03-06 Transcript Commissie Ontwikkeling 6 maart 2025

En dan kunt u altijd nog daarop een motie indienen, mocht u dat nodig achten, maar daar leek de discussie niet naar. Tot zover agendapunt 9. 10. Collegereactie op initiatiefvoorstel versterkers middeldure koop De voorzitter: En dan gaan we snel door met agendapunt 10, het initiatiefvoorstel versterkers middeldure koop van de Partij van de Arbeid, GroenLinks, CDA en de Actiepartij. Op 31 mei werd op initiatief van de gemeenteraad een raadsmarkt georganiseerd over de middeldure koop. De inzichten uit de raadsmarkt zijn verwerkt in een initiatiefvoorstel. Dat initiatiefvoorstel is gepresenteerd. Daarop heeft het college gereageerd en dat bespreken we hier vanavond. Dan gaat dat ook verder richting de gemeenteraad. De heer Heinis, u krijgt als eerste het woord als hoofdindiener van het initiatiefvoorstel. Ga uw gang. De heer Heinis: Dank je wel, voorzitter. Over waarom we dit initiatiefvoorstel indienen, hebben we het in de raadsvergadering al gehad. Dus ik wil vooral ingaan op de reacties op het initiatiefvoorstel. We zijn best tevreden met de reacties van het college en de Haarlemse corporaties. En ik zeg nu al: ze gaan hoe dan ook voor aanpassingen zorgen aan het initiatiefvoorstel. Ik ga op een paar punten eventjes kort in. De corporaties vragen in hun reactie om niet alleen grote, middeldure koopwoningen te kiezen, maar ook grote midden huur woningen.

Daar hebben we even over gehad en over getwijfeld, maar we willen wat dat betreft de deur wel op een kier zetten en hen daar iets van ruimte in geven. Dus dat zullen jullie terugzien in een aangepast voorstel. Verder waren we heel blij met de corporaties die dit verder willen onderzoeken met de gemeente en dat willen vastleggen in de prestatieafspraken. Het punt over de lokale binding. In het initiatiefvoorstel schreven we al: het college werkt aan een uitgangspuntennotitie. Misschien gaat er iets in staan over de binding en inderdaad en heel toevallig komt het nu precies op hetzelfde moment zelfs. Dus we hebben gedacht: gaan we er nu uithalen, omdat het in de uitgangspuntennotitie staat of kunnen we het hier nog veel preciezer invullen? In de uitgangspuntennotitie zie je dat er bijvoorbeeld 0,6 fte aan capaciteit nodig is om het regionaal voor elkaar te krijgen. Het toetsen op de voorrang bij lokale binding. We zouden dit initiatiefvoorstel kunnen gebruiken om het Haarlemse deel in ieder geval al in te vullen. We gaan een kanbepaling maken. Daar ben ik het mee eens. Een kanbepaling is goed, maar laten we nou niet ervoor zorgen dat we in 2026 daar zijn, dan gaan nadenken van willen we dit echt? Dan capaciteit aantrekken. Dan kan het nog heel lang duren. Als we dit in het initiatiefvoorstel willen houden, dan wil ik ook echt vaart erachter zetten.

Maar ik hoor graag van andere partijen hoe zij hierin staan. Dan een aantal punten waar we het niet helemaal mee eens waren in de

32

in de collegereactie. We vinden nog steeds dat het anti-speculatiebeding wat scherpte mist op dit moment. We hebben een programma als het gaat om eigen verkopen en een ontwikkelaar is eigenlijk vrij om een antispeculatiebeding te maken. Het is onderdeel van de onderhandeling van een anterieure overeenkomst, maar laten we dat wat scherper maken en wat meer meegeven. Want we hebben ook gezien dat het heel knellend kan zijn bij het project Koningshof. Over de starterslening. Daar zeggen we eigenlijk van dat is gewoon een groot en op dit moment heel onnodig cadeau aan woningeigenaren en het zadelt starters op met een extra schuld. En we zijn daarom voor een heel voorzichtig, maar ook veel gerichter gebruik en dat houden we graag aan, zoals het nu in het voorstel staat. Het laatste punt gaat over wat regel je in een anterieure overeenkomst? Hoe regel je de meerkosten goed? Het college wil daar onderzoek naar doen, is wat budget voor nodig. Dat zouden we graag regelen in het initiatiefvoorstel. Dan als laatste, komt er nog een extra versterker om de hoek kijken. Het college schrijft om te overwegen om eigenlijk die marktconforme koopwoningen te maken die een slag kleiner zijn. We staan niet te springen om nog kleinere woningen, maar we snappen wel de behoefte om dit gesprek te starten.

