Coalitieakkoord_Groningen_2026.pdf

Coalitieakkoord

Eigenzinnig & Verbonden Samen voor Groningen

Groningen

Inhoud

Dichtbij

8

Thuis

42

Toegankelijkheid Inwonersparticipatie Gebiedsgericht werken Schadeherstel, versterking en perspectief in het bevingsgebied

9 10 10 11

Groningen groeit groen, sociaal en eerlijk Wonen Wijkvernieuwing en wijkontwikkeling Binnenstad Duurzame mobiliteit

42 45 48 49 51

Sociaal

12

Samen

56

Ontmoeting Armoede en bestaanszekerheid Werk en participatie Een sterke sociale basis Onderwijs Jeugdhulp Gezondheid Zorg en ondersteuning Veiligheid Een weerbare samenleving Diversiteit en inclusie Nieuwkomers

13 13 16 18 19 22 23 25 27 31 32 33

De economie in evenwicht Landbouw van de toekomst Sport en bewegen Kunst en cultuur Evenementen Externe betrekkingen

56 60 61 63 67 68

Duurzaam

34

Klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit Energietransitie Schoon water Voedsel Dierenwelzijn

34 38 40 40 41

Inleiding Groningen is een plek om trots op te zijn. Het is de plek waar we wonen, opgroeien, studeren, werken en voor elkaar zorgen. Een gemeente van contrasten én verbondenheid: van de weidse landschappen en karakteristieke dorpen tot het bruisende hart van de stad. Juist die diversiteit maakt Groningen sterk. Mensen verschillen van elkaar in achtergrond, overtuiging en manier van leven. Daarom is het belangrijk dat iedereen zichzelf kan zijn en mee kan doen. Wat ons verbindt, is de verantwoordelijkheid die we voelen voor onze leefomgeving en voor elkaar. Overal zijn mensen die zich inzetten voor hun buurt, hun vereniging en hun straat. Dat is de kracht van Groningen. Niet ieder voor zich, maar samen.

Geld

70

Bijlage

74

We hebben tijdens de totstandkoming van dit akkoord met inwoners, ondernemers, verenigingen en organisaties gesproken. Hun verhalen, zorgen, ideeën en ervaringen geven richting aan de keuzes die we maken. Want beleid werkt pas als het aansluit bij de praktijk en zorgen van alledag.

Financiële overzichten Overzicht intensiveringen: Portefeuilleverdeling

74 75 86

Thuis In Groningen ben je thuis, waar het fijn leven is. Toch voelen veel van onze inwoners onzekerheid over de toekomst. Jongeren twijfelen of zij ooit een betaalbare woning vinden. Ouderen vereenzamen.

3

Inleiding

Dichtbij

Gezinnen hebben moeite om rond te komen. Ondernemers merken hoe kwetsbaar de economie is. De kloof tussen arm en rijk groeit. En steeds meer mensen voelen de gevolgen van klimaatverandering. Dit zijn terechte zorgen. Daarom werken we verder aan betaalbare woningen, sterke wijken en dorpen, goede voorzieningen en een groene en gezonde leefomgeving voor iedereen.

Samen Respect voor mens, dier en biodiversiteit is het fundament onder onze politieke keuzes. Daarom kijken wij niet alleen naar de rekening van vandaag, maar ook naar de maatschappelijke en ecologische gevolgen van morgen. Dit vraagt om moedige keuzes; vanuit perspectief, verbondenheid en verantwoordelijkheid om te zorgen voor alles wat leeft. De keuzes die we vandaag maken, bepalen hoe Groningen er morgen uitziet voor onze kinderen en kleinkinderen. Daarbij zoeken we actief de samenwerking met verenigingen, kennisinstellingen, ondernemers en andere overheden zoals gemeenten, de provincie, Den Haag en Europa om onze doelen te realiseren.



Sociaal Onze leefomgeving is niet alleen een ruimte om te wonen en werken. Het is de plek waar mensen gezond kunnen leven, elkaar kunnen ontmoeten en waar ze zich verbonden voelen met hun omgeving. Buurthuizen, (groene) speeltuinen, sportverenigingen, culturele initiatieven, openbare plekken, buurtmoeders in Lewenborg en bewonersinitiatieven die buurten vergroenen zijn geen luxe, maar de basis van een menselijke samenleving. Want een samenleving wordt sterker wanneer mensen elkaar kennen en zich gezien voelen.

Duurzaam We kiezen nadrukkelijk voor een groene gemeente. Dat is nodig om onze bijdrage aan klimaatverandering te verkleinen én de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Ook is groen belangrijk voor onze gezondheid, de leefbaarheid en ons welzijn. Meer bomen en groene plekken, minder stenen. Meer bescherming van dieren,

4

Inleiding

veilige wandel- en fietsroutes en duurzame woningen en buurten die voorbereid zijn op extreme hitte en wateroverlast. Om echt een verschil te maken voor mensen, dieren, biodiversiteit en het klimaat, is politiek met lef nodig. En een economie gebaseerd op gezondheid, leefbaarheid en ecologische balans.

Vertrouwen Demografische veranderingen, economische onzekerheid, technologische ontwikkelingen, geopolitieke spanningen, oorlogen en klimaatverandering vragen om een sterke en weerbare samenleving, waar mensen elkaar weten te vinden, elkaar ondersteunen en versterken en niet tegenover elkaar staan. Zodat buurten, verenigingen, ondernemers, scholen, zorgorganisaties en inwoners samen met de overheid verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving. Wat al aanwezig is in wijken en dorpen verdient daarbij vertrouwen en versterking. Verandering vraagt niet altijd om iets nieuws; vaak begint echte vooruitgang bij het erkennen van de kracht die er al is.

Een nabije overheid is een overheid die zichtbaar aanwezig is in wijken en dorpen. Die de inwoners kent, luistert en begrijpt wat er speelt. Nabijheid betekent niet dat de overheid alles overneemt. Soms betekent het juist ruimte en vertrouwen geven aan inwoners, ondernemers en initiatieven. Zodat ideeën uit de samenleving ook echt kunnen groeien. Daarom werken wij gebiedsgericht, met sterke gebiedsteams die samenwerken met bewoners en organisaties.

