogelijk is. Het staat ook in het Coalitieakkoord, maar dat is verder aan degene om het project verder van start mee te laten gaan.

25

De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Zetten: En dan een vraag. Ik heb als Hart voor Haarlem een motie gemaakt voor een Integraal Verkeerscirculatieplan. Dat kunt u dan ook wel steunen. Want daar gaat het juist, dat we hapsnap dingen gaan afsluiten, versmallen, maar we weten niet waar weh over hebben als het gaat om hoe auto's dan gaan rijden. De heer Drost: Ja, ik zag het vandaag binnenkomen. U heeft weer iets ingediend om vooral niets te gaan doen de komende jaren en eerst even nadenken en weer wat op papier te zetten. Ik heb op zich goed nieuws voor u. Echt, die onderzoeken zijn er al. Er ligt een heel document bijvoorbeeld over de Oudeweg. Er ligt een heel document over de N205. Want u geeft ook specifiek aan de situatie op de kleine Houtweg. Die staat ook letterlijk in dat doorstromingsplan. Dus in die zin zijn die onderzoeken ook al geweest. Het was volgens mij zelfs een VVD-punt in 2022: dit moeten we vooral gaan uitvoeren. Dus als u dan drie jaar later, volgens mij als onderzoek ook nog ouder, dus als je dan vier, vijf jaar later dan weer om een onderzoek gaat vragen, heb ik geen idee wat we hier aan het doen zijn met elkaar. De voorzitter: Mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Ik begrijp inderdaad dat u dat niet begrijpt. Maar wat bij elk plan, zoals de versmalling van de Buitenrustbrug vanwege het ov-knooppunt Nieuw-Zuid, het versmallen van de Wilhelminastraat.

Inderdaad de kleine Houtweg een kruispunt eruit halen. Dan vraag je: waar gaan de auto's dan rijden? Want sommige straten worden drukker. En dan blijkt zo'n kaart er gewoon niet te zijn. Dus u heeft het over stilstand. Volgens mij, om stilstand te voorkomen, zouden we moeten weten hoe die stromen zich gaan ontwikkelen. En daar zou u als GroenLinks ook voor moeten zijn. Want al die files geven alleen maar meer uitstoot. De heer Drost: Voorzitter, nogmaals, die plannen liggen er gewoon. Daar zitten ook modellen achter. Juist om dat helemaal door te rekenen. En dan blijkt bijvoorbeeld juist dat er te veel asfalt ligt. Er is een overcapaciteit van de N205, geloof ik, door De Hout. Dus die kan versmald worden. Dat is denk ik goed nieuws. U bent ook altijd volgens mij groot voorstander van meer groen in de Hout of van lichten uit of geen reclame. Dus laten we daar gezamenlijk in optrekken en ook daar het asfalt vervangen voor groen. Verder weet ik dat ze heel veel verkeerskundigen zoeken. Ik zag het vandaag nog. Dus wellicht vindt u dat nog interessant, bent u daarvoor te porren. als u het zo belangrijk vindt. Maar nogmaals, die onderzoeken die liggen er. De voorzitter: Dank u wel. De heer Aynan nog. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Dat porren en samen optrekken, spreekt ons wel aan. Vandaar een verhelderende vraag.

U wilt van Noord naar Zuid het verkeer afsluiten en toch wilt u de Appelaar bereikbaar houden, maar het verkeer naar de Appelaar is van Noord naar Zuid. Dus hoe ziet u ... Of wordt het alleen voor de bewoners? Want dat is een beetje onduidelijk. De heer Drost: Ik constateer dat u dezelfde vraag stelt die net is gesteld. Nogmaals, er komen twee typen verkeer daar. Mensen die in de garage moeten zijn en mensen die van Noord naar Zuid rijden en die daar niet hoeven te zijn. Wij zeggen: maak nu niet meer mogelijk dat je van Noord naar Zuid daar moet rijden en houd wel de garage beschikbaar. Het mooie aan een project is, dat loopt best wel wat jaren. Dan gaan allemaal slimme mensen daar verder over nadenken wat de beste oplossing daarvan is. En we zien het resultaat terug. Maar dat gaat gewoon gestart worden als uitgangspunt. Nogmaals, ik hoop op uw steun en mocht u het nog niet duidelijk zijn, dan schakel vooral met ons, wij staan natuurlijk altijd open voor tekstvoorstellen.

