Programmabegroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028
Tekst van het document
Op basis van de in dit plan gestelde doelen en prioriteiten (jeugd en veiligheid, ondermijnende criminaliteit, zorg en veiligheid en veiligheidsbeleving) werken we in 2025 verder aan het verbeteren van de veiligheid en leefbaarheid in Haaksbergen. Dit doen wij samen met onze partners. Eén van de gestelde prioriteiten binnen het IVP is ondermijning. Op basis van een vastgesteld ondermijningsplan en de inzet van een coördinator ondermijning/bibob-coördinator en jurist veiligheid en ondermijning werken we in 2025 en de komende jaren (intern en extern) samen aan een weerbaar Haaksbergen tegen ondermijning. Daarmee willen we onder andere voorkomen dat onze inwoners en ondernemers schadelijke effecten ondervinden van georganiseerde criminaliteit. In de aanpak van ondermijning staan we niet alleen. We werken hierin samen met bijvoorbeeld de politie en het RIEC, maar ook met andere gemeenten in de regio. Verbonden partijen Veiligheidsregio Twente De Wet Veiligheidsregio, Wet geneeskundige hulpverlening en Wet rampen en zware ongevallen schrijven deze gemeenschappelijke regeling voor. Doel: Op basis van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) bereidt de VRT zich voor op zware ongevallen, branden, rampen en crises. De VRT inventariseert de risico’s en heeft een adviserende taak over deze risico’s. Wanneer er een brand, ongeval, ramp of crisis optreedt, Programmabegroting 2025
42
beschikt de VRT over de middelen om professioneel en slagvaardig te kunnen optreden. Het primaire doel van de Veiligheidsregio Twente is de taken uit de Wet Veiligheidsregio’s uit te voeren. Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Stand Haaksbergen 2023
Gemiddelde van de referentie gemeenten
Gestelde norm
Verwijzingen Halt (12-17 jaar)
Aantal per 1.000 jongeren
5
9
*
Harde kern jongeren
Aantal per 10.000 inwoners
-
-
-
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners
0.4
1.0
*
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
1.4
2.5
*
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
0.6
1.1
1.6
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 10.000 inwoners
17.14
27.33
*
* Voor veel van de indicatoren geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken.
Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 1 1
Veiligheid Veiligheid
Totaal programma Veiligheid * incl. eerste bestuursrapportage 2024
Baten / Lasten Baten Lasten
Werkelijk 2023
Begroot 2024 *
Begroot 2025
Begroot 2026
0 2.426
0 2.749
0 2.862
0 2.723
-2.426
-2.749
-2.862
-2.723
bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2027 2028 0 0 2.723 2.723 -2.723
-2.723
Programmabegroting 2025
43
2. Verkeer, vervoer en waterstaat Inleiding Dit programma richt zich op de mobiliteit van personen en goederen in Haaksbergen. Dit omvat de aanleg en het onderhoud van wegen, fietspaden en openbaar vervoer. Het heeft als doel een optimale bereikbaarheid en verkeersveiligheid te waarborgen. Waar doen we het voor? We streven naar een goede bereikbaarheid van Haaksbergen en een goede verkeersveiligheid. Verkeer en vervoer Wat willen we bereiken? • Verbeterde verkeersveiligheid en wegonderhoud, zodat deze zoveel mogelijk voldoen aan de landelijke CROW-richtlijnen. • Goede bereikbaarheid van Haaksbergen, zowel met eigen als openbaar vervoer. Wat gaan we ervoor doen in 2025? • Vervanging van de Vloedstegenbrug in samenwerking met Rijkswaterstaat. • Vervangen van de verkeersregelinstallatie Zeedijk. • Voorbereidingen om het kruispunt oude N18-Scholtenhagenweg aan te passen aan de gewijzigde situatie van de oude N18. • Verder werken aan een volledig systeem van duurzame, energiebesparende en minder ‘lichtvervuilende’ openbare verlichting. • We stellen ons actief op in de discussie rond het goederenvervoer over het spoor in oost Nederland en een eventueel onderzoek naar een Noordtak van de Betuweroute. • Wij blijven ons actief inzetten voor educatie en communicatie rond verkeersveiligheid, onder andere op scholen.
Parkeren Wat willen we bereiken? • Voldoende parkeergelegenheid in Haaksbergen. • Bijdrage aan duurzame mobiliteit. Wat gaan we ervoor doen in 2025? • Uitvoering geven aan het nieuwe parkeerbeleid. • Voortzetten van de uitrol van openbare laadplekken voor elektrische voertuigen. Openbaar vervoer Wat willen we bereiken? Faciliteren van openbaar vervoer om vervoer binnen, van en naar Haaksbergen veilig en snel uit te voeren. Wat gaan we ervoor doen in 2025? • We monitoren de prestaties van de nieuwe concessiehouder. • Onderzoeken van mogelijkheden om haltevoorzieningen te verbeteren. Verbonden partijen Provincie Overijssel De provincie is concessiehouder openbaar vervoer en is ook subsidieverstrekker voor projecten op het gebied van verkeersveiligheid, educatie en gedragsbeïnvloeding.
Programmabegroting 2025
44
Twente Milieu Sinds 2018 is Twente Milieu een partner van de gemeente Haaksbergen voor taken in de openbare ruimte. Twente Milieu is onder andere actief op het gebied van groen, (water)wegen, riolering, afval, evenementen en recreatieve voorzieningen. Samen met de gemeenten Almelo, Borne, Enschede, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal en Wierden is Haaksbergen 100% aandeelhouder. Prestatie-indicatoren Voor dit programma zijn geen verplichte indicatoren. Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 2 2
Verkeer, vervoer en waterstaat Verkeer, vervoer en waterstaat Totaal programma Verkeer, vervoer en waterstaat * incl. eerste bestuursrapportage 2024
Baten / Lasten Baten Lasten
Werkelijk 2023 246 4.231
Begroot 2024 * 151 4.478
Begroot 2025 151 4.322
Begroot 2026 151 4.200
-3.986
-4.326
-4.170
-4.048
bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2027 2028 151 151 4.280 4.225 -4.129
-4.073
Programmabegroting 2025
45
3. Economie Inleiding Haaksbergen is een aantrekkelijke gemeente om te wonen, werken, leven en jezelf te ontwikkelen. Een sterke economie draagt bij aan een goed leefklimaat. De economie zorgt voor banen en daarmee voor bestaanszekerheid voor onze inwoners. Zowel inwoners als ondernemers vormen samen de basis voor winkels, evenementen, en sport- en cultuurvoorzieningen in Haaksbergen. Bedrijven bieden niet alleen werk, maar ook stageplekken en opleidingen en helpen mee aan maatschappelijke doelen. Onder dit programma valt de stimulering van de lokale economie, de ontwikkeling van de bedrijventerreinen, recreatie en toerisme en het centrum. Wat willen we bereiken? • Duidelijke beleidskaders en positieve stimulering van het ondernemersklimaat en de werkgelegenheid, inclusief de toeristische sector (verblijfs- en dagrecreatie). • Betere bereikbaarheid van de gemeentelijke organisatie voor ondernemers. • Meer verbinding met ondernemers om ze te inspireren en adviseren. • Op de hoogte zijn van regionale ontwikkelingen en aansluiten bij regionale netwerken vanuit de rol als Ster in Twente. • Kennisuitwisseling met het bedrijfsleven en weten wat er leeft en speelt bij de ondernemers. • Een compact, aantrekkelijk, levendig en toekomstbestendig centrum. • Vastleggen van informatie over bedrijven. • De kwaliteit en het onderscheidend vermogen van Haaksbergen beter op de kaart zetten.
