05. Kadernota 2022
Tekst van het document
Kadernota 2022
Gemeenteraad Haarlem Grote Markt 2 Haarlem
Ons kenmerk Datum Afdeling Contact Telefoon E-mail Bijlage(n) Kopie aan Uw kenmerk
KN 2022 25 mei 2021 Concerncontrol Kjell van den Berg 14023 antwoord@haarlem.nl 1. Bijlagen bij Kadernota
Onderwerp: Kadernota 2022
Geachte leden van de gemeenteraad, Ingegeven door de coronacrisis is in 2020 besloten tot het opstellen van een kaderbrief in plaats van een kadernota. De positieve aspecten van deze briefvorm probeert het college vast te houden in deze kadernota. De besluitvorming die in deze brief wordt voorgelegd is beperkt ten opzichte van wat u gewend bent in een traditionele Kadernota. Deze beperking is met name ingegeven door de vele onzekerheden waarmee het financieel kader op dit moment zijn omgeven. De wereldwijde consequenties van de coronacrisis beïnvloeden een ieders leven nog steeds in grote mate en met grote gevolgen. Ook is er onzekerheid ten aanzien van de mogelijke compensatie die de gemeente Haarlem van het Rijk voor de gevolgen van corona ontvangt. Daarnaast zijn er onzekerheden over de ontwikkeling van de algemene uitkering en de nieuwe systematiek van verdeling hiervan. Ook ten aanzien van de ontwikkelingen van de beleidsvelden Jeugd en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is er sprake van onzekerheid, waarbij de aanname is gedaan dat de tekorten op de beleidsvelden Jeugd en Wmo wegvallen tegen extra rijksbijdragen. Haarlem is niet de enige gemeente waar de tekorten binnen Jeugd en Wmo spelen.
Gemeenten hebben onder aanvoering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) inmiddels een claim van € 1,6 – 1,8 miljard euro voor tekorten bij Jeugd bij het Rijk neergelegd. Op basis van de verkiezingsprogramma’s van landelijke partijen is te verwachten dat het nieuwe kabinet met een vorm van compensatie hiervoor komt. De onzekerheden zijn op zichzelf niet alarmerend, maar in haar totaliteit aanleiding voor het college om te kiezen voor een beperkte kadernota. Beperkt in de besluitvorming die wordt voorgelegd omdat het college het niet opportuun acht, gegeven de onzekerheden, verregaande (meerjarige) financiële consequenties aan de raad voor te leggen. Het college heeft daarom besloten om de belangrijke financiële afwegingen die normaalgesproken bij de kadernota worden voorgelegd, nu te betrekken bij behandeling van de Programmabegroting 2022-2026. De verwachting is dat een aantal onzekerheden na de zomer is omgezet in duidelijkheid, waardoor de belangrijke financiële overwegingen dan beter kunnen worden gemaakt. In deze beperkte kadernota zijn op dit moment dus alleen de onontkoombare begrotingswijzigingen opgenomen, of die waarvan het college deze dusdanig urgent acht dat het niet wenselijk is Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Grote Markt 2, Haarlem
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
1/45
besluitvorming uit te stellen tot later in het jaar. In tegenstelling tot vorig jaar is de kadernota een besluitvormend document.
Leeswijzer De Kadernota 2022 bestaat uit de kaders voor de Programmabegroting 2022-2026. Besluitvorming ten aanzien van niet onontkoombare ontwikkelingen en wensen schuift door naar de begrotingsbesprekingen. In de kadernota worden alleen de onontkoombare beleidsvoorstellen en bestuurlijk urgente voorstellen toegelicht. Het voorstel tot uitwerking van een duurzaamheidsbegroting is als bijlage bij deze nota gevoegd (KN bijlage 3: Duurzaamheidsbegroting). In paragraaf 1 wordt de ontwikkeling van het begrotingskader uiteengezet, inclusief de toelichting op de voor en nadelen hierin. In paragraaf 1.7 is het bestemmingsvoorstel rekeningresultaat opgenomen. Paragraaf 2 schets de aanpak en maatregelen gericht op herstel na de coronacrisis. In paragraaf 3 worden de kostenontwikkelingen Jeugd en Wmo uiteengezet. De ontwikkelingen t.a.v. belastingen en woonlasten zijn opgenomen in paragraaf 4, de overig ontwikkelingen van belang voor deze kadernota in paragraaf 5. Afsluitend zal in paragraaf 6 in worden gegaan op de bedrijfsvoering. Aan het einde van iedere paragraaf is het voorstel tot besluitvorming opgenomen. Alle in de financiële tabellen vermelde bedragen zijn maal € 1.000, tenzij anders vermeld. De bijlagen bij deze kadernota worden alleen digitaal beschikbaar gesteld. De begrippenlijst en afkortingenlijst is opgenomen in een online Lexicon.
1. Ontwikkeling begrotingskader 2021-2026 In deze paragraaf worden de hoofdlijnen van de ontwikkelingen van het financieel kader geschetst en de hoofdafwegingen die het college daarin maakt. Deze ontwikkelingen betreffen de gevolgen van de jaarrekening 2020, de afwegingen die gemaakt worden bij de Voortgangsrapportage en de Kadernota en mogelijke ontwikkelingen ten aanzien van de ontwikkeling van de kosten Jeugd/Wmo en compensatie van het Rijk. Ook de afwegingen bij het Investeringsplan en de ontwikkeling van de woonlasten zijn opgenomen.
1.1 Jaarrekening 2020 Het is bestendig beleid dat de bestemming van het rekeningresultaat bij de kadernota wordt besproken en vastgesteld. Dit jaar is de uitkomst van de jaarrekening, naast bestemming rekeningresultaat ook voor de ontwikkeling van het financieel kader van belang. De uitkomst van de jaarrekening 2020 is gunstiger dan was voorzien. In 2020 was een onttrekking aan de algemene reserve voorzien van € 8 miljoen ter dekking van het nadeel. Vanwege het voordelige rekeningsaldo is afgezien van deze onttrekking.
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
2/45
In het financieel kader waren daarom meerjarige stortingen geraamd om de algemene reserve weer naar het afgesproken weerstandsratio van minimaal 1.4 te brengen. Deze dotaties zijn niet meer nodig en kunnen vervallen. Het voordelig rekeningsaldo wordt voor een groot gedeelte veroorzaakt door incidentele meevallers, maar de verwachting is dat ook in 2021, waar de pandemie in ieder geval in het eerste half jaar nog heerst, dit tot incidentele voordelen kan leiden in de orde van grootte van € 2 miljoen. Het bestemmingsvoorstel met betrekking tot het rekeningresultaat is opgenomen in deze kadernota onder paragraaf 1.7.
1.2 Grote onzekerheden t.a.v. algemene uitkering en ontwikkeling uitgaven Jeugd en Zorg Zoals afgesproken is voor de kadernota een scenario analyse opgesteld met het oog op de ontwikkeling van de kosten voor Jeugd en Wmo en de invulling van de geraamde taakstellingen. Uit de analyse blijkt dat de taakstelling in het lopende jaar vrijwel geheel ingevuld kan worden, maar de oplopende taakstelling in de komende jaren maar zeer beperkt. Haarlem is hierin niet uniek. Uit onderzoek van Andersson Elffers Felix (AEF) komt dat de landelijke tekorten Jeugd ongeveer € 1,6 - 1,8 miljard zijn. Dat het nieuwe kabinet met een compensatie over de brug komt is – op basis van de verkiezingsprogramma – te verwachten, de omvang is echter ongewis. De aanname is gedaan dat de tekorten Jeugd en Wmo wegvallen tegen de extra rijksbijdrage. Of dit daadwerkelijk zal plaatsvinden en in welke mate is onzeker. Vanaf 2020 betekent dit bovenop de € 2 mln. die in de begroting al zijn opgenomen als te ontvangen extra middelen van het Rijk (Jeugd) er een onzekerheid van € 7 mln. wordt toegevoegd. Een begrotingsrisico van in totaal € 9 mln. Verder is er voorlopig een voordeel te verwachten vanwege de toegezegde herverdeling van het gemeentefonds. Volgens de laatste berekeningen zou Haarlem vanaf 2023 € 2,4 miljoen meer ontvangen.