26

De voorzitter: Nog één interruptie van mijnheer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik vind het een beetje lastig. Nu pleit de heer Drost in de hoedanigheid van raadslid van GroenLinks voor projecten waar het bedrijf Sweco mee bezig is. En de heer Drost die werkt zelf ook bij Sweco. Dus is het nu de bedoeling dat wij het als raad doen om de stad beter te maken of het bedrijf Sweco beter te maken? En dat vraag ik echt oprecht, want ik heb wel mijn twijfels. De voorzitter: Wat is uw punt nu? De heer Van den Raadt: In welke hoedanigheid wordt er nu over die projecten gesproken? Want als je even googelt wat Sweco, het bedrijf waar de heer ... De voorzitter: Wat heeft dat bedrijf ermee te maken? De heer Van den Raadt: Als er dingen worden gepleit voor aanpassingen wat uiteindelijk dat bedrijf gaat doen, dan is het een soort hoe moet ik het zeggen? De voorzitter: Volgens mij ... De heer Van den Raadt: Ik hoop dat u daar wat duidelijkheid in kan gaan, maar de heer Drost mag het ook zelf doen. De voorzitter: Volgens mij hebben we het daar nu niet over. Dus ik stel voor dat we dit punt ook gewoon passeren. De heer Drost: Ik had net van de orde geroepen. Nee, ik vind het echt geen peil, hoor. Volgens mij hebben we een aantal afspraken met elkaar gemaakt en dat is niet om elkaars integriteit op deze manier in twijfel te trekken. Ik vind het echt ontzettend kwalijk.

Maar goed, in algemene zin, op het moment dat de argumenten op zijn, dan moet dit er bij de haren bij gesleept worden. Ik vind het zeer kwalijk, maar dan ga ik rustig door. En dat gaat over de openbare ruimte. Want we kiezen ervoor als GroenLinks zijnde voor leefbaar, sociaal en inclusief. De openbare ruimtes waar Haarlem natuurlijk samenkomt. We kiezen voor wijken waar kinderen kunnen spelen, ouderen kunnen wandelen en iedereen zich welkom voelt. Komende jaren kunnen we met het mobiliteitsbeleid en parkeerbeleid hier echt mee aan de slag. 20 BIS Motie Structurele oplossing - speel geen spelletje met de speeltuinen De heer Drost: Daarom zetten we in op speelruimte ook. Speelplekken zijn voor ons geen bijzaak. Het is belangrijk voor ontwikkeling van kinderen. En het is ook een mooie plek waar sociale samenhang van buurten, waar je elkaar kan ontmoeten. Met twee moties vragen we structurele aandacht en een inhaalslag voor kwalitatieve, inclusieve speelplekken. We hebben een tweetal moties dus. In motie 20 vragen we samen met de PvdA, Actiepartij, CDA en OPH het college ... En de VVD, die had ik nog niet gehoord. Fijn, dank ook voor het mede-indienen.

Voor eind 2025 met een nieuw eenduidig speeltuinbeleid te komen, waarin de financiële verantwoordelijkheid voor de controle, het onderhoud, afschrijving en vervanging van speeltoestellen bij de gemeente wordt belegd, zodat de basiskwaliteit van de speeltuin op orde blijft, de speeltuinverenigingen enkel verantwoordelijk worden gehouden voor eventuele extra activiteiten of het toevoegen van extra speeltoestellen bovenop de vastgestelde basisvoorzieningen die vanuit de gemeente verzorgd worden. De speeltuinverenigingen subsidie ontvangen die hen in staat stelt om activiteiten te organiseren voor de buurt die voor alle kinderen toegankelijk zijn, ongeacht of zij hiervoor kunnen betalen. Waarbij wordt ingezet op

