03-10 transcript commissie Beheer 10 maart 2022

32

Mevrouw Verhoeff: Daar heeft het werkelijk helemaal niets mee te maken. Weet je, heel veel stukken zijn best … Dit is op zich toegankelijk geschreven, het is goed leesbaar, maar wil je echt een goede discussie over het wat willen wij met het duurzaamheidsbeleid, dan moet je daar echt ruimte voor creëren en niet even op basis van een ter kennisnamestuk wat geagendeerd wordt, gaan bespreken. Dan kun je weer lof uitspreken en hoe belangrijk je duurzaamheid en circulariteit vindt, maar dan ga je niet al die maatregelen doornemen. Dat gaat je gewoon niet lukken. De voorzitter: Volgens mij heb ik nu echt iedereen gehad. Dan ga ik het woord geven aan de wethouder. Gaat uw gang. De heer Berkhout: Ja, dank u wel, voorzitter. Dank voor al uw bespiegelingen. Kijk, laat duidelijk zijn, deze routekaart hebben we ook neergezet, dit is om in kaart te brengen wat de opgave is voor Haarlem, wat we hebben gedaan de afgelopen jaren. We hebben inderdaad, zoals de heer Bloem zei, gelukkig in dit gebied veel meer data, harde data dan misschien vier, vijf of tien jaar geleden. Dus we weten ook veel beter wat de opgave is en wij kunnen hem dus nu ook onderverdelen in de sectoren. Daar komen dus ook zaken uit. We hebben een opgave van 600 kt in deze stad. Wat we hebben gedaan, in reactie op de heer Hulster, we hebben in ieder geval in eerste instantie gezegd, we hebben een klimaatakkoord.

Ik ben blij met de opplussing van het regeerakkoord naar de fit for 55 en zelfs ‘…’ 60 procent. We hebben gezegd, wat betekent dat nou voor een stad als Haarlem? Wat hebben we hier in kaart? Hebben we hier een mobiliteitsopgave en de gebouwde omgevingsopgave maar ook nog die keten verantwoordelijkheidsopgave in kaart gebracht, die best wel nog heftig is, we weten het allemaal, als we spullen kopen, die worden ook geproduceerd, als we huizen bouwen, daar gebruiken we ook grondstof voor. Dat heeft ook een CO2 effect. Daar ga ik zo op in. Maar wat we nu hebben gedaan is die 600 kt, die directe uitstoot. Daar komen ook, volgens mij is dat in ieder geval ontzettend nuttig voor de keuzes die we de komende jaren zullen moeten gaan maken, maar het mobiliteitsbeleid, als we dat gaan uitvoeren de komende jaren, halen we die mobiliteitsopgave als het gaat om CO2 reductie. Dus niet alleen al die dingen die we hier eerder in de commissie hebben besproken, dat we daar de leefbaarheid en ook de woningbouwopgave mee te lijf kunnen gaan in deze verdichte stad. We halen ook de CO2 reductieopgave. We weten voor de bebouwde omgevingsopgave dat we nog niet met de transitievisie warmte en nog niet zijn. We moeten meer gaan isoleren samen met elkaar.

Dat is wat heeft gepoogd te doen, we zeggen ook, dan moet je dat ook via transitiepaden gaan inregelen, maar als je dan zegt, waar blijft het uitvoeringsplan, dit is wel de laatste maanden van deze coalitie de. Dus wat ze in kaart zetten, dit is waar we staan, dit is de winst van de afgelopen periode, dus de opgave. Ik denk door velen van u gemerkt gememoreerd en we weten het allemaal, de urgentie is groter dan ooit, niet alleen zijn de afgelopen weken is duidelijk geworden dat we een afhankelijkheid hebben we, eerst hadden we die van Groningen, nu inderdaad van Russisch gas, gedeeltelijk. Maar is ook een IPCC rapport uitgekomen dat niets doen echt heel heftige gevolgen gaat hebben. Dan is dat in ieder geval de opgave zoals ik hem geïnterpreteerd heb, laat de keuzes gewoon in kaart brengen en de stappen moeten we met elkaar gaan zetten. Is dat makkelijk? Nee, dat is taai en ik hoor ook van u, dat vind ik ook fijn dat we niet meer om het waarom met elkaar in gesprek gaan, maar het hoe. Ik denk dat dat heel goed is. Dus ik snap ook, en dan wordt het veel, ja, mevrouw Verhoeff, dan wordt het veel, maar het is wel een totaal overzicht geprobeerd ook met een leeswijzer in een oogopslag. Ik ben een beetje teleurgesteld in de heer Dreijer, want ik heb een hele draaitabel echt toegevoegd, misschien wel met echt meerdere keren in mijn staf, dit is voor de heer Dreijer, genoemd.

Maar goed, leesvoer voor misschien ergens na de verkiezingen, weet ik niet. Maar op die manier proberen we wel gewoon het af te pellen. En is dat veel? Ja, maar we proberen het ook wel stapsgewijs, aan de hand van die pijlers iedereen mee te nemen.

33

De voorzitter: Mevrouw Verhoeff, PvdA. Maar, wethouder, misschien ter verduidelijking, het zou, denk ik, behapbaarder zijn voor ons hier als raadsleden, maar ook voor mensen in de stad, als er weer een stuk is uitgewerkt en gedacht dat het tussentijds komt, zodat je dan even naar die lijn kijkt. Nu vind ik het moeilijk om bijvoorbeeld te beoordelen hoe nou het sociale karakter van de energietransitie erin zit. Ik bedoel, nu weten we dat je subsidies kunt krijgen, je kunt garant stellingen van alles, maar je moet nog wel steeds een bedrijf inschakelen. Tenminste, dat is mijn beeld nu. Klopt dat nog of zijn we ondertussen in staat geweest dat ook doe-het-zelvers subsidies kunnen krijgen? Dat soort zaken, dat zal hier vast ergens verstopt in zitten, maar dan moet ik nog een keer gaan zoeken. Wethouder Berkhout: Nee, zo is het niet bedoeld. Het is niet een soort van, alles wat we ooit hebben gedaan helemaal pagina 76 op de zesde alinea. Het is ook een kapstok voor alles wat we de afgelopen jaren uitgebreid hebben gedaan. Dus ook over de sociale energietransitie hebben we stukken met elkaar geschreven, ook recent nog, over de transitievisie warmte of de RES of het actieplan schone energie. Volgens mij ongeveer elke maand hebben we wel een stuk bijna met elkaar hier besproken. Het is een samenvatting van wat hebben al die bouwstenen nou uiteindelijk teweeggebracht.