• In stand houden en bevorderen van de samenwerking met het georganiseerde bedrijfsleven (IKT en ondernemersverenigingen). • Vitale toeristische bedrijven zowel in verblijfsrecreatie als in dagrecreatie. • Aantrekkelijke en goed onderhouden recreatieve routestructuren met aandacht voor innovatie, verduurzaming en doorontwikkeling. • Meer bezoekers naar Haaksbergen trekken, die de lokale economie stimuleren en het bestaansrecht voor voorzieningen versterken en behouden • Haaksbergen sterk positioneren als toeristische trekpleister in Twente. Wat gaan we ervoor doen in 2025? • Vaststelling economische visie en visie op verblijfsrecreatie en uitvoeren van bijbehorende acties. • Optimaliseren en verder uitbouwen van het ondernemersloket. • Organiseren van kennis- en netwerkbijeenkomsten voor stakeholders. • Participeren in regionale en provinciale (netwerk) bijeenkomsten en overleggen. • Meer bedrijfsbezoeken en persoonlijk contact met ondernemers onderhouden. • Lokale bedrijfsleven informeren, inspireren, en kennis delen via (regionale) netwerken. • Aansluiten bij het investeringsvoorstel Retail provincie Overijssel. • Inzet op een goed klantensysteem (CRM). • Onderzoek doen, regionale benchmark en delen van onderzoeksresultaten met stakeholders • Vaste overlegmomenten met het georganiseerde bedrijfsleven.
• Voortzetten van de samenwerking met het expertisecentrum Vitale Vakantieparken Overijssel. • Haaksbergen promoten door het aansturen, adviseren en stimuleren van Haaksbergen. Natuurlijk, zodat de aantrekkelijkheid van Haaksbergen wordt vergroot. • Aansluiten bij de Raad van Advies van Haaksbergen Natuurlijk als schakel tussen de partijen. Programmabegroting 2025
46
Verbonden partijen BOSS Twente Deze bestuursovereenkomst beschrijft de samenwerking tussen de Twentse gemeenten voor het versterken, verbreden en uitzetten van een gezamenlijke koers van en voor de sociaaleconomische structuur van Twente. In het bestuurlijk overleg wordt gezamenlijk de inbreng in het bestuur van de Stichting Twenteboard voorbereid, afgestemd en teruggekoppeld. Daarnaast wordt overleg gevoerd en afgestemd over het lobbyen van de gemeenten bij provincie, Rijk, Europese Unie en andere (semi)overheden en haar organisaties. Met name ten dienste van de sociaaleconomische structuurversterking, maar ook voor door het bestuurlijk overleg gekozen andere onderwerpen. Recreatieschap Twente Het Recreatieschap Twente is een uitvoeringsorganisatie van en voor de 14 Twentse gemeenten. In opdracht van deze gemeenten exploiteert het Recreatieschap de recreatieparken Het Hulsbeek, Het Rutbeek en Het Lageveld, het onderhoud van de recreatieve fietspaden en de routenetwerken voor inwoners en toeristen. Daarnaast verzorgen zij, met inbreng vanuit de Twente Board, de subsidiëring van de toeristische marketing en promotie van Twente. Het strategisch beleid voor vrijetijdseconomie (VTE) is ondergebracht bij de Twente Board.
Afstemming over het strategische beleid VTE verloopt via het bestuurlijk overleg (BO) bij de bestuursovereenkomst sociaaleconomische structuurversterking (BOSS Twente). Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Gemiddelde van de
Stand Haaksbergen 2021
Gestelde norm
referentie gemeenten Functiemenging
Percentage (verhouding tussen banen en woning)
51,7%
52,7%
*
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 10.000 inwoners
1815
1434
*
* Voor veel van de indicatoren geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken.
Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 3 3
Economie Economie
Totaal programma Economie * incl. eerste bestuursrapportage 2024
Baten / Lasten Baten Lasten
Werkelijk 2023 656 833
Begroot 2024 * 419 1.028
Begroot 2025 429 1.064
Begroot 2026 439 987
-177
-608
-635
-548
bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2027 2028 449 460 987 987 -537
-527
Programmabegroting 2025
47
4. Onderwijs Inleiding De gemeente heeft onder andere de verantwoordelijkheid zorg te dragen voor goede onderwijshuisvesting, de aansluiting van zorg en onderwijs goed vorm te geven, onderwijsachterstanden bij kinderen tegen te gaan, toe te zien op de leer- en kwalificatieplicht, onder voorwaarden een bekostiging voor het leerlingenvervoer toe te kennen en diverse andere wettelijke taken. Waar doen we het voor? Wat willen we bereiken? 1. Onderwijshuisvesting Kinderen en jongeren in Haaksbergen moeten zich kunnen ontwikkelen in een veilige, inspirerende en duurzame onderwijsomgeving. De gemeente zet zich hier samen met de schoolbesturen voor in, door het verder uitwerken en uitvoeren van het vastgestelde Integraal Huisvestingsprogramma (IHP). 2. Onderwijsachterstandenbeleid Peuter, die vanwege een door de GGD-JGZ (afdeling Jeugdgezondheidszorg van de GGD) geïndiceerde (taal-)achterstand in aanmerking komen voor “Voor- en vroegschoolse educatie” (VVE), ontwikkelen zich spelenderwijs op VVE-opvangplekken in voorschoolse voorzieningen. Dit zorgt ervoor dat zij een goede start maken op het basisonderwijs. 3. Leerlingenvervoer Kinderen en jongeren die daarvoor in aanmerking komen, kunnen gebruikmaken van passend vervoer om naar een onderwijsinstelling reizen. 4.
Leer- en kwalificatieplicht Deelname aan onderwijs of het maken van de stap naar school of werk geeft kinderen en jongeren een beter toekomstperspectief. Verzuim en voortijdig schoolverlaten blijven tot een minimum beperkt. 5. Aansluiting onderwijs en zorg Alle leerlingen krijgen de zorg die ze nodig hebben om deel te kunnen nemen aan het onderwijs. Wat gaan we ervoor doen in 2025? 1.1. De nieuwbouw van IKC het Palet, inclusief gymvoorziening en voorschoolse voorziening, wordt opgeleverd. 1.2. We maken een start met de planvorming van basisschool St. Bonifacius. 1.3. We maken een start met de planvorming van basisschool Buurse. 2.1. We leveren een Lokale Educatieve Agenda (LEA) op. De LEA is een instrument om samen met kinderopvang en onderwijspartners afspraken te maken met betrekking tot onderwijs- en jeugdbeleid. Dit heeft als doel onderwijsachterstanden te voorkomen. 2.2. In de lokale werkgroep VVE-doorgaande lijn werken we met vertegenwoordigers van VVE-opvangaanbieders, basisonderwijs en GGD-JGZ samen aan het verder versterken van de kwaliteit van voorschoolse educatie, ouderbetrokkenheid en doorgaande lijn naar de basisschool. 3.1. We passen de verordening leerlingenvervoer aan en stellen aanvullende beleidsregels op.
Deze passen bij onze uitgangspunten voor de doorontwikkeling van het leerlingenvervoer, zoals zelfstandigheid en zelfredzaamheid van leerlingen en eigen kracht van ouders.
Programmabegroting 2025
48
4.1. We bereiden ons regionaal en lokaal voor op de inwerkingtreding van de nieuwe ‘Wet van school naar duurzaam werk’, die naar verwachting vanaf 1 augustus 2025 van kracht wordt. Deze wet regelt onder meer de uitbreiding van de doelgroep van het Doorstroompunt naar 27 jaar. Het Doorstroompunt begeleidt jongeren zonder startkwalificatie en/of met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het zoeken naar een passende opleiding of werkplek. 4.2. We zetten nadrukkelijk in op preventie door voorlichting te organiseren en in samenwerking met scholen en hulpverleningsinstanties zo snel mogelijk in te spelen op beginnend verzuim. 5.1. Wij zetten samen met het Samenwerkingsverband (SWV) Slinge-Berkel en de daarbij aangesloten schoolbesturen en gemeenten stappen naar meer samenwerking ‘aan de voorkant' in de school. Verbonden partijen Aan dit programma zijn geen verbonden partijen verbonden. Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Aantal per 1.000 leerlingen Relatief verzuim (2) Aantal per 1.000 leerlingen Vroegtijdig % deelnemers schoolverlaters zonder aan het VO en startkwalificatie (vsvers) MBO onderwijs
1,7
Gemiddelde van de referentie gemeenten 6,1
19
21
0*
1,4%
1,9%
1,0%
Achterstandsleerlingen
7% en 9% (resp. peuters en basisschoolleerlingen
8% (gemiddeld)
7%
Absoluut verzuim (1)
%
Stand Haaksbergen 2023
Gestelde norm
0
* Ingezet wordt op de norm dat geen enkel kind verzuimt. Kanttekening hierbij is dat met name luxe verzuim niet 100% is tegen te gaan. Wel daarbij de toevoeging dat in dat geval een proces-verbaal wordt opgemaakt. (1) Van absoluut verzuim is sprake als een leer- of kwalificatie plichtige jongere niet op een school staat ingeschreven. (2) Van relatief verzuim is sprake als een leerling op een school is ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd niet op school of op stage aanwezig is. Wanneer de afwezigheid langer dan 4 weken onafgebroken aanhoudt, is er sprake van langdurig relatief verzuim. Relatief verzuim is verder onder te verdelen in luxe verzuim en overig verzuim.
Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 4 4
Onderwijs Onderwijs
Totaal programma Onderwijs * incl. eerste bestuursrapportage 2024
Baten / Lasten Baten Lasten
Werkelijk 2023 556 2.808
Begroot 2024 * 733 3.750
Begroot 2025 733 3.106
Begroot 2026 463 3.177
-2.253
-3.017
-2.372
-2.714
bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2027 2028 463 463 3.164 3.097 -2.701
-2.635
Programmabegroting 2025
49
5. Sport, cultuur en recreatie Inleiding Programma 5 gaat over sport, cultuur en recreatie. Een breed programma omdat naast sport en cultuur ook openbaar groen, erfgoed, speelvoorzieningen en recreatie binnen dit programma vallen. Vanaf 2023 nemen wij deel aan de Brede SPUK Regeling. Deze regeling loopt tot en met 2026 en bestaat uit drie inhoudelijke hoofdthema’s: sport, bewegen en cultuur, gezondheidsbevordering en de sociale basis. Het doel is een gezonde generatie in 2040. Het eerste hoofdthema Sport, bewegen en cultuur valt binnen programma 5 met als onderdelen het lokale sport- en beweegakkoord en de Brede Regeling Combinatiefuncties (Buurtsportcoaches/Cultuurcoach). De overige thema’s binnen de Brede SPUK zijn gericht op welzijn en gezondheid. Deze onderdelen vallen onder programma 6 en worden daar verder uitgewerkt. Waar doen we het voor? Inwoners van de gemeente Haaksbergen kunnen zich blijvend ontwikkelen binnen een passend sport- en cultuuraanbod. We willen samenwerken met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties op het gebied van welzijn, gezondheid, onderwijs, recreatie, sport, cultuur, erfgoed en openbaar groen om de sociale samenhang te versterken. We willen de openbare ruimte zo inrichten dat deze mensen uitdaagt te bewegen, ontspannen en plezier te hebben.
Zo blijft Haaksbergen een bruisende dorpsstad met een hoog niveau aan voorzieningen, waar iedereen zich verbonden voelt. Ook draagt dit bij aan een betere fysieke en mentale gezondheid. Sport Wat willen we bereiken? Met het lokale Sport- en Beweegakkoord II, Sport Versterkt Haaksbergen 2023 – 2026, willen we dat iedereen in Haaksbergen plezier heeft in sport en bewegen, ongeacht leeftijd of niveau. Sporten is goed voor de gezondheid en iedereen moet dit kunnen doen in een veilige en gezonde omgeving; als sporter, vrijwilliger of toeschouwer. We willen mensen motiveren te sporten en bewegen door samen te werken met sportclubs, scholen, zorginstellingen, welzijnsorganisaties, overheid en bedrijven. Sterke en vitale sport- en beweegaanbieders zorgen voor ontmoeting en ontspanning. Om dit te realiseren hebben we een aantal ambities benoemd waar invulling aan wordt gegeven: Deze ambities zijn uitgewerkt in de volgende vijf thema’s: 1. inclusie en diversiteit; 2. sociaal veilige sport; 3. vitale sport- en beweegaanbieders; 4. vaardig in bewegen; 5. ruimte voor sport en bewegen (sportief inrichten openbare ruimte). Wat gaan we daarvoor doen in 2025? • We dragen bij aan een veilig en gezond sportklimaat bij sport- en beweegaanbieders. • We streven naar vitale sport- en beweegaanbieders door het aanbieden van kaderopleidingen via het sport- en beweegakkoord.
• Wij hebben aandacht voor het verduurzamen van sportaccommodaties. • Het ontwikkelen van een sport- en cultuur kennismakingsprogramma voor 4-12-jarigen: Sjors Sportief & Creatief. • Wij nemen deel aan de lokale kerngroep van het sport- en beweegakkoord Haaksbergen. • We nemen deel aan het regionale sportregio-overleg en zijn partner binnen de Twentse Visie op sport en bewegen. Zowel ambtelijk als bestuurlijk.
Programmabegroting 2025
50
• • • •
Wij geven uitvoering aan de taakstelling op tarieven sport (binnen- en buitensport), waarbij de tarieven voor de binnensportaccommodaties worden bijgesteld vanuit de voorzieningendiscussie en maatschappelijke ontwikkelingen. Promoten van het sinds 2024 bestaande Volwassenfonds Sport & Cultuur onder sport- en cultuuraanbieders en inwoners (in het kader van armoedebestrijding). Wij verstrekken een exploitatiebijdrage aan Optisport Haaksbergen B.V. voor zwembad De Wilder. De gemeente blijft daarnaast risicodragend (zie ook risicoparagraaf). Een voorstel voor het structureel behoud van een zwemfaciliteit wordt betrokken bij de Kadernota 2026.
Cultuur Wat willen we bereiken? Naar voorbeeld van de kaders van het Sportakkoord wordt het lokale Cultuurakkoord ontwikkeld, met de volgende vijf thema’s als basis: 1. iedereen doet mee (inclusie); 2. veilige en integere cultuur; 3. vitale cultuuraanbieders; 4. fysiek duurzame cultuuromgeving; 5. trots op cultuur (evenementen en erfgoed). We willen dat kinderen van 4-12 jaar op een laagdrempelige manier kennis kunnen maken met sport- en cultuurverenigingen. Wat gaan we daarvoor doen in 2025? • Implementeren van het Cultuurakkoord Haaksbergen 2025-2028. • Promoten van het sinds 2024 bestaande Volwassenfonds Sport & Cultuur onder sport- en cultuuraanbieders en inwoners (in het kader van armoedebestrijding). • We nemen deel aan het cultuurregio-overleg en zijn partner binnen het uitvoeringsprogramma cultuur tot en met 2028. Zowel ambtelijk als bestuurlijk. • We organiseren een cultuurcafé waarin deskundigheidsbevordering centraal staat. • Ontwikkelen van een sport en cultuur kennismakingsprogramma voor 4-12-jarigen met als tool “Sjors Sportief & Creatief”. Hierbij nemen een buurtsport- en cultuurcoach de coördinatie voor de rekening. • Starten met de toekomstig wettelijke Zorgplicht Bibliotheken die vanaf 1 januari 2026 ingaat. Erfgoed Wat willen we bereiken? Erfgoed heeft waarde en is bepalend voor de lokale identiteit.
Het maakt dat je ergens prettig woont en laat je voelen en beleven wat waardevol is binnen een lokale gemeenschap. Het omvat zowel materieel als immaterieel erfgoed. Wat gaan we daarvoor doen in 2025? • We onderhouden de monumenten die we in eigendom hebben. • Wij subsidiëren het in standhouden van monumenten van derden en adviseren daarbij met als uitgangspunt de Erfgoedverordening. • Wij ondersteunen het onder de aandacht brengen en in stand houden van ons (cultuurhistorisch) erfgoed met specifieke aandacht voor het verduurzamen van erfgoed. • De Erfgoedraad krijgt onder de nieuwe Omgevingswet een rol in het voortraject door middel van participatie. De monumenteigenaren kunnen op deze manier, voordat de bouwaanvraag ingediend wordt, door onze Erfgoedraad bediend worden.