27

ruime openingstijden, ook in weekenden en tijdens schoolvakanties. Als laatste bullet staat er nog bij: om een jaarlijkse adequate reservering voor uitvoer van dit beleid integraal af te wegen bij de Programmabegroting. 17 Motie een impuls voor achterstallig onderhoud speeltuinen De heer Drost: En motie 17, die vragen we ook samen met PvdA, Actiepartij, CDA en OPH het college en ook VVD, helemaal goed, de inventarisatie naar de huidige staat van onderhoud van Haarlemse 16 speeltuinen af te ronden, inclusief een inschatting van de noodzakelijke kosten. Om al deze speeltuinen op basispeil te krijgen voor de Programmabegroting 2026-2030 een voorstel aan de raad voor te leggen voor het opnemen van herstel van de speeltuinen. Waar sprake is van noodzakelijke vervanging van een defect toestel voor een toegankelijk speeltoestel, te kiezen voor verbetering van de inclusiviteit van de speeltuinen. 03 Amendement Leuk verlicht maar ook ontwricht; ga voor een kerstmarkt in evenwicht De heer Drost: Voorzitter, hij werd net al even kort genoemd. De kerstmarkt is natuurlijk ook een politieke keus uiteindelijk. Wat voor stad willen we zijn in de donkere maanden? Op dit moment is de huidige markt toch echt gericht op groot, groter grootst. Terwijl daar echt nog nooit een gesprek over is gevoerd in de raad. En daar gaat het ons om.

Dus wat GroenLinks betreft, stoppen we zo snel mogelijk met het zelf organiseren en financieren van de kerstmarkt. Daarom dienen we ook amendement 3 over de kerstmarkt van harte mede in en we kijken uit naar de Opinienota die volgens mij na de zomer gaat komen. En dan zullen we dit ook zeker herhalen. 19 BIS Motie Gelijke ondersteuning voor kinderen ook via Stichting leergeld De heer Drost: Wat betreft sociale rechtvaardigheid kiezen we voor de rechten van het kind. En Stichting Leergeld helpt kinderen in armoede om mee te doen aan sport, school en cultuur. En daarbij niet alleen dat ze dat ze financieren, maar ze helpen ook gezinnen met financiële zorgen bijvoorbeeld om mensen door te verwijzen. Juist nu is dat belangrijker dan ooit en daarom dienen we de motie Gelijk ondersteunen voor kinderen ook via Stichting Leergeld in. Dat doen we samen met PvdA, Actiepartij en CDA. Zijn daar nog laatste partijen bij? Nee, helaas. Waarin we het college verzoeken om incidenteel voor de duur van anderhalf jaar tot en met december 2027 de inkomensgrens van de regeling van Stichting Leergeld eveneens te verhogen naar 105 procent van het sociaal minimum. En deze verhoging te dekken uit de reserve minima. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Aynan. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter.

Aan het begin gaf de heer Drost de lokale politie terecht een compliment, omdat zij de problemen oplossen. En dat is inderdaad wat we hier met zijn allen proberen. Maar ik heb even naar uw motie gekeken en tot mijn verbazing hebben we 27 februari jongstleden precies dezelfde motie ingediend. En wat deed GroenLinks toen? De heer Drost: Ik heb geen idee wat we deden, maar wat fijn dat u zo vooruitziend was om dat toen al te doen. Soms mogen ideeën even rijpen een aantal maanden en dan wellicht kunt u meegaan tot steunen. De heer Aynan: Het lijkt wel of we hier het Rutte-effect hebben. Zowel mijnheer Wiedemeijer als Drost hebben geen actieve herinnering aan wat ze allemaal gedaan hebben. Maar goed, ook hier beter goed gejat, dan slecht bedacht.

