algemene beschouwingen D66

1

03-11-2021 1e termijn Mvz. De laatste begroting die dit college aanbiedt. Wat D66 betreft een moment om terug te kijken. ‘Samen duurzaam vooruit’ Wellicht dat dit bij een aantal een belletje doet rinkelen. Dit was de titel van het coalitieprogramma 2018-2022. Met het coalitieprogramma als uitgangspunt hebben wij de begroting 2022 beoordeeld. Ik zal in onze bijdrage een aantal keren citeren uit het coalitieprogramma: ‘We hebben iedereen nodig voor een duurzame samenleving, waarin we samen onze gemeente doorgeven aan de toekomst’. Dit werpt direct de vraag op: • Is het met de begroting 2022 gelukt de gemeente door te geven aan de toekomst? • Welke voorbeelden kunt u daarvan geven? De begroting 2022 zoals dat nu voorligt, loop ik even langs de centrale thema’s.

2

Participatie We moeten kritisch naar onszelf als raad blijven kijken. Het functioneren binnen de raad moet ook nog meer naar buiten gericht zijn. Met Studio Vers Bestuur willen wij nieuwe stappen maken! Het is belangrijk om dicht bij de inwoners te blijven, zodat we de betrokkenheid van inwoners vergroten en behouden. Wij denken dat dit het beste lukt als we open staan voor samenwerking en luisteren! Citaat uit het coalitieprogramma over luisteren: We luisteren naar inwoners en vinden meer inspraak belangrijk. Daar waar het om gemeentelijk beleid gaat, zorgen we zo veel mogelijk voor interactieve beleidsvorming. In Rond Haaksbergen van 7 oktober zegt het college in het artikel over de begroting: “Inmiddels zijn we aan het opbouwen. Met weinig financiële armslag is dat best een uitdaging, maar dat mag ons er niet van weerhouden een gemeente te zijn die zichtbaar en aanspreekbaar voor inwoners is. Ook al kun je niet iedereen geven wat hij wil, wat we wél kunnen is luisteren, keuzes maken, plannen bijstellen en communiceren. Participatie is en wordt een belangrijk thema voor ons. Daarmee hoop ik dat de gemeente het vertrouwen van haar inwoners verdient”. Voor D66 is participatie altijd een belangrijk thema geweest.

De komende tijd zijn er onderwerpen aan de orde waarbij deze actieve deelname van inwoners hard nodig is, zoals bij het Marktplan, de nieuwe omgevingswet en de zoutwinning door Nobian. De brief van 27 oktober van buurtbewoners van het Marktplan onderstreept dat nog eens. Ze voelen zich niet gehoord door het college.

3

We constateren dat het college, bij het Marktplan, nog niet laat zien dat het “zichtbaar en aanspreekbaar voor de inwoners is” en “luistert, keuzes maakt, plannen bijstelt en communiceert”. Met andere woorden: Het college doet niet wat het zegt! Dit werpt direct de vraag op: • Lukt het om bij gemeentelijk beleid te zorgen voor interactieve beleidsvorming? Op pagina 14 staan prestatie-indicatoren. • Welke maatregelen neemt u om bij de prestatie-indicatoren de doelwaarden te behalen?

Duurzaamheid Regeringsleiders zijn momenteel in Glasgow bijeen om klimaatafspraken te maken. Ook Haaksbergen heeft deze ambities. Citaat: De gemeente moet nog veel doen om te werken aan een duurzame toekomst. Niet alleen om onze gemeente door te geven aan de toekomst, maar ook omdat dit kansen geeft voor bedrijven, inwoners en natuur. In Rond Haaksbergen van 7 oktober zegt het college in het artikel over de begroting daarnaast: “Het verduurzamen van Haaksbergen krijgt de komende jaren ruim aandacht”. De fractie van D66 is dan ook erg verbaasd om ten aanzien van het thema Duurzaamheid in de begroting te lezen: “Om de begroting 2022 sluitend te kunnen maken, stellen wij voor om incidenteel € 50.000 te besparen op het extra budget voor duurzaamheid. Dit gaat ten koste van stimuleringsmaatregelen”.

4

Dit werpt direct de vraag op: • Welke kansen ontneemt u bedrijven, inwoners en natuur door € 50.000 te besparen op het extra budget voor duurzaamheid? • Waarom schrapt u, met het oog op klimaatafspraken van Glasgow, in het budget van stimuleringsmaatregelen? Afhankelijk van de beantwoording overweegt de fractie van D66 in de 2e termijn met een amendement te komen over dit onderwerp. Thema Bestuur en ondersteuning De D66-fractie vraagt meer aandacht, binnen alle mogelijkheden die we als gemeente hebben, voor effectiviteit, efficiency, kwaliteit en toekomstbestendigheid van de bedrijfsvoering. We zien dat ‘waar staat je gemeente’-zaken aan de orde komen die inzicht geven. Doet de gemeente de dingen goed? maar ook Doet de gemeente de goede dingen? Wederom wordt er een fors bedrag meer ingeboekt voor personeel. Het kan niet zo zijn dat we daarmee doorgaan zonder dat er voor de inwoners daadkrachtig de nodige dienstverlening geoptimaliseerd wordt. De Wet Open Overheid (WOO) heeft als doel overheden en semioverheden transparanter te maken. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is.

