02. Jaarverslag en Jaarrekening 2022
Tekst van het document
7.1 Lokale belastingen & heffingen 7.2 Algemene Dekkingsmiddelen
7.2 Algemene Dekkingsmiddelen
De waardeoverdracht pensioenen door ABP aan de gemeente Haarlem was niet begroot en resulteert in een voordeel. De rekenrente van de voorziening wethouders pensioenen is aanzienlijk gestegen, 2,472% t.o.v. 0,528% vorig jaar, wordt met een hoger rendement gerekend en kan een lager bedrag worden aangehouden in de voorziening wethouders pensioenen. Dit leidt tot een vrijval van € 1,4 miljoen. Daarnaast valt € 239.000 vrij vanwege het overlijden van een pensioengerechtigde. De toevoeging aan de voorziening dubieuze debiteuren valt lager uit mede door het treffen van een betalingsregeling met een aantal debiteuren. De vennootschapsbelasting voor de activiteit garageparkeren is lager dan begroot vanwege lagere parkeeropbrengsten. Daarnaast zijn in 2022 meer kosten gemaakt (onderhoud aan de parkeergarages), waardoor over 2022 het fiscale resultaat lager is dan waarmee bij de berekening van de vennootschapsbelasting in de begroting rekening is gehouden. Via de Voortgangsrapportage 2022 en de Programmabegroting 2023 is eerder vanuit de algemene middelen voor lasten invoering Omgevingswet beschikbaar gesteld op het desbetreffende beleidsveld. De feitelijke kosten worden op het desbetreffende beleidsveld verantwoord. Het aanvullend budget van € 265.000 is nog niet ingezet, waardoor voor dit deel een voordeel ontstaat.
7.2 Algemene Dekkingsmiddelen
De extra baten in de algemene uitkering, volgend uit de decembercirculaire 2022, konden niet meer worden geraamd en geven daarom een voordelig verschil van € 8,8 miljoen. Een deel van deze extra baten is bestemd voor de beleidsterreinen en wordt via het rekeningresultaat 2022 bestemd voor uitgaven in 2023.
-8.785
v
7.2 Algemene Dekkingsmiddelen
Gedurende het jaar hebben vanuit het Rijk actualisaties plaatsgevonden die als basis dienen voor de algemene uitkering. Omdat de gemeente deze gegevens volgens beleid één keer per jaar actualiseert, ontstaat een positief verschil van € 1,2 miljoen.
-1.197
v
7.2 Algemene Dekkingsmiddelen
Het Rijk heeft een compensatie van € 3,5 miljoen toegekend voor de inkomstenderving in 2021 als gevolg van de coronapandemie. Deze compensatie was wel vermeld en niet geraamd en leidt daarom tot een voordeel van € 3,5 miljoen.
-3.472
v
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
23
Analyse definitieve begroting - rekening Overige mutaties
Overige verschillen <100.000
Rekeningsaldo 2022
-497
v
-49.015
v
Ontwikkeling in vermogen en resultaat De vermogenspositie is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2022 bedraagt € 66 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 17 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 € 49 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hieronder is de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 circa 33% van het balanstotaal (ultimo 2021: 26% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2021. (x 1 € miljoen) Eigen vermogen
2022
2021
2020
Eigen vermogen per 1 januari
197
158
132
Tussentijdse resultaatbestemming
17
7
20
Gerealiseerd resultaat
49
32
6
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
66
39
26
Eigen vermogen per 31 december
263
197
158
Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat dit concreet betekent is in onderstaand overzicht weergegeven. (bedragen x € 1 miljoen Exploitatieresultaat
2022
Totale baten
708
Totale lasten
642
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
66
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
24
Exploitatieresultaat
2022
Af: stortingen in reserves
-59
Bij: onttrekkingen aan reserves
42
Saldo mutaties reserves
-17
Gerealiseerd resultaat
49
Ontwikkelingen van de algemene reserve in 2022 De algemene reserve dient als buffer voor het opvangen van uitgaven die incidenteel en onvoorzien, maar wel noodzakelijk zijn. In paragraaf 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt hier nader op ingegaan.
Algemene reserve De stand van de algemene reserve ultimo 2022 bedraagt € 55,8 miljoen, een toename van € 21,6 miljoen ten opzichte van de stand per 31-12-2021 (€ 34,2 miljoen). In 2022 is € 30,4 miljoen toegevoegd aan de algemene reserve, zijnde: • € 16,8 miljoen, restant rekeningresultaat 2021; • € 7,6 miljoen, bestemmingsvoorstellen rekeningresultaat 2021; • € 6 miljoen, extra middelen Jeugd. In 2022 is € 8,8 miljoen onttrokken aan de algemene reserve, zijnde: • € 7,1 miljoen, bestemmingsvoorstellen rekeningresultaat 2021; • € 1 miljoen, terugdraaien onttrekking meerjarig begrotingstekort aan reserve Vastgoed; • € 0,6 miljoen, voormalig reserve Sociaal Domein. Op basis van de huidige informatie, is hieronder de verwachte ontwikkeling van de algemene reserve voor de komende jaren weergegeven: Algemene reserve
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Stand per 1-1
-34.210 v -55.824 v -52.267 v -47.415 v -47.415 v -39.582 v
Extra middelen jeugd
-6.000 v
Saldi meerjarenbegroting
-1.146 v
Dotatie t.b.v. bestemming resultaat 2021:
-7.619 v
Dotatie restant resultaat 2021:
-16.817 v
(Voorgenomen) dotaties
-30.436 v -1.146 v
Diverse voorstellen t.l.v. rekeningresultaat 2021
7.144 n
Voorstellen Coalitieakkoord 2022-2026 uit resultaat 2021 Terugdraaien onttrekking reserve Vastgoed
353 n
122 n
3.827 n
4.730 n
627 n
473 n
Bestemming resultaat 2018 (Kadernota 2019)
50 n
50 n
8.821 n
4.703 n
Stand per 31-12
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
0 v
0 v
0 v
7.833 n
1.000 n
Voormalig reserve Sociaal domein
(Voorgenomen) onttrekkingen
0 v
4.852 n
0 n
7.833 n
0 n
-55.824 v -52.267 v -47.415 v -47.415 v -39.582 v -39.582 v
25
Mutaties bestemmingsreserves Dotatie en onttrekkingen aan bestemmingsreserves worden verwerkt tot maximaal het bedrag dat via de begroting(swijzigingen) door de raad is geaccordeerd voor de specifieke bestemmingsreserve. Een uitzondering hierop vormen de raads(principe)besluiten waarbij geregeld is dat saldi altijd ten gunste of laste van een specifieke bestemmingsreserve komen. Hieronder staan zowel de begrote als gerealiseerde onttrekkingen en dotaties aan de reserves over alle programma’s.