28

De heer Drost: Ja, je komt weleens op hetzelfde goede idee. Laten we het zo zeggen. Nogmaals, dank en wat fijn dat u de originele vader van deze motie was. Afrondend. We hebben best wel wat voorstellen gezien. Ik heb ze nog niet allemaal gelezen. Ik ben benieuwd of er nog andere voorstellen worden ingediend. Daar kijken we natuurlijk zoals altijd naar uit. We gaan ze wegen en we kijken, zeker als voorstellen Haarlem groener en socialer toegankelijker maken, dan zullen we ze zeker steunen. Dank u wel. Voor zover onze eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de SP. De heer Kuin. De heer Kuin: Met dank aan de heer Procee. Dank u wel, voorzitter. Vanaf de verkiezingen in maart 2022 presteert deze coalitie het om jaarlijks tientallen miljoenen over te houden. Dat lijkt fraai, maar het is het natuurlijk helemaal niet. Het betekent dat de coalitie minder voor de Haarlemmers heeft gedaan dan in dat jaar had gekund. En dat vier jaar achtereen. Van de ruim € 60.000.000 die dit college de afgelopen vier jaar in de algemene reserve heeft gedaan, was ruim een derde afkomstig van niet-bestede sociale gelden. Met de absurd hoge algemene reserve van € 107.000.000 konden alle mogelijke financiële risico's meer dan vijf keer worden gedekt. Terwijl anderhalf keer meer dan voldoende is.

Daarom hebben Jouw Haarlem en SP in al die jaren voorstellen gedaan om meer geld te besteden aan sociale noden van de Haarlemmers. Keer op keer werden onze voorstellen weggestemd. Het is dan ook positief dat de coalitie het licht heeft gezien en € 100.000.000 van de algemene reserve wil gaan gebruiken. Maar het slechte nieuws is dat het niet wordt besteed aan de directe sociale noden van Haarlemmers. De € 100.000.000 wordt wel ingezet voor financiering van tekorten bij grote projecten. Het motief voor deze koerswijziging lezen we onder andere op bladzijde 26 van de Kadernota. En ik citeer: bij recente actualisatie blijken er opnieuw significante kostenstijgingen te zijn. Ruim de helft van de hogere kostenramingen wordt veroorzaakt door het uitbreiden van de scope van een project en of het verhogen van de ambitie aan het kwaliteitsniveau. Ongeveer een kwart is toe te schrijven aan prijsstijgingen en marktontwikkelingen. Met deze nieuwe reserve kapitaallasten, zegt het college eigenlijk: de kosten van onze projecten zullen jaarlijks meer stijgen dan gepland, maar dat is geen probleem. We hebben al een reserve klaarstaan voor de jaarlijkse tekorten die gaan komen. Het is daarmee eigenlijk een aanmoediging voor overschrijdingen. Dat lijkt ons op zichzelf al onverstandig.

Het inzetten van een groot deel van de algemene reserve hebben we, zoals gezegd, elk jaar bepleit, maar niet voor de tekorten bij investeringen in kapitaalgoederen. Jouw Haarlem en SP willen vooral investeren in mensen, investeren in de noden van de Haarlemmers. Er is er is een wooncrisis, een crisis in de jeugdzorg en duizenden Haarlemmers leven in een crisis door armoede. Investeer daarom in de sociale woningbouw, in de jeugdzorg en in Haarlemmers in armoede. Collega Aynan zal nader ingaan op de sociale woningbouw en ik zal op die laatste twee ingaan. Het is toch eigenlijk ongelooflijk dat we een budgetplafond hebben voor de jeugdzorg, maar dat het dak eraf gaat voor grote projecten. Dan zijn er geen grenzen en betalen we de tekorten jarenlang, maar voor tekorten bij de jeugdzorg doen we dat niet. Dat is de keuze die dit college maakt. Tekorten bij grote projecten worden in 25 jaar opgelost, maar tekorten ten behoeve van mensen niet. Doordat het budgetplafond in de jeugdzorg, simpel gezegd een maximumbedrag, ontstaan er onder andere lange wachtlijsten in de jeugdzorg. Er staan al jaren honderden kinderen op de wachtlijst. Voor bijvoorbeeld begeleiding ambulant is de wachttijd op dit moment minimaal 163 dagen en bij twee andere aanbieders zelfs 412 en 787 dagen.