We vragen als D66 fractie aandacht om deze wet goed te implementeren, ook van uit een open bestuurscultuur! • Hoe gaat Haaksbergen, met een open / transparante bestuursstijl als uitgaanspunt, de WOO implementeren? • Wanneer kunt u hier informatie over delen?

5

Thema Verkeer, vervoer en waterstaat U gaat verder bouwen aan een volledig systeem van duurzame, energiebesparende minder ‘lichtvervuilende’ openbare verlichting. Daarnaast wilt u een bijdrage leveren aan duurzame mobiliteit door het uitbreiden van het netwerk van laadpalen. In Arnhem krijgen lantaarnpalen in nieuwbouwwijken een laadpunt voor elektrische auto's. Ongeveer de helft van alle lantaarnpalen die bij parkeerplaatsen staan, worden van een dubbel laadpunt voorzien. Het college in Arnhem heeft dit vast gelegd in het 'Uitvoeringskader Elektrisch Laden'. • Welke mogelijkheden ziet het college in Haaksbergen om lantaarnpalen te voorzien van een laadpunt voor elektrische auto's? • Hoe wordt er in Haaksbergen omgegaan met beleidsregels ten aanzien van elektrisch laden? • Waar moeten elektrische laadpunten aan voldoen? • Wordt er in Haaksbergen gewerkt aan een 'Uitvoeringskader Elektrisch Laden' en op welke termijn kan de raad deze tegemoet zien?

Thema Onderwijs In 2022 gaat u bezig met het opstellen van een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). U komt met een voorstel om op basis van een integrale afweging de toekomstplannen voor de onderwijshuisvesting in de gemeente Haaksbergen te maken. Bij het bespreken van het Financieel Herstelplan op 17 juni 2020 heeft de fractie van D66 u een aantal suggesties gedaan om buiten de kaders te denken. We concludeerde toen dat, indien uw nieuwbouw van Het Assink combineert met een nieuwe sportvoorziening, u 20.000 m2 bouwgrond op inbreidingslocaties creëert! Indien nieuwbouw van Het Assink gerealiseerd wordt op of bij Het Scholtenhagen komt daar 14.000 m2 bouwgrond aan de Van Brakelstraat bij!

6

34.000 m2 bouwgrond om te bouwen, bouwen, bouwen! In het verleden is nieuwbouw voor Het Assink bij Scholtenhagen niet mogelijk gebleken, mede doordat de provincie hier geen toestemming voor gaf. Er gloort echter licht aan de horizon! Recent is de meerderheid van de raad en de provincie, onder het mom van maatwerk, akkoord gegaan met nieuwbouw van een huis aan de Kalkovenweg. • Welke mogelijkheden ziet het college om, door het toepassen van maatwerk, nieuwbouw voor Het Assink op of bij Scholtenhagen alsnog mogelijk te maken?

Thema Sociaal Domein D66 vraagt het college zich voor een vergeten groep in te zetten! De overgang van 18 naar 18+ moet beter! Als 17 jarige (en 11 maand) val je onder de verantwoordelijkheid van ouders/verzorgers... Een maand later: • word je geacht financieel zelfstandig te zijn • moet je een eigen DigiD hebben • moet je een eigen zorgverzekering hebben (en betalen!!) • moet je zorgtoeslag aanvragen Kortom: je bent wettelijk volwassen! In de praktijk lopen vele jongeren aan tegen het ontwikkelen en uitvoeren van bv. een eigen administratie of tegen de rechten en plichten als volwassene. In de professionele ondersteuning van deze groep, zien we dat terug: Ze lopen niet alleen praktisch vast,

7

maar ook psychisch ervaren ze een enorme druk. De verwachtingen vanuit de maatschappij en alles wat ermee te maken heeft, zijn groot. Dit resulteert, zowel landelijk als plaatselijk, in een toename naar de vraag om hulpverlening en ondersteuning bij deze, relatief, grote groep. Een jonge man of vrouw met psychische (zorg)vragen, zal zich niet snel melden bij een huisarts voor een doorverwijzing. De ouders/verzorgers ondervinden een afname van bereikbaarheid, waardoor de (emotionele) afstand alleen maar groter lijkt te worden. Veiligheid en geborgenheid (binnen een gezin) komen hierdoor aan t wankelen. Kortom: De 18+ groep dreigt tussen wal en schip te vallen. De schreeuw om erkenning en herkenning van de problematiek is groot: vroegtijdig stoppen met een studie, suïcidale gedachten, gok-, drank-, en drugsverslaving nemen toe. Om deze groep jongeren en jong volwassenen goed te kunnen begeleiden en ondersteunen (al dan niet preventief), is het van groot belang dat hier tijd, geld en aandacht voor wordt vrijgemaakt. D66 mist in de maatwerkdienstverlening 18+ dienstverlening op dit gebied. D66 vraagt het college zich voor deze vergeten groep in te zetten! • Welke mogelijkheden ziet het college voor concreet 18+ beleid, anders dan genoemd op pagina 38, om zich voor deze vergeten groep in te zetten?

