algemene beschouwingen PvdA

Voorzitter, Voor ons ligt een begroting die in hoofdlijnen een uitwerking is van wat we bij de kadernota al – in ruime meerderheid -hebben besloten. Eigenlijk een best saaie begroting dus… Maar misschien is dat maar goed ook… Daar kom ik later op terug.. Ik wil in onze algemene beschouwingen ingaan op een 4 tal onderwerpen: 1) de financiële situatie en de afspraken die we er over gemaakt hebben; 2) de investeringen in 2022; met daarbij de taakstellingen en de voorzieningendiscussie; 3) het thema duurzaamheid; 4) om af te sluiten met het onderwerp bestuurscultuur. Voorzitter ik begin met de financiële situatie. Al jaren is de financiële boekhouding een zorgenkindje van de gemeente Haaksbergen. Al in 2 raadsperiodes is er sprake van financieel toezicht, maar ook daarvoor al was de kwaliteit van de boekhouding niet op orde. Tonnen aan personeelslasten werden over het hoofd gezien, de algemene uitkering werd eens twee keer ingeboekt en plusjes en minnetjes werden omgedraaid. Inmiddels is er ruim 10 jaar gewerkt aan financieel herstel waarbij de afgelopen jaren ook de kwetsbaarheid van de organisatie aangepakt is. Het is goed dat we de afspraak gemaakt hebben te werken aan een weerstandsratio van 1,0. Het is goed dat we geld stoppen in onze spaarpot tot deze minimaal 3 miljoen is.

Het is goed dat we terughoudend zijn met onze uitgaven en investeringen totdat dit niveau weer bereikt is. Maar laten we tegelijkertijd niet volledig gefixeerd zijn op geld. Want anders dan in het bedrijfsleven waarin een belangrijk bestaansrecht het maken van winst is, is het bestaansrecht van de gemeente er op gericht, dat ze haar geld zo slim mogelijk uit geeft en daarmee zaken realiseert voor het algemeen belang. Ons meerjarenperspectief voorziet nu al, zelfs voordat eindelijk het schip met geld uit den Haag komt, dat we eind 2024 3,6 miljoen in de algemene reserve hebben zitten. Ruim boven de in de herstelplan afgesproken 3 miljoen in 2026. Laten we samen werken aan een mooi perspectief voor de volgende raad om eindelijk eens geld te kunnen investeren en zo concrete bijdragen te kunnen leveren aan de realisatie van de visie Haaksbergen 2030. Maar tegelijk moeten we ook reel blijven want de begroting die voor ons ligt is er een zonder de verwerking van de september circulaire. De voorliggende begroting sluit alleen voor het eerste jaar op 0 en geeft meerjarig een negatief beeld. Ook het structureel evenwicht lijkt nog niet gehaald als we pagina 96 uit de begroting lezen. Een groene beoordeling van de provincie lijkt nog niet reëel met deze begroting.

Maar wij vragen ons ook af of wij met deze begroting technisch wel voldoen aan de normen om niet meer onder toezicht te komen? Wij vragen het college dan ook aan ons helder te maken hoe groot de kans is dat we toch nog onder preventief toezicht blijven staan? En zal vast een ambtelijke pretoets plaatsgevonden hebben. Want laat helder zijn, volgens de PvdA is het tijd om te laten zien dat we onze eigen boontjes kunnen doppen en niet meer onder toezicht hoeven te staan.

Dat we daarbij nog steeds heldere financiële afspraken moeten hanteren is duidelijk. Maar wat ons betreft mag er werk gemaakt worden van de actualisatie van de afspraken over weerstandsvermogen en risicobeheersing. Onze vraag aan de wethouder is: bent u dit al aan het voorbereiden? Onze vragen aan de overige fracties zijn: deelt u de behoefte om deze spelregels te actualiseren en wellicht samen met de evaluatie van de financiële verordening in planning te zetten? En is dit volgens jullie nog iets voor de huidige raadsperiode, of voor de volgende? Voorzitter ik denk dat ik door moet naar een volgend onderwerp. Over financiën raak ik niet snel uitgepraat maar, zoals ik zelf aan gaf, moet het juist niet alleen over de financiën gaan. Maar juist over wat je er mee wil bereiken. Zowel voor onze toekomst, als in het hier en nu, waarin we ons minimabeleid overeind willen houden en blijven investeren in het sociaal domein. Een mooi bruggetje naar de investeringen in 2022, de taakstellingen en de voorzieningendiscussie. Voorzitter, In de kadernota en de huidige begroting is maar beperkt ruimte voor nieuwe investeringen. In grote lijnen gaan de investeringen naar bedrijfsvoering, personeel voor handhaving, het IKC het Palet, duurzaamheid, investeren in wegen en het herstel van de storting in de algemene reserve.

Wat betreft de storting in de algemene reserve, daar heb ik het net al genoeg over gehad. Hoewel de PvdA liever investeert in mensen dan in stenen, accepteren we de investering in wegen. Daar hebben we immers vorige week al over besloten. Over duurzaamheid kom ik in het komende blokje terug. Inhoudelijk willen we het nog even hebben over IKC het Palet en de kosten voor bedrijfsvoering. Eerst maar even de kosten voor bedrijfsvoering: Een groot deel de investeringen in 2022 en verder gaat naar bedrijfsvoering. Belangrijk om deze op orde te krijgen en te houden. Met de extra investeringen in de huisvestingsvisie zoals vermeld in de paragraaf bedrijfsvoering en het generatiepact hoopt de PvdA dat er nu echt ruimte is voor investering in een goed werkgeversklimaat waarbij we jonge en vernieuwende ambtenaren binnen kunnen halen voor een frisse kijk op de toekomst. Portefeuillehouder is dat een correcte constatering? Wel moeten we wat ons betreft vanaf nu terughoudend zijn met de aanvullende investeringen. Eerst de huidige investeringen laten renderen en dan pas de volgende stap. Dan het IKC het Palet: Daar kunnen we kort over zijn. Fijn dat we deze investering kunnen doen, mooi dat er geluisterd is naar de wens van de raad er een gymzaal bij te tekenen. Als het mogelijk is mag het wat ons betreft ook een sportzaal worden.