Er wordt echter nader onderzoek naar de uitkomsten gedaan, waardoor onzeker is of dit voordeel in stand blijft. Tenslotte zijn de gevolgen van corona voor 2021 e.v., alsmede de compensatie-uitkeringen van het Rijk onzeker. Deze onzekerheden hebben tot de volgende hoofdafwegingen geleid: Hoofdafweging 1a: Door deze onzekerheden is de keuze gemaakt om in de kadernota en het investeringsplan alleen de onontkoombare besluiten te nemen en de overige besluiten door te schuiven naar de begroting in de verwachting dat er dan meer duidelijkheid van het Rijk gekomen is. De vorm van de kadernota zal daarom zoveel mogelijk de vorm van een kaderbrief aannemen. Het is mogelijk dat de begroting met nagenoeg dezelfde onzekerheid opgesteld moet worden als de kadernota. Hoofdafweging 1b: Omdat net als vorig jaar gelet op de grote onzekerheden veel besluiten doorgeschoven worden naar de begroting kiest het college voor het presenteren van minimaal een saldo dat naar verwachting bij de jaarrekening niet tot een tekort leidt voor 2021. Meerjarige Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
3/45
afwegingen worden doorgeschoven naar de Programmabegroting 2022-2026. Met betrekking tot de stijgende uitgaven Jeugd en Wmo en de onzekerheden aan de inkomsten kant, wordt besloten geen nieuwe maatregelen te treffen maar de noodzaak hiertoe af te wegen bij de begroting 2022.
1.3 Ontwikkeling financieel kader Gelet op de onzekerheden als hiervoor geschetst wordt een begrotingskader aangeboden waarin de jaarschijf 2022 sluitend is en de jaarschijven 2023 en 2024 nagenoeg sluitend zijn met behoud van taakstellingen. Vanwege de grote onzekerheden worden ontwikkelingen na 2022 betrokken bij de afwegingen bij de Programmabegroting 2022-2026. In dit stadium wordt beoogd uitsluitend onontkoombare lasten aan de jaarschijven 2021 en 2022 toe te voegen en andere zeer gewenste claims af te wegen bij de begroting 2022. Door nu uitsluitend de niet onontkoombare uitgaven te ramen kan een sluitende jaarschijf worden voorbereid, zonder aanvullende bezuinigingen. Hoofdafweging 2a: Tot een sluitend kader voor 2022 te komen door uitsluitend onontkoombare lasten toe te staan in de Voortgangsrapportage 2021 en Kadernota 2022 en voor nu af te zien van nieuwe bezuinigingen. Hoofdafweging 2b: In aanvulling op de onontkoombare mutaties incidenteel (2021) middelen vrij te maken voor plaagdierenbestrijding (€ 200.000) en het Frans Halsmuseum (€ 300.000) vooruitlopend op de structurele afweging bij de begroting 2022. Hoofdafweging 3: Claims die niet aan de categorie onontkoombaar voldoen, maar wel zeer gewenst zijn, kunnen worden betrokken bij de afweging bij de Programmabegroting 2022-2026. Het saldo van de meerjarenraming is t.o.v.
de begroting verslechterd als gevolg van de uitkomsten van de septembercirculaire, met bijna € 1 miljoen in 2021, oplopend tot bijna € 2,4 miljoen in 2023. Financieel kader
2021
2022
2023
Meerjarenraming 20212025, zoals vermeld op pagina 13 van de programmabegroting 2021-2025
-139 v
-614 v
-666
v
184
2.000 n
pm n
In te vullen taakstelling 1)
2024
2025
2026
n
-3.909 v
pm n
pm
n
pm n
pm n
septembercirculaire
978 n
1.881 n
2.370 n
2.202
n
2.031 n
pm n
overige mutaties
43 n
43 n
42 n
42
n
42 n
42 n
Geactualiseerde raming
883 n
3.310 n
1.746 n
2.428
n
-1.836 v
pm n
1) De taakstelling na 2022 van € 3 mln. in 2023 en € 4 mln. structureel moeten nog ingevuld worden
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
4/45
Op basis van deze geactualiseerde raming zijn de volgende afwegingen gemaakt: Financieel kader
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Geactualiseerde raming
883 n
3.310 n
1.746 n
2.428 n
-1.836 v
pm n
-2.400 v
-2.400 v
-2.400
pm v
pm v
-200 v
Meest reële inschatting Voordelen a. Hogere algemene uitkering herijking b. Extra middelen tekort Jeugd en WMO c. Korting algemene uitkering door hogere WOZ-waarde d. Geen extra storting naar AR (rekeningresultaat) d. Eenmalige storting voordeel pm opvang, wonen en herstel e. Vervallen stelpost verhoging -550 v pensioenpremie f. Buig begroting 2021-2022 -1.273 v g. Actualisatie aantallen -453 v gemeentefonds Totaal voordelen Nadelen a. Uitkomst scan Jeugd en WMO (ontwikkeling uitgaven en invulling taakstelling)
v
-2.400 v
pm v
pm v
pm v
-400 v
-600 v
-1.000 v
-1.300 v
-2.000 v
-4.000 v
-2.000 v
-2.000 v
0 v
-550 v
-550 v
-550 v
-550 v
-550 v
-841 v
-850 v
-853 v
-860 v
pm
-2.276 v
-9.003 v
-8.200 v
-6.403 v
-6.810 v
-4.250 v
pm n
pm n
pm n
pm n
pm n
pm n
n v n n
561 n 0 n
539 n 0 n
529 n 489 n
529 n 1.875 n
-5.412 v
b. Gevolgen Corona Coronasteunmaatregelen januari/februari
3.330 n
Coronasteunmaatregelen maart
2.378 n
Aanvullende maatregelen compensatie ontvangen compensatie verwacht Vervallen reserve risico corornacrisis Nog te ontvangen compensatie 2020 b2. 2e halfjaar 2021 en 2022 compensatie c. Indexatie lasten en baten d. Actualisatie IP
306 n -2.642 v -2.000 v
e1. Onontkoombaar Kadernota
0 n
-149 v
995 n
1.187 n
1.148 n
603 n
1.925 n
1.787 n
1.475 n
1.292 n
1.292 n
1.292 n
pm 3.031 n
pm 3.018 n
pm 3.458 n
pm 4.299 n
e2. Onontkoombaar Voortgangsrapportage* e3. Exploitatiesubsidie Frans Hals Museum
-500 v -725 v 3.000 -3.000 0 -157
n v n v
3.000 -2.000 624 0
300 n
e4. Plaagdierenbestrijding
200 n
e5. Herstelpakket structureel Herstelpakket Totaal nadelen
500 n
500 n
2.915 n
3.762 n
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
5/45
Financieel kader
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Uitkomst mogelijke scenario's incl. geactualiseerde basisraming
1.522 n
-1.931 v
-3.423 v
-957 v
-5.188 v
pm n
* I.v.m. specificatie van toelichtingen in zowel in kadernota als voortgangsrapportage wijkt deze reeks af van de totale uitkomst van de voortgangsrapportage, zie hiervoor p.11.
Jaarschijf 2021 De jaarschijf 2021 sluit nog met een nadelig saldo. Omdat de jaarrekening 2020 ca. € 12 miljoen voordeliger is uitgepakt dan eerder geraamd, is de verwachting dat ook in 2021 nog niet geraamde voordelen kunnen ontstaan. Als circa 1/5 deel van het voordeel ook naar 2021 doorwerkt, zou een voordeel van € 2,4 miljoen geraamd kunnen worden. Een hoger voordeel is vooralsnog niet te verwachten, omdat het merendeel van het positieve jaarrekeningsaldo bestaat uit voordelen (en nadelen) die incidenteel van aard zijn. Voor verschillende voordelen geldt dat er nadere verwachtingen zijn gemaakt die worden meegenomen in het financieel kader zoals Jeugd en Wmo (€ 1,5 miljoen), Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorziening Gemeenten (BUIG) (€ 5 miljoen) en Algemene Uitkering. Daarnaast zijn voordelen incidenteel (verrekening BTW-compensatiefonds, voordeel uitvoering TOZO-regeling en hogere bouwleges vanwege enkele grote projecten).
Geraamde voordelen: a. Herijking Algemene Uitkering. In februari zijn cijfers bekend gemaakt over de uitkomst van de herijking. Haarlem zou er in 2023 € 15 per inwoner op vooruit gaan. Het maximale voordeel is € 2,4 miljoen per 2023, dit zou een bijzonder positieve uitkomst voor Haarlem zijn. Hoewel nog niet vast staat dat dit ook de uiteindelijke uitkomst zal zijn is dit vooralsnog het meest realistisch om als scenario aan te houden, omdat alle onderzoeken, waarop de uitkomst is gebaseerd afgerond zijn. Het gehanteerde scenario is dan ook de verwachting wat reëel is dat het Rijk moet doen. Door vragen van de Tweede Kamer, gemeenten en (vooral) de Raad voor het openbaar Bestuur (ROB) wordt het eerder voorgestelde nieuwe verdeelmodel opnieuw tegen het licht gehouden. De oplevering van het aangepaste nieuwe verdeelmodel(voorstel) zal in juni plaatsvinden, waarbij een indicatie van de effecten per gemeente gegeven zal worden. Vervolgens zal de ROB adviseren over het voorgestelde verdeelmodel. b.