Eigenzinnig en verbonden De financiële vooruitzichten voor gemeenten blijven zorgelijk. De druk op gemeentelijke financiën neemt door keuzes van het kabinet toe, terwijl de maatschappelijke verwachtingen, opgaven en wettelijke taken onverminderd groot blijven. Besturen is verantwoordelijkheid nemen, keuzes maken en mensen meenemen in waarom die keuzes nodig zijn. Groningen gaat daarbij bewust een eigen weg. Tegen de stroom van individualisering kiezen wij voor gemeenschap, duurzaamheid en menselijke maat. We kijken niet alleen naar wat goed is voor het individu, maar naar wat goed is voor ons allemaal. Zo blijft Groningen wat het altijd is geweest: levendig, sociaal, groen, eigenzinnig en verbonden.

5

Achter vlnr: Inge Jongman (CU), Mirjam Wijnja (PRO), Eelco Eikenaar (SP), Rik van Niejenhuis (PRO) Peter Rebergen (CU) en Ineke van Gent (formateur). Voor vlnr: Janette Bosma (PvdD). Jalt de Haan (CDA), Jint Hoeksema (CDA), Bart Hekkema (PvdD). Hans de Waard (SP) ontbreekt op de foto.

7

Coalitieakkoord 2026-2030

1

Dichtbij De gemeente Groningen wil een overheid zijn die dicht bij inwoners staat. Veel mensen ervaren de overheid niet meer als bondgenoot, maar als een stain-de-weg of zelfs als tegenstander. Wij willen die ontwikkeling keren met wat wij de nabije overheid noemen: een gemeente die buurten en dorpen kent, zichtbaar en aanspreekbaar is en naast mensen staat in plaats van op afstand bestuurt. Een nabije overheid heeft een menselijk gezicht. Letterlijk: mensen met een naam, dichtbij en aanspreekbaar, die onderdeel zijn van het dagelijks leven in wijken en dorpen. Mensen die luisteren, begrijpen wat er speelt en samen met inwoners oplossingen zoeken. We staan naast mensen die moeite hebben om mee te komen, met betrokkenheid, maatwerk en persoonlijke aandacht. Daarbij hoort ook dat regels zo eenvoudig mogelijk zijn, verwachtingen duidelijk zijn en onze communicatie helder, toegankelijk en vriendelijk is.

Concreet betekent dit dat gebiedsgericht werken de basis vormt van onze manier van besturen. Het begint in de buurt. Met opbouwwerkers die weten wat er speelt in een wijk of dorp, met buurt- en dorpshuizen waar gemeenschappen samenkomen en met gebiedsteams die de ogen en oren van de gemeente zijn. Verspreid over de gemeente werken zeven gebiedsteams samen met inwoners aan de woon- en leefomgeving en de sociale basis. De gemeente is al dichtbij aanwezig via werk en participatie, inkomen, de Groninger Krediet Bank (GKB) en de WIJ-teams. Dit gaan we de komende jaren verder versterken. Het is belangrijk dat inwoners de gebiedsteams weten te vinden en andersom. Een overheid die dichtbij is, begrijpt ook dat Groningen bestaat uit veel verschillende mensen, met verschillende zorgen, achtergronden en behoeften. Regels of regelingen passen daarom niet altijd bij iemands situatie. In zulke gevallen is er ruimte voor maatwerk. De menselijke maat staat centraal, niet de regel op zichzelf.

Een nabije overheid voelt de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk mensen zich gezien voelen, mee kunnen doen en invloed ervaren op hun leefomgeving. Daarom waarderen we initiatieven van inwoners en organisaties. Daarbij past een gemeente die meedenkt, faciliteert en waar mogelijk participeert. Met het Gronings participatiemodel geven we de inwoners meer zeggenschap. Tegelijkertijd geloven we in de kracht van de lokale democratie: het bestuur blijft verantwoordelijk voor het algemeen belang, met een luisterende houding naar inwoners. We stimuleren dat inwoners zichzelf organiseren in bijvoorbeeld coöperaties op het gebied van duurzaamheid, zorg, wonen, lokale economie of wijkbeheer. Sterk Hoogkerk laat zien wat mogelijk is wanneer inwoners en gemeente samenwerken; met een burgerbegroting beslissen inwoners daar jaarlijks mee over hun eigen leefomgeving. Besturen betekent voor ons in de eerste plaats luisteren, vertrouwen geven en ruimte maken voor initiatief. Dat vraagt om een overheid die niet alles zelf wil bepalen, maar oprecht samenwerkt met inwoners en verantwoordelijkheid durft te delen, zonder de democratische spelregels uit het oog te verliezen.

Toegankelijkheid Het is belangrijk dat de gemeente toegankelijk is voor alle inwoners. Dat betekent dat de gemeente begrijpelijk communiceert en zowel fysiek als digitaal goed bereikbaar is. Toegankelijkheid gaat ook over begaanbare stoepen en de aanwezigheid van voldoende openbare toiletten in de stad.

8

Dichtbij

Samen met de Werkgroep Toegankelijk Groningen geven we in onze gemeente vorm en inhoud aan het VN-verdrag Handicap. Acties • Een nabije overheid is gemakkelijk te bereiken. Daarom zorgen we ervoor dat we zowel digitaal als fysiek voor al onze inwoners klaar staan. • De afgelopen jaren heeft de gemeente Groningen haar brieven toegankelijker gemaakt. Daar blijven we aan werken. We blijven onze informatie eenvoudig aanbieden. We gaan door met de terugstuurservice voor brieven die inwoners te ingewikkeld vinden. Wie een brief terugstuurt en daarin aangeeft welke tekst(en) te ingewikkeld zijn, ontvangt daarna een eenvoudiger herschreven brief. • We gaan in raadsvoorstellen opnemen wat de argumenten en kanttekeningen zijn. Dat verbetert de helderheid in het debat en de toegankelijkheid van de besluitvorming. • We continueren de campagne ‘Stoep vrij, iedereen blij’. Vanuit deze campagne gaan we samen met ondernemers, bewoners en bezoekers aan de slag om de stoep vrij te maken. • Samen met ondernemers realiseren we meer openbare toiletten in de binnenstad. We zorgen dat bestaande toiletten worden verbeterd. • Het idee van kinderburgemeester Biene om meer speelplekken voor kinderen met een beperking te realiseren voeren we uit. Inclusieve speelplekken volgens de Samenspeelbehoefte krijgen prioriteit, zodat kinderen met en zonder beperking samen kunnen spelen.