Dan kom ik nu op de taakstellingen en de voorzieningendiscussie. Eerst even een verwondering: Als raad hebben wij in artikel 27 van onze financiële verordening opgenomen dat er een specifieke paragraaf opgenomen moet worden over taakstellingen, stelposten en ruimte voor nieuw beleid. Uit de beantwoording van het college op technische vragen wordt aangegeven dat deze paragraaf niet nodig is, omdat er volgens het college geen taakstellingen in de begroting staan. Wij zijn van mening dat dit niet correct is. Niet alleen omdat hij gewoon voorgeschreven staat, ook omdat er immers sprake is van een “taakstelling voorzieningendiscussie”. Dit is letterlijk weergegeven op pagina 9. De procesmemo staat geagendeerd voor de volgende commissie. Dan spreken we er verder over. Voor vanavond willen we alleen ons ongemak kwijt. Het ongemak zit hem daarbij voor de PvdA in het feit dat we bij de kadernota nog gesproken hebben over een voorzieningendiscussie mét een

integrale afweging inclusief tariefsverhoging voor binnensport. Nu is er sprake van een aanstaande voorzieningendiscussie éxclusief de optie voor tariefsverhoging. Deze is al apart ingeboekt. Dit terwijl de effecten nog niet in beeld zijn. De sportverenigingen hebben nu al last van de coronamaatregelen. Bent u het niet eens met ons dat dit ongemakkelijk is? Kunt u ons maar vooral de sportverenigingen voor 2022 niet wat meer tegemoet komen zodat we eerste de integrale afweging kunnen maken? Wij willen dit graag integraal onderdeel laten zijn van de voorzieningendiscussie. Voorzitter, genoeg gemopperd. Waar we nu over willen spreken, en dan kom ik tot mijn 3e onderwerp, dat is duurzaamheid. Zoals in de krant aangekondigd, willen we hierover graag in gesprek met uw college en de overige fracties. De door ons geplaatste poster kwam uit de jaren 70. In deze periode deed de Club van Rome al uitspraken over het opraken van natuurlijke bronnen zoals aardgas en het effect op het milieu door opwarming van de aarde. Nu, 50 jaar later, zitten we -naast de super snel ontwikkelde coronacrisis- in een zogenoemde “crisis in slowmotion”, de klimaatcrisis. Ik verwijs de raad gemakshalve naar het deepfake filmpje van Rutte over de klimaatcrisis, met humor maar met een inhoudelijk heldere boodschap.

Op alle niveaus moeten we onze klimaatcrisis aanpakken: wereldwijd, Europees, landelijk, lrovinciaal, op Twents niveau, maar ook lokaal. Het is goed dat we voor de lokale aanpak mensen en middelen vrij maken, maar onze teleurstelling was groot toen we lazen dat sec om financiële redenen als één van de eerste posten, 50.000 euro van het budget afgehaald wordt. Wij pleiten ervoor dit zo snel mogelijk te herstellen en dienen daarvoor een motie in die mede ingediend wordt door GGH, CDA, VVD en NH. Deze lees ik straks voor. Ook vragen wij aan andere partijen of zijn de mening delen dat 1) duurzaamheid ook een lokale opgave is, 2) wij daar gezamenlijk op in moeten zetten en 3) wij de middelen die we daarvoor in de toekomst mogelijk van het rijk krijgen, ook daarvoor in willen zetten. Want alleen gezamenlijk, met respect voor elkaars verschillende oplossingen kunnen we een bijdrage leveren aan de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen en voor alle inkomens. Daarmee kom ik aan het einde van dit “blokje” en wil ik overstappen naar het laatste blokje: onze bestuurscultuur. De afgelopen jaren hebben we geïnvesteerd in onze onderlinge samenwerking en de samenwerking met onze inwoner. En laten we eerlijk zijn, we zijn er nog niet en hebben nog een behoorlijke weg te gaan. Zowel met elkaar als met onze inwoners.

Voor dat laatste onderdeel hebben we de hulp van Studio Vers bestuur, laten we daar in blijven investeren. Onze onderlinge verstandhouding is buiten deze raadszaal goed, in deze raadszaal hebben de juiste manier nog niet altijd te pakken. Want soms kunnen we uren vergaderen en discussiëren, terwijl de stemming vooraf al bekend is. Het enige wat wij dan doen is ons standpunt herhalen, mopperen op college en proces maar niet duidelijk maken wat er voor nodig is om wel akkoord te kunnen gaan met het advies van het college. Laten wij daar vandaag eens een poging doen. Als er partijen zijn die op dit moment nog niet akkoord willen gaan met deze begroting, dan vragen wij om helder te maken welk onderdeel of welke onderdelen gewijzigd moeten worden en welke oplossingen daarvoor aangedragen worden. Als we dat gesprek kunnen voeren, kan het nog een leuke avond worden. Misschien wat saai omdat we dan niet met grote woorden komen en praten over hoe goed of slecht we het gedaan hebben. Maar saai: over de inhoud. En misschien is dat dan maar goed ook. Want dat verdienen de inwoners van Haaksbergen. Een saaie vergadering, zonder bezuiniging, gericht op verder werken aan duurzaam herstel. En nu het Rijk eindelijk met geld over de brug komt, gloort er hoop aan de horizon. Tot zover onze inbreng voorzitter.