Dus we staan open voor het gesprek, maar op dit moment zien we niet echt een mogelijkheid om het als extra versterker op te nemen. Dat waren de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van wat er nu ligt in het voorstel. We gaan goed luisteren naar wat er voor extra ideeën worden aangereikt en afhankelijk van hoeveel, we willen herschrijven, is even kijken van kunnen we het in maart of pas in april in stemming brengen. Hoe dan ook gaan we nog een nette of iets van een was/ wordt lijst toevoegen, zodat het ook makkelijk is om de verschillen te zien. Dat is het voor nu dan eventjes. De voorzitter: Dank u wel. Andere reacties vanuit de commissie? Mijnheer Terol, VVD. De heer Terol: Dank, voorzitter. Ik zal het ook kort houden, want we hebben niet zo heel veel tijd meer. Vandaag bespreken natuurlijk dit initiatiefvoorstel van de Partij van de Arbeid onder andere. We kijken hier met gemengde gevoelens naar. Er zijn versterkers waar we ons wel in kunnen vinden, maar ook een aantal onderdelen waar we ons niet in kunnen vinden. We kijken kritisch tegen het vernieuwen van het antispeculatiebeding aan en we vinden de voorgestelde termijnen ook best wel fors. En we zien dit ook echt als een beperking van de vrijheid van huiseigenaren om zelf te bepalen wat ze met hun eigendom doen. Daarnaast kan het ook de doorstroming op de woningmarkt belemmeren.

Dit zien we ook bij versterker 5, waarbij er wordt opgeroepen om die startersleningen te focussen op nieuwbouw. We willen dit ook zien bij bestaande bouw, want daar komt juist een hele verhuisketen op gang. Tot slot, vinden we het vooral noodzakelijk dat we meer en sneller bouwen en af en toe wat coulanter omgaan bijvoorbeeld ook met middeldure bouwprojecten die niet bijvoorbeeld binnen de 40-40-20 eis passen. We hebben dit bijvoorbeeld ook bij de Delftlaan gezien, dat de stugge houding van de gemeente soms kan resulteren in uiteindelijk nul woningen. Dat vind ik moeilijk uit te leggen in de huidige woningcrisis. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Terol. Mijnheer Visser, ChristenUnie. De heer Visser: De ChristenUnie sluit zich in grote lijnen aan bij het standpunt van de VVD. Wij kunnen ons ook herkennen voor een groot deel in de reactie van het college en we zijn het in ieder geval niet eens met het voorstel van de focus van de starterslening. Dat maakt het echt allemaal nog veel complexer. En voor de rest herhaal ik mijn vorige punt, voorrang bij koop daar willen we best wel over nadenken, maar zoals het zowel in dit stuk staat als in het stuk van het college, roept het bij ons echt heel veel vragen op en willen we eerst een duidelijk verhaal hebben over de praktische implicaties en hoe we dat gaan vormgeven. Wij hebben op dat punt nog veel twijfels.

De voorzitter: Mevrouw Oudshoorn, D66.

33

Mevrouw Oudshoorn: Dank u wel, voorzitter. Wij kunnen ons ook op hoofdlijnen aansluiten bij de eerdere sprekers op dit punt. Daarbij willen we ook graag opmerken dat dit voorstel nu wel voorbijgaat aan de actuele realiteit, dat juist de middeldure huur enorm onder druk staat. En dat vinden wij toch best een ingewikkelde als je die actuele ontwikkeling daar bekijkt. Wij zijn wel groot voorstander van het voorstel om marktconform te bouwen. Dus we vinden het jammer dat de indieners vooralsnog niet erg enthousiast zijn over die suggestie van het college en we zien graag een oplossing voor het betaalbaar houden van die middeldure koopwoningen en dat zien we in dit voorstel nog niet terug. Dus we hebben wel twijfels, ondanks dat ook wij enorm voor een sterk middensegment zijn. De voorzitter: Dank u wel. Een interruptie van de heer Heinis, Partij van de Arbeid. De heer Heinis: Praktisch kom je dan op bijvoorbeeld een langer anti-speculatiebeding en ik snap ook de aarzeling van de VVD daarin heel goed. Dus het is een beetje wikken en wegen en wij kwamen uit op 10 jaar, maar zou dat een oplossing zijn voor D66? Mevrouw Oudshoorn: Wij zien eigenlijk dat er niet echt een goede oplossing is. En daar hebben we ons als raad veel over gebogen, maar wij herkennen ook wel de zorgen die nu geuit worden over dat antispeculatiebeding, ook vanuit het college.