Extra middelen Sociaal domein
De landelijke tekorten Jeugd zijn onderzocht door AEF (december 2020), berekend op € 1,6 - 1,8 miljard. Gemeenten zouden daarvan door een aantal maartregelen € 180 - 240 miljoen (snel) zelf kunnen oplossen. Maatregelen die Haarlem al genomen heeft. Stel dat het Rijk zou besluiten hiervoor voor een gedeelte aan tegemoet te komen. Het Haarlems aandeel in het gemeentefonds is ca. 1%, dan zou Haarlem € 16 miljoen ontvangen, waarvan € 2 miljoen al structureel is ingevuld als
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
6/45
geraamde bijdrage Jeugd. Er zou dan nog een voordeel € 14 miljoen resteren dat geheel aangewend wordt t.g.v. het nadelig saldo van de gemeentebegroting. Voor 2021 is extra aanvullend budget beschikbaar gesteld, € 613 miljoen (bovenop de € 300 miljoen). In de meicirculaire wordt de exacte verdeling en bestedingsvoorwaarden duidelijk. Bij specifieke uitkeringen staan daar lasten tegenover. Als de incidenteel extra middelen Jeugd 2021 binnen komen dan vallen deze vrij ten gunste van de algemene middelen, daar Haarlem in de Programmabegroting 2021-2026 de stijgende lasten Jeugd reeds heeft opgenomen. Vooralsnog is er geen enkel signaal van het Rijk voor welk bedrag de bijdrage structureel wordt verhoogd. Daarom wordt vooralsnog geen voorschot genomen op extra middelen en is deze als pm opgenomen. c.
Lagere korting algemene uitkering door lagere stijging WOZ-waarden
In de meerjarenraming is rekening gehouden met een aftrekpost vanwege een meer dan gemiddelde stijging van de WOZ-waarden. Door de hogere stijging in de afgelopen jaren topt die stijging af en groeien de WOZ-waarden in Haarlem naar verwachting minder meer. Bij de meest realistische inschatting wordt dit nadeel met ca. 50% verminderd. In 2025 resteert nog € 100.000 en in 2026 is er geen aftrekpost meer. d.
Vervallen storting in de in de algemene reserve
Gelet op de uitkomst van de jaarrekening 2020 is de geraamde onttrekking aan de algemene reserve (AR) van € 8 miljoen niet nodig. Deze onttrekking wordt daarom niet gerealiseerd. Dit heeft als gevolg dat de algemene reserve op peil blijft en de geraamde meerjarige dotaties om de reserve weer op peil te brengen (naar een ratio van 1,4) kan vervallen. Daarnaast blijkt uit de jaarrekening dat de benodigde weerstandscapaciteit € 4 miljoen lager is dan bij de begroting. Een algemene reserve van € 23 miljoen is dan voldoende voor een ratio van 1,4. Nu de € 8 miljoen niet aan de algemene reserve wordt onttrokken bedraagt de AR per 31-12-2020 € 30,1 miljoen (is ruim voldoende).Daarnaast is rekening gehouden met een nog te besluiten dotatie uit het resultaat van de Jaarrekening 2020. Dit is de onderlegger om de geraamde stortingen in de meerjarenraming te laten vervallen. Dit betekent niet dat de algemene reserve nu aangewend kan worden tekorten voor 2022 e.v. te dekken. In de eerste plaats hebben we ook in 2021 nog te maken met nadelige gevolgen van de pandemie, waarvan de gevolgen niet allemaal direct financieel kunnen worden vertaald. Ook als na de zomer de samenleving weer “open” gaat en de steunmaatregelen stoppen, is het van belang dat – net als in 2020 is gebeurd – de algemene reserve benut kan worden om onvoorziene nadelen af te dekken.
Dan moet er voldoende marge aanwezig zijn om te voorkomen dat de algemene reserve weer aangevuld moet worden om de ratio van 1,4 te handhaven. In de tweede plaats dient de begroting ook structureel in evenwicht te zijn. Dat betekent dat structurele lasten niet met incidentele middelen gedekt mogen worden. Dit laat onverlet dat als bij de verdere uitwerking van het financieel kader er incidentele dekking nodig is, de algemene reserve één van de beschikbare alternatieven is. Bij deze afweging is het van belang om de onttrekkingen in 2021 en 2022 vanuit de algemene reserve in acht te nemen. Deze onttrekkingen hebben een Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
7/45
drukkend effect op het weerstandsvermogen. Bij een gelijkblijvend risicoprofiel (€ 16,2 miljoen) is de ratio weerstandsvermogen in 2022 na de onttrekkingen circa 1,8 waar de norm 1,4 is. In onderstaande grafiek is het verloop weergegeven.
Verloop ratio weerstandsvermogen
35
2,4
Bij gelijkblijvend risicoprofiel 30
2,2 25 20
2,0
1,9 1,8
1,7
1,8
1,8
1,8
15
1,8 1,6
10
1,4
5
1,2 31,1 16,2
28,1 16,2
28,7 16,2
28,7 16,2
28,7 16,2
28,7 16,2
2021
2021
2022
2023
2024
2025
0
1,0 Beschikbaar weerstandsvermogen
e.
Benodigd weerstandsvermogen
Ratio
Vervallen stelpost verhoging pensioenpremie
Vorig jaar bestond de nodige onzekerheid over de ontwikkeling van de pensioenpremies in relatie tot de hele ontwikkeling van loonsom. Inmiddels is dat inzicht er voor 2021 wel en de conclusie is dat van deze stelpost geen gebruik gemaakt hoeft te worden. De pensioenpremies leiden niet tot overschrijdingen van geraamde personeelsbudgetten. f.
Buig begroting 2021-2022
De afgelopen jaren is de werkwijze ontstaan om bij de kadernota de Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorziening Gemeenten (BUIG) begroting aan te passen voor het lopende jaar, en te begroten voor het volgende jaar. Dit omdat het meerjarig realistisch begroten van de BUIG gezien de vele onzekerheden aan zowel de lasten- als batenkant onmogelijk blijft. Op basis van de huidige verwachtingen wordt voorgesteld om de BUIG positief bij te stellen voor zowel 2021 als 2022. Deze positieve bijstelling is voorwaardelijk aan het intact houden van de capaciteit ter grootte van de flexibele schil en aan het dekken van het tekort op Nieuw Beschut Werk uit de gerealiseerde plus op de BUIG 2020. Als in deze meldingen andere keuzes gemaakt worden heeft dat (negatieve) effecten voor het hier gepresenteerde BUIG saldo.
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
8/45
g.
Actualisatie aantallen gemeentefonds
Eenmaal per jaar, bij de kadernota, worden de aantallen waarop de algemene uitkering is gebaseerd geactualiseerd. Alle maatstafaantallen worden aangepast op basis van de betaalspecificatie Gemeentefonds vanuit het Rijk, soms in combinatie met eigen inschattingen. De meeste aantallen worden geactualiseerd voor het lopende jaar en daarna constant gehouden. De actualisatie leidt tot een positief effect voor de algemene middelen voor alle jaren, € 453 duizend in 2021 oplopend tot € 860 duizend in 2025. Deze middelen zijn voornamelijk bedoeld voor areaaluitbreidingen ten gevolge van groei. Mogelijke nadelen: a. Taakstelling sociaal domein Vooralsnog is het niet invullen van de taakstelling pm geraamd, zoals ook een mogelijke compensatie vanuit het Rijk in de vorm van een hogere algemene uitkering pm geraamd. Zie paragraaf 3. b.
Gevolgen corona
Een ander nadeel waarmee rekening gehouden moet worden zijn de gevolgen van de pandemie, met name voor 2021 en voor 2022. Daarbij gaat het om de netto-lasten, dus onder aftrek van compensatie door het Rijk. Verdere toelichting staat in paragraaf 2 van de voortgangsrapportage. c.
Indexatie lasten en baten 2022
Haarlem kent een meerjarenbegroting in constante prijzen. Dat betekent dat elk jaar bij de kadernota lonen en prijzen geïndexeerd worden naar loon-en prijspeil 2022. De percentages worden ontleend aan het Centraal Economisch Plan dat eind maart is uitgebracht. Daaraan wordt de geraamde inflatie van 1,4% ontleend en de loonkostenontwikkeling. Voor subsidies/gemeenschappelijke regeling is een samengesteld percentage geraamd. Aan de batenkant wordt de algemene uitkering en de gemeentelijke belastingen geïndexeerd. Per saldo leidt tot een nadeel van € 624.000 in 2022. d.