Dus om dat totaal overzicht. Wat we de komende jaren gaan doen, het is een routekaart, ten slotte, is met die transitiepaden ook stap voor stap per deelsector, of het nou de labels zijn van de corporaties of uiteindelijk een mobiliteitstap of misschien wel inderdaad, ik denk dat dat volledig terecht is wat de heer Bloem zegt, de energiearmoede, dat gaat ons bezighouden. Dan gaan we daarop inzoomen. Maar dan wel binnen het kader teruggrijpend op een routekaart, oh ja, daar zit hij. Niet meer en niet minder. De voorzitter: Ik ga even de wethouder en dan doen we zo meteen gewoon een tweede termijn. Wethouder Berkhout: Ja, want ik zie toch ook, ik voel de blik van de voorzitter die dacht een korte avond te hebben en een feestelijke avond. Ik ga even mijn punten af. GroenLinks, ja, u heeft het geagendeerd en u vroeg eigenlijk twee zaken en dat gaat eigenlijk om circulair uitvragen en de opslag meetellen. Van hoe kunnen we nou die circulaire gedachte nou, hoe kunnen we daar nou handen en voeten aan geven? Wat we in dit stuk hebben gepoogd is waar we eigenlijk heel scherp de directe uitstoot kunnen meten, steeds beter, hebben we eigenlijk nog niet zo scherp die indirecte uitstoot. We weten dat die er is, we weten allemaal inderdaad dat we ‘…’ houtbouw hebben getekend omdat beton best wel wat CO2 vraagt. Maar een strakke rekenmethodiek, daar zijn we nog niet.

En ik denk ook dat ook als het gaat om draagvlak, ook als het gaat om de stad, u loopt misschien vaak op de troepen vooruit, ook deels omdat u zelf ook met uw woning, maar er zijn er twee hier die pioniers zijn. Ik probeer ook de hele stad mee te nemen in deze opgave, dus ik moet het ook simpel en behapbaar maken. Tegelijkertijd zie ik wat u ziet, maar misschien duurt dat echt nog wel een paar jaar, totdat we die scherpte kunnen uit gaan brengen om ook deze indirecte uitstoot, hoe leg je dat vast, hoe ga je daar op sturen ‘…’. Het betekent niet dat we niet niks gaan doen, want we kunnen inderdaad wel steeds meer in onze uitvragen rekening hiermee gaan houden. Ik sluit niet uit, als u ook de volgende periode terugkomt, dat u ook daarop blijft pushen. Maar ik denk dat u ook wel eventjes, dat gaat niet zo snel als dat u dat zou willen. Misschien moet ik dat dan eventjes meegeven. Maar dat we nu op dat spoor zitten, dat we dat in kaart hebben en dat we zo verder gaan, dat we ook kijken, ook de gemeente Amsterdam is bijvoorbeeld weer een slag verder. Dan kunnen we lekker als bouwstenen kunnen we dat op gaan plakken, en dan gaan we mee experimenteren, met de afdeling inkoop, hoe we dat mee gaan nemen. De voorzitter: Nee, ik had net voorgesteld om even gewoon zo meteen een tweede termijn te doen. Dus we laten even de wethouder uitspreken. We doen gewoon even netjes een tweede termijn.

34

Wethouder Berkhout: Oké, SP. Pijler 12 sociaal, pijler 13 draagvlak. Ja, die zijn behoorlijk fundamenteel, zeg maar. Sociaal, dat kunnen we nu ontzettend zien, dus waar we net denken, mooi, met de TONK-middelen 1,8 miljoen voor de Haarlempashouders apart hebben gezet naast wat het Rijk uitgeeft, om daar eenmalig 200 euro voor hun energierekening te betalen. Maar dat is dus wel de omvang van de opgave waar we voor staan. Dus je wil eigenlijk … Dat is misschien nu handig, maar we gaan voor die structurele opgave om die mensen ook niet volgende winter die hoge energierekening te laten hebben. Die urgentie is er ontzettend en u geeft dan eigenlijk meteen die doorkijk naar die energielabels. Waar we nu de prestatieafspraken, volgens mij, ook voor hebben getekend, dat er inderdaad zelfs 2028 staat. 2026 was de motie van u. Ik denk dat daar, eerlijkheid, ik denk dat dat moet versnellen. Maar gelukkig hebben we dat verhuurders heffing niet is afgeschaft, gelukkig komen de corporaties nog voor de zomer met een aanvullend bod. Ik hoop ook dat het Rijk hierin gaat meespelen, want we moeten daar denk ik nog wel even slim over nadenken. Ik hoor de ambitie, maar het is ook aan een volgende coalitie om te zeggen, daar willen we als gemeente als de sodemieter mee helpen. Daar moet wel iets versneld gaan worden.

Dus volgens mij hoorde ik de heer Visser ook iets over zeggen, en zo kan je dat ook te lijf gaan. Dan het programmamanagement, ik heb dat nog eventjes hier nagevraagd. Wij zeggen ook, ook als die uitbreiding straks komt, kan dat met dezelfde capaciteit. Het gaat ook om een prioritering wat dat management uiteindelijk loslaat of niet. Dus dat is hoopvol, zou ik willen zeggen. Dan Actiepartij, ik wil wel blij dat u uiteindelijk zegt, we maken hier wel hiermee de opgave inzichtelijk. Eventjes kijken, ik heb niet helemaal, u heeft een aantal, ik heb niet helemaal uw vragen meer scherp. Dus misschien eventjes in de tweede termijn, ik weet niet of dat vragen waren, maar wat duiding heeft u volgens mij meegegeven. D66, we moeten aan de bak. Maar wat gaan we minder doen, was uw vraag. Dan misschien toch ook wel een geruststelling. Dus met de huidige middelen plus de rijksmiddelen die we gaan krijgen, kunnen we een hele slag slaan. Dus als we die gaan krijgen. We hebben in het regeerakkoord gezien dat de artikel 2 middelen, zij het wat vertraagd, toch onze kant op gaan komen. Dus zo moet u ook de begroting lezen. Dus je ziet de huidige en u ziet daaronder die aanvullende, dat is 2,3 miljoen oplopend. Als we die van het rijk overgemaakt gaan krijgen, ik heb daar ook Hugo de Jonge vandaag op het ‘…’ congres toch weer mooie dingen over voor het zeggen, dus dat klinkt hoopvol.