Dus we zijn er nog niet helemaal over uit en middeldure huur biedt op dat vlak wel een hoop voordelen, zeker nu we ook dat betaalbaar kunnen houden. De voorzitter: Wie nog meer? Mijnheer Aynan, Jouw Haarlem. De heer Aynan: Vanwege de tijd kort, voorzitter. Dank aan de initiatiefnemers. Een aantal vragen, voorzitter, k van onze kant. Lezen we het goed dat er wordt voorgesteld om corporaties woningen te laten verkopen? Dat is punt een. Punt twee, het anti-speculatiebeding roept bij ons ook vragen op. Drie, voor wie doen we dit? Want als we kijken naar de inkomensgrenzen voor eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens en je gaat kijken naar de maximale hypotheek die ze kunnen krijgen, dan lijkt het dat alleen mensen met flink wat eigen geld in aanmerking komen. En dan ten slotte, voorzitter, die 50 mensen die per jaar in aanmerking zouden komen door middel van dit voorstel, hoe is dat berekend? Ik zie dat de corporaties daar ook vragen over hebben gesteld. Voorzitter, onderaan de streep zijn we een beetje kritisch, maar ook sympathiek, maar misschien kan de PvdA ons over de streep trekken. De voorzitter: Dank. Anderen? Mijnheer Amand, Trots. De heer Amand: Trots heeft natuurlijk wel de vraagtekens die andere partijen ook stellen. We willen natuurlijk proberen om voor jongeren ook wat te realiseren.

Het is in Haarlem-Noord natuurlijk ook wel een beetje misgegaan, dus daar willen wij toch wel een dingetje van maken. Jongeren te helpen, eventueel met een financiële tegemoetkoming. Dat is ook wel belangrijk. En die middelhuur is toch een dingetje vandaag aan de dag en ik vind het ook eigenlijk een beetje een raar verhaal dat we een woningbouwvereniging daarbij betrekken. Want ik krijg altijd een rotte smaak met Ymere in mijn mond en ik wil dat toch eigenlijk wel gezegd hebben, dat we daar een beetje van af moeten. Dus ik wil aan de wethouder vragen: wat wil u ermee bereiken en wat wil de Partij van Arbeid er eigenlijk mee bereiken? Want ik weet niet of daar heel veel steun voor is. Dat is mijn uitgangspunt. De voorzitter: Anderen nog? Niemand. Wel, de heer Drost, GroenLinks. De heer Drost: Er werd gevraagd naar steun en GroenLinks sluit zich aan bij de reactie van de PvdA.

34

De voorzitter: Dan gaan we naar de heer Roduner. Ga uw gang. Wethouder Roduner: Ik heb hier niet zo heel veel op toe te voegen. Volgens mij zijn we nog steeds een beetje op zoek naar de heilige graal als het gaat over middeldure koopwoningen en daar zijn volgens mij die technische sessie of die sessie heeft weer twee routes voor. Enerzijds bouw je, is er meer behoefte aan wat kleinere middeldure koopwoningen voor starters. We hebben nu de grens op minimaal 50 vierkante meter gelegd. Maar ik praat ook met starters die zeggen: ik ben starter. Ik ben nog in een fase van doorgroeien. Dus ook qua inkomen. Dus ik kan nu met 40 vierkante meter in een studio prima uit. Daar wil ik graag zitten, kan ik wat vermogen opbouwen en dan maak ik daarna wel een volgende stap. Dus voor die startersgroep zou die kleinere woning nog wel een oplossing kunnen zijn. En het ingewikkeldste is dat we zeggen: er zijn ook mensen met een middeninkomen die verder ook niet meer doorgroeien in hun inkomen. Dus voor hun is dit gewoon het inkomen, maar die hebben toch een gezin wat ze graag willen huisvesten. Ik denk dat instrumenten zoals een koopgarant, ik hoop dat ik het goed zeg, dat vind ik dan nog de meest kansrijke van dat hele stel. We hebben een hele sessie gehad met alle opties en erfpacht en constructen, maar dit is een variant die functioneert.