Actualisatie IP
Verdere toelichting in paragraaf 5.2 onder ‘Investeringen’. e.
Onontkoombaar en herstelpakket
Voor het herstelpakket is voor 2021 en 2022 een bedrag € 500.000 geraamd en structureel pm. Het meerjarig middelen vrij maken voor herstel is onder meer afhankelijk van impulsen van het Rijk. Mogelijkheden worden verder afgewogen bij de bespreking van de begroting 2022.
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
9/45
Vanwege de beperkte financiële mogelijkheden en gelet op de meerjarige taakstellingen is er voor gekozen uitsluitend de onontkoombare lasten te ramen. Deze lasten zijn verdeeld tussen de voortgangsrapportage en de kadernota, de structurele doorwerking van de voortgangsrapportage wordt besloten in de kadernota. Daarnaast is besloten door het college om incidenteel middelen toe te kennen voor de aanpak van de rattenoverlast en het Frans Hals Museum. Vooruitlopend op de structurele afweging bij de Programmabegroting 2022-2026.
1.4 Onontkoombare mutaties kadernota In onderstaand overzicht zijn de onontkoombare mutaties weergegeven, gevolgd door het overzicht van de structurele doorwerking van de voortgangsrapportage. De posten worden onder de tabellen toegelicht. Claims Kadernota Onontkoombaar Kadernota Programma 1 Bijstelling budget huur Onderwijshuisvesting Programma 3 Gemiste rijksbijdrage beschut werk Meerjarig investeringsplan binnensportinventaris Uitvoeringskosten Wet Inburgering Programma 4 Programma dienstverlening Geluidsonderzoeken omgevingsplan Wijkaanpak Transvaalbuurt Dekking: Reserve Leefomgeving (Delftwijk) Programma 5 Nieuwe fietsstallingen in aanbouw (Houtplein en Hudsonbay) Ingebruikname nieuw object Vastgoed: popschool Programma 6 Dotatie aan risicoreserve MRA invest Kosten raadswisseling Programma 7 Visie op dienstverlening de menselijke maat opstarten Onontkoombaar Kadernota Structurele doorwerking Voortgangsrapportage
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
2021
2022
2023
2024
2025
-500 v
549 n
354 n
315 n
107 n
107 n
107 n
180 n
180 n
180 n
-141 v
-200 v
126 n 50 n 74 n
100 n
2026
-74 v
165 n
215 n
215 n
215 n
215 n
31 n
31 n
31 n
31 n
31 n
300 n
300 n
300 n
70 n
70 n
50 n -149 v
995 n
1.187 n
1.148 n
603 n
-1.593 v
2.487 n
2.132 n
2.444 n
3.829 n
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
10/45
De structurele doorwerking van de voortgangsrapportage is onderstaand weergegeven: Doorwerking voortgangsrapportage
2021
2022
2023
2024
2025
Septembercirculaire
979 n
1.881 n
2.370 n
2.202 n
2.031 n
Decemberrapportage (2021/17077)
43 n
43 n
42 n
42 n
42 n
-550 v
-550 v
-550 v
-550 v
-550 v
-1.273 v
-5.412 v
Actualisatie aantallen gemeentefonds
-453 v
-841 v
-850 v
-853 v
-860 v
Notitie coronasteunmaatregelen januari/februari
3.330
n
Pakket maatregelen van maart 2021
2.378
n
Aanvullende maatregelen compensatie ontvangen compensatie verwacht
306 -2.642 -2.500
n v v
-725
v
2e halfjaar 2021 en 2022
3.000
n
3.000
n
compensatie Onontkoombaar Voortgangsrapportage Exploitatiesubsidie Frans Hals Museum
-3.000
v
-2.000
v
1.925
n
1.787
n
1.475
n
1.292
n
1.292
n
300
n
200
n 500 0 -1.593
n n v
0 2.487
n n
0 2.132
n n
489 2.444
n n
Vervallen stelpost verhoging pensioenpremie Buig begroting 2021-2022
Nog te ontvangen compensatie 2020
Plaagdierenbestrijding Herstelpakket Actualisatie IP Saldo Voortgangsrapportage
500 n -157 v 1.661 n
Toelichting Programma 1 Bijstelling budget huur Onderwijshuisvesting Het investeringsplan voor onderwijshuisvesting kent een uitvoeringplanning die regelmatig onderhevig is aan wijzigingen. Enerzijds komt dit door de tijdspanne tussen vaststellen van het investeringsplan en de uitvoeringsplanning. Anderzijds doen zich regelmatig situaties voor die buiten de invloedsfeer van de gemeente liggen. Tijdens de uitvoeringswerkzaamheden maken scholen gebruik van tijdelijke huisvesting waarvan de kosten zijn opgenomen in de exploitatie. Als de uitvoeringsplanning wijzigt bewegen de kosten voor tijdelijke huisvesting mee. De wijzigingen in de uitvoering leiden tot een voordeel van € 500.000 in 2022 en tot nadelen in 2023 tot en met 2025.
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
11/45
Programma 3 Gemiste rijksbijdrage beschut werk Het Rijk stelt een vergoeding beschikbaar om in de begeleidingskosten Nieuw Beschut Werk te voorzien. In de meicirculaire wordt deze vergoeding jaarlijks herijkt aan de hand van de laatste ontwikkelingen. Deze vergoeding is in de verwerking van de Meicirculaire 2019 per abuis verkeerd verwerkt voor jaarschijf 2024 en verder. Dit wordt via deze wijziging gecorrigeerd. Meerjarig investeringsplan binnensportinventaris De gemeente Haarlem kent voor de (vaste en verrijdbare) sportinventaris van binnensportaccommodaties met een levensduur langer dan 10 jaar geen Meerjarig Investering Plan. Voor deze vervangingen zijn daarom meerjarig geen middelen geraamd. Hierdoor is in de afgelopen jaren de inventaris niet planmatig en tijdig vervangen met als gevolg dat de inventaris van verschillende binnensportaccommodaties niet volledig op orde is. Vanaf 2024 zijn er jaarlijks structureel € 180.000 extra middelen nodig om de complete binnensport inventaris op orde te houden. Uitvoeringskosten Wet Inburgering Met ingang van 1 januari 2022 wordt de nieuwe Wet inburgering ingevoerd. Vanaf die datum krijgen gemeenten de regierol over het inburgeringsproces. Voor zowel de incidentele invoeringskosten, de structurele uitvoeringskosten en de structurele kosten van de inburgeringsvoorzieningen ontvangt de gemeente rijksbudget.
Voor de uitvoering van de nieuwe taken is extra formatie benodigd. Het gaat daarbij om de taak ‘ontzorgen’, het account- en contractmanagement en de begeleiding van het inburgeringsproces door klantmanagers. Deze extra formatie kan bekostigd worden uit het ontvangen rijksbudget. De ontvangen rijksmiddelen voor de structurele uitvoeringskosten zijn voldoende om de extra kosten van de nieuwe taken te dekken. Derhalve kan er in 2022 en 2023 een deel van de rijksbijdrage vrijvallen naar de algemene middelen. Het jaar 2024 is echter een omslagpunt. Vanaf dat moment vervallen incidentele formatieplaatsen. Daarnaast loopt op dat moment de pilot ontzorgen af en zal worden geïnventariseerd hoeveel formatie dan nodig is om de integrale werkwijze ten behoeve van de doelgroep statushouders voort te zetten. Dit kan dan leiden tot een verzoek extra middelen ter beschikking te stellen. Programma 4 Programma Dienstverlening De dienstverlening van de gemeente Haarlem is op orde. Zowel bewoners als medewerkers geven gemiddeld een 7 voor de huidige dienstverlening. Toch worden zowel door inwoners en ondernemers als medewerkers aangegeven dat er punten voor verbetering zijn. In 2020 is de visie op dienstverlening, De Menselijke Maat, vastgesteld (2020/831242).