Pr.nr. Naam Reserve
Omschrijving
Verschil Begroot Realisatie realisatie begroot
Dotatie reserves: 2
Res. Opvang, wonen en herstel
Resultaat 2022 Opvang, wonen en herstel
-
1.678
1.678
3
Res. RM arbeidsmarktbeleid
Resultaat 2022 Crisis dienstverlening
-
917
917
Reserve Minimagelden
Resultaat 2022 Minima
-
7.936
7.936
Reserve KOT
Resultaat 2022 Kinderopvang toeslag affaire
10
-
-10
Reserve Kapitaallst maats.nut
Transformatieprojecten
316
207
-109
Reserve Wonen
Huurderssteunpunt
100
57
-43
Res. Particip. en Leefbaarheid
Resultaat 2022 Participatie
-
153
153
Reserve Grondexploitatie
Actualisatie MPG
1.029
-
-1.029
Reserve Grondexploitatie
Winstneming 2022 grondexploitaties
-
5.245
5.245
-
38
38
4
5
7
Reserve Beh.Ond. Openb. Ruimte Onderbesteding 2022 SOR Reserve Kapitaallst maats.nut
Investeringen 2022
2.441
6.470
4.029
Reserve Vastgoed
Verkoop panden en gronden
10.234
8.428
-1.806
Res. Kapitaallasten econ.nut
Slachthuisbuurt Zuidstrook blok 6 t/m 8
689
-
-689
Res. Opvang, wonen en herstel
Reg. middelen Maatschappelijke opvang
-
759
759
14.819
31.888
17.069
Reserve Duurz.Sportvoorziening Aanvragen sportverenigingen
-50
-
50
Res. Steunmaatregelen corona
Steunmaatregelen kleine initiatieven sport
-50
-
50
Res. RM arbeidsmarktbeleid
Resultaat 2022 Crisis dienstverlening
-172
-
172
Res. RM arbeidsmarktbeleid
Resultaat 2022 Versterken arbeidsmarkt
-
-126
-126
Res. RM arbeidsmarktbeleid
Resultaat 2022 Perspectief op werk
-474
-496
-22
Res. Steunmaatregelen corona
Tozo uitvoeringskosten
-764
-170
594
Res. Steunmaatregelen corona
Startbanenplan
-330
-
330
Reserve Grondexploitatie
Ontwikkelzones
-1.327
-624
703
Reserve Grondexploitatie
Stikstofproblematiek
-110
-
110
Reserve Grondexploitatie
Anterieure overeenkomsten
-85
-
85
Reserve Ongedeelde stad
Ontwikkelzones
-475
-424
51
Reserve Bodemprogramma
Bodemprogramma 2022
-423
-269
154
Reserve Groei van de stad
Woningbouwinitiatieven
-75
-
75
Reserve Groei van de stad
Huurderssteunpunt
-100
-57
43
Reserve Groei van de stad
OV knooppunten
-440
-26
414
Totaal dotaties Onttrekking reserves: 1
3
4
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
26
Pr.nr. Naam Reserve
Omschrijving
Verschil Begroot Realisatie realisatie begroot
Reserve Leefomgeving
Transformatieprojecten
-671
-475
196
Reserve Wonen
Huurderssteunpunt
-100
-57
43
Res. Steunmaatregelen corona
Maatregelen noodsteun corona Cultuur
-1.450
-1.302
148
Reserve Grondexploitatie
Actualisatie MPG
-243
-102
141
Reserve Beh.Ond. Openb. Ruimte Overbesteding GO en DO
-3.716
-3.629
87
Reserve Vastgoed
Onderhoud, verkoopkosten en doorontwikkeling
-5.952
-5.166
786
Reserve Vastgoed
Herplant bomen Essenstraat
-30
-
30
Res. Steunmaatregelen corona
Maatregelen noodsteun corona Vastgoed
-214
-127
87
Reserve Grondexploitatie
Vorming voorziening Vpb
-
-1.150
-1.150
Totaal onttrekkingen
-17.251
-14.200
3.051
Eindtotaal
-2.432
17.688
20.120
5
7
Ontwikkelingen sociaal domein Financiële verantwoording 2022 In de Decemberrapportage 2022 is financiële prognose voor het sociaal domein afgegeven. Ten tijde van het opstellen van de Decemberrapportage 2022 was de verwachting dat de uitgaven 2022 binnen de (bijgestelde) begroting zouden blijven. In deze Jaarrekening wordt dat beeld bevestigd. De verschillen ten opzichte van de verwachtingen in december 2022 zijn zeer beperkt. De uitgaven voor de Wmo maatwerkvoorzieningen (€ 3,8 miljoen voordeel), Wmo opvang, wonen & herstel (per saldo een voordeel van € 1,7 miljoen dat aan de reserve Opvang, Wonen & Herstel wordt gedoteerd) en ook Jeugd (€ 1,05 miljoen voordeel), laten allemaal een voordelig resultaat zien. Daarbij geldt wel dat er nog steeds sprake is van groeiende uitgaven ten opzichte van voorgaande jaren maar dat die groei lager is dan begroot. Anderzijds zijn ook de krapte op de arbeidsmarkt (veel vacatures bij zorgaanbieders), het hoge ziekteverzuim en corona-effecten (vooral in de eerste maanden 2022) van invloed op de uitgaven 2022. Aanbieders hebben door personeelsgebrek minder zorg kunnen leveren. Tenslotte hebben de aanpassingen in het normenkader HO (algemene voorzieningen) en scherpere tarieven voor een aantal Wmo voorzieningen (na de aanbesteding) een positief effect gehad op de uitgaven.
Het saldo op de BUIG is bijna € 2,0 miljoen positief, de werkelijke uitgaven liggen lager dan de rijksbijdrage BUIG. Binnen het BUIG-budget hebben zich echter wel aanzienlijke mutaties voorgedaan. De rijksbijdrage is in 2022 telkens verlaagd. De economie heeft zich beter ontwikkeld dan verwacht, ondanks alle crisissen. En de al krappe arbeidsmarkt is in 2022 nog krapper geworden. Landelijk is er sprake van een daling van het aantal bijstandsuitkeringen waardoor het macro-budget meedaalt en de uitkering per gemeente dus ook afneemt. Het definitieve BUIG-budget 2022 voor Haarlem is vastgesteld op € 54,6 miljoen. De uitgaven bedragen ongeveer € 52,6 miljoen. De lagere uitgaven worden met name veroorzaakt door een iets hogere uitstroom dan verwacht en een lagere en vooral latere instroom van statushouders in de laatste maanden van dit jaar dan eerder verwacht.
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
27
Medio 2022 heeft het Rijk middelen beschikbaar gesteld voor het uitkeren van de energietoeslag. In een aantal tranches is circa € 15,8 miljoen door het Rijk beschikbaar gesteld. Aanvullend is nog € 1,28 miljoen vanuit de eigen middelen beschikbaar gesteld (restant TONK-gelden). In totaal is in 2022 aan 7.802 Haarlemse huishoudens een eenmalige energietoeslag van € 1.300 uitgekeerd, in totaal is € 10,2 miljoen besteed. De resterende middelen worden toegevoegd aan de reserve minima en zijn daarmee beschikbaar in 2023. Ook omdat aanvragen voor energietoeslag 2022 nog tot en met 30 juni 2023 kunnen worden gedaan. In 2022 is in eerste instantie € 12,4 miljoen beschikbaar gesteld voor de opvang van Oekraïners (2022/620552). Voor het inrichten van extra locaties en het langere verblijf van Oekraïners zijn uiteindelijk meer kosten gemaakt. Daarom is het budget in de Decemberrapportage 2022 met € 2,2 miljoen opgehoogd naar € 14,6 miljoen. In totaal is in 2022 ongeveer € 15,4 miljoen besteed. Het nadeel ten opzichte van de begrote kosten wordt met name veroorzaakt door een verschuiving van kosten 2023 naar 2022 (door de snellere transitie van de Meesterlottelaan). Daarnaast zijn de opvangkosten hoger uitgevallen door onvoorziene kosten voor de cruiseschepen en hotels.
Begin januari 2023 zijn voor alle gemaakte kosten over 2022 declaraties bij het Rijk ingediend (op grond van de Specifieke Uitkering). Omdat het Rijk heeft aangegeven dat gemeenten voor de gemaakte kosten volledig vergoed worden, is het volledige bedrag van de declaraties als ‘nog te ontvangen (van het Rijk)’ in de Jaarrekening opgenomen. Er wordt daarmee geen financieel effect verwacht. Interne beheersing Aan de bevindingen over de rechtmatigheid van zorguitgaven van het auditteam en de accountant is in 2022 verder uitvoering gegeven. Ook in 2022 is onderzoek gedaan naar de besteding en verantwoording van de Persoonsgebonden Budgetten (PGB). Eind 2022 zijn voor de PGB’s van Wmocliënten aanvullende controles verricht door huisbezoeken. Het onderzoek heeft de nodige inzichten opgeleverd over de rechtmatige besteding van de PGB’s. Er zijn geen huiscontroles op de besteding van de PGB’s Jeugd uitgevoerd. De risico’s (zoals privacy, complexe gezinssituaties, minderjarigen) wegen niet op tegen de opbrengsten van een dergelijk onderzoek. Daarmee wordt dus ook een onzekerheid over de besteding geaccepteerd. Zorgfraude is een bijzondere vorm van onrechtmatigheid. In 2022 zijn er twee onderzoeken verricht waarbij er één nog loopt (2022/1433750). Naar aanleiding van een landelijk onderzoek is in regionaal verband een fraude-onderzoek gestart bij een aanbieder.
Omdat deze aanbieder vooral in de IJmond actief is, heeft de gemeente Heemskerk een coördinerende rol in het onderzoek. De resultaten van dit onderzoek zijn nog niet bekend. De ervaringen van de afgelopen jaren maken wel duidelijk, dat fraude-onderzoeken complex en langdurig zijn en uitermate zorgvuldig uitgevoerd moeten worden. Fraude aanpakken en resultaten boeken vergt een lange adem.