En ook minister Jetten is daar erg ambitieus mee bezig. Kijk, dan kunnen we wat. Maar dat betekent dus niet dat we een keus moeten maken binnen onze eigen begroting wat we niet gaan doen. Daarnaast is dit wel gericht op 50 procent en bijvoorbeeld als het concrete maatregelen worden, het mobiliteitsbeleid uitvoeren, de energielabels misschien uit eigen zak betalen, dan gaan er natuurlijk wel andere dingen meespelen. Dan vroeg u, wat hebben we nou nog meer nodig? Nou, we hebben ook nog los van die middelen, hopelijk, instrumentaria nodig. Dat is in ieder geval in eerste instantie de warmtewet. Het mooie is, ook wederom wat minister Jetten laatst heeft aangekondigd, cruciaal, denk ik, de loskoppeling van de gasprijs om echt aan de slag met die energietransitie. Hier, ze komen trouwens ook met de bevoegdheid naar gemeenten toe om van het gas af te gaan, verplicht. Daar hebben we niet voor gekozen bij de transitievisie warmte, laat dat duidelijk zijn. Maar dat instrument komt wel onze kant op. Maar we hebben een hele set aan instrumentaria nodig van het Rijk om uiteindelijk ook die duidelijkheid te kunnen geven die we nu niet altijd kunnen geven, ook van de betaalbaarheid van deze opgave. Dan … En inderdaad, dan zitten we echt niet meer alleen op verleiden. Daar gaan we het ook niet mee redden. Dan heb ik bij Hart voor Haarlem staan dromenland.

Maar goed, ik ken ook de heer Mohr al, ook vier jaar lang toch fijn in deze commissie aanwezig, maar eigenlijk volstrekt oneens met al uw punten die u inbracht. Het geeft wel inzicht, geeft wel overzicht op de opgave en we kunnen serieus hiermee aan de bak. En ook eerlijk gezegd, maar goed, wat zegt dat? Het werkbezoek van het Rijk vorige week was onder de indruk van hoe wij dit in kaart hebben gebracht. Dat kan iets zeggen over de rest van de staat van dit land, dat weet ik niet, maar in ieder geval binnen de opgave die soms nog inderdaad niet altijd even scherp is voor de daadwerkelijke Haarlemmer, wat gaat het mij kosten? Daar zit een opgave voor ons, maar ik denk dat we wel echt stappen zetten om van een algemene ambitie steeds verder af te pellen met data, ook voor onszelf, om die stappen te

35

zetten. Dus daar werken we hard aan. Dan eventjes Trots. Ik wil best kijken voor de zonnepanelen. Ik werd wel even getriggerd door uw verhaal over Pampus. Ik heb daar een gesprek mee gehad, met deze bewoners. Daar zit veel pijn. Maar die pijn zit niet, niet naar mij, eerlijk gezegd, als u zegt, er was … Zit denk ik naar de, Pampus is gedeeld, Ymere en eigen bezit. Die hebben best wel lang een probleem met achterstallig onderhoud daar en ze schrokken ervan dat opeens dit complex in het totaaloverzicht van dat warmtenet was meegenomen voor Meerwijk. Daar hebben we gezegd, nee, nee, nee, dit moet eerst oplosbaar zijn binnen dat complex. Volgens mij hebben we daar een uitgebreid gesprek met ze over gehad. Zij moeten eerst met elkaar binnen die VVE dat oplossen. Ik hoor graag misschien na de vergadering of dat verkeerd of niet gevallen is. Ik heb toch wel gepoogd heel constructief met ze in gesprek te gaan. Dus om dat even uit de wereld te hebben. Dan de ChristenUnie, even kijken, belangrijk inderdaad die monitoring. Het is een routekaart, dus zijn we goed op weg? Wat dat betreft doen we ook met circulaire inkoop, proberen we ook 2022, 2025, die stappen te zetten en ook u zegt, volgens mij, kunnen we niet kijken of 2026 die label stappen, of we die misschien niet naar, misschien niet naar de komende winter, maar zo snel mogelijk daarna dat kunnen gaan realiseren.

Ik snap die ambitie, maar we moeten dus gaan uitwerken, ik denk dat de corporaties dat gaan doen dus bij hun prestatieafspraken, en een coalitieakkoord kan daar accenten zetten of een nieuwe … Ik denk dat dat misschien wel raadsbreed is. Daar moeten we met elkaar op gaan sturen. Dan het CDA, teleurgesteld dat u niet die details heeft gelezen. Ik lees dan toch weer op wat ik heb opgeschreven, dus ja, goed. Nee, maar u had het over de CO2 prestatie ladder. Weet dat daar wel, om daaraan deelgenoot te maken, moeten we ook best wel strak monitoren. Dus ook jaarlijks in plaats van dan of iets dergelijks. Dus daar zit een behoorlijke planmatige aanpak achter. Ik kan wel even kijken of we dat ook meer mee kunnen geven aan u hoe we daar op weg zijn. Voor zover ik weet zijn we behoorlijk goed op weg, 2018 naar nu lijken we op een 15 procent reductie te zitten, maar we moeten naar 35 procent in 2025. Dan eventjes nog de zonnepanelen, u had het over die 600.000. Begin dit jaar zaten we op 100.000. U kunt dat ook wel zien, dat gaat best wel exponentieel sinds 2018, dus ik heb daar wel goede hoop in dat we die slag gaan slaan, plus, dat weet u ook, die volgens mij hebben we het niet per se aan het aantal, als wel aan de kilojoule gerelateerd, dus daar zit ook nog die verbeterslag van die nieuwe meer rendabele zonnepanelen. Die heeft u al weer ingerekend, oké.