Programmabegroting 2025
51
Recreatie Wat willen we bereiken? Museum Buurtspoorweg door laten ontwikkelen tot een belangrijke, regionale publiekstrekker voor zowel de eigen inwoners, dagtoeristen uit de regio alsook verblijfstoeristen die in Twente en omgeving verblijven. Wat gaan we ervoor doen? • Museum Buurtspoorweg financieel ondersteunen door middel van subsidie. • Adviseren en stimuleren van productontwikkeling. • Contact onderhouden met gemeente Enschede over de voortgang van de ontwikkelingen bij het museum. • Wij verstrekken aan Stichting Groot Scholtenhagen een budgetsubsidie voor het beheer van het sport- en recreatiepark Groot Scholtenhagen. Openbaar groen en (openlucht) recreatie Wat willen we bereiken? • Veilige speelvoorzieningen die aansluiten bij de wensen van de buurtbewoners en de ontwikkeling van kinderen. • Waarborgen van de veiligheid in de openbare ruimte en voorkomen van kapitaalvernietiging. • Groen dat een bijdrage levert aan een betere mentale gezondheid. Een groene omgeving nodigt uit om te bewegen en te ontspannen. • Herstel van natuurlijk evenwicht en het bevorderen van de biodiversiteit. Groen is nodig om de biodiversiteit (planten en dieren/insecten) in de bebouwde kom een kans te geven, waardoor onder meer bestuiving plaatsvindt. Natuurlijk evenwicht voorkomt plagen zoals b.v. de eikenprocessierups. • Minder hittestress in de openbare ruimte.
Bomen en meer groen zorgen voor schaduw en verkoeling in warme zomers en voorkomen hittestress. Dit komt de gezondheid van veel mensen ten goede die bij aanhoudende warmte in huis, tuin of buurt weinig verkoeling kunnen vinden. • Het bevorderen van klimaat adaptieve maatregelen (minder verstening/meer groen en het vasthouden van water). • De entrees van Haaksbergen moeten het visitekaartje van de gemeente zijn. • Stimuleren van burgerparticipatie en groenadoptie aangezien dit leidt tot meer biodiversiteit en de samenhang in buurten en wijken bevorderd. Wat gaan we ervoor doen in 2025? • We onderhouden de bestaande speelvoorzieningen en verwijderen deze, als er niet meer aan de veiligheidseisen kan worden voldaan. Met het door uw raad in januari 2024 beschikbaar gestelde krediet van € 200.000 is een begin gemaakt met het renoveren van speelplekken. Naar verwachting kunnen er 11 plekken van dit krediet worden gerenoveerd. • Wij zorgen ervoor dat er voldoende toegankelijk groen in de bebouwde kom blijft en functies aan elkaar worden gekoppeld (b.v. groen, waterberging en recreatie, zoals spelen). • Wij beheren de openbare ruimte volgens de principes ‘schoon, heel en veilig’. • Wij houden rekening met de Wet Natuurbescherming (flora en fauna). • We passen meer duurzame en bijenvriendelijke bloemmengsels toe in bermen, gazons en op zichtlocaties/entrees.
• Wij gaan het planmatig onderhoud van de bomen verder optimaliseren. • Wij vervangen dode beplanting en bomen om kapitaalvernietiging te voorkomen. Er worden extra bomen geplant op locaties, waar ze een meerwaarde zijn en voor verkoeling kunnen zorgen. • Wij ondersteunen initiatieven voor groenadoptie en voeren op initiatief van bewoners renovaties van groenvoorzieningen uit. • Bij renovaties en nieuw groen soorten toepassen die de biodiversiteit bevorderen en Programmabegroting 2025
52
bij vriendelijk zijn. Bij aanlegprojecten waterinfiltratie bevorderen. In kleine plantvakken komen zoveel mogelijk bloeiende vaste planten. Grote vakken worden ingezaaid met meerjarige bloemenmengsels. Opstellen en afronden van de Groenvisie en ter vaststelling aanbieden.
•
Verbonden partijen Twente milieu Sinds 2018 voert Twente Milieu het onderhoud uit in de openbare ruimte. Sinds 2019 is Twente Milieu ook verantwoordelijk voor de inzameling van huishoudelijk afval. De gemeenten Almelo, Borne, Enschede, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal, Wierden en Haaksbergen zijn samen 100% aandeelhouder. Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Stand Haaksbergen 2022
Niet sporters **
%
38,6
•
Gemiddelde van de Referentie gemeenten 50,1***
Gestelde norm
*
Voor veel van de indicatoren geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken.
** Betreft inwoners ouder dan 19 jaar, Gezondheidsmonitor GGD-CBS/RIVM. *** Vergeleken met gemeenten met < 25.000 inwoners. NB; aantal niet sporters was in 2020 48,2% en is in 2022 gedaald naar 38,6%.
Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 5 5
Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Totaal programma Sport, cultuur en recreatie * incl. eerste bestuursrapportage 2024
Baten / Lasten Baten Lasten
Werkelijk 2023 918 5.105
Begroot 2024 * 1.077 5.526
Begroot 2025 852 5.541
Begroot 2026 831 5.450
-4.188
-4.449
-4.689
-4.619
bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2027 2028 703 703 4.901 4.574 -4.198
-3.871
Programmabegroting 2025
53
6. Sociaal Domein Inleiding Binnen het programma Sociaal Domein valt de ondersteuning die inwoners kunnen ontvangen om zoveel mogelijk op eigen kracht te kunnen functioneren. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015), Jeugdwet, Participatiewet, Wet inburgering en Wet gemeentelijke schuldhulpverlening vallen binnen dit programma. Dit betekent dat dit programma een grote diversiteit aan wettelijk uitvoeringstaken heeft. We zien al langer dat er ontwikkelingen zijn, die zorgen voor een toenemend beroep op deze wetten. Hierbij gaat het om dubbele vergrijzing (niet alleen meer ouderen maar ook steeds oudere ouderen), de steeds verdergaande digitalisering, een toenemende instroom van vluchtelingen en statushouders en de toenemende complexiteit van de samenleving. We voorzien ook dat een aantal van de maatschappelijke en economische ontwikkelingen, die op dit moment spelen zich doorzetten in 2025. Deze ontwikkelingen zijn onder andere de hogere kosten voor levensonderhoud, tekorten op de arbeidsmarkt, forse CAO-stijgingen en onzekerheid over de (eigen) toekomst. Deze ontwikkelingen zorgen voor een toenemend beroep op ondersteuning door de gemeente. Daarnaast leiden deze ontwikkelingen ook tot een forse stijging van de tarieven van aanbieders van zorg en ondersteuning.
Om de stijging in vraag en uitgaven beheersbaar te maken, is een stevige inzet nodig op de ontwikkeling en uitvoering van preventieve activiteiten en voorliggende voorzieningen. Op het programma Sociaal Domein zijn, bij ongewijzigd Rijksbeleid, vanaf 2026 ombuigingen van toepassing. Een nadere uitwerking van deze ombuigingen volgt in de producten van de P&C-cyclus 2025. Waar doen we het voor? Onze inwoners staan centraal; we kijken naar wat de mogelijkheden zijn en wat men zelf kan om zo zelfredzaam mogelijk te zijn. We bieden ondersteuning als dat nodig is om zelfredzaam te kunnen blijven. Wat willen we bereiken? Iedereen moet mee kunnen doen aan de samenleving. Zo bereiken we een inclusieve samenleving. Hieronder valt: 1. Voor veel inwoners is werk één van de belangrijkste vormen van meedoen in de maatschappij. Uitgangspunt is dat de weg naar werk kort is. Wanneer mensen niet op eigen kracht kunnen werken of betaald werk kunnen vinden, is daar een taak voor de gemeente weggelegd. Voor mensen waarbij betaald werk (nog) niet lukt, ondersteunt de gemeente in het zoeken naar een zinvolle daginvulling. 2. Inwoners zijn financieel gezond en in staat rond te komen van hun inkomen. Mocht dit vanwege omstandigheden niet lukken, zoeken wij samen met hen naar oplossingen. 3. Kinderen groeien op in een veilige omgeving en hebben kansen mee te doen in de samenleving.