9

Dichtbij

1

Coalitieakkoord 2026-2030

Inwonersparticipatie

Gebiedsgericht werken

Een effectieve overheid kan niet zonder goed georganiseerde inwonersparticipatie. In onze participatieprocessen hebben we de afgelopen jaren flinke stappen gezet en daar gaan we mee door. We vinden het hierbij belangrijk dat we ook de stem van mensen die niet nadrukkelijk op de voorgrond willen of kunnen treden, horen en meenemen in onze besluiten.

Groningen omarmt het gebiedsgericht werken. Dit gaat bij uitstek over een nabije overheid die zichtbaar het verschil maakt in de directe leefomgeving. Dat doen we vanuit onze overtuiging dat we solidair, rechtvaardig, toegankelijk en met zorg omgaan met onze inwoners. We versterken met het gebiedsgericht werken de relatie tussen de gemeente, de mensen in de dorpen en wijken en de maatschappelijke organisaties. De afgelopen jaren zijn er flinke stappen gezet om het gebiedsgericht werken aan te laten sluiten op wat er nodig is in de wijken en dorpen. Wij voeren doorlopend het gesprek met de inwoners en leren wat er in de wijken en dorpen speelt. We snappen daardoor beter hoe een vraagstuk in elkaar zit en welke dilemma’s en gevoeligheden er zijn. Daardoor komen we tot betere besluiten die we eveneens beter kunnen uitleggen. Ook aan mensen die het niet eens zijn met een besluit.

Acties • Omdat wij ervan overtuigd zijn dat bewoners samen de kennis, kunde en talenten hebben die nodig zijn om goed samen te leven en sterke gemeenschappen te bouwen, gaan we op meer plekken werken volgens de ABCD-methode1. Dit is een effectieve methode die democratie van onderop laat ontstaan en ruimte biedt voor zelforganisatie. • Het Burgerberaad Afval was een succes. We gaan de komende periode minimaal één nieuw burgerberaad organiseren. Voor een burgerberaad geldt dat het onderwerp zich moet lenen voor deze manier van besluitvorming.

We hanteren een beproefde werkwijze in alle wijken en dorpen, waar we aanwezig zijn met gebiedsteams. Daarnaast zijn medewerkers uit de gemeentelijke directies gekoppeld aan de gebieden. Door de korte lijnen handelen we sneller dan voorheen. Vanuit de gebiedsgerichte aanpak werken we met een gebiedsagenda en een budget. Dit maakt het mogelijk om eenvoudig belangrijke zaken voor de wijk te realiseren, bijvoorbeeld door bij te dragen aan initiatieven van bewoners. We investeren gericht en op maat. Elk gebied

Schadeherstel, versterking en perspectief in het bevingsgebied heeft zijn specifieke karakter, bevolkingssamenstelling, opgaven en toekomstperspectief. Daarom kiezen we per gebied voor een passende aanpak. We kijken in samenspraak met de inwoners welke initiatieven, oplossingen en interventies passen bij een gebied. Dat versterkt de band tussen de wijkbewoners en de gemeente. Dit noemen we het Gronings model. Daar blijven we op inzetten, van Hoogkerk tot de Hoogte en van Sint-Annen tot Noordlaren. Acties • Vanuit deze stevige basis continueren we het gebiedsgerichte werken. We versterken de positie van de gebiedsteams. • We continueren de succesvolle burgerbegroting Sterk Hoogkerk op de huidige wijze. De inwoners van Hoogkerk bedenken zelf plannen voor hun omgeving en beslissen samen welke uitgevoerd worden.

De gevolgen van de schade aan onder andere huizen, bedrijven, boerderijen en monumenten door mijnbouw en aardbevingen zijn voor veel inwoners al jarenlang merkbaar, vooral in en rond Ten Boer. Er komt veel op mensen af. Het team Versterken en Vernieuwen en het gebiedsteam werken hier voor en mét de inwoners aan deze opgaven. Acties • Veel mensen ervaren fysieke en emotionele schade en niet-nagekomen beloften. We continueren de inzet van aardbevingscoaches voor sociaal-emotionele ondersteuning en aardbevingsconsulenten voor praktische en juridische ondersteuning voor inwoners. • Wij blijven het Rijk en de uitvoerende organisaties aanspreken op hun verantwoordelijkheid zoals verwoord in Nij Begun. We staan achter het advies van de commissie Van Geel en blijven aandacht vragen voor de verschillen. • We werken in het versterkingsgebied samen met de bewoners aan leefbare straten en wijken met ruimte voor ontmoeting in de dorpshuizen. • Met Bloeiend Perspectief werken we samen met de bewoners aan meer groen en biodiversiteit.

1 | ABCD staat voor Samenlevingsopbouw (Asset Based Community Development): Een methode voor gemeenschapsontwikkeling die uitgaat van de krachten en talenten in een wijk (de assets), in plaats van de problemen en tekorten.

10

Dichtbij

11

Sociaal

Coalitieakkoord 2026-2030

2 Sociaal In Groningen hebben we oog voor elkaar. Stadjers, studenten en dorpsbewoners reiken elkaar de hand wanneer dat nodig is. Wat ons verbindt, is de verantwoordelijkheid die we voelen voor onze leefomgeving en voor elkaar. Niet ieder voor zich, maar samen. Een samenleving wordt sterker wanneer mensen elkaar kennen en naar elkaar omzien. Samen zijn we beter in staat om voor onszelf en elkaar te zorgen.