Met een uitvoeringsagenda voor dienstverlening (2021/93777) en het werken aan een aantal bouwstenen als voorwaarden voor een goede dienstverlening wordt een extra inspanning gepleegd op het werken volgens de visie op Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
12/45
dienstverlening. De uitvoeringsagenda richt zich enerzijds op projecten met betrekking tot werkwijze, houding en gedrag van de organisatie. Anderzijds richt de uitvoeringsagenda zich op concrete pilots om te werken vanuit de visie en de daarbij behorende werkwijze. De pilots zijn gericht op het verbeteren van de dienstverlening bij meldingen in de openbare ruimte en de afhandeling van klachten, gericht op het wegnemen van drempels in de organisatie die belemmerend werken voor een goede dienstverlening. Met deze aanpak worden ook directe resultaten geboekt voor inwoners en ondernemers. Geluidsonderzoeken omgevingsplan Voor het maken van het omgevingsplan voor Haarlem zijn extra onderzoeken nodig. Het bestaande onderzoeksbudget voorziet daar niet in. Op basis van de nieuwe wetgeving zullen extra geluidsonderzoeken voor met name het industrieterrein Waarderpolder gedaan moeten worden. Wijkaanpak Transvaalbuurt Voor het maken van een gebiedsvisie en coördinatie voor de gehele wijkaanpak is tot 2023 € 217.000 beschikbaar uit de reserve Leefomgeving (Delftwijk); 2020 € 87.000, 2021 € 87.000 en 2022 € 43.000. Als gevolg van de coronacrisis heeft dit project in 2020 vertraging opgelopen. In 2020 is hierdoor minder voortgang geboekt en minder uitgegeven dan begroot. Voorgesteld wordt om de middelen die in 2020 niet zijn uitgegeven (€ 74.000) door te schuiven naar 2022.
De visie wordt uiterlijk eind 2022 opgeleverd. Programma 5 Nieuwe fietsstallingen in aanbouw (Houtplein en Hudsonbay) Voor de nieuw fietsparkeervoorzieningen bij Hudsons Bay en Houtplein zijn geen exploitatiebudgetten geraamd. Ingebruikname nieuw object Vastgoed: popschool In 2018 is het besluit genomen om een krediet te verlenen voor de realisatie van een popcentum op het Slachthuissterrein (2017/6146068). Het popcentrum zal verhuurd worden aan het Patronaat tegen een kostprijsdekkende huur. Om het gebouw in conditie te houden is een hoger onderhoudsbudget benodigd. Het Patronaat ontvangt hiervoor een hogere huursubsidie. Programma 6 Dotatie aan risicoreserve MRA invest Voor de nieuw te vormen risicoreserve was tot en met 2022 rekening gehouden met een jaarlijkse storting. Met deze mutatie worden de stortingen doorgezet tot en met 2025, zie ook paragraaf 5.4 Deelname MRA Invest.
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
13/45
Kosten raadswisseling In 2022 zijn er verkiezingen voor de gemeenteraad. Tijdens de wisselingen worden er extra kosten gemaakt voor onder meer de stemwijzer, promotiemateriaal en trainingen aan nieuwe raadsleden. De kosten voor 2022 en gelijktijdig ook voor 2026 worden geraamd op € 70.000. Programma 7 Visie op dienstverlening de menselijke maat opstarten Als gevolg van het raadsvoorstel "Visie op dienstverlening de menselijke maat" van 26 oktober 2020 is nu duidelijk geworden dat hiervoor aanvullende incidentele middelen nodig zijn ad € 50.000. Het budget wordt aangewend voor advisering, projectleiding en inrichting van het systeem.
1.5 Bestaande knelpunten: fysiek domein Begin 2021 heeft het college besloten tot uitbreiding van de capaciteit van het fysiek domein met 16,57 fte (2021/87667). In deze nota is aangegeven dat een afweging tot een tweede tranche uitbreiding betrokken zou worden bij de Kadernota 2022. Het college erkent de knelpunten binnen het fysiek domein maar ziet vanwege de onzekerheden en risico’s zoals geschetst in de inleiding geen ruimte voor het momenteel toekennen van deze volledige claim van de 2e tranche. Op onderdelen wordt hiervoor een uitzondering gemaakt, namelijk: (1) het deel van het voorstel dat gedekt is met baten en (2) zonemanagement. Het deel van het voorstel dat gedekt is met baten heeft betrekking op 0,5 fte kabels en leidingen (schaal 11) voor de jaren 2022 en 2023 (€ 65.000 per jaar) te dekken uit de HBU/HBI gelden. En 1,0 fte (schaal 11) tactisch beheerder vanaf 2022 (€ 130.000 per jaar), te dekken uit de onderhoudsbudgetten beheer openbare ruimte. In de zones Spaarnesprong en Spaarndamseweg zijn op dit moment verschillende projecten al in voorbereiding of in uitvoering. Zonder een vorm van zonemanagement/coördinatie op die verschillende projecten blijft de aanpak beperkt tot een plotgewijze ontwikkeling. Dit beperkt de mogelijkheden om – in samenhang – te sturen op de ambities die in de visie voor de beide zones is vastgesteld.
Het risico is groot dat dat een negatief effect heeft op vraagstukken die vooral op een hoger schaalniveau aan de orde zijn: groen, infrastructuur en voorzieningen. Het college stelt voor 2,0 fte (schaal 12) zonemanagement t.b.v. Spaarnesprong en Spaarndamseweg vanaf de 2e helft 2021 (€ 285.000 per jaar), te dekken uit de reserve groei.
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
14/45
Knelpunten fysiek domein
2021
2022
2023
2024
2025
2026
288 n
288 n
288 n
288 n
288 n
-288 v
-288 v
-288 v
-288 v
-288 v
66 n
66 n
-66 v
-66 v
Voortgangsrapportage Uitbreiding 2 fte Zonemanagement Spaarnesprong en Spaarnsdamseweg
143 n
Dekking uit reserve Groei van de stad
-143 v
Kadernota Uitbreiding 2 fte Zonemanagement Spaarnesprong en Spaarnsdamseweg Dekking uit reserve Groei van de stad Uitbreiding 0,5 fte kabels en leidingen Hogere baten HUB/HBI gelden Uitbreiding 1 fte tactisch beheerder
132 n
132 n
132 n
132 n
132 n
Dekking uit onderhoudsbudget
-132 v
-132 v
-132 v
-132 v
-132 v
0
0
0
0
0
Totaal
0
1.6 Ontwikkeling reserves Algemene reserve en weerstandsvermogen De ontwikkeling van de algemene reserve kan als volgt worden weergegeven: Algemene Reserve
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Beginstand (huidig)
30.578
31.076
28.090
28.713
28.713
28.713
Saldo toevoegingen/onttrekkingen
-2.134
-2.986
623
Bestemming rekeningresultaat 2020
2.632
Eindstand
31.076
28.090
28.713
28.713
28.713
28.713
De ontwikkeling van de reserve Groei kan als volgt worden weergegeven: Reserve Groei van Haarlem
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Beginstand (huidig)
1.252
295
1.674
3.049
3.917
4.230
Mutatie
-957
1.379
1.375
868
313
313
Eindstand 31-12
295
1.674
3.049
3.917
4.230
4.543
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
15/45
1.7 Bestemmingsvoorstel rekeningresultaat 2020 Het rekeningresultaat 2020 bedraagt € 6 miljoen positief. Bestemmingsvoorstel Jaarrekening 2020 Resultaat
-5.911 v
Wet Educatie en Beroepsonderwijs, Laaggeletterdheid
78 n
Leerwerktrajecten Perspectief
153 n
Transformatieplan Jeugd Zuid-Kennemerland € 203.000
203 n
Regionale aanpak arbeidsmarkt en Haarlems addendum doe-agenda arbeidsmarkt
198 n
Regio Aanpak Huiselijk Geweld
199 n
Maatschappelijke en Sociale Participatie
108 n
Programma Transformatie Sociaal Domein
90 n
Duurzaamheidsprogramma
172 n
Budgetoverheveling SOR
237 n
Overheveling fietsgelden
124 n
Budgetoverheveling Omgevingswet
150 n
Dorpshuis Spaarndam
70 n
RI&E-budget
73 n
Informatieveiligheid en privacy
100 n
Extra Middelen Regionale aanpak arbeidsmarkt Zuid-Kennemerland en IJmond 2020-2022 en het Haarlems addendum doe-agenda arbeidsmarkt
920 n
Uitvoer regionale aanpak arbeidsmarkt Zuid-Kennemerland en IJmond 2020-2022
404 n 3.279 n
Resterend saldo
-2.632 v
Toelichting: 1. Wet Educatie en Beroepsonderwijs, Laaggeletterdheid € 78.000 De gemeente Haarlem coördineert voor de regio taken en activiteiten voor de Wet Educatie en beroepsonderwijs (WEB). Voor de uitvoering van deze taken wordt gewerkt met een regulier WEBbudget. Naast dit reguliere budget is medio 2020 eenmalig extra budget van € 129.000 beschikbaar gesteld door het Rijk, voor het onderdeel laaggeletterdheid. Een deel van het budget is benut maar er resteert nog € 78.000. Om de regionale taken in 2021 voort te kunnen zetten, wordt daarom voorgesteld het restant budget van € 78.000 over te hevelen naar 2021. 2. Leerwerktrajecten Perspectief € 153.000 Het voorstel om het resterende budget op Perspectief van € 153.000 in totaal naar 2021 door te schuiven is gebaseerd op het volgende: voor 2021 - 2027 wordt zo spoedig mogelijk door de contactgemeente (i.s.m. Perspectief) in 2021 een ESF-subsidie aanvraag ingediend voor de Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
16/45
aanvullende financiering leerwerktrajecten Perspectief. Aangezien vooraf niet zeker is of het gevraagde bedrag (van € 300.000) aan ESF geheel wordt toegekend en het Leerplein vooraf deels moet financieren aan Perspectief, loopt het Leerplein een risico in 2021. Bovendien zijn de liquide middelen niet vooraf beschikbaar bij het Leerplein, terwijl Perspectief wel over dit budget voor de uitvoering moet kunnen beschikken. Achteraf kan blijken dat ESF volledig wordt toegekend, ofwel dat de regiogemeenten volgens afspraak het hogere bedrag per traject moeten betalen, indien ESF niet of niet geheel wordt toegekend. Deze overheveling dient daarom ter dekking van dit risico. 3. Transformatieplan Jeugd Zuid-Kennemerland € 203.000 Het budget voor het Transformatieplan Jeugd Zuid-Kennemerland (TPJ) is € 471.000 per jaar voor de periode 2019-2021. De gemeente Haarlem regisseert en coördineert de regionale activiteiten voor de deelnemende gemeenten. Na regionale en interne verrekeningen is een bedrag van € 203.000 niet besteed. De activiteiten die reeds in 2020 zijn gestart lopen door in 2021 en zijn middelen nodig voor de ondersteuning verwerving, de Ontwikkeling Regionaal Expertteam (RET), complexe scheidingen, toekomstplan en pleegzorg, een huis voor Noordje, impuls voor de afbouw jeugdzorg en wensen ten behoeve van de kostenbeheersmaatregelen jeugdzorg.