Kinderen in een kwetsbare positie ontvangen de nodige ondersteuning. 4. Inwoners blijven zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen en doen naar vermogen mee in de samenleving. Inwoners worden aangesproken op hun talenten, mogelijkheden en vermogen zelf hun leven in te richten. 5. Inwoners die moeten inburgeren doen zo snel mogelijk mee in de samenleving. 6. De Noaberpoort/Huis van Haaksbergen (in ontwikkeling) is voor inwoners gemakkelijk te bereiken en helpt inwoners snel en goed. Wat gaan we ervoor doen in 2025? 0.1. We geven uitvoering aan het, op basis van het vastgestelde meerjarige integrale Beleidsplan Sociaal Domein, opgestelde Uitvoeringsplan Sociaal Domein 2025. 0.2. In het regioplan Twentse Koers, SPUK GALA en Regiovisie Jeugdhulp Twente wordt een groot belang toegekend aan de sociale basisinfrastructuur (voorliggend veld). Wij blijven Programmabegroting 2025
54
in 2025 samen met onze partners zoeken naar mogelijkheden om de sociale basisinfrastructuur verder te versterken. Er wordt verdere uitvoering gegeven aan de diverse thema’s, die onder het plan van aanpak SPUK / GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) vallen met als doel een gezonde generatie in 2040. Samen met regionale en lokale partners geven we uitvoering aan de diverse thema’s. Denk daarbij aan de ketenaanpakken rondom overgewicht, valpreventie, Kansrijke Start, inzetten op kansengelijkheid en een gezonde leefomgeving, die uitnodigen om te spelen en te bewegen. We gaan verder met Welzijn op Recept, waarin we intensief samenwerken met de huisartsen. 1.1. Binnen de Uitvoeringsorganisatie sociale zaken Borne, Haaksbergen, Hengelo wordt het beleid van de deelnemende gemeenten voor de komende jaren verder geharmoniseerd. 1.2. In samenwerking met de Uitvoeringsorganisatie gaan we meer activiteiten inzetten voor het bestrijden van kinderarmoede, waarbij we de acties van het Nationaal Fonds Kinderhulp (NFK) als uitgangspunt nemen en kijken of we Stichting Leergeld extra kunnen ondersteunen. 1.3. In 2025 wordt een aanpak ontwikkeld voor jongeren met schulden. Naast de schuldenaanpak is ook aandacht voor preventie. 2.1. Met de Stadsbank Oost-Nederland werken we ook in 2025 aan een meer klant- en resultaatgerichte dienstverlening.
Hierbij hoort meer zicht op de voortgang van de trajecten en een snellere dienstverlening. Dit en meer komt aan bod in een nieuw op te stellen dienstverleningsovereenkomst. 3.1. In het kader van de regionale inkoop Jeugd zijn in 2024 de verschillende segmenten aanbesteed en gegund. Per 1 januari 2025 werken we op basis van nieuwe raamovereenkomsten. Voor het segment ambulant geldt dat 2025 een overgangsjaar is en indicaties op basis van de vorige inkoop kunnen doorlopen tot eind 2025. In 2025 (her)indiceren wij alle cliënten met een ambulante indicatie op basis van de nieuwe inkoop. 3.3. In 2025 gaan wij, zowel lokaal als regionaal, door met de uitvoering van de in de Samenwerkingsagenda opgenomen maatregelen. 3.4. Landelijk wordt gewerkt aan het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Het voornemen is kennis en expertise op het gebied van kind- en gezinsbescherming te bundelen in regionale veiligheidsteams. Regionaal worden pilots gedraaid. Voor de lokale toegangsteams kan het toekomstscenario gevolgen hebben. Wij volgen de ontwikkelingen om er tijdig op te kunnen inspelen. 4.1. Op 22 april 2025 loopt het contract met de was- en strijkservice af. We onderzoeken de mogelijkheden om de was- en strijkservice daarna voort te zetten. 4.2. In 2025 loopt het contract voor medische advisering af. Onderzoek wordt gedaan naar een optiejaar tot verlenging. 4.3.
De nieuwe inkoop van Wmo maatwerkvoorzieningen dagbesteding en begeleiding wordt in 2025 van kracht. Per 1 januari 2025 werken we op basis van nieuwe raamovereenkomsten. 4.4 We zetten De Greune als voorliggende voorziening voor Wmo inclusief werkervaringsplekken met een nieuwe overeenkomst voort. 4.5 We willen binnen onze gemeente voldoende capaciteit voor doelgroepen (waaronder Beschermd Wonen) genoemd in de Woon-zorgvisie. Samen met onze netwerkpartners ontwikkelen we hiervoor een uitvoeringsplan, om zo te komen tot passende locaties en aanbieders naar behoefte. Hierbij haken we aan bij de omgevingsvisie. 4.6 In 2025 loopt het contract af voor hulpmiddelen. Er wordt onderzoek gedaan naar een optiejaar tot verlenging. 5.1. We gaan naast het bestaande aanbod, het aanbod duale trajecten voor inburgeraars vergroten en zorgen dat inburgeraars een passend traject wordt aangeboden.
Programmabegroting 2025
55
5.2
We gaan verkennen of het mogelijk is individuele begeleiding in te zetten bij inburgeraars die de Z-route volgen.
Verbonden partijen Gemeenschappelijke Regeling Gezondheid (Openbaar Lichaam SamenTwente) Per 8 juli 2021 is de Gemeenschappelijke Regeling Gezondheid ingegaan. SamenTwente behartigt de belangen op het gebied van Publieke gezondheid, onder de naam GGD Twente (zie programma 7 Volksgezondheid en Milieu); Jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning, onder de naam Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp Twente (OZJT) en Advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling, onder de naam Veilig Thuis Twente (VTT). Kerntakendiscussie Het Algemeen Bestuur van SamenTwente heeft op 14 februari 2024 besloten een discussie te gaan voeren over de kerntaken van SamenTwente. Met de kerntakendiscussie worden keuzes gemaakt om het juiste te blijven doen en te blijven zorgen voor kwalitatieve dienstverlening voor de inwoners van Twente. Het gaat om focus, inzicht en diepgang op basis waarvan besluiten kunnen worden genomen. Besluitvorming over de kerntakendiscussie is voorzien eind 2024, zodat de uitkomsten begin 2025 kunnen worden meegenomen in opmaat naar de begroting 2026 van SamenTwente. Veilig Thuis Twente (VTT) Vanaf 1 januari 2015 moet elke regio in Nederland, op basis van de Wmo 2015 en de Jeugdwet, een Veilig Thuis-organisatie hebben. Veilig Thuis Twente is voor de regio Twente het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling.
De missie van Veilig Thuis Twente is het stoppen van alle vormen van huiselijk geweld tegen volwassenen en kinderen. Het opheffen van acute onveiligheid en het creëren en borgen van duurzame veiligheid binnen huiselijke situaties staat centraal. Speerpunten VTT 2025: 1. Eén van de belangrijkste speerpunten in 2025 blijft het wachtlijstvrij werken. 2. De implementatie van de nieuw ontwikkelde richting voor Veilig Thuis Twente is aangevangen in 2024 en wordt voortgezet in 2025. 3. Doorontwikkeling samenwerking in de keten, versterken netwerkpositie VTT met name ook op straf en zorg. 4. De komende jaren zullen we te maken krijgen met grote veranderingen in de jeugdbeschermingsketen. In het programma “Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming”, opgesteld in opdracht van de ministeries van Justitie en Veiligheid en VWS en VNG, worden deze veranderingen beschreven. Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp Twente (OZJT) Sinds 1 januari 2015 zijn gemeenten, op basis van de Wmo 2015 en de Jeugdwet, verantwoordelijk voor de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet. Er is bij SamenTwente onder de naam Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp Twente (OZJT) een organisatie ingericht, die uitvoering geeft aan zowel de wettelijk verplichte regionale taken, als aan taken waarvan de gemeenten besloten hebben deze gezamenlijk uit te voeren. In 2025 werkt het OZJT aan de volgende speerpunten: 1.
doorontwikkeling van de organisatie; 2. effectuering van de nieuwe inkoop en afronding van de implementatie; 3. effectuering van de transformatieopgave; 4. implementatie Hervormingsagenda regionaal; 5. datagerichtwerken.