Investeren in ontmoetingsplekken in dorpen, wijken en andere plekken waar we samenkomen is daarom waardevol. Het versterken van het verenigingsleven en ondersteuning van kleinschalige netwerken op straat- of buurtniveau, waar buren, mantelzorgers en vrijwilligers elkaar helpen, hoort hierbij. Vrijwilligersorganisaties zoals Humanitas spelen daarin een voorname rol. Net als buurtmoeders en buurtvaders die zelf in actie komen voor

12

Sociaal

de samenhang in de wijk en die voorkomen dat kinderen afglijden richting criminaliteit. We versterken de kracht die aanwezig is in de samenleving. Maar we zorgen er ook voor dat waar het nodig is, er op het gebied van zorg, ondersteuning, gezondheid, armoede en veiligheid, door professionals de juiste aanpak of hulp wordt gegeven.

Ontmoeting

Armoede en bestaanszekerheid

Een sterke samenleving begint dichtbij huis. In de straat, op school, in het buurthuis of bij de sportvereniging. Daar ontmoeten mensen elkaar en ontstaan vriendschappen. Daar helpen inwoners elkaar verder. Dat is belangrijk, want we zien veel inwoners die eenzaam zijn, in armoede leven of zorg nodig hebben. Daarom blijven we investeren in goede voorzieningen en voldoende groen in alle wijken en dorpen. We ondersteunen inwoners die initiatief nemen. We zorgen voor goede ontmoetingsplekken. En we zorgen dat hulp dichtbij en toegankelijk blijft.

We kiezen voor armoedebeleid dat uitgaat van vertrouwen, menselijkheid en bestaanszekerheid. Niet regels en wantrouwen centraal, maar mensen en hun dagelijks leven.

Acties • We investeren in ontmoetingsplekken in de dorpen en wijken; accommodaties zoals wijkcentra, dorpshuizen en buurtkamers, maar ook voedseltuinen. Deze zorgen voor laagdrempelige ontmoeting zoals bij Van Houten en MFC Engelbert. • Een aantal sociaal-culturele accommodaties is toe aan vervanging of renovatie. We gaan dit gebiedsgericht aanpakken samen met dorpen en wijken. We vinden het belangrijk dat de accommodaties met de hoogste urgentie het eerst aangepakt gaan worden. Hierbij kijken we naar de staat van de accommodaties maar ook naar de functie in de wijk die deze vervullen. We streven naar een goede spreiding over de gemeente. Met name in de wijken waar de sociale basis versterking kan gebruiken, willen we investeren. • We stimuleren inwoners die met buurtinitiatieven iets organiseren in de buurt. Daar werken we als gemeente graag aan mee. Een mooi voorbeeld is het buurtinitiatief in Winneweer. Bij de afhandeling van aanvragen en vergunningen zorgen we voor eenvoud en snelheid.

Armoede en schulden raken mensen diep. Het gaat niet alleen over geld, maar ook over stress, onzekerheid en het gevoel steeds verder achterop te raken. Financiële zorgen en schulden kunnen mensen gevangenhouden in een vicieuze cirkel waar moeilijk uit te komen is. We werken daarom aan de tijdelijke verlichting van stress, gepaard met regelingen waarbij we samen met de inwoner naar de toekomst kijken. We zijn trots op onze samenleving met sterke, sociale buurten waar mensen naar elkaar omkijken en elkaar helpen. Via onze werkcoaches staan we dicht naast inwoners en spelen we snel in op de problematiek. Tegelijkertijd weten we dat er nog een lange weg te gaan is. Te veel mensen leven in financiële onzekerheid. Zolang landelijke keuzes ertoe leiden dat het sociaal minimum ontoereikend is, blijven we ervoor zorgen dat niemand in Groningen iets tekortkomt. Bijvoorbeeld via onze ruime belastingkwijtscheldingen en inkomensregelingen. We voeren een sociaal incassobeleid uit, waarbij we bij een gemiste betaling altijd eerst kijken naar de situatie van de mens in plaats van de regel. In plaats van boetes sturen we herinneringen. In Groningen kiezen we voor preventie boven repressie. Problemen moeten vroeg gesignaleerd worden, zodat kleine zorgen niet uitgroeien tot langdurige schulden.

Ook willen we voorkomen dat ondersteuning leidt tot een gevoel van schaamte of het verlies van autonomie. Vertrouwen in inwoners blijft het uitgangspunt en dit dragen we breed uit.

13

Wethouder Armoede, WijkvernieuwingWethouder en Dienstverlening

Coalitieakkoord 2026-2030

Eelco Eikenaar

Armoede is geen individueel falen, maar een maatschappelijk vraagstuk. Daarom werken we samen met scholen, woningcorporaties, maatschappelijke organisaties, zorginstellingen, werkgevers en vrijwilligersinitiatieven om inwoners perspectief en stabiliteit te bieden. Juist die allianties zijn nodig om generatiearmoede te doorbreken en armoede samen aan te pakken.

Welke zinnen uit het gedicht van de Stadsdichter inspireren jou?

Welk voorwerp betekent veel voor jou en waarom? Met mijn kinderen naar voetbal is de ultieme ontspanning. Of het nou FC Groningen is of FC Sankt Pauli uit Hamburg. Daarom sjaals van beide clubs.

Wat maakt dat dit echt jouw portefeuille is?

Welke film zou iedereen moeten zien?

De Franse schrijver Édouard Louis zegt het in zijn boek ‘Ze hebben mijn vader vermoord’ heel treffend: voor sommige mensen is een politieke keuze ‘een kwestie van leven of dood’. Of we de kosten van de tandarts wel of niet vergoeden is het verschil tussen leven met schaamte en pijn of zonder. Daarom moeten we ongelijkheid bestrijden met alles dat we in ons hebben.