En bij het zorgproduct, vergeef me de term, ik heb het niet bedacht, zorgproduct Kinderen uit de knel, zo heet dat product, is de wachttijd 821 dagen. Ja, we halen je echt uit de knel. Je moet alleen even 821 dagen wachten, 821 dagen dat is twee jaar en vier maanden, met alle gevolgen van dien. Tijdens de hoor sessie over de jeugdhulp vorig jaar in Haarlem, kwamen treffende voorbeelden aan de orde. Een achtjarige jongen met buikpijn komt bij de kinderarts en is al drie maanden niet naar school en sport geweest. Er wordt geen medische oorzaak gevonden voor de buikpijn, maar ontstaat het vermoeden van autisme. Diagnostiek en behandeling is lastig, want er is een wachtlijst van meer dan een jaar. Het gevolg is dat deze

29

achtjarige jongen maanden niet naar school gaat en stilstaat in zijn ontwikkeling. Een meisje van 3 eet heel selectief, waardoor gewicht en groei achterblijven. Het hele gezin raakt erdoor beïnvloed. Moeder is genoodzaakt om te stoppen met werken en er ontstaan relatieproblemen. Haar twee oudere kinderen vertonen gedragsproblemen. De kinderarts wil verwijzen naar een psycholoog, maar er is zes maanden wachttijd voor diagnostiek en behandeling. Het gevolg, de gezondheid van het meisje verslechtert. Ze wordt opgenomen in het ziekenhuis en krijgt uiteindelijk sondevoeding. En dit voorzitter, vinden we blijkbaar geen probleem, want we zien het niet. We krijgen er nog geen rekening van te zien, zoals we die wel direct krijgen van de projectontwikkelaar. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen: Ja, zeker. Met belangstelling luister ik naar hoe de investeringen geplaatst worden tegenover de jeugdzorg. Maar is de oplossing voor die problemen die u nu schetst, die schrijnende problemen in gezinnen bij kinderen, is dat het gevolg van geldgebrek dat dit college, deze gemeenteraad niet beschikbaar stelt of gaat het over beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel dat die mensen daadwerkelijk kan helpen? De heer Kuin: Deskundigenonderzoek zegt dat het onder andere ligt aan het budgetplafond.

Ook het personeel, maar dat is een kwestie van ook meer geld uittrekken voor dat personeel. De voorzitter: De heer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen: Dus de SP zegt eigenlijk dat alles te koop is? Dus personeel is te koop in een schaarse arbeidsmarkt? De heer Kuin: Ja, wij zijn geen fan van de markt, maar dat zou wel zo moeten zijn. Als er schaarste is dan gaan de prijzen omhoog, alleen voor arbeid niet. Dat is wel bijzonder. De voorzitter: Mevrouw Klazinga. Mevrouw Klazinga: Realiseert mijnheer Kuin zich dat werkgevers in dit gebied gebonden zijn aan een cao waar ze niet boven mogen gaan zitten, dus uw redenering niet opgaat? De heer Kuin: Ik denk dat de gemeente daar invloed op kan uitoefenen. Dus je kunt altijd meer geld uittrekken. Je kunt buiten de cao ook dingen doen, weet ik toevallig. Bijvoorbeeld een huis aanbieden. De voorzitter: Gaat u verder, mijnheer Kuin. De heer Kuin: Dit voorzitter vinden we blijkbaar geen probleem, want we zien het niet, had ik al gezegd. De wachttijden kunnen klachten verergeren, de ontwikkeling vertragen en toekomstkansen beperken. Aldus het team wachttijden van de VNG. We hebben zelfs een team wachttijden.

Onderzoek van het vergeten kind wijst uit dat het vanwege de wachtlijsten met 44 procent van de kinderen slechter gaat, 68 procent voelt zich gespannen over de wachttijd, 98 procent van de hulpverleners ziet de lange wachttijd als een groot probleem. Bestaande problemen verergeren. De spanning in het gezin loopt op, kinderen vallen uit van school en vereenzamen. De wachttijden zijn zolang, de toename van complexe problemen en de budgetplafonds, aldus het onderzoek. Deze wachttijden moeten en kunnen worden aangepakt met de inzet van middelen uit de algemene reserve. Dat geldt ook voor de armoede. Het is ernstig dat er in Haarlem 8.000 huishoudens en 2.000 kinderen zijn die op of rond de armoedegrens leven, terwijl we zo'n grote reserve hebben. Even voor de