Analyse incidentele en structurele baten en lasten Als structurele lasten gedekt zijn door structurele baten, is sprake van structureel evenwicht. Het overzicht van incidentele lasten en baten wordt opgesteld om te kunnen bepalen of er sprake is van structureel evenwicht. Hiervoor is het van belang dat eenduidig en duidelijk uit de jaarrekening blijkt welke baten en lasten structureel van aard zijn en welke incidenteel. Het structureel exploitatiesaldo wordt bepaald door het exploitatiesaldo te zuiveren van incidentele baten en lasten. Het overzicht van de incidentele baten en lasten en van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves zijn hierbij belangrijke documenten.
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
28
Op verzoek van zowel de provincie Noord-Holland als toezichthouder als de rekenkamercommissie is een overzicht opgesteld waarin in één oogopslag de structurele lasten en baten per programma en per jaar zijn af te lezen. De basis wordt gevormd door de totale lasten en baten per programma. Vervolgens worden de incidentele lasten en baten, waaronder toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, hierop in mindering gebracht, waardoor de structurele lasten en baten resteren. De incidentele baten en lasten worden volgens een deugdelijk en consequente gedragslijn bepaald met in acht name van de voorschriften voor een aantal specifieke posten en voorbeelden vanuit het BBV. Daarnaast vindt de bepaling plaats op basis van cijferbeoordelingen, analyses op de verschillen ten opzichte van begroting en voorgaande jaren en begrotingswijzigingen. De incidentele lasten en baten worden afzonderlijk per programma vermeld, hierbij is een verantwoordingsgrens gehanteerd van € 250.000. Conclusie 2022 Uit het overzicht Incidentele baten en lasten in hoofdstuk 4.4 blijkt dat in 2022 de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten (een minteken in het overzicht betekent meer baten dan lasten). Over het boekjaar 2022 zijn de gerealiseerde structurele baten € 46 miljoen hoger dan de gerealiseerde lasten. Er is dus sprake van structureel evenwicht in 2022.
Bestemming rekening resultaat Het rekeningresultaat 2022 bedraagt € 49 miljoen positief. Bestemmingsvoorstel Jaarrekening 2022 Resultaat
-49.015 v
Voorstellen: Decentralisatie-uitkering Versterken sociale basis
89 n
Overschot programmabudget Transformatie Sociaal Domein
275 n
Pilot economische daklozen ( versterkers Duurzaam Doen )
114 n
Breed offensief
78 n
Gezond in de stad
77 n
Extra middelen Speeltuinen (versterkers Duurzaam Doen)
185 n
Dichterbij dan je denkt
239 n
Energietoeslag
6.046 n
Bijzondere Bijstand Vroegsignalering
403 n
Versterker Duurzaam Doen Actieplan Schone Energie
75 n
Business continuïteitsmanagement
185 n
Wet Inburgering (oud) re-integratie
342 n
Wet Inburgering (oud) – maatschappelijke begeleiding
532 n 8.640 n
Resterend saldo
-40.375 v
Bestemming rekeningresultaat 2022: 1. Decentralisatie-uitkering Versterken sociale basis (€ 89.000) In de Decembercirculaire 2022 is € 89.000 aan extra middelen binnengekomen voor het versterken van de sociale basis. De gemeente Haarlem wil € 50.000 van deze middelen graag in 2023 inzetten Jaarverslag en Jaarrekening 2022
29
voor deelname aan een pilot met Logeerzorg als algemene voorziening, waar dit nu nog als maatwerkvoorziening is ingericht. Logeerzorg is een van de voorzieningen om mantelzorgers adempauze te geven. De resterende € 39.000 wil de gemeente Haarlem graag inzetten in een strategisch huisvestingsplan Gewoon in de Wijk. Het doel van het plan is om duidelijk te maken op welke manier vastgoed, binnen de beschikbare middelen, maximaal kan bijdragen aan de maatschappelijke ambities. 2. Programmabudget Transformatie Sociaal Domein (€ 275.000) De onderbesteding programmabudget sociaal domein 2022 ad € 275.000 wordt vooral veroorzaakt door vertraagde uitvoering van “Versterken gemeentelijke dienstverlening sociaal domein (Decembercirculaire 2021). Het voortzetten van de digitale transformatie sociaal domein draagt bij aan verbetering van de dienstverlening aan inwoners maar zijn er in 2023 geen middelen voor gereserveerd. Voorgesteld wordt om de resterende middelen van € 275.000 in 2023 beschikbaar te stellen. 3. Gezond in de stad (€ 76.235) In de decembercirculaire is € 76.000 beschikbaar gesteld voor het doel Gezond in de stad. Via het programma Kansrijke Start zullen deze middelen ingezet worden om het doel te kunnen bereiken.
Kansrijke Start is een landelijk actieprogramma waarin gemeenten en het Rijk samen met lokale partners in de geboorde- en jeugdgezondheidszorg nauw samenwerken aan een kansrijke start voor zoveel mogelijk kinderen. Vanuit het Rijk worden er middelen uitgekeerd om de lokale coalitie te vormen, versterken en behouden rondom de eerste 1.000 dagen van kinderen. Deelnemers aan de lokale coalitie zijn onder andere de JGZ, GGD, kraamzorg, verloskundigen en het Spaarne Gasthuis. In de gemeente Haarlem en Zandvoort worden er in het kader van dit programma drie projecten uitgevoerd, waaronder Prenatale Huisbezoeken & Centering Pregnancy. Er wordt voorgesteld de beschikbaar gestelde middelen in 2023 in te zetten. 4. Het Breedoffensief (€ 78.000) In de Decembercirculaire 2022 zijn middelen toegekend voor het Breedoffensief. De Participatiewet/het Breedoffensief beoogt processen te stroomlijnen en te harmoniseren om meer mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen. Om dit te realiseren heeft de gemeente Haarlem een bedrag van € 78.000 ontvangen. Deze wet is per 1 januari 2023 in werking getreden en wordt voorgesteld de middelen in 2023 beschikbaar te stellen voor de uitvoering hiervan. 5. “Dichterbij dan je denkt” (€ 239.000) De krapte op de arbeidsmarkt is niet door een organisatie of de gemeente op te lossen.
Daarom werkt de Gemeente Haarlem in de regio met verschillende partijen samen aan (de uitvoering van) een regionale arbeidsmarktagenda. Haarlem heeft in de Decemberrapportage 2022 hiervoor € 239.000 aan regionale middelen ontvangen voor het project Dichterbij Dan Je Denkt (DDJD). Dit project richt zich op het vinden van onbenut arbeidspotentieel in de regio. In 2023 zijn deze middelen nodig voor de voortzetting en opschaling van ingezette regionale projecten. 6. Energietoeslag (€ 5.744.000 + € 302.000 = € 6.046.000) Om mensen met een laag inkomen te ondersteunen bij het voldoen van de energierekening is de Wetswijziging eenmalige energietoeslag 2022 tot stand gekomen. De energietoeslag bedroeg voor het jaar 2022 € 1.300 voor mensen die leven van 120% van het sociaal minimum of minder. Het kabinet heeft besloten om in 2023 nogmaals € 1.300 aan deze doelgroep uit te keren. Van de € 1,4 miljard die hiervoor beschikbaar wordt gesteld is € 500 miljoen al verdeeld bij deze Decembercirculaire 2022 en expliciet voor Haarlem € 5,7 miljoen. De overige middelen voor 2023 worden bij de Meicirculaire 2023 verdeeld. Jaarverslag en Jaarrekening 2022
30
Daarnaast hebben gemeenten eenmalig een bedrag ontvangen voor studenten die een beroep doen op de individuele bijzondere bijstand als gevolg van de stijgende energieprijzen. Voor Haarlem is dit bedrag € 0,3 miljoen. In 2023 wil de gemeente deze middelen inzetten voor deze doelgroep. 7. Bijzondere Bijstand Vroegsignalering (€ 403.000) In het kader van maatregelen energierekening ontvangen gemeenten incidenteel middelen om zowel via vroegsignalering als via bijzondere bijstand gerichte hulp aan te bieden, voor Haarlem € 0,4 miljoen. In 2023 wil de gemeente dit besteden aan vroeg signalering en aanpak geldzorgen. 8. Pilot economische daklozen (€ 114.000) In juli 2019 is gestart met een pilot om economische daklozen trajectbegeleiding te bieden. In 2020 is de pilot is in het kader van de brede aanpak dak -en thuisloosheid met één jaar verlengd. Bij de verlenging is ervoor gekozen om geen maximum meer te stellen aan het aantal deelnemers. Daarom kunnen vanaf 1 januari 2021 alle economisch daklozen extra begeleiding krijgen vanuit de pilot. Hoewel de veronderstelling was dat economisch daklozen zelfstandig konden uitstromen is de realiteit echter dat veel economisch daklozen, net zoals de OGGZ-doelgroep, niet op eigen kracht de opvang kunnen verlaten en dat de verblijfsduur relatief lang is.