Programmabegroting 2025
56
Stadsbank Oost Nederland (SON) De Stadsbank Oost Nederland is een Gemeenschappelijke regeling met 21 andere gemeenten. De SON voert voor ons de dienstverlening aan inwoners met problematische schulden uit in het kader van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Regio Twente, Arbeidsmarktregio De Regio Twente is een samenwerkingsverband van veertien Twentse gemeenten. Regio Twente vervult taken op een breed terrein, waaronder het structureel versterken van de Twentse arbeidsmarkt. Gemeenschappelijke regeling samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en Hengelo De Gemeenschappelijke regeling samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en Hengelo is een samenwerking van bovenstaande 3 gemeenten op het gebied van werk & inkomen, waarbij de gemeente Hengelo de uitvoeringsorganisatie is voor o.a. de Participatiewet en een aantal andere samenhangende wetten op het gebied van werk & inkomen. SWB De SWB is een (sociaal) leerwerkbedrijf dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleid om weer, regulier of met ondersteuning, aan het werk te kunnen. De SWB voert voor ons de voormalige Wsw-regeling uit en de arbeidsontwikkelingstrajecten voor de doelgroep van de Participatiewet. Werkplein Twente Het Werkplein Twente is een samenwerkingsverband tussen veertien Twentse gemeenten en UWV.
De partijen op het Werkplein werken samen op het gebied van zowel werkzoekenden- als werkgeversdienstverlening. Door middel van een gezamenlijke aanpak wordt geprobeerd mensen met een WW-uitkering, bijstandsuitkering of arbeidshandicap aan een passende baan helpen. Prestatie-indicatoren Wettelijke indicatoren Naam indicator
Cliënten met een maatwerk arrangement Wmo categorie hulpmiddelen en diensten Cliënten met een maatwerk arrangement Wmo Kinderen in uitkeringsgezin *** Werkloosheid Lopende re-integratie voorzieningen Netto arbeidsparticipatie
Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Kinderen in uitkeringsgezin
Eenheid
Stand Haaksbergen 2023 33
Gemiddelde van de referentie gemeenten 41***
Gestelde norm
Aantal per 1.000 inwoners
61
65***
*
%
4%
4%
*
% werkeloosheid Aantal per 1.000 inwoners (15-74 jarigen) % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking 16 t/m 22-jarigen Aantal per 1.000 inwoners van 15-74 jaar % kinderen tot 18 jaar
2,9% 6,1****
2,9% 8,6
* *
73,6%
73,7%
*
1% 18
1% 17
* *
4%
3%
*
Aantal per 1.000 inwoners
*
Programmabegroting 2025
57
Jongeren met Jeugdhulp
% van alle jongeren tot 10,6% 12,5% * 18 jaar Jongeren met % van alle jongeren tot 0,7% ** * jeugdbescherming 18 jaar Jongeren met % van alle jongeren van ** ** * jeugdreclassering 12 tot 23 jaar * Voor veel van de indicatoren geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken. ** Geen waarde bekend op Waartstaatjegemeente.nl. *** alleen beschikbaar ten opzichte van gemiddelde Nederland. **** cijfers CBS 2023
Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 6 6
Sociaal domein Sociaal domein Totaal programma Sociaal domein
Baten / Lasten Baten Lasten
Werkelijk 2023 11.212 31.599
Begroot 2024 * 7.154 31.535
Begroot 2025 11.481 38.149
Begroot 2026 11.821 38.005
-20.387
-24.381
-26.668
-26.185
bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2027 2028 11.889 7.898 38.070 34.014 -26.180
-26.117
* incl. eerste bestuursrapportage 2024
Programmabegroting 2025
58
7. Volksgezondheid en milieu Inleiding Binnen dit programma valt de inzameling van afval. Ook het aanleggen en onderhouden van riolering en de bijbehorende rioolheffing vallen onder dit programma. Daarnaast vallen ook de werkzaamheden rondom milieubeheer, begraafplaatsen en volksgezondheid onder dit programma. Waar doen we het voor? Haaksbergen is een gemeente waar het veilig wonen, werken en leven is. Wat willen we bereiken? • Een Haaksbergse bevolking die op zowel fysiek, mentaal als sociaal gebied gezond is. • Een optimale bescherming en duurzame benutting van de fysieke leefomgeving. • We dragen bij aan een duurzame samenleving door vermindering van de hoeveelheid afval. • We werken toe naar de doelstellingen van Afval-loos Twente. Conform het geactualiseerde beleidskader Toekomstbestendige Begraafplaatsen willen we meer inkomsten en een betere kostendekking realiseren op de begraafplaatsen. Volksgezondheid Wat gaan we ervoor doen in 2025? Lokaal: • Er wordt verdere uitvoering gegeven aan de diverse thema’s die onder het Gezond en Actief Leven Akkoord vallen (GALA) met als doel een gezonde generatie in 2040. Samen met regionale en lokale partners geven we uitvoering aan de diverse thema’s uit het GALA.
Denk daarbij aan de ketenaanpakken rondom overgewicht, valpreventie, Kansrijke Start, inzetten op kansengelijkheid en een gezonde leefomgeving, die uitnodigen om te spelen en te bewegen. We gaan verder met Welzijn op Recept, waarin we intensief samenwerken met de huisartsen. • Gezondheid wordt een integraal onderdeel van de Omgevingsvisie. • Er wordt ingezet op een gezonde leefstijl, zoals water drinken en fruit eten, meer bewegen, een goede mentale gezondheid en omgaan met verleidingen van drank, drugs en social media. Regionaal: In regionaal verband wordt door de GGD prioriteit gegeven aan de volgende thema’s: • mentale gezondheid; • leefstijl; • beschermen en vaccineren; • leefomgeving. Riolering Wat gaan we ervoor doen in 2025? • We optimaliseren het risicogestuurd beheer met behulp van verbeterde software. De verwachting is dat deze in 2024 operationeel is. • Na enige vertraging leggen we de regenwaterriolering in de Sterkerstraat/Pastoor Wienholtsstraat aan.(verbinding tussen al gerealiseerde leidingen in Werfheegde en Twijnerstraat). • We gaan verder met de realisatie van de oplossing voor de wateroverlast op de Brink.
Programmabegroting 2025
59
• Na het afronden van de maatregelen tegen wateroverlast in de Meidoorn, gaan we op zoek naar een oplossing voor wateroverlast in de Berk. • We integreren het beleid in het WRP (Water en RioleringsProgramma) in de instrumenten van de Omgevingswet. • In de Parallelweg leggen we een regenwaterriolering aan en daarbij passen we een deel van de riolering in de Kortenaerstraat aan. • We starten met onderzoek naar mogelijkheden om de rioolheffing anders vorm te geven. • We gaan verder met onderzoek naar de gevolgen van de klimaatveranderingen. Afval Wat gaan we ervoor doen in 2025? • Inzet op vermindering restafval en verhoging scheidingspecentage in lijn met het regionale afvalbeleid Afval-loos Twente 2030. • Realiseren inzameling GFE. • Voorbereiding overgang LAP3 naar CMP in 2026. • De grondstoffenvisie 2025-2030 wordt opgesteld, inclusief onderliggende afvalstoffenverordening en beleid. Milieubeheer Wat gaan we ervoor doen in 2025? • De omgevingsdienst is hard bezig te voldoen aan de robuustheidscriteria. Dit houdt in dat er op wordt geschaald met het opleidingsbudget en er mogelijk meer taken ingebracht kunnen worden. • Risico- & branchegericht werken toepassen op de frequentie van periodieke controles om zo de capaciteit van toezicht efficiënter te benutten. • Het projectplan Energie & Duurzaamheid loopt op schema.