30

helderheid, bij armoede gaat het over het niet kunnen voorzien in de eerste levensbehoeften. Ze hebben minder toegang tot de gezondheidszorg, gezonde voeding of mogelijkheden om door te leren. Volgens Divosa hebben kinderen die opgroeien in armoede een grotere kans op ontwikkelingsachterstanden, een slechtere gezondheid en sociale uitsluiting. Geldzorgen in een gezin kunnen leiden tot chronische stress bij zowel de ouders als de kinderen. En als die stress te lang duurt, kan het impact hebben op schoolprestaties en een negatieve invloed op de vorming van het brein. Dit werkt vaak een leven lang door. En in de hele samenleving zijn de gevolgen van kinderarmoede langdurig merkbaar, aldus Divosa. Het uitblijven van grote investeringen voor het bestrijden van armoede voor sociale woningbouw en jeugdzorg veroorzaakt en verergert juist meer problemen en kan tot blijvende schade bij Haarlemmers leiden. Daarom zeggen Jouw Haarlem en SP ... De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, mijn collega vraagt terecht aandacht voor sociale problematiek in deze stad. In de rode draad door zijn betoog heen valt de stellingname dat deze gemeente daar niets aan doet en dat is toch wel erg bezijden de waarheid. Ik ben hier nu acht jaar raadslid. We geven echt fors meer uit aan armoedebestrijding dan acht jaar geleden.

Die regelingen zijn fors uitgebreid. Bij de jeugdzorg geven we ook fors meer geld uit dan acht jaar geleden. Dus ik zou aan u willen vragen: vertelt u dan ook het eerlijke verhaal, het hele verhaal? De heer Kuin: Ik zou deze tekst aan de mensen op de wachtlijst vertellen. Ik denk dat het heel goed aankomt. De voorzitter: De heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, kennelijk is bij de eerste tegenvraag om gewoon enige vorm van feitelijkheid, resteert alleen zo'n rare reactie. Want u heeft volledig gelijk dat er nog maatschappelijke problemen zijn, dus dat spreek ik niet tegen. Maar u maakt ervan alsof er hier niets aan wordt gedaan. Dus dan vertelt u toch gewoon niet de waarheid of boeit u dat ook gewoon niet echt? De heer Kuin: U mag mijn tekst nalezen. Ik heb denk ik nergens gezegd dat er niets gebeurt. Wij zeggen dat er onvoldoende gebeurt. En als je geld structureel gaat inzetten, dan kun je dat wat ons betreft beter doen op de sociale noden, zoals we dat noemen. De voorzitter: De heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, als u dat vindt, dan moet u wel goed uw eigen voorstel lezen. U doet namelijk geen voorstel voor structurele extra middelen voor armoedebestrijding. U doet geen voorstel voor structureel extra geld voor sociale woningbouw. U doet alleen een fonds waar mensen eenmalig iets uit krijgen.

Dus om in uw retoriek te blijven, misschien snapt u het dan beter, krijgen mensen dan eenmalig van u te eten en daarna niet meer? De heer Kuin: Nee, je moet het goed lezen. En mijnheer Aynan zal het straks wat uitvoeriger toelichten. Dank u wel. Ik was aan het slot. Daarom zeggen Jouw Haarlem en SP ... De voorzitter: U heeft nog één afrondende interruptie. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, als u zo stellig bent, kunt u in ieder geval beginnen met uw eigen voorstel goed te lezen. U stelt drie fondsen samen. Dat is allemaal eenmalig geld.

31

De heer Kuin: De heer Aynan zal het straks toelichting. Volgens mij stelt het college voor € 100.000.000 in een reserve te doen en 25 jaar lang. Is dat structureel of niet? Dat noemen we toch ook structureel? Volgens mij noemde u dat net ook zo. Dat is wat we doen, maar zet het op een andere manier in. Dus volgens mij kunnen we die term ook gebruiken. Het is een beetje apart dat u dat ineens incidenteel noemt, maar ik ga afronden. Investeer de € 100.000.000, maar niet alleen in kapitaalgoederen. Reserveer de helft voor het tekort in de Jeugdzorg, voor het bestrijden van de armoede en het aanjagen van sociale woning. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dit is het moment waarop wij even pauzeren, omdat er een maaltijd voor ons gereed staat. Pauze De voorzitter: Dames en heren, geweldig, bijna iedereen zit alweer. Wij hervatten de vergadering en aan het woord komt D66. Mevrouw Çimen. Mevrouw Çimen: Dank u wel, voorzitter. Tweeëndertig wereldleiders kwamen vorige week in Den Haag bijeen voor de NAVO-top en maakten afspraken over de verdere bewapening van de Europese NAVO-landen. Men spreekt elkaar over oorlog, dreiging, de nucleaire paraplu. Het woord vrede valt helaas weinig tot helemaal niet, als we onze wereldleiders horen spreken. Het belang van diplomatie om conflicten te de-escaleren, raakte ook ondergesneeuwd.