Beide ontwikkelingen zijn toch wel hoopvol om uiteindelijk die opgave te gaan realiseren en dat zegt het TVW ook, die 750 moet te doen zijn. Dan, waar ik het volledig met u eens ben, en dat is inderdaad, volgens mij, het lijsttrekkersdebat gisteren, daar kwam de man die met zijn straat die spouwmuren heeft aangepakt, geweldig verhaal. Hij ziet het, hij heeft dezelfde woningen als de buren. Nou, die offerte komt een keer voorbij en dan moet je weer een half jaar wachten en hij zegt, hé, ik heb voor jou een mooie klus, misschien met de hele straat en ze kunnen het ook nog eens voor een korting meenemen. Die aanpak, die kennis, die hebben we ongelooflijk hard nodig en eerlijk gezegd, ik roep u bijna op, als u zelf bezig bent, of het nou de heer Visser is met de vloerverwarming of u met de 300 kuub gas, of u met de eigen ‘…’ wees de ambassadeur in uw eigen wijk. Dat hebben we nodig. Ik kan een mooi verhaal vertellen, als college, dit is de opgave 600 kt. Het zal wel. Het gaat pas leven als de bewoners zelf, de buren, met elkaar zeggen, dit gaan we met elkaar doen en ik heb het gedaan, kom eens kijken. Dat is precies ook de kracht van SpaarGas, het Ramplaankwartier. Ze kennen elkaar, het geeft vertrouwen en ze gaan aan de slag. Die stappen, dan gaan we aan de bak en daarmee ben ik klaar, voorzitter.

De voorzitter: Mooi, uw tijd is namelijk op, u moet natuurlijk wel gewoon de vragen beantwoorden die u heeft gekregen. Maar de kort en krachtig variant vanaf nu graag. We gaan een tweede termijn doen. Mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ja, want ik heb, ik dacht dat ik een toezegging heb gehoord. Ik heb ook gehoord dat het natuurlijk, dat het wat langer duurt, want ik weet ook dat het wat langer duurt. Ik denk dat ik vijf jaar

36

geleden begon met het van het gas af halen van mijn woning met een WKO en een zonnewarmte oplossing en ik ben super blij dat we dus nu de stap hebben kunnen zetten dat we dat ook in de wijk kunnen uitvoeren. Nou, daar ben ik vier jaar, heb ik daar op moeten wachten. Ik ben ondertussen ook wel wat geduldiger geworden, denk ik. Dus ik hoor ook, wat de wethouder zegt, van waarschijnlijk zijn het goede ideeën en ik ga het meenemen wanneer het nuttig is. Klopt dat? Dus binnen, als het toetsingskader er dus is, dan gaan we kijken of we dat in de rapportage kunnen zetten. Dus ik hoop dat ik dat gehoord heb.

En wat ik nog niet gehoord is dat, stel dat we ook een klein stukje straat gaan doen of weet je, we doen zo veel als gemeente, maar het is eigenlijk raar dat we in deze tijd nog niet in ieder geval vragen aan de aannemer van goh, wat zal je van dit stukje wat we aan u vragen, of waar we een opdracht voor verlenen, nou circulair kunnen doen? Ik zeg niet gelijk alles 100 procent circulair, maar wel, als we iets doen, om te vragen aan de ondernemer, wat zou dat circulair kunnen en wat kunt u doen binnen uw omgeving? Ik denk dat we dan al een hele stap zetten en daarnaast dan gewoon ook nog verder in gesprek met cirkelstad en al die anderen ondernemers die daar heel veel kennis van hebben, maar ik zou toch vooral in die uitvraag echt die circulaire doelstelling wat structureler in het beleid willen zien. Ziet u dat ook het liefst? De voorzitter: Mevrouw Verhoeff, PvdA. Mevrouw Verhoeff: Ja, ik denk dat ik het maar iets anders moet gaan vragen, dat ik dat net niet goed genoeg gedaan heb. Wat ik in mijn omgeving, met name de generatie van mijn kinderen, nu hoor, die hebben op de top van hun kunnen, met hulp vaak nog kopen ze een huis, inderdaad in een stijl van de jaren 70, ongeveer is de categorie waar de meeste dan in kopen.

Ze kunnen niet eens kiezen of ze gaan isoleren of dat ze de keuken eerst vervangen, want er moet eerst weer een tijdje verdiend worden voor ze het überhaupt kunnen. Wat je ziet in alle regelingen die van het Rijk zijn, dat je twee dingen tegelijk moet doen, van de provincie, en het moet ook nog, om het midden- en kleinbedrijf te steunen door een ondernemer gedaan worden. Terwijl heel veel van die mensen, daar zitten er heel veel onder, die hebben wel twee rechter handen, die kunnen heel veel zelf. We hadden hier altijd stadsvernieuwingsmaatregelen, daar kon je subsidie krijgen, ook als je het zelf deed. Dan kon je maar de helft krijgen, daar zat ook nog een soort stimulatie in van mensen die dat wel konden. Waarom kunnen we nou iets dergelijks niet eens overwegen om dat uit te werken, dat iemand die zelf in staat is om 10 cm piepschuim onder zijn houten vloer te stoppen onder de vloer, die daar gewoon subsidie voor krijgt? Of andere maatregelen die je prima zelf kunt doen. Je moet twee dingen tegelijk doen en als je weinig geld hebt, kun je beter vast een ding doen en over een jaar weer wat anders.