Dat heeft onder andere te maken met het feit dat er weinig passende woningen beschikbaar zijn en economisch daklozen niet altijd de benodigde inspanningen verrichten om aan woonruimte te komen en of dat er toch sprake is van achterliggende problematiek. Daar richt deze pilot zich op en is na 2021 ook in 2022 verlengd met als doel om deze te evalueren en de resultaten mee te nemen in de nieuwe aanbesteding voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen. Omdat de aanbesteding voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen is uitgesteld zal de pilot ook in 2023 gecontinueerd worden. In 2023 wordt de pilot geëvalueerd om te komen tot een advies over op welke wijze trajectbegeleiding voor economische daklozen gecontinueerd kan worden. Er wordt voorgesteld de resterende middelen van € 114.000 in 2023 beschikbaar te stellen. 9. Extra middelen Speeltuinen (€ 185.000) In 2022 is een speeltuin in Vijverpark (Schalkwijk) en in het Ramplaankwartier (Speeltuinvereniging Overveen) gerealiseerd. Doordat het achterstallig onderhoud op openbare speeltuin plekken werd uitgevoerd samen met vertraagde projecten voor de openbare ruimte, zijn nog niet alle middelen aan de speeltuinen besteed. Het restant van € 185.000 komt voort uit de extra middelen in het kader van 'Duurzaam Doen'.
Voorgesteld wordt om in 2023 € 131.000 in te zetten voor de vertraging van het opknappen en verbeteren van speelplaatsjes en € 26.000 voor subsidie aan speeltuin- en scoutingverenigingen. Tot slot zou de speeltuin op het Brouwersplein nog een impuls van € 28.000 moeten krijgen. Deze speeltuinvereniging heeft een ambitieus plan liggen (om te verduurzamen, de straat veiliger te maken en bedrijven uit de buurt te betrekken) maar momenteel vertraagd in de uitvoering. 10. Versterker Duurzaam Doen Actieplan Schone Energie (€ 75.000) Voor het versnellen Actieplan Schone Energie was in 2022 € 145.0000 beschikbaar. Voor € 70.000 zijn projecten versneld zoals zon op daken van VVE's, scholen en ondernemers, maar ook van de gemeente zelf door collectieve inkoopacties Zon in beschermd stadsgezicht. Het resterend bedrag van € 75.000 was nog niet besteed en maar wel gereserveerd voor de aanleg van een hoogwaardige groenstructuur in de Poelpolder ter compensatie voor de Zonneweide op Schoteroog. De Zonneweide ligt in het Natuurnetwerk Nederland (NNN) gebied en doordat hier deel van het natuur verloren gaat moet dat op een andere plek gecompenseerd worden. Dat gebeurt in de Poelpolder. De Zonneweide had gepland eerder een vergunning aan kunnen vragen maar er moest een nader ecologisch onderzoek gedaan worden.
Ook het NNN compensatieplan moest opgesteld worden ter indiening bij de provincie Noord-Holland. Ter aanvulling moet ook grond in de Poelpolder aangekocht Jaarverslag en Jaarrekening 2022
31
worden om de compensatie te kunnen realiseren. Eind 2022 was het ecologisch onderzoek afgerond waarna het besluit genomen is over de grondaankoop en is het compensatieplan bij de provincie ingediend. Daarmee kan in het eerste kwartaal ook de vergunning voor de Zonneweide worden aangevraagd en kunnen de middelen die gereserveerd staan ter compensatie Zonneweide in de loop van 2023 besteed worden aan de verbetering van de groenstructuur in de Poelpolder. Deze post ligt onder het grensbedrag van € 100.000 echter het college stelt de raad voor om het budget van € 75.000 via resultaatsbestemming beschikbaar te stellen in 2023. 11. Uitvoering Business continuïteitsmanagement (€ 185.000) De gemeenteraad heeft in 2022 middelen ter beschikking gesteld om als gemeentelijke organisatie beter voorbereid te zijn op een aanval met ransomware. Door onderbezetting is het in 2022 onvoldoende gelukt om de voorgenomen werkzaamheden uit te voeren. Gelet op het belang van digitale veiligheid zijn deze wel voor 2023 geprioriteerd. Voorstel is € 185.000 van het incidentele projectbudget over te hevelen naar 2023. 12. Wet Inburgering (oud) Re-integratie (€ 342.000) In 2022 is de ingestroomde groep statushouders die onder de oude wet inburgering valt (de zogenaamde 'ondertussengroep') groter dan verwacht.
Er is een wettelijke verplichting om deze groep te begeleiden en kan er in principe van worden uitgegaan dat de begeleiding van deze groep langer dan een jaar duurt. Voor de begeleiding van deze groep naar de arbeidsmarkt worden extra lasten verwacht. Om de ingestroomde groep statushouders verder te kunnen begeleiden wordt voorgesteld om het bedrag van € 342.000 beschikbaar te stellen in 2023. 13. Wet Inburgering (oud) maatschappelijke begeleiding (€ 532.000) Voor de maatschappelijke begeleiding van statushouders die onder de oude wet inburgering vallen (de 'ondertussengroep') is budget beschikbaar gesteld van € 2.370 per statushouder. Aangezien de lasten afhankelijk zijn van het moment van instroom en deze begeleiding meerjarig is, zijn er in 2023 en wellicht in 2024 nog lasten te verwachten. Het voorstel is daarom om het resterende bedrag ter hoogte van € 532.000 over te hevelen naar 2023. Deze resultaatbestemming is noodzakelijk om te voorkomen dat voor de maatschappelijke begeleiding, specifieke middelen uit de nieuwe wet ingezet moeten worden voor deze groep.
1.3 Gevolgen van de coronacrisis Inleiding Snel na het uitbreken van de coronacrisis, begin 2020, is er een pakket aan maatregelen samengesteld om continuïteits- en liquiditeitsproblemen bij instellingen en organisaties die deel uitmaken van de basisinfrastructuur van de gemeente op de terreinen van welzijn, sport, cultuur en evenementen te ondervangen. Het coronavirus heeft ook in 2022 geleid tot diverse landelijke maatregelen en heeft daarmee ook impact gehad op de gemeente Haarlem. De gevolgen van de coronacrisis werken nog in 2022 door. Dit ondanks het feit dat in 2022 de coronamaatregelen langzaam versoepeld werden na een harde lockdown, waarbij uiteindelijk in maart 2022 de laatste maatregelen vervielen. Het bieden van deze noodsteun, in aanvulling op de landelijke steunmaatregelen vanuit het Rijk, is ook in 2022 nog nodig geweest. Begin 2022 heeft de gemeenteraad besloten welke maatregelen per sector voor de eerste helft van 2022 worden getroffen. Deze maatregelen zijn bij de Voortgangsrapportage 2022 financieel verwerkt. Bij de Voortgangsrapportage 2022 zijn nog enkele aanvullende maatregelen genomen. Na de zomer 2022 is er geen aanleiding geweest om opnieuw noodsteun te verlenen. Jaarverslag en Jaarrekening 2022
32
In de Bestuursrapportage 2022 uit het najaar 2022 is per beleidsonderwerp een uitgebreide toelichting opgenomen over de inzet van de noodsteunmaatregelen. Omdat corona inmiddels naar de achtergrond is verschoven, zijn er over de laatste maanden 2022 weinig feiten te melden. In deze paragraaf wordt om die reden de informatie uit de Bestuursrapportage 2022 niet herhaald, maar wordt volstaan met het bespreken van de financiële afwijkingen ten opzichte van de Programmabegroting 2022-2026. In deze paragraaf wordt ook de stand besproken van de reserve steunmaatregelen corona en de risicoreserve corona. Reserve steunmaatregelen corona De totale omvang van de reserve steunmaatregelen corona bedroeg per begin 2022 € 6,2 miljoen. Bij de Bestuursrapportage 2022 werd een eindstand van de reserve per ultimo 2022 geprognosticeerd van € 2,1 miljoen. Daarbij werd echter voor € 4,1 miljoen aan gelabelde middelen aangehouden. Labeling betekent dat de middelen beschikbaar worden gehouden. Niet in alle gevallen heeft dat geleid tot daadwerkelijk geraamde uitgaven. Onderstaande tabel laat het verloop van de reserve zien op basis van de in 2022 gerealiseerde maatregelen. Er is per saldo € 1,2 miljoen minder onttrokken dan begroot (€ 3,25 miljoen -/- € 2,04 miljoen). De belangrijkste verschillen in de onttrekkingen worden per beleidsveld in het vervolg van deze paragraaf toegelicht.