De internationale rechtsorde, gebaseerd op rechtsstatelijkheid, veiligheid van volkeren en mensenrechten, lijkt momenteel niet in zwang. Nog zorgelijker als je je realiseert dat op dit moment meer dan 105 miljoen mensen wereldwijd op drift zijn, ontheemd, verdreven en op de vlucht. En als we onze landelijke bestuurders in Den Haag moeten geloven, gaat het nu met name over versterking van onze Defensie en het tegenhouden van asielzoekers, gelukzoekers, migranten, noem het maar op, door de dijken spreekwoordelijk te verhogen. Wat ze willen met dossiers zoals wonen, bestaanszekerheid, zorg, onderwijs, klimaat? Even afwachten. Want het kabinet is wederom demissionair. Het kabinet is wederom gevallen op het thema migratie. De volledige Tweede Kamer heeft weer landelijke nieuwe verkiezingen uitgeschreven, terwijl dat grondwettelijk niet verplicht is. De onderlinge omgangsvormen zijn landelijk tot onder het vriespunt gedaald en het is in te veel opzichten een cynisch schouwspel geworden. En in al dat retorisch geweld en stilstand op tal van dossiers moeten wij gemeenten ons staande zien te houden en onze inwoners bij elkaar. En dat doen we zo goed en zo kwaad als dat gaat. Nederlanders worden nu voor de derde keer in vijf jaar tijd naar de stembus geroepen, want in Den Haag is men niet in staat om samen in de zandbak te spelen en stabiele coalities te vormen.

Tussentijdse verkiezingen worden alleen niet vergoed door het Rijk. Die tussentijdse verkiezingen op 29 oktober aanstaande kosten in Haarlem naar verwachting € 645.000, die we niet kunnen uitgeven aan Haarlemmers. Nu mag de democratie zeker wat kosten, maar deze verkiezingen zijn een direct resultaat van veel gekibbel en onkunde. In jaren dat gemeenten op verschillende taken structureel onder worden gefinancierd, in jaren dat gemeenten alle zeilen moeten bijzetten om de begroting überhaupt sluitend te krijgen. In aanloop naar een ravijnjaar te veel gemeenten al dit jaar met de botte bijl door een begroting moeten. Is het wat D66 betreft niet uit te leggen dat gemeenten zelf de kosten moeten dragen voor het organiseren van tussentijdse verkiezingen. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Het is allemaal een prachtig betoog, maar hoe komen wij dan aan al dat overschot hier in Haarlem? Het is voor ons toch geen enkel probleem om ons steentje bij te dragen om verkiezingen uit te schrijven?

32

Mevrouw Çimen: Ik heb het over alle gemeenten en dat wij prudent hebben begroot vat ik op als een compliment eigenlijk naar deze coalitie. Mevrouw Van Zetten: Het is algemeen. Wij hebben het hier gewoon toch over Haarlem? Dus zo vat ik het dan op. En dan denk ik ook van uw voorman de heer Jetten is toch ook voor strengere asielregels, omdat ze daar in de Kamer toch ook wel zien dat er misschien problemen zijn? Mevrouw Çimen: Grip op migratie is wat anders dan vallende kabinetten om de twee jaar. De voorzitter: Gaat u verder. Nee, ik zie dat u nog meer interrupties heeft. De heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: De laatste drie kabinetten, maar dat is dus ook Rutte III en IV, waar D66 in zat. Heeft u daar nog een analyse dan over? Mevrouw Çimen: Rutte IV was eigenlijk vergelijkbaar als het huidige kabinet. Daar stapte dus ook één partij eruit op migratie. Dat was niet D66. En Rutte III is inderdaad ook geklapt, maar dat was twee, drie maanden voor de verkiezingen die eigenlijk al gepland stonden. Dus dat waren dan geen tussentijdse verkiezingen. De heer Van den Raadt: Voorzitter, is dan het advies van D66 lokaal en D66 landelijk om niet meer met die partijen in zee te gaan waar ze ooit mee in zee hebben gezeten en die eruit zijn gesprongen? Mevrouw Çimen: Daar heb ik helemaal geen adviezen over.