Ik ben benieuwd hoe de Partij van de Arbeid daar dan tegenaan kijkt of dit dan de voorkeursvariant heeft. En het anti-speculatiebeding doen we voor onze eigen grond. U ziet al hoe ingewikkeld het is om voor onszelf dat te doen. Dus ik zou ook niet … Volgens mij wat we hebben, werkt, is helder, maar je komt uiteindelijk in hele lastige discussie als je die heel veel langer zou gaan doen. Dat was denk ik net nog niet aan de orde gekomen, maar het ging onder andere ook over de toewijzing van nieuwbouw betaalbare koop. Hoe zou je dat kunnen doen? Ik denk dat dat niet, volgens mij zoveel fte wordt over gepraat. Je kunt een hele hoop denk ik met de ontwikkelaar goed oplossen, in anterieure overeenkomsten vastleggen, daar ook de werkzaamheden een beetje verdelen. En dan heb je niet zo heel veel capaciteit nodig om even te checken wat het inkomen is van iemand en of die inderdaad in Haarlem komt. Zolang de situatie nog is dat er 9.000 Haarlemmers zitten te wachten op een jongerenwoning voor 18-28, denk ik dat je ook bij kleine koopwoningen of koopwoningen nog steeds wel kan selecteren op dat je zegt nou ja, we kijken wie er allemaal zich inschrijft voor de woning. En als je Haarlemmer bent of binding hebt met de regio heb je een streepje voor. Dat is natuurlijk vrij makkelijk om uit het systeem te filteren, moeten we een paar checks op doen, maar dat is, denk ik, niet zo ingewikkeld.

De voorzitter: Dank. Daarmee hebben we de bespreking in de commissie gehad. De heer Heinis heeft de reacties kunnen noteren, ook nog een uitgebreide reactie van het college in de persoon van de heer Roduner. Wilt u het aanpassen en al deze raadsvergadering in stemming brengen of zegt u: ik neem daar iets meer tijd voor en breng het volgende maand in? De heer Heinis: Ik ga dat nog heel even bespreken. Ik hoorde ook nog wat vragen van Jouw Haarlem, die ik graag nog wil beantwoorden. En afhankelijk daarvan, we laten het volgende week weten of we het in maart willen. De voorzitter: Helder. Dank u wel. Dan is het aan de raad nog om dat te zien wanneer dat terugkomt. Ik zou in ieder geval hamerstuk met stemverklaring ieder geval daarbij al willen noteren, zodat er een stemverklaring over gegeven kan worden. Eventueel meer. Helder. Dank u wel. Daarmee sluiten we dit agendapunt af. 11. Brief Woonbond d.d. 21 januari 2025 over lokaal huurbeleid en de Nationale Prestatie Afspraken De voorzitter: Dan gaan we naar het laatste agendapunt 11, een brief van de Woonbond, die op 21 januari is gestuurd over lokaal huurbeleid en de Nationale Prestatieafspraken. Het is geagendeerd op voorstel van de Partij van de Arbeid en ook daarvoor geef ik de heer Heinis het woord. Ga uw gang.

35

De heer Heinis: Dank u wel. Vorig jaar viel de hoogste huurstijging in decennia op de mat, terwijl huurders al moeite hebben met rondkomen. In de Nationale Prestatie Afspraken, die niet zijn ondertekend door de huurdersvertegenwoordigers, is afgesproken dat sociale huurders in 2025 weer een 4,5% huursom verhoging voor hun kiezen krijgen. Op individueel niveau kan het zelfs 5% zijn. De Woonbond heeft ons aangeschreven, net als andere gemeenten, met het verzoek van beperken tot maximaal 3,3%. Wij willen dat verzoek graag steunen, maar we vinden het ook belangrijk dat het niet ten koste gaat van het tempo van verduurzaming en nieuwbouw. We hebben heel erg lang nagedacht over een oplossing van wat kunnen we doen en hoe kunnen we dit voor elkaar krijgen? We dachten het misschien te vinden in, we hebben vorig jaar een motie aangenomen als raad over de rioolheffing, om die te differentiëren op basis van WOZ-waarden. Als we daar eens gaan rekenen, want de rioolheffing is een eigenaarsbelasting in Haarlem. De corporatie WOZ-waarde is 70% van het gemiddelde. Dat zou een financieel voordeel opleveren. Als je dat nu eens gebruikt om die lagere huurverhoging voor elkaar te krijgen, dan kun je heel veel doen en we leggen het beter uit in de motie, maar nu is de spreektijd een beetje op.