Per saldo is de werkelijke stand van de reserve steunmaatregelen corona per ultimo 2022 € 5,8 miljoen.
Reserve steunmaatregelen corona Beginstand reserve Onttrekkingen Dotaties Eindstand reserve
Totaal 2022 begroot -6,169 3,250 -1,681 -4,699
v n v v
(x 1 € miljoen) Totaal 2022 werkelijk -6,169 v 2,040 n - 1,681 v -5,810 v
Eindstand reserve steunmaatregelen corona conform Bestuursrapportage 2022 wijkt € 3,7 miljoen af van de stand conform jaarrekening 2022 (€ 5,8 miljoen -/- € 2,1 miljoen). Reden: bij de stand in de Bestuursrapportage 2022 is rekening gehouden met gelabelde posten die echter slechts gedeeltelijk zijn begroot (labeling betekent hier in de praktijk beschikbaar houden, maar leidt niet automatisch tot in de begroting verwerken).
Updates per thema Cultuur Begin 2022 zijn voor € 555.000 extra maatregelen getroffen, onder andere om amateurkunst en cultuurmakers te ondersteunen, huurders van gemeentelijke accommodaties te compenseren en om een publiekscampagne uit te voeren. Voor steun aan evenementen en festivals werd € 125.000 beschikbaar gesteld. Er is uiteindelijk voor € 54.000 minder noodsteun verleend aan niet gesubsidieerde instellingen. Voor steun aan culturele makers en culturele zelfstandigen was een bedrag geraamd van € 150.000. Er kwamen minder aanvragen voor de subsidieregeling van deze groep, waardoor er slechts € 102.000 is uitgegeven. Van het budget voor evenementen resteert € 35.000, omdat bij een positief exploitatieresultaat verleende coronasteun is teruggevorderd.
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
33
In 2021 was voor ruim € 1 miljoen aan middelen vanuit het Rijk ontvangen voor cultuur. Van deze middelen is € 285.000 in 2022 ingezet voor gemeentelijke matching van provinciale steun, zoals beschreven in de Bestuursrapportage 2022. De resterende middelen (€ 761.000) zijn bij de Bestuursrapportage 2022 overgeheveld naar 2023. Sport Er is voor € 214.000 aan extra maatregelen begroot in de categorie sport voor extra ondersteuning van huurders. Doordat er vanuit de landelijke TVS-regeling volledige compensatie is ontvangen voor de huurders die gebruiken maken van de sportaccommodaties die in beheer en exploitatie zijn bij SRO is een deel van deze middelen niet besteed. De overige middelen zijn ingezet om de huurders die niet via SRO huren op eenzelfde manier te compenseren. Per saldo bleek er € 87.000 minder benodigd dan begroot. In de begroting was ook een post opgenomen van € 50.000 opgenomen om kleine initiatieven in het sportdomein te kunnen ondersteunen. Hierdoor kan de gemeente kleine initiatieven ondersteunen die in de financiële problemen zitten als gevolg van de coronacrisis. Op deze post is echter geen aanspraak gedaan. Er wordt dus hiervoor € 50.000 minder onttrokken aan de reserve steunmaatregelen corona.
Sociale basis Bij de Jaarrekening 2020 is een bedrag van € 920.000 dat is ontvangen voor de Regionale aanpak van arbeidsmarkt Zuid-Kennemerland en IJmond 2020-2022 aan de reserve steunmaatregelen corona toegevoegd. Het betreft Haarlemse gelden die aan de reserve zijn toegevoegd met als doel om de verwachte instroom in de bijstand als gevolg van corona snel weer aan het werk te kunnen helpen (of omscholen etc.). Er was een bedrag van € 400.000 uitgaven geraamd voor regionale acties. De middelen zijn grotendeels niet besteed en kunnen vrijvallen ten gunste van de algemene middelen: 1. De verwachte instroom in de bijstand heeft niet plaatsgevonden: veel minder werklozen dan verwacht door corona, daarna krapte op de arbeidsmarkt en ‘flexibiliteit’ van de arbeidsmarkt (velen zijn gewoon wat anders gaan doen zonder hulp van de overheid); 2. Flankerend (of voorliggend) Rijksbeleid + regionaal arbeidsmarktbeleid (incl. extra budgetten) heeft beroep op/inzet van lokale middelen voor de beoogde groep (in de bijstand door baanverlies als gevolg van corona) nagenoeg overbodig gemaakt. In de Bestuursrapportage 2022 is gemeld dat het bedrag dat in de reserve is opgenomen voor startbanen (€ 330.000) naar verwachting in 2022 voor € 200.000 zou worden ingezet. Bij de jaarrekening blijkt dat er geen uitgaven zijn gedaan.
Het instrument ‘startbanen’ was bedoeld als tegemoetkoming in de loonkosten voor werkgevers die kwetsbare werkzoekenden met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt in dienst nemen. Het instrument kon ingezet worden wanneer alle overige werkgeversinstrumenten niet van toepassing zouden zijn. Gelet op de aandacht die er sinds 2022 is voor het inzetten van de praktijkroute en forfaitaire loonkostensubsidie, is inzet van instrument “startbanenplan” niet zo opportuun gebleken als aanvankelijk werd gedacht. Met de inzet van zowel praktijkroute en forfaitaire loonkostensubsidie is het namelijk goed mogelijk om de beoogde doelgroep van startbanenplan te bemiddelen naar werk. Bovendien zijn de lasten die wel zijn gemaakt, betaald uit ander budget dat beschikbaar was voor deze doelgroep. Hierdoor is de beschikbare € 330.000 niet onttrokken aan de reserve steunmaatregelen corona. Ondernemers In de reserve steunmaatregelen corona is een bedrag van ruim € 3 miljoen gereserveerd voor ontvangen rijksbijdragen om de uitvoeringskosten van de ToZo-regeling te kunnen dekken. In de Jaarverslag en Jaarrekening 2022
34
begroting werd ervan uitgegaan dat in 2022 € 764.000 zou worden besteed, maar in werkelijkheid zijn de lasten € 170.000. De behoefte aan tijdelijke ondersteuning is derhalve geringer gebleken. In 2023 zal een en ander verder worden geanalyseerd en bij de Bestuursrapportage 2023 zal een voorstel worden gedaan of er nog bedragen zijn die voor dit doel moeten worden gereserveerd. Gemeentelijke begroting Bij het opstellen van de ramingen voor de gemeentebegroting is rekening gehouden met het effect van de coronamaatregelen. Per saldo is de realisatie in lijn met de planning. Wel deed er zich een voordeel voor van € 232.000 betreffende coronatoegangsbewijzen. Er is als tegemoetkoming in de kosten van de controle van coronatoegangsbewijzen een subsidie ontvangen vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid. De uitgaven zijn lager uitgevallen omdat vrij snel na toezegging van de subsidie de landelijke maatregelen afgeschaald zijn. Hierdoor is een voordeel ontstaan van € 232.000. Dit voordeel zal mogelijkerwijs deels moeten worden terugbetaald aan het ministerie. Totaal rijksmiddelen inkomstenderving In de Jaarrekening 2021 is aangegeven dat er een bedrag van € 5,4 miljoen werd verwacht als compensatie van het Rijk voor de inkomstenderving inzake corona.