Bij geëscaleerde zorg 18- wilt u de veiligheid van jeugdigen borgen, waarbij jeugdigen en ouders betrokken worden bij de totstandkoming van beslissingen en er goede afstemming in de keten plaatsvindt. De jeugdbeschermingstafels worden gemonitord en geëvalueerd. Bij de Maatwerkdienstverlening 18- en 18+ werkt u aan een eenduidige aanpak van zorgfraude vast en implementeert deze.

8

Mede door de toeslagenaffaire is er de roep om ‘de menselijke maat’ en minder beleidsbeslissingen op basis van wantrouwen. • Hoe borgt u bij de aanpak van zorgfraude ‘de menselijke maat’?

Mvz, tot slot: Financiën Even een terugblik op de afgelopen 3½ jaar van dit college en coalitie! We kijken nu eens naar de feiten, hoe we de nu voorstaan financieel ten opzichte van de begroting 2018! We zien dat de gemiddelde woonlast van woningen en van een meerpersoonshuishouden in Haaksbergen in de begroting 2022 op € 970,35 ligt. We liggen hier 19,6% boven het landelijke gemiddelde! In de begroting 2018 van de Gemeente Haaksbergen stond het volgende citaat: Uitgaande van gemiddelde waarden van woningen en van een meerpersoonshuishouden liggen de gemiddelde woonlasten in 2018 landelijk op ongeveer € 734 en in Haaksbergen op € 817. Hierbij is ervan uitgegaan dat de gemiddelde landelijke woonlasten in 2018 met 1,5% stijgen. Haaksbergen zit dus 11,3 % boven het landelijke gemiddelde aan woonlasten. De gemeentelijke woonlasten voor een eigenaar/bewoner van een woning dalen in 2018 met 3,1%. Einde citaat. Kijken we naar de woonlasten dan zijn deze de afgelopen 3 ½ jaar met bijna 19% gestegen. Dit onder de verantwoordelijkheid van een VVD wethouder! Kijken we naar de algemene reserve dan moeten we concluderen dat er in de jaarrekening 2017 bij algemene reserve een bedrag staat van € 2.424.000. In de begroting 2022 staat bij de algemene reserve op 1 januari 2022 voor € 854.000 opgenomen.

9

Een ieder mag hieruit zijn eigen conclusies trekken, maar dit zijn de feiten. We zien als D66-fractie dat er nu pas weer vooruitgang komt. Na een te late en trage start bij dit college. We willen dan ook dit item afsluiten met een Twents gezegde: An hard lopen he-j nich völ, iej mot op tied van hoes goan. Wel te late is opstoan, möt n heeln dag op n draf goan. Het is goed om altijd kritisch te zijn op zaken en de vinger op de zere plek te leggen. De D66 fractie heeft dit zeker gedaan in de afgelopen 3½ jaar. We hebben de begroting niet 3 maal afgekeurd, zoals de vorige raadsperiode de betreffende oppositie wel deed! Wij begrepen en begrijpen dat sommige zaken een lange adem nodig hebben. Mvz. De begroting 2022 voor de Gemeente Haaksbergen is volgens het college sluitend en heeft een klein voordeel van €18.000. Dit is weinig op een begroting van een kleine € 60 miljoen! Hopelijk is er reëel begroot en worden zaken ook daadwerkelijk in uitvoering genomen in 2022. De septembercirculaire van het rijk biedt op financieel gebied een beter perspectief voor de toekomst. • Hoe staan andere politiek partijen tegenover de gedachte dat het bij de voorzieningen discussie wellicht een tandje minder kan? Wij als D66 gaan uit dat we een brede discussie krijgen en dat niet ad-hoc iets wordt beslist.

Voorwerk voor de nieuwe raad is prima! Echter de nieuwe raad moet, met misschien nieuwe inzichten, de keuzes maken! Voor D66 staat wel vast dat structurele uitgaven moeten zijn gedekt met structurele inkomsten. Een niet sluitende meerjarenperspectief brengt risico’s mee!

10

Het daarom beter altijd alle consequenties van zaken goed inzichtelijk te hebben. Wij gaan er vanuit dat het college hieromtrent de raad tijdig inlicht.