Volgens mij moeten we allemaal zo goed mogelijk met elkaar samenwerken en is mijn betoog juist een voorbeeld van dat dat nu te weinig gebeurt. De voorzitter: Dank u wel. De heer Rademaker. De heer Rademaker: Dank u wel, voorzitter. Als D66 zich zo druk maakt over de prijs voor het houden van verkiezingen in de gemeente, waarom koos D66 er dan niet voor om het parkeerreferendum tegelijkertijd te houden met de Europese verkiezingen? De voorzitter: Omdat dat ging om het uitvragen van een referendum. En dat hebben we toen ook duidelijk aangegeven. Dan moet je het zo zuiver mogelijk houden en het toestaan van een referendum. De voorzitter: Gaat u verder, mevrouw Çimen. Mevrouw Çimen: Voorzitter, als de coalitie klapt in een gemeente, moeten we het ook gewoon zelf oplossen. Niets tussentijdse verkiezingen. En het is goed als alle gemeenten duidelijk signaal afgeven richting Den Haag. 06 Kosten tussentijdse verkiezingen indienen bij het Rijk Mevrouw Çimen: Vandaar onze motie Kosten tussentijdse verkiezingen indienen bij het Rijk. Waarin wij het college vragen om in overleg te gaan met de VNG, zodat ze namens alle gemeenten in Nederland de factuur voor de kosten van de tussentijdse verkiezingen op 29 oktober aanstaande indienen bij het Rijk. En gaat over tot de orde van de dag. Deze motie wordt mede ingediend door de PvdA, GroenLinks en het CDA.

Voorzitter, D66 Haarlem is trots deel uit te maken van deze coalitie. We hebben gezamenlijke ambities en doelen gesteld om Haarlem nog mooier en beter te maken dan het al is. En er is onderling vertrouwen en we werken heel goed samen, natuurlijk zijn er ook meningsverschillen, maar we komen er altijd weer samen uit. Ook mogen we er als raad trots op zijn dat tegen de landelijke trend in, in Haarlem juist het vertrouwen in de lokale

33

politiek en het bestuur iets is gestegen, als ik goed kijk naar de laatste inwonerpeiling. En met ons Coalitieakkoord Actie hebben we de afgelopen jaren miljoenen geïnvesteerd in onderwijshuisvesting, in kansengelijkheid, in jeugdzorg en jeugdpreventie. Krijgen we mensen weer meer structureel aan het werk, komen er duizenden woningen bij en zetten we in op een meer groene, sociale en duurzame stad met schonere lucht. En dat zetten we ook het komende jaar nog allemaal door met deze Kadernota. En met deze Kadernota wordt ook gezorgd voor een sluitende begroting en zorgen we ervoor dat een volgende coalitie na de verkiezingen van maart 2026 niet direct hoeft te bezuinigen. En de afgelopen jaren hebben we met name in de uitvoering een been bijgetrokken, want als de uitvoering achterblijft, is dat ook zeker een schuld aan je stad. Daar is zeker nog werk aan de winkel om de uitvoering en de ambities voor Haarlem dichter bij elkaar te brengen, maar we zien dat dat ieder jaar toch steeds beter gaat. Betekent dat dat de stad af is? Zeker niet. D66 heeft in aanloop naar de behandeling van deze Kadernota een aantal aandachtspunten waar we ook moties op gaan indienen. En daarnaast zien we ook goede voorstellen van andere fracties die we ook mee indienen of zullen steunen, zoals van de VVD, aangekondigd over de SUS-teams. En van de PvdD over het Westelijk Tuinbouwgebied.