Vanuit dit project worden energie- en duurzaamheidscontrole’s uitgevoerd en wordt advies gegeven rondom circulaire economie. • De omgevingsdienst is in een nieuwe ontwikkelfase terecht gekomen. Dit gaat gepaard met het aannemen van meer personeel, het opschalen van de productie en het verlenen van nieuwe diensten. • Wij geven uitvoering aan de wettelijke bodemtaken. Daarnaast werken wij samen met het Projectbureau bodemasbestsanering aan het saneren van asbest in de bodem. • Preventieve bestrijding van de eikenprocessierups binnen de bebouwde kom. • We gaan geleidelijk naar een meer natuurvriendelijke vorm van beheer en onderhoud. Dierenoverlast/ongediertebestrijding Wat gaan we ervoor doen in 2025? • Preventieve bestrijding van de eikenprocessierups binnen de bebouwde kom, waarbij we alleen nog gebruik maken van nematoden (aaltjes). • In de bebouwde kom meer leefgebied creëren voor de natuurlijke vijanden van de rups, zoals sluipwespen en kool- en pimpelmezen. We gaan geleidelijk naar een andere manier van beheer en onderhoud (minder maaien van bermen en gazons) en het inzaaien van bloemenmengsels. • Voldoende hondenvoorzieningen, die goed onderhouden worden. Begraafplaatsen Wat gaan we ervoor doen in 2025? • Het bieden van meer keuzemogelijkheden voor begraven en asbestemming, waardoor onze begraafplaatsen aantrekkelijker worden.
• Exploitatie van de begraafplaatsen op een wijze die efficiënt en toekomstbestendig is. • Duurzaam en natuurvriendelijk beheer van de begraafplaatsen en omvorming naar herdenkingsparken.
Programmabegroting 2025
60
• Goede zorg voor onze oorlogsgraven. • Promoten van nieuwe ontwikkelingen op de Hooge Weide en natuurbegraven door rondleidingen, een folder en actuele website. • Uitvoeren van investeringen in begraafplaatsen, zoals de vergroting van het areaal van de natuurbegraafplaats en asbestemmingen in het bos. • Realisatie van een ceremonieplek op het natuurgedeelte. • Vergroenen van de reguliere grafvelden op het Waarveld. • Achterhalen van nabestaanden/rechthebbenden van het katholieke deel op onze oude begraafplaats en plannen maken voor ontwikkeling van dit deel van de Hooge Weide. Verbonden partijen Gemeenschappelijke Regeling Gezondheid (Openbaar Lichaam SamenTwente) Per 8 juli 2021 is de Gemeenschappelijke Regeling Gezondheid ingegaan. SamenTwente behartigt de belangen op het gebied van Publieke gezondheid, onder de naam GGD Twente, Jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning, onder de naam Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp Twente (OZJT) en Advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling, onder de naam Veilig Thuis Twente (VTT). Kerntakendiscussie Het Algemeen Bestuur van SamenTwente heeft op 14 februari 2024 besloten een discussie te voeren over de kerntaken van SamenTwente. Met de kerntakendiscussie worden keuzes gemaakt om het juiste te blijven doen en te blijven zorgen voor kwalitatieve dienstverlening voor de inwoners van Twente.
Het gaat om focus, inzicht en diepgang op basis waarvan besluiten kunnen worden genomen. Besluitvorming over de kerntakendiscussie is voorzien eind 2024, zodat de uitkomsten begin 2025 kunnen worden meegenomen in opmaat naar de begroting 2026 van SamenTwente. Twente Milieu Sinds 2018 is Twente Milieu een partner van de gemeente Haaksbergen voor taken in de openbare ruimte. Twente Milieu is onder andere actief op het gebied van groen, (water)wegen, riolering, afval, evenementen en recreatieve voorzieningen. Samen met de gemeenten Almelo, Borne, Enschede, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal en Wierden is Haaksbergen aandeelhouder. Openbaar Lichaam Crematoria Twente/Crematoria Twente-Oost Nederland BV Gemeenschappelijke regeling, met openbaar lichaam gevestigd te Enschede. Instandhouden en exploiteren van crematoria in Enschede, Almelo, Borne en Oldenzaal. Twence Holding B.V. Twence blijft inzetten op de ingeslagen transitie tot een grondstoffen- en energiebedrijf. Daarvoor worden de bestaande installaties optimaal gebruikt en verbeterd, worden er meer grondstoffen uit afval, reststromen en biomassa gewonnen en wordt er meer duurzame energie uit hernieuwbare energiebronnen opgewekt. Haaksbergen is aandeelhouder van Twence. Door Twence opgewekte duurzame energie telt, naar rato van ons aandelenbezit, mee voor de energiedoelstellingen van Haaksbergen.
Programmabegroting 2025
61
Omgevingsdienst Twente De Omgevingsdienst Twente geeft uitvoering aan de verplichte basistaken op grond van de artikelen 5.4, eerste lid en 5.5 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Het betreft in hoofdzaak de activiteiten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving milieu. Bij de uitvoering van deze werkzaamheden dient voldaan te worden aan vastgestelde normen (de kwaliteitscriteria 2.2.). Prestatie-indicatoren Stand Haaksbergen 2021
Gemiddelde Waarde van de referentie gemeenten 2021
Hoeveelheid fijn restafval kg fijn restafval per inwoner in 2030, Afval- per inwoner loos Twente
127 kg
93 kg
50 kg in 2030
*
Afvalscheidingspercentage % afvalscheiding in 2021 op het gebied van op het gebied van afval en afval en grondstoffen grondstoffen
63 %
73%
75% in 2021
*
Naam indicator
Eenheid
Type waarde*
* Voor veel van de indicatoren geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken.
Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 7 7
Volksgezondheid en milieu Volksgezondheid en milieu Totaal programma Volksgezondheid en milieu * incl. eerste bestuursrapportage 2024
Baten / Lasten Baten Lasten
Werkelijk 2023 6.920 7.369
Begroot 2024 * 7.712 8.746
Begroot 2025 7.955 9.083
Begroot 2026 7.915 9.043
-449
-1.035
-1.127
-1.128
bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2027 2028 7.861 7.861 8.981 8.971 -1.119
-1.109
Programmabegroting 2025
62
8. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Inleiding Binnen dit programma valt ruimtelijke ontwikkeling binnen de kernen en het buitengebied, het grondbeleid voor woningbouw en duurzaamheid. Waar doen we het voor? We werken aan een gezonde, duurzame en veilige fysieke leefomgeving met passende en betaalbare huisvesting voor alle inwoners. Ruimtelijke ontwikkeling en wonen Wat willen we bereiken? • Een verdere implementatie van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging. • Voldoende woningen bouwen waar nu en in de toekomst behoefte aan is. • Een aantrekkelijk woonaanbod dat flexibel is en past bij de verschillende doelgroepen. • Een inclusieve samenleving, waarin ieder individu passend bij zijn woonsituatie woonruimte kan vinden. Hierbij is nadrukkelijk aandacht voor samenwerking met onze maatschappelijke partners en de integratie van nieuwkomers in de diverse buurten. • Een aantrekkelijke woonomgeving. • Een vitaal platteland behouden en waar mogelijk versterken. • Behoud en herstel van het streekeigen landschap en biodiversiteit. • Ondersteunen van onze agrariërs in de transitie van het landelijk gebied. Wat gaan we ervoor doen in 2025? • Wij gaan verder met het opstellen van een omgevingsplan voor het gehele grondgebied van de gemeente Haaksbergen. Dit omgevingsplan moet 1 januari 2032 gereed zijn. • Wij ronden in 2025 de omgevingsvisie af.
De visie wordt uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma, waarmee gestructureerd aan realisatie van doelstellingen in de visie kan worden gewerkt. • Wij geven verder uitvoering aan acties, die volgen uit de in 2023 vastgestelde woonvisie, zoals de regionale urgentieregeling en het opstarten van het volkshuisvestingprogramma. De resultaten van deze acties worden ter besluitvorming voorgelegd, inclusief financiële gevolgen. • Uitvoering geven aan de bestaande prestatieafspraken met Domijn en de huurdersvereniging. • Op basis van de Woondeal Twente sturen wij op een mix van woningtypen bij nieuwe ontwikkelingen (30-40-30 regeling). • Verdere uitwerking van bouwen aan de randen op basis van het addendum bij de structuurvisie 2030. Hierbij maken we ook gebruik van actief grondbeleid. • De benodigde planologische procedures doorlopen/verlenen van de benodigde vergunningen voor de (grotere) inbreidingslocaties om nieuwe woningbouwlocaties mogelijk te maken, zoals Van Brakelstraat en Bartokstraat (deel gemeente). • Afronden van de planvorming voor schoollocatie Holthuizen en de resterende, in eigendom zijnde gronden in de Wissinkbrink. • Verdere planvorming voor nieuwe woningbouwlocaties in Buurse en St. Isidorushoeve.