Het voorstel is om het in 2020 niet bestede bedrag van € 203.000 over te hevelen naar 2021. 4. Incidentele middelen Regionale aanpak arbeidsmarkt Zuid-Kennemerland en IJmond 2020-2022 en het Haarlems addendum doe-agenda arbeidsmarkt € 198.000 Bij de decemberrapportage is er incidenteel € 215.000 beschikbaar gesteld voor 2020 ter dekking van acties uit het sociaal plan. Het in 2020 incidenteel beschikbare budget is niet volledig uitgegeven maar is in lijn met het sociaal plan wel volgend jaar nog nodig. Eind 2020 is gestart met het actief benaderen van kleine ondernemers en hen indien gewenst te helpen bij herscholing, omscholing of re-integratie naar regulier werk. Een flink deel van de inzet en facturatie volgt echter nog in 2021 en zal grotendeels dan gefactureerd worden. Kortom, de prestaties vindt grotendeels volgend jaar plaats. Voorstel om resterend bedrag van € 198.000 te bestemmen voor 2021. 5. Regio Aanpak Huiselijk Geweld € 199.000 In de Decembercirculaire 2020 is € 199.000 aan extra middelen voor vrouwenopvang 2020 binnengekomen.
Deze middelen waren te laat beschikbaar om nog in 2020 te besteden, maar zullen in 2021 aangewend worden voor Het Centrum seksueel Geweld Noord-Holland (CSG) dat te kampen heeft met een flink aantal stijgende meldingen en adviezen en aan (de actie- agenda) Schadelijke Praktijken om schadelijke praktijken (als eer-gerelateerd geweld, gedwongen huwelijken en vrouwelijke genitale verminking) in de regio eerder en beter in beeld te krijgen en (duurzaam) op te lossen. Deze doelen passen binnen de bestedingsrichtlijnen van de extra middelen en daarom wordt er een resultaatbestemming voor deze middelen aangevraagd. 6. Maatschappelijke en Sociale Participatie € 107.500 Het Rijk heeft in 2020 financiële middelen ter beschikking gesteld aan de gemeente Haarlem voor het project Koplopergemeente Cliëntondersteuning. Het totale bedrag van € 161.500 is door Haarlem als Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
17/45
subsidie verstrekt aan de maatschappelijke organisatie MEE-de Wering voor de uitvoering van dit project. Het project heeft inmiddels een planning met activiteiten tot en met eind 2021. Van het totale bedrag van € 161.500 is € 107.500 nodig voor 2021 en daarom wordt hier een resultaatbestemming voor aangevraagd. 7. Programma Transformatie Sociaal Domein € 89.500 Een deel van geplande personele inzet voor het Programma Transformatie Sociaal Domein is door de uitbraak van coronacrisis tijdelijk ingezet op andere projecten zoals het Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers ('TOZO') project. Hierdoor hebben niet alle projecten voor het Programma Transformatie Sociaal Domein volgens planning plaats kunnen vinden en zijn de kosten incidenteel lager uitgevallen. Voor zowel Jeugd als Wmo is in 2020 het inkooptraject gestart gericht op contractering in 2022. Het betreft hier een omvangrijk en complex inkoopproces, voor Jeugd is deze bovendien regionaal wat veel ambtelijke en bestuurlijke afstemming vraagt. De voorbereidingen voor deze inkoop lopen door in 2021 en brengen kosten met zich mee die niet zijn voorzien. Voor het resterende saldo 2020 van € 89.500 wordt daarom resultaatbestemming aangevraagd. 8. Duurzaamheidsprogramma € 172.000 In het voorjaar van 2020 werd Nederland getroffen door de coronacrisis, met enorme gevolgen voor de samenleving.
Dit heeft doorgewerkt op de voortgang van het Duurzaamheidsprogramma, met name op de activiteiten en projecten die samen met bewoners, instellingen en ondernemers waren gepland. Vanwege de coronacrisis heeft het participatieproces en het voorbereiden van de plannen van de Haarlemse transitievisie warmte vertraging opgelopen. De werkzaamheden kunnen en zullen in 2021 worden uitgevoerd. Het gaat hierbij om het ZonneWarmteNet in het Ramplaankwartier, het warmtenet in Schalkwijk en de Waarderpolder. Voorgesteld wordt om de hiervoor bestemde middelen á € 172.000 als resultaatbestemming op te nemen voor 2021. 9. Budgetoverheveling SOR € 237.000 De uitvoering van de Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR) kent een onderbesteding van € 237.000 in de exploitatie. Projecten zijn op hoofdlijnen beschreven en concretisering van maatregelen kost meer tijd dan verwacht. Daarnaast vragen sommige maatregelen om een nieuwe uitwerking die wel tot het gewenste effect leidt en is door de coronacrisis het samenwerken minder effectief dan voorheen. Om deze redenen wordt gevraagd om budget van € 237.000 over te hevelen naar 2021 zodat deze ingezet kunnen worden binnen het aangepaste uitvoeringsprogramma SOR (voor onder andere bereikbare steden en Gedempte Oostersingelgracht). 10.
Overheveling fietsgelden € 124.000 In 2020 was voor de verruiming van de openingstijden van de Botermarktstalling een post opgenomen in Actieplan Fiets 2020-2022. Door de coronacrisis en de sluiting van de stalling wegens brandgevaar wordt deze verruiming niet uitgevoerd. Het verzoek is om het resterende bedrag over te hevelen naar 2021 zodat het kan worden ingezet voor intensivering op de fietsprojecten die in
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
18/45
actieplan fiets zijn opgenomen, zoals de voortzetting van de pilot Groenplek & Fietsrek in 2021. 11. Budgetoverheveling Omgevingswet € 150.000 Mede door de coronacrisis loopt de planning voor de Omgevingsvisie vertraging op. Hierdoor wordt de Omgevingseffectrapportage pas in het eerste kwartaal 2021 opgeleverd. Ook de verplichte toets door de commissie MER vindt hierdoor niet eind 2020 maar in het eerste kwartaal van 2021 plaats. De pandemie en het complexe digitaliseringsopgave leiden tot vertraging in de aanschaf van een nieuwe applicatie Omgevingsplan. Inmiddels zijn afspraken met de leverancier gemaakt over deze applicatie. Het voorstel is om de € 150.000 van de onderbesteding op het programmabudget Omgevingswet uit 2020 over te hevelen naar 2021. 12. Dorpshuis Spaarndam € 70.000 De bijdrage aan het Dorpshuis Spaarndam betreft een bestuurlijke toezegging en was voorzien in 2020. Het Dorpshuis komt echter pas gereed in 2021. Voorgesteld wordt het bedrag van € 70.000 via resultaatbestemming over te hevelen naar 2021. 13. Onderzoek Havenkantoor en RI & E maatregelen Havendienst € 73.000 Het onderzoek naar het nieuwe Havenkantoor heeft vertraging opgelopen door onder meer het uitstel van de besluitvorming over bedienvorm van de bruggen. Dit besluit is in februari 2021 door de gemeenteraad genomen.