‘Sorry we missed you’ van regisseur Ken Loach. Die film gaat over een pakjesbezorger die gedwongen als zelfstandige gaat werken. Een veel te dure bus moet kopen en door het postbedrijf wordt opgejaagd. Hijzelf en zijn gezin gaan daaraan kapot. Herkenbaar. We zien het overal om ons heen. Daar moeten we een einde aan maken. Iedereen verdient een waardig leven.

Eelco

Welke woorden geven jou moed? ‘Het lijkt onmogelijk tot het gedaan is’. Nelson Mandela zei dat en het is heel erg waar. Grote veranderingen zijn mogelijk. Alleen kan je het je soms moeilijk voorstellen omdat de wereld om je heen als een gegeven voelt. Maar één ding is zeker: verandering is er altijd, soms heel radicaal. En het is aan ons om die ten goede te laten zijn.

Acties • Een nabije overheid heeft een gezicht. Daarom zijn medewerkers van de Groningse Kredietbank (GKB) en Inkomensondersteuning continu aanwezig in de wijk. Zo zijn zij beter in staat te doen wat echt helpt. • Kansrijk Groningen wordt breed geroemd en krijgt op veel plekken navolging. Dat is niet voor niets. Ervaringsdeskundige buddy’s bieden ondersteuning, zo intensief en zo lang als nodig is. Zonder oordeel helpen zij mensen de grip op hun leven terug te krijgen. Deze door Marloes de Bie ontwikkelde aanpak zetten we voort en breiden we uit naar meer wijken. • Het automatisch uitkeren van toeslagen en regelingen vergroot niet alleen het bereik, maar voorkomt ook de vernederende gang langs instanties. Daarom gaan we door met het versimpelen en uniformeren van regelingen. Ook zorgen we ervoor dat geld zoveel mogelijk automatisch wordt uitbetaald, zonder dat mensen het hoeven aan te vragen. • Het gemeentelijke meldpunt waar inwoners vermoeden van een onterechte uitkering kunnen melden stopt. • We doorbreken generatiearmoede. Daarom zetten we projecten als Thoes voort en breiden we deze in aangepaste vorm uit. Bijvoorbeeld door alleenstaande ouders naast ondersteuning bij huisvesting, werk of opleiding ook een fatsoenlijk inkomen te geven. Daarbij

kijken we naar de oorzaken van problemen en zoeken we de grenzen van wet- en regelgeving op zodat we passende hulp kunnen bieden. Waar die grenzen te veel knellen, zetten we een stevige lobby in gang om ze weg te nemen. • De GKB heeft veel ervaring met vroegsignalering, saneringskredieten, het overnemen van schulden, het tijdelijk bevriezen van betalingen en andere manieren om financiële rust te brengen. Deze werkwijze blijven we doorontwikkelen. Daarbij doen we wat nodig is, ook al schuurt het met de regels. Voor complexe situaties zetten we de Doorbraakmethode in. Bewindvoering voeren we zoveel mogelijk zelf uit. • Ervaringsdeskundigen worden structureel en betaald ingezet, ook bij beleidsontwikkeling. Dat is de beste manier om te komen tot armoedebeleid waarin vertrouwen en menselijke waardigheid daadwerkelijk centraal staan. • We kiezen voor preventie boven repressie. Bij administratieve fouten geven we waarschuwingen in plaats van boetes. Daarbij kijken we altijd naar de omstandigheden waarin een fout is gemaakt. • We maken ons zorgen over de toename van gokken en de ontwikkeling van ‘buy now, pay later’. Dit zorgt ervoor dat mensen snel diep in de schulden kunnen raken. We bannen de reclames hierover zoveel mogelijk uit de gemeente. Ook blijven we hierop lobbyen richting het Rijk. • We vergoeden tandarts- en dierenartskosten voor mensen met een laag inkomen.

• Het Volwassenenfonds Sport & Cultuur is buitengewoon succesvol. Hierdoor kunnen volwassenen deelname aan culturele activiteiten of sport oppakken en zichzelf ontplooien. Het budget raakt elk jaar uitgeput. Daarom zetten we het voort en verhogen we het budget.

15

Sociaal

2

Werk en participatie Werk is meer dan een manier om geld te verdienen. Het is een manier om mee te doen in de samenleving, jezelf te ontwikkelen en bij te dragen aan de maatschappij. Groningen is een gemeente waar iedereen mee kan doen, met of zonder diploma. Wij zijn ervan overtuigd dat iedereen iets wil bijdragen aan de samenleving. Tegelijkertijd zien we dat er nog mensen langs de zijlijn staan. Daarom investeren we in basisbanen, en maken we gebruik van loonkostensubsidies en scholingsfondsen. Ook blijven we investeren in praktijkleren, zodat mensen zonder diploma dat in de praktijk alsnog kunnen halen. We hebben extra aandacht voor jongvolwassenen in een kwetsbare positie. Zij hebben ondersteuning nodig om een toekomst op te bouwen. Door met werkcoaches aanwezig te zijn in de wijken, begrijpen we beter wat mensen nodig hebben om de stap naar werk of participatie te zetten. De Groningse aanpak waarbij vertrouwen het vertrekpunt is en we de inwoners van de gebieden kennen, zetten we onverminderd voort. Ons doel is om de passende vorm van werk bij de persoon te vinden. In het sociaal ontwikkelbedrijf iederz werken veel mensen met plezier. Dat blijven we ondersteunen en versterken, zodat mensen daar beschut en zinvol werk kunnen blijven doen. Niet voor iedereen is een betaalde baan haalbaar. Ook via vrijwilligerswerk en dagbesteding doen inwoners volop mee in de samenleving.

Veel maatschappelijk werk wordt onbetaald verricht en dat verdient waardering. Bovendien draagt ook onbetaald werk bij aan ontwikkeling en ontplooiing.