• Wij doen onderzoek naar locaties voor de huisvesting van aandachtsgroepen (zoals beschermd wonen, statushouders, ex-gedetineerden en dak- en thuislozen) op basis van nog te maken regionale afspraken. • Wij maken afspraken over een goede ruimtelijke inpassing van initiatieven op inbreidingslocaties en in het buitengebied. • Wij faciliteren particuliere initiatieven in het buitengebied van Haaksbergen. • We stimuleren en faciliteren het gebiedsproces Buurse. Programmabegroting 2025
63
• We organiseren themabijeenkomsten om de transitie van het landelijk gebied te stimuleren en te faciliteren. • We stellen ervencoaches beschikbaar voor ondersteuning op het boerenerf. • Voor participatie in het landschap en biodiversiteit haken we aan bij provinciale mogelijkheden voor maatschappelijke groene initiatieven. • Daarnaast stimuleren en faciliteren we boer- en inwonerinitiatieven op het gebied van verduurzaming landbouw, landschap en biodiversiteit. • We zetten communicatie in om onze inwoners te informeren en te betrekken bij verduurzaming van de landbouw, landschap en biodiversiteit. Duurzaamheid Wat willen we bereiken? • Succesvol duurzaamheidsbeleid dat aansluit bij de afspraken uit het Klimaatakkoord. • Uitvoering geven aan de afspraken uit het Klimaatakkoord. • Wij geven het goede voorbeeld met de verduurzaming van ons eigen vastgoed. • Wij ondersteunen maatschappelijke organisaties bij verduurzaming. Wat gaan we ervoor doen in 2025? • We stellen een visie op voor de verduurzaming van Haaksbergen, die bouwsteen wordt van en aansluit bij de omgevingsvisie. De visie wordt uitgewerkt in een programma-structuur, waarmee gestructureerd naar realisatie van de doelstellingen uit de visie en het klimaatakkoord kan worden gewerkt. • Wij stellen een uitvoeringsprogramma met begroting op voor de verduurzaming van ons eigen vastgoed.
• Wij maken inzichtelijk welke uitdagingen stichtingen, verenigingen en andere maatschappelijke organisaties hebben om hun vastgoed te verduurzamen. • Wij stellen beleid op voor groen gas. • We gaan pilot projecten uitvoeren om St. Isidorushoeve en Buurse te voorzien van groen gas door middel van monovergisting. • In onze kernen gaan we verder met het besteden van het Nationaal Isolatie Programma budget om particuliere woningen (verder) te verduurzamen. • We stellen energiecoaches beschikbaar welke bij particulieren achter de voordeur informatie geven over verduurzaming. • We gaan de mogelijkheid voor een collectief mini-warmtenet (pilot) onderzoeken. • We zetten communicatie in om onze bewoners meer bewust te laten worden van verduurzaming en alle onderliggende thema’s. Vergunningverlening Wat willen we bereiken? • Goede vergunningverlening op basis van de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging (Wkb). Wat gaan we ervoor doen in 2025? • We besteden aandacht aan een goede dienstverlening en advisering op het gebied van vergunningverlening als gevolg van de nieuwe Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging. Verbonden partijen Omgevingsdienst Twente We hebben een fysieke Omgevingsdienst Twente (ODT).
Op milieugebied worden grotendeels alle werkzaamheden, die betrekking hebben op het voorbereiden van vergunningen, behandelen van meldingen en het toezicht hierop (extern) uitgevoerd door die dienst. Wij blijven als gemeente het bevoegde gezag.
Programmabegroting 2025
64
Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Stand Haaksbergen 2022
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen Percentage
Hernieuwbare elektriciteit Gemiddelde WOZ-waarde Gemeentelijke woonlasten eenpersoons huishouden
Demografische druk
Gestelde norm
7,7
Gemiddelde van de referentie gemeenten 8,9
84,7
81,1
81,0
Percentage
17,5
Geen data
*
Euro
357.000
394.000
**
In Euro’s
1.095
947
5,0
Maximaal 10% boven het landelijk gemiddelde Gemeentelijke woonlasten In Euro’s 1.095 1.037 Maximaal 10% meerpersoonshuishouden boven het landelijk gemiddelde * Voor veel van de indicatoren geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken. **Hiervoor wordt geen norm vastgesteld.
Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 8 8
Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Totaal programma Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening
Baten / Lasten
Werkelijk 2023
Begroot 2024 *
Begroot 2025
Begroot 2026
bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2027 2028
Baten
2.194
1.494
1.499
849
849
849
Lasten
4.725
4.819
4.316
3.490
3.489
3.488
-2.531
-3.324
-2.817
-2.641
-2.640
-2.638
* incl. eerste bestuursrapportage 2024
Programmabegroting 2025
65
Paragraaf Lokale heffingen De paragraaf Lokale Heffingen geeft inzicht in de diverse gemeentelijke belastingen en de consequenties voor de inwoners van Haaksbergen. Lokale heffingen hebben tot doel dat de gemeente door het verwerven van eigen middelen, dekking vindt voor haar uitgaven in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke taken. De invoering, wijziging of intrekking van lokale heffingen wordt door de gemeenteraad, via de vast te stellen verordening, gedaan. De belastingverordeningen 2025 worden in december 2024 vastgesteld. Tariefsaanpassingen Wij stellen voor de OZB-tarieven voor woningen en niet-woningen in 2025 met 4,45% te verhogen. De verhoging van het OZB-tarief is gekoppeld aan de gecombineerde bbp-index. Het Rijk maakt ook gebruik van deze index bij de berekening van het gemeentefonds. Daarnaast vindt er, zoals gebruikelijk, nog een correctie plaats in verband met de waardeontwikkelingen. Ook voor de overige gemeentelijke belastingtarieven wordt voor 2025 een stijging van het tarief met 4,45% voorgesteld. De tarieven voor de afvalstoffen- en rioolheffing en de overige heffingen zijn kostendekkend. Voor de afvalstoffenheffing betekent dit dat het tarief in 2025 gemiddeld met 3,1% wordt verlaagd. Het tarief voor de rioolheffing stijgt met 3,0%. Per saldo stijgen de woonlasten met 2,4% (zie ook onderdeel d). a.
Overzicht gemeentelijke belastingopbrengsten Begroting 2024 na wijziging
Overzicht opbrengsten gemeentelijke heffingen Werkelijk (*€ 1.000) 2023
Begroting 2025
Leges reisdocumenten, rijbewijzen, persoonsregistratie en burgelijke stand
182
285
467
Leges omgevings- en kapvergunningen
694
660
660
Begraafrechten
175
185
153
Afvalstoffenheffing
2.302
2.486
2.652
Rioolheffing woningen / niet woningen
3.771
4.150
4.292
OZB eigenaren woningen
4.117
4.383
4.578
OZB eigenaren niet-woningen
1.902
1.973
2.061
OZB gebruikers niet-woningen
1.163
1.219
1.273
Forensenbelasting
88
97
101
Toeristenbelasting
104
117
122
Reclamebelasting
92
90
90
BIZ-heffing bedrijventerreinen Totaal
42
45
45
14.632
15.690
16.494
b. Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Hervorming lokaal belastinggebied In het coalitieakkoord van het demissionair kabinet is het volgende opgenomen: “Om een stabielere financiering voor de medeoverheden te realiseren en hun autonomie te vergroten, wordt in de komende jaren een nieuwe financieringssystematiek voor de periode na 2025 uitgewerkt, waarbij de mogelijkheid voor een groter eigen belastinggebied wordt betrokken. Daarbij worden ook alternatieven voor de OZB en MRB (minder Rijksbemoeienis) in de beschouwing betrokken.” Er is nog geen zicht op hoe en wanneer dit wordt ingevuld.