We verwachten dat we ongeveer twee derde van die huurderving voor de corporaties daarmee goed kunnen maken in één klap. Dus we denken dat dat een mogelijke oplossing kan zijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Heinis, voor de toelichting en de reden voor agendering. Reacties vanuit de commissie? Actiepartij, u zit wel in de max. Eén woord, nee, tijd overgeven doen we niet. Want dan ken ik er nog een. Actiepartij, één woord. De heer Van Leeuwen: Creatief. De voorzitter: Het is geen initiatiefvoorstel dat u aan moet passen. Maar goed, doe ermee wat u wilt. Mijnheer Bruch, VVD. De heer Bruch: De VVD is uiteraard voorstander van zo laag mogelijke huur in de sociale woningbouw, maar dat mag wat ons betreft niet leiden tot verminderde investeringen in nieuwe woningen, want dat is een risico. Ik lees in het stuk dat de PvdA huurders meer wil ontzien van de lokale lasten dan bewoners van een koophuis, want die zouden meer vermogen hebben, maar dat vermogen zit in het huis. Je kan bij de supermarkt niet je boodschappen afrekenen met de mededeling dat je in een koophuis woont en woningeigenaren draaien zelf op voor verduurzaming, onderhoud, et cetera. En wat ons betreft is dat voorstel, een no-go. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bruch. Anderen? Mijnheer Amand, Trot. De heer Amand: Dank u wel, voorzitter.

Het is net wat de VVD zegt natuurlijk, we zijn allemaal gelijk, zeggen ze altijd en daar moet je ook wel rekening mee houden, met de draagkracht van de inwoners. Dus wij willen wel kijken of we kunnen steunen, maar dan willen we toch wel even iets hebben dat wil zeggen van hoe gaan we de draagkracht verdelen onder de anderen? En dan willen wij er even naar kijken. De voorzitter: Dank. Mevrouw Van den Broek, Partij voor de Dieren. Mevrouw Van den Broek: Dank ook voor de agendering, want het zijn inderdaad uiteindelijk de huurders die linksom of rechtsom aan het kortste eind trekken en dat is heel erg zuur. Tegelijkertijd vinden wij wel belangrijk dat het niet ten koste gaat van de verduurzamingsopgave. Ik ben blij dat PvdA dat ook benoemde en toch het feit van dat is iets wat natuurlijk landelijk is besloten en dat moeten wij dan nu lokaal gaan proberen op te lossen. Daar zit ook wel een beetje weerstand in. Dus ik vind het prima maar om creatief mee te denken, maar tegelijkertijd, denk ik, dat is een gevolg van een keuze die ergens anders is gemaakt. En we kunnen niet alles oplossen hier in Haarlem van vanuit Den Haag.

36

De voorzitter: Dank u wel. Anderen? Niemand. Wethouder. De heer Roduner: We zitten als land een beetje in een loon-prijsspiraal vast, voor mijn gevoel, in ieder geval heel hoge inflatie. Maar gelukkig wordt dat ook gecompenseerd dat de inkomens van mensen wat meer omhoog gaan. En ik was wel gerustgesteld door het onderzoek van het Nibud. De gemiddelde inkomstenstijging voor veel huurders in de sociale sector is gemiddeld 5,2%, dus dat biedt ruimte om die 4,5% op te vangen. Daardoor daalt zelfs het aandeel wat de meeste mensen moeten betalen voor hun huurwoning aan huur daalt een klein beetje, maar er blijven wel een paar groepen kwetsbaar. En dit zijn dan gemiddelden. En je weet altijd dat er schrijnende gevallen tussen zitten. Ten aanzien van onze eigen heffing, de rioolheffing. Er komt een opinienota aan. U heeft daar eerder om gevraagd middels die motie. Daar zit de variant in van de ozb. Er zit ook een variant in die kijkt naar het waterverbruik. Dus mijn advies aan de Partij van de Arbeid zou zijn: die opinienota ligt maandag in mijn staf, een week later in het college, zal dan in de komende cyclus van de Commissie Bestuur meegaan. Dus mijn voorstel zou zijn: lees die, doe daar uw inbreng en kom dan eventueel met richtinggevende moties. Dan kunt u volgens mij alles goed afwegen tegen elkaar. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Roduner. Zijn daar nog reacties op? Niemand.

Sluiting De voorzitter: Dan wil ik hiermee de vergaderingen ook sluiten, want dit was het laatste agendapunt. Dan wil ik iedereen danken voor de aanwezigheid, mensen thuis voor het kijken. En we zien elkaar 20 maart weer voor de Commissie Ontwikkeling in deze zelfde ruimte. Graag tot dan en alvast fijne avond. Dank u wel.

37