De keuze voor het op afstand bedienen van de bruggen buiten het centrum heeft invloed op vereisten die aan het Havenkantoor worden gesteld. Het onderzoek is inmiddels gestart en zal in 2021 worden afgerond (kosten € 46.000). Bij de implementatie van de maatregelen uit de risico-inventarisatie & -evaluatie (RI & E maatregelen) is soms meer technisch onderzoek nodig dan vooraf ingeschat kan worden Verder is er ook gezocht naar mogelijkheden om de maatregelen te combineren met het werk aan het groot onderhoud van de betreffende bruggen. Deze fase is nu afgerond, maar hierdoor worden enkele maatregelen gepland waren in 2020 nu in 2021 uitgevoerd (kosten € 27.000). Voorstel is hiervoor in totaal een resultaatbestemming op te nemen voor € 73.000 (€ 46.000 + € 27.000). 14. Informatieveiligheid € 100.000 Voor het veilig uitwisselen van gezondheidsgegevens is de norm NTA7516 ontwikkeld. Onder andere de Wet Verplichte GGZ gaat uit van deze norm. De verwachting is dat deze norm de komende jaren meer en meer het uitgangspunt gaat zijn, waarbij het Sociaal Domein als eerste met verplichtingen (die al zijn begonnen met de WVGGZ) geconfronteerd wordt. Hierbij gaat het ook om massale processen. De norm richt zich niet alleen op techniek, maar ook op de organisatie. Haarlem voldoet op dit moment niet aan deze norm, en de complete implementatie ervan kan een omvangrijk traject betekenen.
Vanuit het resterende inhuurbudget van 2020 is het voorstel om door middel van externe inhuur in 2021 de gap-analyse ten opzichte van de huidige situatie op te gaan leveren en een stappenplan en mogelijke faseringen voor de invoering. Voorgesteld wordt om van het resterende inhuurbudget in 2020 € 100.000 over te hevelen naar 2021 voor de uitvoering van deze werkzaamheden.
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
19/45
15. Extra Middelen Regionale aanpak arbeidsmarkt Zuid-Kennemerland en IJmond 2020-2022 en het Haarlems addendum doe-agenda arbeidsmarkt € 920.000 In de decemberrapportage is er incidenteel geld beschikbaar gesteld voor de uitvoer van het sociaal plan 2020 en is aangekondigd dat er nog extra middelen nodig zijn voor de uitvoer van dit plan in 2021 en verder. Er is toen gewezen op een eventuele extra meevaller op de BUIG in 2020 die zou kunnen dienen ter dekking. De extra meevaller op de BUIG heeft zich voorgedaan, maar daarnaast heeft er ook een incidentele meevaller plaatsgevonden in het beleidsveld werk die logischer is om aan te spreken ter dekking van re-integratie activiteiten in 2021 en verder. Het voordeel is ontstaan n.a.v. een uitspraak van de Hoge Raad over btw-compensatie op re-integratie activiteiten. Hierop is een verzoek ingediend om extra compensatie van BTW bij het btw-compensatiefonds over de jaren 2015 t/m 2019. Dit verzoek is in november gehonoreerd. Dit voordeel van € 920.000 is als negatieve last verwerkt in de exploitatie 2020. Het voorstel is om dit voordeel toe te voegen aan de reserve corona steunmaatregelen en te oormerken ter dekking van de uitvoer aanpak arbeidsmarkt Zuid-Kennemerland en IJmond 20202022 en het Haarlems addendum doe-agenda arbeidsmarkt. 16.
Uitvoer regionale aanpak arbeidsmarkt Zuid-Kennemerland en IJmond 2020-2022 In 2020 is de regionale aanpak arbeidsmarkt Zuid-Kennemerland en IJmond 2020-2022 vastgesteld. Hierin zitten zowel regionale als lokale elementen van coronasteunmaatregelen. De Regionale aanpak arbeidsmarkt Zuid-Kennemerland en IJmond 2020-2022 vormt het kader ten aanzien van de regionale arbeidsmarkt. Vanuit de hieraan gekoppelde regionale doe-agenda ligt de urgentie en focus in de eerste helft van 2021 op de volgende corona steunmaatregelen: • Het inrichten van een regionaal mobiliteitsteam voor aanvullende crisisdienstverlening aan werkenden en werkzoekenden bij het vinden van ander en nieuw werk. • Een om- en bijscholingscurriculum voor werkenden en werkzoekenden in samenwerking met het onderwijs. • Dienstverlening aan zelfstandig ondernemers door ondersteuning in ondernemerschap of reintegratie naar ander werk in loondienst. • De coördinatie van de regionale aanpak van jeugdwerkloosheid. • Het ondersteunen naar werk van kwetsbare schoolverlaters uit het mbo en het ondersteunen naar werk van voortijdig schoolverlaters. • Het opzetten van trajecten naar werk binnen sectoren die ook tijdens de coronacrisis kansrijk zijn. • Blijvende focus op kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt.
Bovenstaande wordt gedekt vanuit regionale middelen vanuit het landelijke sociaal steunpakket uit de Decembercirculaire 2020 en het project Perspectief op Werk. Vanuit de Decembercirculaire 2020 ontvangt Haarlem voor de arbeidsmarktregio voor 2020 € 404.000 extra middelen voor de arbeidsmarktregio. Omdat de middelen bedoeld zijn voor de regio heeft de compensatie geen effect voor de algemene middelen van Haarlem. Voorgesteld wordt om deze middelen uit de Decembercirculaire 2020 (€ 404.000) over te hevelen naar 2021 voor de uitvoering van deze werkzaamheden.
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
20/45
Bestemming resterend rekeningresultaat Het college stelt de raad voor het resterende rekeningsaldo toe te voegen aan de algemene reserve.
1.8 Besluitpunten: 1. De financiële consequenties, van de onontkoombare uitgaven, meerjarig te ramen en deze financieel technisch te verwerken in de begroting 2022. 2. De meerjarige consequenties en structurele doorwerking van de Voortgangsrapportage 2021 te verwerken in de begroting 2022. 3. In te stemmen met de bestemmingsvoorstellen jaarrekeningresultaat 2020 tot een totaalbedrag van € 3.279.000 . 4. Het restant jaarrekeningresultaat 2020 na bestemming €2.632.000 te doteren aan de algemene reserve. 5. De algemene taakstelling voor de jaren 2023 e.v. te handhaven en de noodzaak tot invulling hiervan af te wegen bij de begroting 2022 (met oog op een gunstig ontwikkelend kader hoeven er geen aanvullende bezuinigingen aangewezen te worden om de taakstelling voor 2022 in te vullen). 6. Voor 2022 in het financieel beeld uit te gaan van € 3 miljoen uitgaven inzake noodsteunmaatregelen en € 2 miljoen compensatie door andere overheden. Ramingen op basis van de dan beschikbare info (o.a. meicirculaire 2021) bij te stellen bij de Bestuursrapportage 2021. 7.
De formatie binnen het fysiek domein uit te breiden met 3,5 fte, te weten 0,5 fte kabels en leidingen te dekken uit de HBU/HBI geleden (2022 en 2023: € 65.000), 1 fte tactisch beheerder (vanaf 2022: € 130.000) te dekken uit de onderhoudsbudgetten beheer openbare ruimte en 2 fte zonemanagement (vanaf 2e helft 2021: € 285.000) te dekken uit een lagere dotatie aan de reserve Groei.