Dus laten we eens kijken naar die regels of we het voor doe-het-zelf mensen wat simpeler kunnen maken en ook trouwens, als je subsidie aanvraagt, waarom twee dingen tegelijk? Een tegelijk is vaak al genoeg voor mensen en de volgende stap doen ze wel weer als de poen op de bank staat. De voorzitter: De heer Hulster, Actiepartij. De heer Hulster: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, waar we het meest mee worstelen, is eigenlijk punt 10 a, daar staat namelijk de motie waarin we de klimaatcrisis hebben uitgeroepen en dat het college zegt dat de routekaart een afdoening is van motie 23. Dat vind ik wel erg ver gaan, want ik stelde al vast dat heel veel maatregelen die we moeten gaan nemen, nog echt heel ingewikkeld zijn en discutabel en nog op heel veel weerstand bij de bewoners, dus alleen al daarom is het heel belangrijk, als we de klimaatcrisis nog serieus nemen, als we hem al inderdaad kunnen bezweren met de maatregelen die nu op tafel liggen, want een hoop van de problemen komen ook van buiten af en ik denk dus dat we hem nog even aan moeten houden. En om er ook even in lijn van de heer Visser en de heer Dreijer ook een persoonlijk verhaal in te gooien, ik heb een warmtepomp genomen en dat heeft me een half jaar gekost en dat kost je echt het afgaan van tientallen

37

aanbieders die allemaal zeggen, een warmtepomp, ik zou het niet doen, hoor. Neem gewoon lekker een gaskachel. Dat is lekker makkelijk en het is helemaal niet zo duur. Dus we zijn nog echt veel verder weg van het bereiken van ons einddoel, dan dat deze papieren werkelijkheid suggereert. Het is te doen, er liggen gigantische kansen voor het oprapen, maar voordat we daadwerkelijk die transities hebben gemaakt, zijn we echt nog wel verder dan vier tot acht jaar verderop, want we moeten iedereen meekrijgen en ik denk dus dat het belangrijk is om die urgentie voorlopig als stap nog uit te blijven dragen. En als we er echt zijn, dan kunnen we ongetwijfeld deze motie met alle liefde als afgedaan beschouwen. De voorzitter: Ja, ik wijs u er wel even op wat nou … Het is natuurlijk uw motie, maar wat er precies in de motie staat, en dat is volgens mij dat er opgeroepen wordt tot het uitroepen van een klimaatcrisis en niet tot het oplossen van de klimaatcrisis. Maar kijkt u vooral even naar uw eigen motie. U bent aan zet natuurlijk. De heer Hulster: Oké, maar het college stelt voor dat de routekaart een oplossing is voor het uitroepen van een klimaatcrisis, en dat is, denk ik, een vrij complexe stap, dus die kunnen wij niet helemaal volgen. Laat ik het dan zo zeggen. De voorzitter: Ik ga me natuurlijk niet mengen in deze discussie, dat begrijpt u. Mijnheer Mohr, gaat uw gang.

De heer Mohr: Ja, voorzitter, deze avond staat ook een beetje in het teken van een wedstrijdje verplassen. U had de meest duurzame woning, u heeft een waterpomp, mijnheer Van Leeuwen heeft, geloof ik, een warmtepomp, hier werden isolatie … Maar ik ben de winnaar, kan ik u zeggen, die ontboezeming mag ik doen. Wij bouwen negen fantastische huizen in Schalkwijk, het groene hofje, volledig duurzaam, met alles wat hier vanavond werd genoemd. En ik kan u zeggen, het is ongelooflijk duur en het is niet voor de gewone man. Dan ten aanzien van de opmerking van de wethouder, mijn analyse was die van dromenland, en ik ben door de wethouder niet overtuigd. Laat ik hem challengen op dat punt. Een belangrijk gedeelte van de ambities in dit plan kunnen worden gerealiseerd op basis van duurzame energietechnologie. Aan de basis van die duurzame energietechnologie staan lithium, kobalt en grafiet. Die drie grondstoffen, uitermate belangrijk voor het succes van uw transitie, zijn de afgelopen twaalf maanden bijna voor de helft in beschikbaarheid gedaald en dat wat beschikbaar was, is bijna 60 procent in waarde gestegen. Als je dat buiten beschouwing laat, dan ben je toch bezig met het verkopen van verhaaltjes? Want de technologie is er weliswaar, maar de techniek en de grondstoffen zijn er niet. De technische expertise, gewoon mannen en vrouwen die het moeten uitvoeren, is er ook niet.

Dat staat er niet in, geen woord staat er over in. Dan kunt u toch niet zeggen dat mijn analyse van droompjes en verhaaltjes voor het slapengaan, niet klopt? Dank u wel. De voorzitter: De heer Bloem, SP. De heer Bloem: Voorzitter, de wethouder heeft een heel duidelijke conclusie hier neergezet en dat moet niet vergeten worden. Ik roep u op om het na te zoeken, er gaat geen extra geld meer nodig zijn voor programmamanagement, als het gaat om duurzaamheid. Nou, dat is denk ik een die de wethouder later op mag eten, want ik geloof er gewoon helemaal niks van. Dat is gewoon capaciteit erbij toveren. En waarom hamer ik daar op? Omdat ik denk dat we gewoon reëel moeten zijn over kosten die we moeten maken. Dan vind ik het jammer dat dit dan toch ook dan wel afbreuk doet aan de hele doorrekening die er staat. Tenminste, als er zo hard geroepen wordt, nee, dit komt er echt niet bij, en ik maak de inschatting, als je meer dingen managet, dat je dan ook meer programmamanagement moet doen. Dan doet dat afbreuk. ‘…’ ik kan natuurlijk nog wel even mijn eigen verhaal hoe ik mijn huis probeer te verduurzamen, dat ik de partner heb aangeschreven om een advies te geven en gevraagd of ze langs wilden komen. Daar ben ik nu drie maanden mee bezig, de verbouwing begint binnenkort, maar dat is me nog steeds niet gelukt. Maar dat ga ik niet doen

38

vanavond, zo’n avond is het niet, het is een feestelijke avond, maar nogmaals, succes, komende coalitie, komende raad, want we moeten hier echt werk van maken en er voor zorgen dat juist de mensen die nu heel hard ook geraakt worden door deze gigantische energieprijzen, straks kunnen genieten van een goedkopere en dus duurzamere woning. De voorzitter: De heer Visser, ChristenUnie. De heer Visser: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zou toch nog willen vraag of de wethouder nu of op een later moment, mag natuurlijk ook, toch nog in kan gaan op dat verplichtende aspect van wat D66 noemde, maar vooral ook welke dingen er nu al verplicht zijn. Want er is dus echt wetgeving verandert wat bij het gewone publiek, zelfs bij dit eenvoudige raadslid, niet of nauwelijks bekend is. Ik ben toch wel benieuwd wat de gemeente Haarlem daarin doet, in hoeverre de gemeente Haarlem daarin de bewoners voorligt, bijvoorbeeld als zij een bouwvergunning aanvragen, dat ze actief worden geïnformeerd van u moet in ieder geval dit en dit doen en misschien moet u dit en dit doen en op deze manier kunt u erachter komen of u wel of niet voldoet aan de regelgeving. Dat is volgens mij essentiële informatie die op het ogenblik niet te vinden is. Er is alleen maar online, als je goed zoekt, te vinden dat er kennelijk een verplichting geldt.