16

Sociaal

Coalitieakkoord 2026-2030

Acties • De basisbaan heeft zich de afgelopen jaren bewezen voor mensen waarvan de verwachting was dat zij niet kunnen doorstromen in een baan bij een reguliere werkgever. Veel Groningers hebben hun plek gevonden en doen zinvol werk voor de buurt. Daarom breiden we het aantal basisbanen uit. We introduceren ook de overbrugbaan voor mensen waarvan we verwachten dat zij wel kunnen doorstromen. • We zetten vaker loonkostensubsidies in. Zo kunnen meer mensen zelf hun inkomen verdienen en zijn zij minder afhankelijk van een uitkering. • De komende jaren werken we verder aan de ontwikkeling van iederz. We verbeteren de dienstverlening door verschillende vormen van gesubsidieerd werk in te zetten, passend bij de talenten, vaardigheden en ondersteuningsbehoefte van inwoners. Soms gebeurt dat op locatie van iederz, soms via detachering bij werkgevers. • We blijven investeren in het gebiedsgerichte werk van buurtcoaches. Zij kunnen samen met collega’s van WIJ Groningen en de Groningse Kredietbank doen wat nodig is om mensen perspectief op werk te bieden. • Het aantal jongeren dat zich meldt voor een bijstandsuitkering stijgt. Dat is zorgelijk. Wij bieden passende, preventieve ondersteuning om hen weer op weg te helpen. • Jongvolwassenen in een kwetsbare positie blijven we ondersteunen, bijvoorbeeld door de aanpak van Route Arbeid+.

• Door nieuwkomers eerder en intensiever te begeleiden richting werk, worden zij sneller onderdeel van de samenleving. Zo gaat bovendien geen talent verloren. • We bestrijden discriminatie op de arbeidsmarkt en zorgen ervoor dat niemand hoeft te werken onder slechte omstandigheden of met onzekere contracten. Uitbuiting van arbeidsmigranten bestrijden we. Partijen die hiervan hun verdienmodel hebben gemaakt houden we zoveel mogelijk buiten de grenzen van onze gemeente. • Met de Regionale Werkcentra bieden we mensen uit de hele arbeidsmarktregio de ondersteuning die nodig is. Die ondersteuning is er zowel voor mensen met een bijstandsuitkering als voor mensen die hun baan dreigen te verliezen of zelf van werk naar ander werk willen.

• We blijven ook in gesprek met mensen met een uitkering die geen perspectief hebben op werk. Wij willen niet dat Groningers buiten beeld raken.

17

Sociaal

2

Een sterke sociale basis Een sterke sociale basis is essentieel om iedereen mee te laten doen in een leefbare en veerkrachtige samenleving. Het zorgt ervoor dat initiatieven van onderop kunnen bloeien en dat signalen van kwetsbaarheid worden opgepakt. We gaan door met de verschillende manieren waarop ondersteuning voor die sociale basis aanwezig is in de wijken en dorpen. Dat doen we door de inzet van wijk- en dorpsondersteuners. Zij ondersteunen onder meer het verenigingsleven en de organisatie van sociale activiteiten, helpen de lokale vrijwilligers en denken mee bij zorgvragen. Daarnaast is de inzet van jeugd- en opbouwwerk, jeugdsport- en cultuurcoaches heel belangrijk. Zij dragen bij aan het vormen en versterken van gemeenschappen en het versterken van de regie van inwoners over het eigen leven en de omgeving. Naast de inzet van professionals dragen ook vrijwilligers en mantelzorgers hieraan bij.

Coalitieakkoord 2026-2030

Acties • We blijven investeren in de Stichting WIJ die voor de gemeente Groningen diverse vormen van ondersteuning aanbiedt. • In buurten waar de leefbaarheid onder druk komt te staan, breiden we de bestaande ondersteuning van opbouwwerk tijdelijk uit. • We investeren extra in de ondersteuning van vrijwilligersbesturen van bewonersverenigingen en sociaal-culturele accommodaties. Zij spelen een cruciale rol bij het versterken van de sociale basis in wijken en dorpen. Wij maken het mogelijk dat zij hun kennis en vaardigheden kunnen versterken. • We gaan door met Wijkbedrijven omdat we deze erg waardevol vinden. Wijkbedrijven verschillen van vorm en inhoud, maar zijn lokale initiatieven die twee doelen nastreven: het verbeteren van de wijken en het bieden van kansen en werkgelegenheid aan mensen die anders langs de zijlijn zouden staan. Zo gebeurt dat in Wijkbedrijf Selwerd waar bewoners zich met veel passie en betrokkenheid inzetten voor de wijk.

Onderwijs Goed onderwijs bepaalt de toekomst van kinderen, en daarmee van onze samenleving. Toch is die toekomst nog te vaak afhankelijk van waar je wieg staat of wat je ouders verdienen. Dat vinden wij onacceptabel. Ieder kind verdient gelijke kansen en dezelfde sterke start. We werken daarom samen met scholen om te zorgen voor een omgeving waarin ieder kind zich veilig, gezond en met gelijke kansen kan ontwikkelen. School is de plek waar veel kinderen voor het eerst vrienden maken. Het is de plek waar kinderen zich emotioneel en sociaal ontwikkelen. En dat is voor ons net zo belangrijk als goed kunnen lezen en schrijven. Samen met scholen bewaken we de kwaliteit van het onderwijs en zorgen voor een sterke kinderopvang waar ruimte is voor ieder kind. Ook leraren spelen een cruciale rol in het onderwijs en de ontwikkeling van kinderen en jongeren.

Iedere jeugdige telt In het basis- en voortgezet onderwijs bestaat een goede samenwerking tussen de gemeente, scholen en jeugdhulp. Er is veel aandacht voor leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. We willen voorkomen dat zij thuis komen te zitten zonder onderwijs. Daarom werken we met het Thuiszitterspact samen met scholen en zorgpartners om te voorkomen dat dit gebeurt. Ons uitgangspunt is: iedere jeugdige heeft recht op een passende plek in het onderwijs en de zorg. Samen zorgen we dat geen enkele jongere langdurig buiten beeld raakt en dat iedereen mee kan blijven doen.