In lijn met de geldende BBVregelgeving zijn deze opbrengsten niet in de Jaarrekening 2021 verwerkt omdat er geen zekerheid was welk bedrag het Rijk over 2021 vergoedt. In de tweede helft van 2022 werd duidelijk dat van rijkswege een compensatie van € 3,6 miljoen wordt toegekend voor de inkomstenderving in 2021 als gevolg van de coronapandemie. Deze compensatie was wel vermeld in de Decemberrapportage 2022, maar in lijn met de BBV uitspraak was er geen verwacht compensatiebedrag geraamd. Dit leidt derhalve tot een voordeel van € 3,6 miljoen in deze Jaarrekening 2022. Het Rijk zal over 2022 geen compensatie voor inkomstenderving aan gemeenten verstrekken. Omdat de vergoeding over 2021 inmiddels definitief is, is de risicoreserve corona vrijgevallen bij de Decemberrapportage 2022 ten gunste van de algemene middelen. Meerjarig verloop reserve steunmaatregelen corona Hieronder is een specificatie opgenomen van de gelabelde middelen in de reserve steunmaatregelen corona. Gelabelde middelen Reserve Steunmaatregelen Corona
2023
2024
Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (TOZO) Cultuursubsidies Dekking taakstelling "effectiever accommodatiegebruik culturele instellingen" Totaal gelabelde gelden
218 n 500 n
218 500 n
2025
2026
170 n 888 n
718 n
0 n
0 n
Uit dit overzicht blijkt dat er bijna € 1,6 miljoen moet worden aangehouden voor uitgaven in 2023 en 2024. In 2023 wordt de noodzaak om voor de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers-regeling bedragen te labelen geactualiseerd. Hoewel corona gelukkig geen direct effect meer heeft op de culturele sector, geven enkele instellingen en evenementen aan nog te kampen met tekorten, deels als gevolg van na-ijleffecten. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Schuur en het Slachthuis. Culturele evenementen kampen met gestegen kosten, mede omdat personeel schaarser is geworden nadat technici en bouwers in coronatijd ander werk zijn gaan doen. Per geval wordt bekeken wat de oorzaken zijn van exploitatieproblemen en waar als gemeente aanvullende maatregelen worden voorgesteld. Dekking vanuit de reserve steunmaatregelen corona is alleen aan de orde als bestedingen binnen de door de raad vastgestelde Jaarverslag en Jaarrekening 2022
35
bestedingsdoeleinden vallen. Als dat niet zo is, worden voorgestelde bestedingen integraal afgewogen ten laste van de algemene middelen. Gemeentelijk beleid is dat reserves niet langer in stand worden gehouden dan noodzakelijk. Bij de huidige situatie met betrekking tot corona is de noodzaak voor de gemeente om noodsteunmaatregelen te nemen veel minder of niet meer aanwezig. Als duidelijk is welke bedragen nog benodigd zijn voor de Tozo-regeling of voor eventuele andere noodsteundoeleinden kan de reserve worden opgeheven ten gunste van de algemene middelen. Bij de Bestuursrapportage 2023 wordt dit bezien. Herstelsteun In de Bestuursrapportage 2022 is beschreven welke acties zijn uitgevoerd voor de drie programmalijnen die het programma herstelsteun omvat. Het coronaherstelpakket bestaat uit drie programmalijnen: 1. De subsidieregeling corona initiatievenbudget: er zijn conform plan diverse projecten gerealiseerd. Deze regeling loopt tot 31 december 2022. 2. Haarlem weer open en aantrekkelijk: de uitgaven voor deze programmalijn worden volgens planning uitgevoerd; 3. Iedereen doet weer mee: het budget voor deze programmalijn wordt ingezet als cofinanciering van een provinciale subsidie. Recent bleek het verstandiger te zijn om de subsidie in twee tranches (in plaats van één zoals eerder gepland) aan te vragen. De tweede tranche wordt in 2023 aangevraagd.
Bij de Decemberrapportage 2022 is € 140.000 van het coronaherstelpakket naar 2023 overgeheveld als cofinanciering van de tweede tranche.
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
36
1.4 Versterkers Duurzaam Doen In oktober 2021 zijn de Versterkers Duurzaam doen: incidentele impuls voor 2021 t/m 2023 (2021/483988) vastgesteld in de raad. Aanleiding voor de versterkers waren de incidentele voordelen voor de jaren 2020 en 2021 naar aanleiding van de Meicirculaire 2021. In onderstaande tabel worden de totale werkelijke uitgaven ten opzichte van de begrote weergegeven over de jaren 2021/2023 weergegeven, inclusief verwerking aanpassingen vanuit jaarverslagen. Realisatie Versterkers Duurzaam Doen
2021
2022
2023
Totaal
Begroot bij vaststelling Nota Versterkers Duurzaam Doen
1.415
9.080
1.320
11.815
Begroot na verwerking jaarrekening '21
9.785
Begroot na verwerking jaarrekening '22
3.004
Realisatie
871
7.088
7.959
Realisatie in % van begroot bij vaststelling nota
62%
78%
67%
Realisatie in % van begroot na verwerking jaarrekening '21
72%
In de volgende tabel worden per onderwerp de werkelijke uitgaven ten opzichte van de begrote uitgaven van 2022 weergegeven. Indien de besteding in 2022 niet gerealiseerd is, wordt het vervolg toegelicht. In de begroting 2022 was een totaal budget van € 9.785.000 opgenomen voor de Versterkers Duurzaam Doen. Bij de Bestuursrapportage 2022 is hiervan € 954.000 overgeheveld naar 2023, waardoor het budget na verwerking Bestuursrapportage 2022 op € 8.831.000 uitkwam. Dit is zichtbaar in kolom ‘budget incl. Berap 2022’ in de tabel. Vervolgens is er bij de Decemberrapportage 2022 € 775.000 vrijgevallen in het rekeningresultaat 2022. Dit maakt een uiteindelijk budget van € 8.056.000. Hiervan is € 7.088.000 gerealiseerd (waarvan een groot deel in de laatste maanden van 2022; realisatie bij de Bestuursrapportage 2022 was € 3.807.000) (waarvan € 525.000 uiteindelijk via het Investeringsplan). Van de resterende € 968.000 valt € 238.000 vrij in het rekeningresultaat 2022 en wordt voor € 730.000 budgetoverheveling naar 2023 toegepast. Voorstellen voor budgetoverheveling zijn: • • • •
• •
Impuls aan groeninitiatieven/klimaatadaptie; resterende € 212.000 toevoegen aan reserve beheer en onderhoud openbare ruimte, omdat niet alle werkzaamheden in 2022 uitgevoerd konden worden en deze doorgeschoven zijn naar begin 2023; Extra budget voor speeltuinen; resterende € 185.000 overhevelen naar 2023 i.v.m. vertraging in uitvoering; Verlengen pilot trajectbegeleiding economische daklozen; resterende € 114.000 overhevelen naar 2023 i.v.m. verlenging pilot. Versnelling op thema verkeer en mobiliteit; van de resterende € 358.000 valt € 250.000 vrij in het rekeningresultaat (verwerking Decemberrapportage 2022) en wordt € 108.000 toegevoegd aan de reserve beheer en onderhoud openbare ruimte t.b.v. uitgelopen projecten; Versnellen actieplan schone energie; resterende € 75.000 overhevelen naar 2023 i.v.m. vertraging uitvoering (benodigd onderzoek en besluit grondaankoop); Opstellen verkeersveiligheidbeleid; resterende € 36.000 toevoegen aan reserve beheer en onderhoud openbare ruimte t.b.v. uitgelopen opdrachten.
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
37
Dom.
Sociaal
Pr.
Versterker
Budget Budget Realisatie excl. incl. 2022 Berap Berap 2022 2022 Programma 1: Maatschappelijke participatie 1
Extra budget voor speeltuinen (speeltuinvereni gingen)
250
250
65
1
Meer jongerenwerk in Noord en Oost Sport en beweging in de openbare ruimte
75
75
75
115
115
85
Vernieuwde sport- en beweegplek ‘t Landje*** Aanleg sport- en speelplek (Cruijff court) in Schalkwijk / Meerwijk*** Invulling Taakstelling 2022 Soepele overgang Gewoon in de Wijk Terugdraaien van bezuiniging op de sociale basis Terugdraaien wegbezuiniging en functie bij CJG
300
300
0
200
200
0
100
100
100
0 Is in begroting verwerkt en daarmee gerealiseerd.
500
500
500
0 Is in begroting verwerkt als invulling van de taakstelling Wmo en daarmee gerealiseerd.
250
250
250
0 Is in begroting verwerkt en daarmee gerealiseerd.
100
100
100
Pilot mantelzorgcom pliment**
200
200
200
0 De oorspronkelijke bezuiniging op CJG Schalkwijk is teruggedraaid. Daarmee is een belangrijk onderdeel van de wijkaanpak Schalkwijk, extra outreachende CJG capaciteit gericht op overlastgevende en criminele jongeren, behouden. Er is een nieuwe CJG coach geworven en van start gegaan. 0 Het bedrag voor het mantelzorgcompliment is beschikt aan Tandem, die de verstrekking van het compliment heeft uitgevoerd. In totaal hebben 3750 mantelzorgers een VVV bon ter waarde van € 50 ontvangen,
1
1
1
1
1
1
1
1
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
Verschil Toelichting realisatie B incl. Berap 2022 - R 185 Aanpassingen twee speeltuinen zijn gedaan. Voor de overige speeltuinen vindt de uitvoering in 2023 plaats en gaan deze middelen door middel van budgetoverheveling in 2023 alsnog weggezet worden. 0 Deze middelen zijn door middel van subsidieverstrekking weggezet. 30 Er zijn tijdelijke sportaccomadaties gerealiseerd zoals een freerunpark (€ 23.000) en een calisthenics park (€ 50.000). Daarnaast zijn er pinnen en borden aangekocht om twee hardlooproutes te markeren: één in het Schoterbos en één in het Reinaldapark (€ 30.000). Helaas is het resterende bedrag voor het basketbalveld niet uitgegeven (€ 30.000). 300 Uitvoering van de investering is opgenomen in het investeringsplan, gepland voor 2023. Het inkooptraject wordt momenteel hiervoor gestart. 200 Uitvoering van de investering is opgenomen in het investeringsplan, gepland voor 2023.