Volgens mij moet dat gewoon op orde zijn, dus graag een toezegging van de wethouder dat dat in ieder geval wordt uitgezocht en dat wij dat misschien op een later moment nog horen. Ik kan me voorstellen dat dat technisch is. Daarnaast was er net een ontboezeming, ik geloof van de heer Hulster van de Actiepartij, die ik ook wel herken. Ik heb ook verschillende installateurs gevraagd en het valt inderdaad op hoeveel verschillende adviezen je krijgt en dat inderdaad een aantal duurzame maatregelen echt wordt afgewezen. Bij mij is ook de warmtepomp afgewezen. Nu is elke situatie natuurlijk specifiek en weer anders en bij mij speelt bijvoorbeeld de afweging dat ik al eerder verduurzaamd heb en dan zit je met afschrijvingstermijnen en zo. Dus dan kan het soms handig zijn om nog eventjes te wachten en dan een grote stap te maken. Maar het is een boodschap die je niet wil naar het gewone publiek, dat duurzame maatregelen eigenlijk door installatiebedrijven worden gezegd van, doet u maar niet. Ik kan er de vinger niet achter krijgen, of ik die informatie kan vertrouwen of dat mensen nog in een klassiek denken zitten en eigenlijk bijgeschoold hadden moeten worden en dat is eigenlijk de gemiddelde burger verkeerde informatie krijgt. Volgens mij hebben we daar echt nog een wereld te winnen in transparantie, in het ondersteunen van de burger om uiteindelijk de juiste keuze te maken.

Ik ben er wel van overtuigd dat de keuzes die ik nu heb gemaakt voor mijn verbouwing, dat die in ieder geval een stuk beter zijn dan die ik bij mijn eerste verbouwing heb gedaan, maar ik heb er heel veel huiswerk voor moeten doen en of ik helemaal 100 procent goed zit, weet ik nog steeds niet. Het is ook voor mij, hoewel ik al heel veel in dit dossier zit, nog steeds te ingewikkeld. Dus we moeten daar echt nog een hele slag in slaan. De voorzitter: De heer Amand, Trots. De heer Amand: Dank u wel, voorzitter. Ik heb nog een vraag, de wethouder die op mijn vraag over Pampus, dat moet natuurlijk opgelost worden. Het is natuurlijk daar een verschrikkelijke puinhoop, dus gaat u maar eens kijken als het regent, dan wens ik u veel geluk op deze plezierige avond, want het is nog een vreselijke ramp voor die mensen en die bewoners daar. Dus die woningbouwclubjes allemaal, iedereen heeft wat gedaan daar, prachtig, maar er komt helemaal niks van terecht dus ik hoop dat u nog even in deze collegetijd nog iets kan doen voor die mensen. Dank u.` De voorzitter: Dank u wel. Iemand anders nog? Ja, de heer Dreijer, het CDA. De heer Dreijer: Ja, dank u, voorzitter. Een paar korte vragen, denk ik.

39

De voorzitter: 35 seconden. De heer Dreijer: Oh jee, label D in 2026 voor woningcorporaties naar voren halen, ik zou eerder zeggen van, zorg dat het niet label D wordt maar minimaal label B. Je kan het beter in een keer goed doen dan dat je er later nog terug moet komen. Is die een subsidie, twee maatregelen, is inderdaad een rare maatregel, maar het is een rijksregeling dus laten we vooral bij onze landelijke partij gaan klagen hierover. Laten we ook iedereen oproepen, ook de gemeente, om te communiceren dat er ook weer open huizen routes zijn elk jaar. Dat hebben ze vorig jaar een beetje weinig gecommuniceerd, maar juist die open huizen route, laat gewoon zien welke maatregelen mensen genomen hebben en hoe effectief het is. Dan heb je gewoon het bewijs in de praktijk. Graag het laatste, voorzitter, circulair bouwen en ‘…’, het zijn wel een paar dingetjes die nog heel erg in ontwikkeling zijn. Ik zou graag daarin meegenomen willen worden. Het zit inmiddels ook in ‘…’, maar het is volgens mij niet makkelijk en ook niet goedkoop. Dus graag meer informatie daarover. De voorzitter: Ja, mooi, graag gedaan. Misschien wel leuk om mijn persoonlijke verhaal dan ook te vertellen. Wat ik u kan aanraden, wat ik heb gedaan januari, ik ben drie weken naar Colombia op vakantie geweest. Het grote voordeel daarvan is, dat je dus thuis geen gas verbruikt en dat je daar heerlijk warm erbij zit.

Ik kan het iedereen aanraden. De heer Visser: Het is niet echt klimaatpositief, voorzitter, met het vliegen. De voorzitter: O, wat zegt u? De heer Visser: Dat vliegen, dat is niet echt klimaatpositief. Het kost heel veel jaren om dat qua CO2 … De voorzitter: Dat vliegtuig ging toch, dus. Maar ik ga nu het woord geven aan de wethouder. Ik hoop dat hij kort en krachtig wil antwoorden. Dank u. Wethouder Berkhout: Ik ben nog even aan het bijkomen van uw duurzame ontboezeming, voorzitter. Maar goed. Ja, kort en krachtig, waar waren we? Ja, ja, nee, nee en dan geen toezegging aan het eind. Eventjes kijken, nee, dus mevrouw Oosterbroek, die inkoopdoelen die worden serieus gemonitord en we gaan daar ook echt op sturen. We hebben de circulaire routekaart ook van de MRA vastgesteld, dus wij moeten ook naar die 50 procent in 2025, dus we zullen wel die aanscherpende eisen moeten gaan stellen. Dat valt dan ook onder inkoop, dus ook onder, op dit moment, collega Botter natuurlijk. Maar daar sturen we wel. Er komt ook een uitvoeringsprogramma, zeg ik, als de komende coalitie dit continueert, dit programma. Dan kan er aan het eind van het jaar een uitvoeringsprogramma liggen waarin, denk ik, een deel van uw wensen, daarin wordt voorzien. Maar weet dat in de lijn van het circulair inkopen dus ook echt daarop wordt gestuurd en gemonitord.