18

Sociaal

Acties • Een groeiend aantal kinderen en volwassenen heeft moeite met lezen en schrijven. We blijven investeren in De Bibliotheek op School en bewezen effectieve programma’s, zoals De Leesclub. • We versterken de basisvaardigheden van kinderen, jongeren en volwassenen. Ook verbeteren we het leesplezier en de leesvaardigheid van kinderen en jongeren door de uitvoering van het programma Lezen is Goud. Dit doen we in nauwe samenwerking met scholen, bibliotheken, de GGD en WIJ Groningen. Daarnaast houden we aandacht voor de sociale, creatieve en emotionele vaardigheden van kinderen en jongeren. • We investeren in onze Taalhuizen en taalambassadeurs om Groningers die moeite hebben met taal te ondersteunen. • We maken ons hard voor Smartphonevrij Opgroeien. Intensief gebruik van een smartphone belemmert de ontwikkeling van kinderen. Samen met het onderwijs en ouders maken we maatschappelijke thema’s als smartphones bespreekbaar. Ook gezonde relaties, seksuele voorlichting en respectvol omgaan met elkaar zijn belangrijke thema’s. • We zijn trots dat we als eerste gemeente brugfunctionarissen hebben aangenomen en we zien het succes. We blijven daarom investeren in de brugfunctionaris die ervoor zorgt dat kinderen goed mee kunnen doen op school door de brug te slaan tussen school, gezin en hulp in wijk of dorp.

• Met een centrale aanmeldprocedure voor het basisonderwijs en duidelijke voorlichting aan ouders over verschillende schooltypen en mogelijkheden willen we onderwijssegregatie aanpakken.

19

Wethouder

Wethouder Onderwijs en Werk

Coalitieakkoord 2026-2030

Carine Bloemhoff Welke zinnen uit het gedicht van de Stadsdichter inspireren jou?

Wat maakt dat dit echt jouw portefeuille is?

Welk voorwerp betekent veel voor jou en waarom? Ik bewaar tickets van bijzondere momenten, al belanden ze weleens bij het oud papier. Dit ticket voor de Election Night van de Democraten in 2012 niet. Het was de afsluiting van een roadtrip met vrienden van de Jonge Socialisten voor de herverkiezing van Obama. Een magische avond vol hoop. Er waren gezinnen met kinderen en geloof in verandering. Dit ticket staat voor mij voor die hoop: wie had gedacht dat Amerika ooit een president van kleur zou krijgen? Dan is Trump en radicaal-rechts ook te verslaan. Misschien wel door Zohran Mamdani?

Het gaat om bestaanszekerheid, kansengelijkheid en perspectief bieden aan mensen. Als kinderen samen naar de kinderopvang en school gaan geeft dat de beste basis in de start van het leven. De waarde van werk zie ik iedere dag weer als ik mijn fiets parkeer in de stad. Dan kom ik vaak de medewerkers met een basisbaan tegen die trots zijn op hun werk en blij met het effect op hun leven: met sociale contacten, een betere gezondheid en meer inkomen. Dat is waar ik het voor doe!

Welke podcast of documentaire raad je vaak aan? De documentaire die ik tip is -hoe kan het ook anders- Klassen, over de strijd voor gelijke kansen in het onderwijs met Marjolein Moorman.

Carine

Wat was je eerste bijbaan? Dat was in het pretpark DuinenZathe in Appelscha. Ik werkte in de kiosk en verkocht ijsjes, patat en suikerspinnen.

Wat is je liefste plek in Groningen? Ik kom graag in de Oosterparkwijk en voel er me thuis. Bij HOP, Van Houten en bij de Michi Noeki zie ik de kracht van gemeenschap en een fijne sfeer. Een van oudsher rode wijk met veel groen en ruimte voor ontmoeting.

• We gaan door met de verlengde schooldag die kinderen extra tijd en kansen geeft om zich na school te ontwikkelen door extra ondersteuning, sport en cultuur en andere vormen van talentontwikkeling. We onderzoeken hierbij hoe verenigingen meer betrokken kunnen worden bij de verlengde schooldag. • We gaan door met Natuur- en Duurzaamheid Educatie (NDE). Wij bieden natuuronderwijs aan leerlingen van de groepen 1 tot en met 8. Dit doen wij het hele jaar door in onze schooltuinen. Kinderen leren hierdoor omgaan met natuur en dieren en op scholen is aandacht voor de bewustwording van thema’s als de klimaatcrisis. • De pilots gratis kinderopvang zetten we voort. Jonge kinderen van ouders die niet werken of studeren (en daarom geen vergoeding voor kinderopvang krijgen) kunnen daardoor ook twee dagen per week kosteloos naar de opvang om te spelen en zich te ontwikkelen. • We blijven ons richting het Rijk inzetten voor het concept van een brede brugklas. Hierdoor krijgen leerlingen nadat ze van de basisschool komen voldoende tijd om hun eigen capaciteiten te ontwikkelen voordat onderscheid in niveaus plaatsvindt. • We stimuleren gezonde schoolkantines waar een gezonde leefstijl centraal staat met aandacht voor plantaardig voedsel. • We ondersteunen jonge statushouders met ISK-onderwijs (Internationale Schakelklas) in de richting van werk en vervolgonderwijs.

Lerarentekort en onderwijshuisvesting Naast het werken aan kansengelijkheid is de gemeente verantwoordelijk voor goede onderwijshuisvesting. In de stad zijn grotere basisscholen te vinden met veel aanbod en keuzemogelijkheden, terwijl in dorpen als Thesinge en Glimmen juist de kleinschalige, hechte dorpsscholen het hart van de gemeenschap vormen. Op al die scholen werken leerkrachten met hart voor hun vak dagelijks aan de ontwikkeling van duizenden kinderen en jongeren. Wij hebben grote waardering voor hun inzet en betrokkenheid. Tegelijk maken we ons zorgen over het toenemende tekort aan leraren, met name in het vmbo en het speciaal onderwijs. Acties • Samen met scholen werken we aan het aantrekken en behouden van goede leraren. • Via het scholenplan Gro Up blijven we investeren in nieuwbouw en renovatie van onderwijsgebouwen. Bestaande gebouwen benutten we goed en nieuwe scholen bouwen we alleen als deze nodig zijn. • Voor de leefbaarheid in de dorpen is het van belang dat de bijzondere opheffingsnormen voor basisscholen behouden blijven. Zo hoeven deze scholen niet te voldoen aan eenzelfde minimumaantal leerlingen als in de stad. Zo zorgen wij ervoor dat ieder kind lokaal goed onderwijs kan ervaren.