38
Dom.
Pr.
Versterker
Budget excl. Berap 2022
Budget incl. Berap 2022
Realisatie 2022
2.090
2.090
1.375
200
200
86
200
200
86
Verschil Toelichting realisatie B incl. Berap 2022 - R het overige bedrag is besteed aan onder andere drukwerk, portokosten en personele inzet 715
Programma 2: Ondersteuning en zorg 2
Verlengen pilot trajectbegeleidi ng economisch daklozen in de maatschappelijk e opvang
114 Er heeft een onderbesteding van € 114.000 in 2022 plaatsgevonden ten opzichte van het oorspronkelijk gebudgeteerde bedrag van € 200.000. Hiervoor wordt bij de jaarrekening 2022 een verzoek gedaan tot budgetoverheveling om de pilot nog één jaar te verlengen. Na de evaluatie in 2023 zal besloten worden om dit ofwel af te bouwen of voort te zetten. Indien dit laatste het geval is, zal er structureel extra budget aangevraagd worden, omdat deze kosten niet op te vangen zijn in het reguliere budget. 114
Programma 3: Werk, inkomen en schulden
Fysiek
3
Impuls aan armoedebeleid n.a.v. corona
60
60
32
28 De impuls bleek door uitblijvende corona effecten niet nodig. Het restant kan vrijvallen bij het jaarrekeningresultaat. 0 De volledige verhoging van de vergoeding aan JFSC is uitgevoerd.
3
Impuls aan armoedebeleid: verhoging vergoeding JFSC
350
350
350
410
410
382
28
100
0 Dankzij de incidentele middelen is er meer budget beschikbaar voor de transitie naar een circulaire economie. Dit gaf zichtbare resultaten in het continueren en opschalen van de koplopergroep circulair textiel en de koplopergroep circulaire restaurants. Bijvoorbeeld werd de Schillenfiets gecontinueerd en uitgebreid en is de statiegeld koffiebeker (WeCup) op steeds meer plekken in Haarlem en Zandvoort (en breder) verkrijgbaar. In samenwerking met textielondernemers wordt aandacht aan circulair textiel gegeven met een social media project, een fashion tour, podcast en een ‘kleed je goed’ tentoonstelling. Dit is in samenwerking met de provincie Noord Holland. Horecazaken gaan de voedselverspilling meten middels een pilot van Orbisk en een Food Waste Challenge. Lokale inkoop wordt
Programma 4: Duurzame stedelijke vernieuwing 4
Versnellen programma circulaire stad 2040
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
100
100
39
Dom.
Pr.
Versterker
Budget excl. Berap 2022
Budget incl. Berap 2022
Realisatie 2022
4
Duurzame evenementen
25
25
25
4
Sociale energietransitie (cluster)
525
0
0
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
Verschil Toelichting realisatie B incl. Berap 2022 - R binnenkort gestimuleerd middels het project ‘Biodiversiteit op je Bord’. Daarnaast is het Actieprogramma Circulaire Economie opgesteld. 0 Dankzij de incidentele middelen ondersteunt de gemeente evenementenorganisatoren met het verduurzamen van hun evenementen tijdens de herstartperiode na de coronacrisis van 2020 en 2021. De middelen worden ingezet voor duurzamere stroomvoorzieningen en het implementeren van recyclesystemen voor bekers (in de vorm van statiegeld of een korting bij inlevering van de beker). 0 Voor 2022 was € 525.000 beschikbaar gesteld vanuit de budgetten voor Versterkers Duurzaam Doen. Deze middelen waren bedoeld voor de aanleg van het warmtenetwerk Schalkwijk. Omdat de aanleg hiervan door een herijkingsonderzoek vertraging oploopt, zullen deze middelen dit jaar niet meer tot besteding komen. Bij de Bestuursrapportage 2022 zijn deze middelen naar 2023 overgeheveld, zodat deze beschikbaar blijven voor de warmtetransitie.
40
Dom.
Pr.
Versterker
4
Versnellen actieplan schone energie
4
Uitvoeren Uitvoeringsagen da woonvisie
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
Budget excl. Berap 2022 145
Budget incl. Berap 2022 145
Realisatie 2022
230
230
230
70
Verschil Toelichting realisatie B incl. Berap 2022 - R 75 Voor € 70.000 zijn projecten versneld, zoals zon op daken van VVE's, scholen en ondernemers, maar ook van de gemeente zelf plus collectieve inkoopacties zon in beschermd stadsgezicht. In 2022 was er daarnaast € 75.000 gereserveerd voor de aanleg van een hoogwaardige groenstructuur in de Poelpolder ter compensatie voor de zonneweide op Schoteroog. De zonneweide ligt in NatuurnetwerkNederland gebied, en doordat hier wat natuur verloren gaat, moet dat op een andere plek gecompenseerd worden. Dat gebeurt in de Poelpolder. De zonneweide had gepland al eerder een vergunning aan te kunnen vragen, maar er moest nog nader ecologisch onderzoek gedaan worden. En het NNN compensatieplan moest nog gemaakt worden, zodat het bij de provincie Noord-Holland ingediend kan worden. Ook moest er nog grond in de Poelpolder aangekocht worden om de compensatie te kunnen realiseren. Eind 2022 is het ecologisch onderzoek afgerond, en begin 2023 is zowel een besluit genomen over de grondaankoop en is het compensatieplan ingediend bij de provincie. Daarmee kan in het eerste kwartaal ook de vergunning voor de zonneweide worden aangevraagd, en kunnen de middelen die gereserveerd staan voor de compensatie in de loop van 2023 besteed worden aan de verbetering van de groenstructuur in de Poelpolder.
Voor deze € 75.000 wordt dus budgetoverheveling voorgesteld naar 2023. 0 De belangrijkste thema's omtrent de Uitvoeringsagenda Woonvisie waar in 2022 aan is gewerkt zijn: beschikbaarheid (versnellen woningbouwproductie), betaalbaarheid, duurzaamheid, bijzondere doelgroepen (starters en ouderen) en (regionale) samenwerking.
41
Dom.
Pr.
Versterker
Budget excl. Berap 2022 315
Budget incl. Berap 2022 86
Realisatie 2022
4
Erfgoeddeal
4
Dekking reserve Groei
-315
-315
-315
4
Zonemanageme nt voor Orionzone/ Zijlweg
300
300
300
5
Budget voor mogelijk maken Stolpersteine
50
50
50
4
Bijdrage aan joods historisch centrum
100
100
100
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
46
Verschil Toelichting realisatie B incl. Berap 2022 - R 40 Voor 2022 was € 315.000 beschikbaar gesteld vanuit de budgetten voor Versterkers Duurzaam Doen. Deze middelen waren bedoeld om vanuit de regeling RCE de koppeling met bestaande (leegstaande) kerkgebouwen te benutten. Met het oog op de groei van de stad dient ruimte te worden gevonden voor nieuwe voorzieningen en mogelijk herplaatsen van bestaande. Tevens was er € 421.000 beschikbaar gesteld vanuit de meicirculaire 2022. Omdat de uitvoering hiervan vertraging oploopt, zullen deze middelen dit jaar niet meer tot besteding komen. Bij de Bestuursrapportage 2022 is € 650.000 naar 2023 overgeheveld, zodat deze beschikbaar blijven voor de woonvisie erfgoeddeal. De resterende € 40.000 valt vrij in het rekeningresultaat 2022. 0 De middelen voor de erfgoeddeal in 2022 zijn gedekt uit een lagere dotatie aan de reserve groei. Deze middelen zijn daarmee toegevoegd aan het budget van de erfgoeddeal en vervolgens in de bestuurraportage 2022 overgeheveld naar 2023. 0 De zones Spaarndamseweg, Spaarnesprong, Orionzone en Zijlweg zijn inmiddels volledig bemensd met zonemanagement. De kosten voor zonemanagement (inhuur) bedragen gemiddeld € 115.000. De kosten voor de rechterhand van de zonemanager bedragen gemiddeld € 35.000. Voor Orionzone en zone Zijlweg is dat samen € 300.000.