Dan, de PvdA, dus op zich, u werpt nu eigenlijk het idee op van een soort van maak het simpeler, een soort van doe-het-zelfsubsidie. Nog niet over nagedacht, dat is nog helemaal niet iets waar wij nu in dit plan rekening mee houden. Ja, ik denk dat dat ook iets is om … Ik zou eerlijk zeggen, ik snap wel dus de achterliggende gedachte, geef het handen en voeten en misschien zit daar wel een onbenut potentieel als we een krappe arbeidsmarkt hebben. Nee, ook in die diepte is het nog niet uitgewerkt, maar dat zou een mooi idee kunnen zijn als we die uitvoering willen versnellen voor een volgende periode. Dus op die manier waardeer ik hem dan, denk ik. Actiepartij, u had het eventjes over het afdoen van de motie klimaatcrisis. Nou kijk, inderdaad, hij was vrij kort door de bocht, dus hij zegt, wij roepen het uit. Dat doen we al best wel lang, dus we dragen het uit als stad. Vervolgens zeggen we, nou, we brengen ook in kaart wat die opgave is. Maar inderdaad, nee, het was een pittige motie geweest als u die me had aangesmeerd van los het op. Dat is taai, en daar hebben we het hier al best wel lang over nu vanavond. Het is ongelooflijk complex, u geeft het zelf

40

ook aan. Het wordt misschien eerder lastiger, of het nou door draagvlak gaat. De collega naast u, de heer Mohr, geeft ook nog een paar redenen waarom het allemaal best wel pittig gaat worden, dus ja, dat kunt u niet van mij verwachten. U kunt wel van mij verwachten dat we ons stinkende best doen … A, we nemen het serieus, want dat moeten we doen met het IPCC rapport, daar was u anderhalf jaar geleden al bij. B, we brengen in kaart wat die opgave voor Haarlem is, maar C, we moeten het ook als de sodemieter gaan realiseren. Weet wel dat dat heel veel van ons gaat vragen, met elkaar. Nou, dat zegt u, dat zeg ik, en daar moeten we de komende periode mee aan de slag. Dus op die manier afdoen, nee, maar dat we het op die manier uitvoering geven. Dan ja, Hart voor Haarlem, u geeft terechte punten aan, maar goed, we weten ook allemaal, we zien ook wat de benzineprijzen doen, we zien ook wat de gasprijzen doen, we zien niets doen gaat kosten voor die lager inkomens. U heeft een terecht punt, zowel op de arbeidsmarkt krapte, gaan we die handen kunnen vinden, als op de grondstoffen, die zijn eindig. Nou, misschien kan je bij die laatste zeggen, daar moeten we als de sodemieter ook circulairder. We moeten niet, die grondstoffen, dat is van waarde.

Waar we het net over afval hadden en het in besteden bij het traject waar we op de lange termijn gaan kijken, verbranden we alles of gaan we dat misschien hergebruiken? Dat is een onderdeel van die eindige voorraad, waar u het over heeft. Dus ik denk een heel terecht punt. Ik denk dat we het ook wil noemen maar misschien niet direct gekoppeld aan inderdaad de productie van zonnepanelen, dat u zegt … Dus ik denk ook, en dat zien we ook allemaal, de oplossing zit natuurlijk in eerste instantie in het reduceren van de energievraag. Isoleren, whatever, gewoon als we het één op één gaan kopiëren, dan wordt het een heel moeilijk verhaal om dat allemaal om te gaan zetten. Moeten er zoveel duizend windmolens bij om van al dat gas te gaan compenseren. Energievraag moet omlaag, en dat gaat ook iets vragen, misschien wel van ons comfort, dat weet ik niet, maar dat is de uitdaging waar we voor staan. Dus terechte punten, ik denk het niets doen gaat ook wat kosten. Dan ChristenUnie, ja, u heeft dus, ik zat even te zoeken, u heeft dus de regel meer dan 25% van uw woning bent u gaan verbouwen, dan is duurzame energie verplicht, inderdaad. Maar ik vind het een heel terecht punt dat onze afdeling dan ook bij zo’n vergunning daarover moet informeren. Dus ja, die zeg ik toe, ik ga het uitzoeken of dat voor meer regelingen geldt en ik vind dat wij daarover moeten communiceren.

Dus ja, volmondig eens. Maar we gaan ook even nader onderzoek doen naar wat u daar precies aan het doen bent in uw woning. De heer Visser: Ik heb een keurige vergunning, voorzitter. Wethouder Berkhout: Ik verwacht, dat zeggen ze allemaal. Het kan vanavond. Met VVE Pampus, ik neem u echt, misschien na de commissie, ik vertel het u eventjes, er zit echt een hele wereld achter, we zijn daarmee in gesprek. Maar het ligt wel in eerste instantie bij de VVE, maar dat heb ik al gezegd. Ik ga zo nog even met u praten. Dan CDA … Nee, niet bij de VVD, het ligt bij de VVE. Kort, CDA, u zegt, niet alleen label D in 2027, u zegt label B in 2026. Ik van een prachtig … Of A. Ik vind dat een prachtige ambitie, zeg ik als wethouder duurzaamheid en misschien wel ook als GroenLinkser, dat gaat natuurlijk ook wat kosten. Maar als we die ambitie, en dan schrikt de D66 naast u. Dus dan moeten we eventjes, ik denk, eerste stap is de prestatieafspraken voor de zomer, dan gaan we kijken, waar komen ze zelf mee en wat willen we extra. Maar dat is ook aan een volgende periode na de verkiezingen. Dan zegt u, de huizenroute, heeft natuurlijk wel twee jaar door corona ook niet echt maximaal dat gehad wat we nu misschien weer kunnen, maar ik denk dat dat wel het idee is. Daar zitten de ambassadeurs, kom naar binnen, ga kijken, raak het aan, hoor wat het doet et cetera.