2. Herstel na coronacrisis Alle Haarlemmers ondervinden de gevolgen van het voortduren van de beperkende maatregelen als gevolg van de coronacrisis. Sectoren die zwaar getroffen worden, zijn onder andere cultuur (podia, musea, bioscopen, kunstenaars, muziekscholen e.d.), evenementen, horeca, detailhandel (non-food), zakelijke- en verzorgende dienstverlening, sport, toerisme en recreatie. Sociaal-maatschappelijk zijn de gevolgen groot, zeker nu de coronacrisis al meer dan een jaar duurt. Tegelijkertijd bieden de op gang komende vaccinaties perspectief. De regering heeft eerste voorzichtige stappen gezet in de versoepeling van maatregelen. Samenleving en economie kunnen, ook voorzichtig, beginnen met herstel. Er zijn prognoses dat de Nederlandse economie, na een krimp in het eerste kwartaal als gevolg van de coronamaatregelen, snel aan vaart zal winnen. Maar ook groeit de kans dat de overheidssteun wordt afgebouwd, en dat de langere termijneffecten van de crisis meer zichtbaar en merkbaar worden.
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
21/45
Als bijlage bij deze kadernota is de nota Bevorderen van het herstel na de coronacrisis: aanpak en maatregelen opgenomen (KN bijlage 4: Bevorderen van het herstel na de coronacrisis). In deze nota staat een schets van een aantal gevolgen van de coronacrisis die nu zichtbaar zijn en die zich mogelijk gaan voordoen. In 2020 en 2021 heeft de gemeente het nodige gedaan om de eerste nood te lenigen met een pakket aan steunmaatregelen, waaronder een noodfonds. Nu breekt geleidelijk de tijd aan dat de focus verlegd kan worden naar een bijdrage aan herstel, zowel op sociaal-maatschappelijk als op economisch terrein. In de nota zijn doelen en mogelijke maatregelen opgenomen voor een bijdrage aan herstel. Gekozen wordt om de komende periode energie en ideeën van inwoners, ondernemers en het maatschappelijk middenveld de ruimte geven, om zo de Haarlemse gemeenschap weer op te bouwen vanuit de kracht van de bewoners zelf. Hiervoor wordt een toegankelijk instrument ontwikkeld. Ook wordt op korte termijn een themabijeenkomst met de raad georganiseerd omtrent het thema herstel, zodat ideeën meegegeven kunnen worden. In deze kadernota is het voorstel opgenomen een budget van € 500.000 in 2021 en een gelijk bedrag in 2022 op te nemen t.b.v. het herstelpakket.
Dit budget is nadrukkelijk bedoeld als aanvulling op de middelen die vanuit het Rijk en mogelijk vanuit andere bronnen, zoals de provincie, beschikbaar worden gesteld.
2.1 Besluitpunten: 1. In te stemmen met een budget van € 500.000 in 2021 en 2022 t.b.v. het herstel na de coronacrisis en het college te machtigen om binnen de doelstellingen en budget zoals in de bijlage Bevorderen van het herstel na de coronacrisis opgenomen uitgaven te kunnen doen.
3. Kostenontwikkeling Jeugd en Wmo 3.1 Inleiding In de komende jaren is een nieuwe impuls nodig binnen het sociaal domein op het gebied van Jeugd en Wmo. De hoofdopgave is het realiseren van een toekomstbestendig en betaalbaar sociaal domein. Het college wil een meer inclusieve samenleving bevorderen en de kosten van professionele ondersteuning beheersbaar houden; passend en betaalbaar. In de afgelopen jaren was het sociaal domein nog flink in beweging. Tussen Rijk en gemeenten als het gaat over de nieuwe samenhang met de Wet Langdurige Zorg en de Zorgverzekeringswet en met nadere wetgeving voor gemeenten, zoals de invoering van het abonnementstarief in de Wmo en de aanscherpingen in de Jeugdwet. In Haarlem was het – net als in alle gemeenten – een zoektocht naar de juiste verbinding tussen Wmo, Jeugd, Werk, Inkomen en Schulden. Een periode van experimenteren en leren van ervaringen.
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
22/45
Nu is het tijd voor het inzetten op structurele verbeteringen en het afmaken van de transformatie gericht op normalisatie: afwijkend is niet onwenselijk, alledaagse oplossingen voor alledaagse problemen, maatwerkvoorzieningen Jeugd en Wmo zijn de uitzondering en niet de regel. Dit proces staat onder grote druk: de snel toenemende vraag binnen de Wmo en Jeugd leidt tot snel oplopende tekorten en deze leggen inmiddels een onevenredige druk op de gemeentelijke begroting. Zoals uitgebreid toegelicht in de informatienota ‘ontwikkelingen en maatregelen kostenbeheersing Jeugd en Wmo 2021 en verder’ (2020/851367) zijn de sturingsmogelijkheden beperkt. Haarlem neemt dan ook deel aan een actieve lobby met andere gemeenten, de VNG en de G40 richting kabinet om extra middelen te krijgen voor adequate uitvoering van onze verantwoordelijkheden. De oplossing ligt niet alleen in extra middelen. Er zal ook een stelselwijziging nodig zijn waarbij we ons de vraag stellen wat een acceptabel voorzieningenniveau is voor de inwoners van Haarlem en waarbij we de noodzaak voor preventie niet uit het oog verliezen. Hierbij is de eigen verantwoordelijkheid van inwoners en het normaliseren van het gewone leven een belangrijk uitgangspunt.
3.2 Context Jeugd De groeiende vraag naar jeugdhulp is een landelijk beeld. Niet alleen de vraag neemt toe, ook de duur van de jeugdhulptrajecten is langer. Haarlem loopt hierin niet uit de pas in vergelijking met andere gemeenten. De sturingsmogelijkheden voor de gemeente in de toegang zijn beperkt: de toegang tot jeugdhulp wordt niet alleen bepaald door de gemeente, ook de huisarts, gecertificeerde instellingen en de kinderrechter kunnen rechtstreeks verwijzen naar jeugdhulp zonder tussenkomst van de gemeente. In Haarlem is inmiddels gekozen voor het ondersteunen van de huisarts in de toegang door het faciliteren van praktijkondersteuners Jeugdhulp. Juist voor de gespecialiseerde duurdere jeugdzorg waar met name het jeugdrecht bepalend is voor de toegang, is dit niet mogelijk. Ook de sturingsmogelijkheden op de kosten voor jeugdzorg zijn beperkt: gemeenten zijn gehouden aan de AMvB Reële kostprijzen. In de afgelopen periode heeft de raad ingestemd met een pakket aan kostenbeheersende maatregelen. Daarnaast is een stelselwijziging nodig die het college regionaal inzet met de nieuwe verwervingsronde jeugdhulp. Daarbij koerst Haarlem op een vereenvoudigd zorglandschap met een beperkt aantal strategisch partners die met de gemeente verantwoordelijkheid nemen voor het organiseren van adequate jeugdhulp als ook voor de financiële problematiek in het jeugddomein.
De strategisch partners die uiteindelijk zullen worden gecontracteerd hebben dan ook een grote inhoudelijk en financiële opgave. Inhoudelijk door nu echt vorm te geven aan normalisatie, samenwerking met en afschaling naar het lokale sociaal domein en het koersen op jeugdhulp zoveel mogelijk in de eigen omgeving van de jeugdige: zo thuis mogelijk met minder inzet van intramurale voorzieningen. Ondanks dat het college in de kadernota en begroting opnieuw rekening houdt met de groeiende vraag naar jeugdhulp en het budget voor jeugdhulp hierop wordt aangepast, wordt de Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Kenmerk: KN 2022 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
23/45
taakstelling in mindering gebracht op het beschikbare budget ten behoeve van de te contracteren strategisch partners. Recent heeft het kabinet besloten eenmalig € 613 miljoen beschikbaar te stellen voor de acute problematiek in de jeugdhulp, bovenop de al eerder beschikbaar gestelde € 300 miljoen. Nadrukkelijk stelt het Rijk hiermee niet vooruit te willen lopen op het oordeel van de Commissie van Wijzen: de arbitragecommissie die inmiddels is ingesteld naar aanleiding van het AEF-rapport ‘stelsel in groei’ die het landelijk financieel tekort op de jeugdhulp berekende op € 1,6 - 1,8 miljard. Deze arbitragecommissie komt met een oordeel om de inhoudelijke en financiële problematiek in de jeugdhulp vanaf 2022 aan te pakken ten behoeve van het nieuwe kabinet. Wmo Ook binnen de maatschappelijke ondersteuning voor volwassenen (Wmo) zien we nog steeds een stijgende trend in de vraag, alsmede een toename in de complexiteit van vragen van inwoners. Landelijke ontwikkelingen als vergrijzing en het beperken van de toegang tot intramurale zorg voor ouderen en mensen met psychische problematiek dragen hieraan bij. Bovendien worden de sturingsmogelijkheden van de gemeente beperkt door wet- en regelgeving en jurisprudentie, zoals door het abonnementstarief, de Amvb reële kostprijs en de beperkingen ten aanzien van resultaatgerichte bekostiging.