Van de MRA zijn baten gerealiseerd, hetgeen heeft geleid tot het voordeel MRA baten in beleidsveld 4.1. 0 Aan de Stichting Struikelstenen is een subsidie toegekend voor het realiseren van struikelstenen in de stad. Deze subsidie draagt bij aan het doel om in 10 jaar 773 struikelstenen te hebben geplaatst ter nagedachtenis aan Haarlemse slachtoffers van de jodenvervolging in de 2e wereldoorlog. 0 Een deel van het budget is ingezet ten behoeve van de aan Stadsherstel te betalen huur, een deel is gebruikt voor het opstarten (website, brochures en presentatie, etc.) en een bijdrage voor de inrichting van het centrum.
42
Dom.
Pr.
Versterker
4
Historisch onderzoek slavernijverlede n
4
4
4
Budget excl. Berap 2022 50
Budget incl. Berap 2022 50
Realisatie 2022
Projectbudget voor uitvoering onderzoek Frans Hals museum *
100
100
100
Mogelijk maken motie Wereldmuzieksc hool Restauratie schilderij Kenau Fabriciuskamer
125
125
125
80
80
43
1.830
1.076
894
20
Verschil Toelichting realisatie B incl. Berap 2022 - R 30 De opdracht voor de uitvoering van het onderzoek is in maart 2022 gegeven aan Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), een instituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Het onderzoek is in 2022 uitgevoerd en resulteert in een boek dat in 2023, 160 jaar na de afschaffing van de slavernij in de Nederlandse koloniën, gepubliceerd wordt. In 2022 is € 20.000 uitgegeven en de resterende € 30.000 volgt in 2023 vanuit het budget 2023. 0 In 2021 en 2022 is in totaal € 100.000 beschikbaar gesteld t.b.v. de herijkte opdracht voor het Frans Hals museum (incl. onderhoudsopgave museaal vastgoed en depotontwikkeling). De middelen uit 2021 zijn via resultaatsbestemming overgeheveld naar 2022. Er is per 1 januari 2022 een adviseur Cultuur en Vastgoed aangesteld om dit onderzoek uit te voeren. De continuering van deze adviseur is per 2023 opgenomen in het Coalitieakkoord Actie! 0 De wereldmuziekschool heeft in 2022 op verzoek van de raad een bijdrage voor de huur ontvangen. 37 De restauratie is gestart in september 2022. De kosten zijn lager uitgevallen dan geraamd. 182
Programma 5: Beheer en onderhoud 5
Continueren Strategisch Plan Afvalscheiding
870
870
870
5
Extra impuls aan aanplanten extra bomen
240
240
240
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
0 Bij de voortzetting van het Strategisch Plan Afvalscheiding is ingezet op bewustwording bij Haarlemmers met campagnes over het scheiden van afval en het realiseren van drempelverlagende maatregelen om afvalscheiding mogelijk te maken (duobakken, recycle-tas, recyclewagen, waswagen). 0 Bij een aantal grote boomplant projecten is een extra impuls gegeven. In de nota Versterkers Duurzaam Doen is gesteld dat met dit extra geld (samen met bestaande projecten) in totaal 100 extra bomen zouden kunnen worden geplant in 2022. Dit aantal is ruim gehaald.
43
Dom.
Pr.
Versterker
Budget excl. Berap 2022 550
Budget incl. Berap 2022 550
Realisatie 2022
Extra onderhoud aan de buitenruimte daar waar achterstanden zijn (onderhoudsbu dget) Extra impuls werk met werk budget
300
300
300
100
100
95
5
Opstellen verkeersveilighe idbeleid
250
250
214
5
Toegankelijkhei d
100
100
99
5/4 Impuls aan groeninitiatieve n en klimaatadaptati e
5
5
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
338
Verschil Toelichting realisatie B incl. Berap 2022 - R 212 Via de groeninitiatieven zijn er onder andere 143 subsidies verstrekt voor Groene Daken, is een financiële bijdrage geleverd aan de tegelwipacties en aan het Boomspiegelfeest. Tevens zijn er Duintuinen aangelegd en plantenbakken geplaatst. Klimaatadaptieve maatregelen zijn gerealiseerd door het vergroten van boomspiegels, vergroening rondom een sportveld en het aanleggen van groen, waterdoorlatende parkeerplekken en een wadi. Niet alle werkzaamheden konden tijdig in 2022 worden uitgevoerd en zijn doorgeschoven naar begin 2023. Hierdoor resteert nog een deel van het budget. Voorstel is om het restant budget toe te voegen aan de reserve Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte (zodat het in 2023 kan worden ingezet voor de uitgelopen opdrachten). 0 Op diverse plekken in Haarlem is extra achterstallig onderhoud gepleegd op de verhardingen, onder meer als gevolg van inbrekingen voor kabels en leidingen.
5 Vanuit projecten verhardingen en groen zijn naar aanleiding van constateringen tijdens de uitvoering van het project aanvullende werkzaamheden verricht. 36 Het onderzoek 'snorfiets naar de rijbaan' is uitgevoerd en de uitvoering van de actieagenda 'verkeersveiligheid' is versneld. Ook zijn concrete maatregelen gerealiseerd, zoals quick-wins voor de actie-agenda 30 km/u, kleine aanpassingen aan fietspaden ten behoeve van de verkeersveiligheid, diverse locatieonderzoeken, campagnekalender en het plaatsen van smileys. Het restant budget is toegevoegd aan de reserve Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte (zodat het in 2023 kan worden ingezet voor de uitgelopen opdrachten). 1 Er zijn quickwins gerealiseerd door het plaatsen van fietsrekken en borden en het verwijderen van obstakels op
44
Dom.
Pr.
Versterker
5
5
5
Budget excl. Berap 2022
Budget incl. Berap 2022
Realisatie 2022
Versnelling op thema Verkeer en mobiliteit
900
700
342
Terugdraaien meerjarige bijdrage begrotingstekor t uit Reserve Vastgoed Dekking Algemene reserve Voorlichting leefbaarheid, veiligheid en toezicht havenbedrijf
1.000
1.000
1.000
-1.000
-1.000
-1.000
125
125
125
3.435
3.235
2.623
Verschil Toelichting realisatie B incl. Berap 2022 - R diverse plekken in de stad. Ook zijn trottoirs aangepast. 358 Het opstellen van de nota Deelmobilteit is versneld. Daarnaast zijn er proactief laadinfra palen geplaatst en is het experiment leefstraat Vroomstraat-Holsteynstraat met deze versterkers gerealiseerd. Er is een fietsopstelplek aangepast en er zijn fietsrekken op parkeerplekken geplaatst. Twee onderwerpen hebben vertraging opgelopen en worden in 2023 uitgevoerd, te weten de oversteek bij het ziekenhuis aan de Boerhaavelaan en de aanvullende bijdrage aan de elektrische Veerpont Schoteroog. Het restant budget € 108.000 is toegevoegd aan de reserve Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte (zodat het in 2023 kan worden ingezet voor de uitgelopen opdrachten). En bij de decemberrapportage is € 250.000 ten gunste van saldo in de begroting gebracht. 0 Is in de begroting verwerkt en daarmee gerealiseerd.
0 Is in de begroting verwerkt en daarmee gerealiseerd. 0 De nautische Havendienst staat, gezien de toenemende drukte in aantal en verschillende activiteiten en de matige vaarkennis op het water, onder druk op het gebied van veiligheid en leefbaarheid. Daarom heeft de raad besloten om de uitsparing van 1 fte na implementatie van de Centrale Afstandsbediening Bruggenaan nautische handhaving op het water toe te kennen (eind 2023). Het budget is volledig uitgegeven ten behoeve van toezicht, voorlichting over veiligheid, leefbaarheid, meer aanwezigheid en zichtbaarheid van tijdelijke extra capaciteit op het water. 612