Dus dat moeten we gebruiken en ook dat biobased, of het nou houtbouw is of meer, ook daar, ik wil u graag als het circulaire programma verder gaat, komend jaar, ook echt in meenemen. Er zit ook potentie in en het is ook super interessant. Dank u wel, voorzitter.

41

De voorzitter: Mooi. Volgens mij is dit onderwerp zo voldoende besproken. Het gaat ook niet door naar de raad. 11. Ongeval Leidsevaart (JW) 12. Sluiting De voorzitter: Dat brengt ons eigenlijk bij het einde van de vergadering. Maar voordat u gaat opstaan en een biertje gaat drinken of iets anders gaat doen, wil ik eventjes aandacht vragen voor het feit dat, omdat het de laatste raad is, dat we natuurlijk afscheid van elkaar gaan nemen. Nou, ik ga van u nog afscheid nemen tijdens de laatste raad, maar ik wil wel nu alvast afscheid nemen van mijn zeer gewaardeerde commissiegriffier, en Elise van der Mede. Want het is een zeer vakkundige en zeer betrouwbare griffier en ik heb, het is voor mij echt een ontzettend groot feest geweest om vier jaar lang met zo’n professionele persoon te kunnen werken. Alles was altijd tot de puntjes uitgezocht en voorbereid en altijd was je proactief aan het meedenken om problemen vooraf al op te lossen. Het was ook iemand die haar mannetje stond. Ze heeft zich vaak echt heel goed en hard ingezet voor u als commissie, als raad, richting bijvoorbeeld de ambtenaren of richting de wethouder. Maar altijd met doel om u zo goed mogelijk in positie te brengen en ook altijd met oog voor de Haarlemse burger. Ook als persoon ga ik je missen, want dames en heren, ik kan u vertellen Elise van der Mede is ontzettend grappig.

Ik heb echt ontzettend vaak heel hard moeten lachen om appjes die ik van haar kreeg of gifjes, dat heb ik van haar geleerd, gifjes die ik toegestuurd kreeg, hoe ontzettend leuk is dat om dat mee te maken. Je bent bovenal een ontzettend vriendelijk en prettig persoon en ik ga je echt in dat opzicht heel erg missen, dat je niet meer … Of dat ik niet meer aan jouw zijde zit. Maar ik ben ook ontzettend blij dat je nu hier zit. Dus dank voor je werk voor deze commissie en zeker dank voor je werk om … Oh, Ben, dank je wel. Om het werk als voorzitter voor deze commissie mogelijk te maken. Oeh, de eerste zoen sinds corona was dit. Nou, dat is ook niet helemaal waar, de eerste zoen met een ander persoon dan mijn partner. Dames en heren, dit was dan wel echt … De heer Van Leeuwen: Zo’n zorgvuldige griffier zorgt natuurlijk ook dat er een mooi woordje aan de voorzitter wordt gericht, dus dat mag ik doen, namens de hele commissie, hoop ik. Ook al zijn we het niet altijd met elkaar eens. Jeroen, ontzettend bedankt voor deze vier prachtige jaren die jij ons hebt mogen begeleiden, mogen voorzitten en ook een beetje mogen sturen. Ik heb natuurlijk ook mijn huiswerk gedaan. In 2010 begonnen als schaduw raadslid, in 2013 als raadslid en nu, we leven inmiddels in 2022, rond jij ook jouw raadswerk in Haarlem af als commissievoorzitter.

Volgens mij, vriend en vijand, oppositie, coalitie kan jou complimenten geven dat je dat gewoon perfect hebt gedaan. Altijd strak, altijd op de inhoud, niet op de persoon. Het maakt niet uit of het een VVD er was of een SP’-er, of het een GroenLinkser was of een D66-er. Als we te lang van stof waren, waren we te lang van stof. Waren we to the point, waren we to the point en kregen we het woord. Dus jij hebt dat naar eer en geweten gedaan, op een altijd prettige manier, met een komische noot. Bijzonder duurzaam, hebben we net ook geleerd. Ik heb ook nog andere associaties bij Colombia, maar die zal ik niet noemen hier. Daarbij ook nog, en dat is ook nog eentje, dat weten volgens mij de mensen in deze zaal allemaal wel, je doet namelijk nog een ding langer dan namelijk sinds 2010 in deze raad actief zijn, al sinds 2003 werk je voor de KLM. Dus ik heb ook nog altijd een beetje het gevoel dat als jij het woord neemt, dan heb je natuurlijk gezag en charisma en ook stemgeluid, dat ik eigenlijk al bij het begin van de commissie denk ik altijd van, daar komt zo meteen de fasten your seatbelts en dan als het debat een beetje gaat dan komt er please take your seats, er komt turbulentie aan. Want op die manier zorg je gewoon dat wij veilig opstijgen, dat er ook als er turbulentie is, dat we een beetje rustiger worden met elkaar en uiteindelijk elke vergadering ook weer veilig landen.

En zowaar hebben wij, volgens mij, nog minder vertraging

42

dan de KLM als commissie. Dus dat heb je ook gewoon bijzonder goed gedaan hier in deze commissie, want we zijn natuurlijk allemaal bijzonder lang van stof, en daar ben ik er ook één van. Dus nogmaals, namens de hele commissie heel veel dank, groot compliment hoe je dit echt op formidabele wijze hebt gedaan. Overweeg wellicht een carrière ook als spelshowmaster, dat zou je niet misstaan, want je kan dit gewoon echt heel goed. Dank en heel veel succes met al je volgende, misschien wel politieke, stappen en ook carrière stappen. Want je hebt hier iets van je laten zien wat we daarvoor als het mondige raadslid wat minder hebben gezien, maar je hebt het echt heel fijn en prettig voor iedereen gedaan. Dank je wel.

43