21

Sociaal

2

Samen werken aan de toekomst Groningen is een jonge studentenstad met goede opleidingen en economische kracht. Het hoger onderwijs in onze gemeente wordt gekenmerkt door een sterke samenwerking tussen mbo-instellingen, hogescholen, waaronder de Hanze, en de Rijksuniversiteit Groningen. Binnen het middelbaar beroepsonderwijs spelen scholen zoals Noorderpoort en Alfa-college een belangrijke rol in het opleiden van vakmensen die aansluiten op de regionale arbeidsmarkt. De gemeente ondersteunt de ontwikkeling van campussen, zoals de Zernike Campus, de Vitaliteitscampus en de Healthy Ageing Campus. Op deze plekken werken onderwijs, onderzoek en bedrijven samen. Het Akkoord van Groningen vormt hierbij een belangrijk samenwerkingsverband tussen onderwijsinstellingen, de gemeente en het bedrijfsleven om talent te behouden en economische ontwikkeling te versterken. Er wordt ook gewerkt aan betere doorstroming van mbo naar hbo en universiteit voor studenten die dat willen. Daarnaast investeren we samen met scholen in innovatie, digitalisering en sectoren zoals techniek, zorg en energie. Zo groeit Groningen als kennisstad, waar leren en werken goed op elkaar aansluiten. Acties • Groningen is een talentregio. Door de inzet op thema’s als innovatie, digitalisering, creativiteit, zorg en energie behouden we deze sterke positie.

• Met het Akkoord van Groningen blijven we de ontwikkeling van campussen in onze gemeente ondersteunen.

22

Sociaal

Coalitieakkoord 2026-2030

Jeugdhulp Kinderen hebben recht op tijdige en juiste ondersteuning. Hierbij wordt de gezinssituatie betrokken. Jeugdhulp is een belangrijk middel om ergere problemen te voorkomen. Door besluiten van de Rijksoverheid dreigt deze zorg onbetaalbaar te worden. Om te voorkomen dat de jeugdhulp vastloopt, is het noodzakelijk dat we in regionaal verband de transformatie van de jeugdhulp snel afronden. De transformatie heeft een duidelijke koers. We willen de jeugdhulp eenvoudig, laagdrempelig en toegankelijk organiseren. De afgelopen jaren is er veel verbeterd, zoals in de samenwerking met huisartsen. Daarop bouwen we voort. Kinderen worden minder gelabeld en gemedicaliseerd. We investeren in preventie, ook ten aanzien van het groeiende aantal jongeren dat kampt met mentale problemen. De jeugdhulp gaan we vormgeven met minder marktwerking en meer gericht op uit te voeren taken. Zo kan de zwaardere hulp snel beschikbaar komen voor de kinderen en gezinnen die het echt nodig hebben en kunnen we de kosten beter gaan beheersen. Acties • De basisjeugdhulp wordt uitgevoerd door de stichting WIJ. Deze hulp is dichtbij inwoners georganiseerd en inwoners kunnen zonder verwijzing terecht. We gaan de impact van de basisjeugdhulp meten. • Voor aanvullende en hoog specialistische hulp selecteren we met de regio een klein aantal professionele aanbieders. We gaan daarbij sturen op hogere kwaliteit.

Dat moet leiden tot minder kinderen in de jeugdzorg. • We zetten in op preventie in de wijken en dorpen door het programma Positief Opgroeien.

• Wij investeren daar bovenop in een aantal preventieve maatregelen die bewezen effectief zijn en de instroom in de jeugdhulp zullen afremmen. Wij monitoren het resultaat van deze maatregelen om te zien of ze werken. • Wij blijven het Rijk aanspreken op hun verantwoordelijkheid voor het financiële tekort bij jeugdzorg.

Gezondheid Op het terrein van gezondheid willen we eraan bijdragen dat onze inwoners langer gezond leven. Ook willen we de verschillen in gezondheid tussen inwoners verkleinen. Waar je woont of opgroeit mag niet bepalen hoe gezond je bent. Preventie is daarbij essentieel. Door problemen te voorkomen, kunnen we ervoor zorgen dat minder mensen onnodig in een medisch traject terechtkomen. Voorkomen is immers beter dan genezen. Dat doen we op verschillende manieren. Soms met gerichte programma’s, soms met campagnes die mensen bewust maken van gezonde keuzes. Preventie zit ook in alledaagse dingen. Bijvoorbeeld door samen met sportverenigingen aandacht te vragen voor gezond eten en voldoende bewegen. Zo werken we aan een gezonde leefstijl én houden we goede zorg toegankelijk en betaalbaar. Een goede gezondheid gaat bovendien over meer dan alleen zorg. Gezonde inwoners kunnen makkelijker meedoen, zich ontwikkelen en zelfstandig blijven. De eerste duizend dagen van een kind zijn bepalend voor de kansen op een gezond leven. We willen dat ieder kind in Groningen de best mogelijke start krijgt. Daarom investeren we extra in de jeugdgezondheidszorg.

Acties • De GGD levert de jeugdgezondheidszorg op de consultatiebureaus en ziet als enige instantie alle kinderen, maar kampt met onderbezetting. Dat heeft gevolgen voor de kwaliteit van de dienstverlening. Wij zorgen ervoor dat de GGD de personele bezetting weer op peil kan brengen. • We continueren het programma Kansrijke Start. Deze aanpak brengt aanjagers (coördinatoren) in de wijken. Zij brengen verloskundige, kraamhulp, JGZ, kinderopvang en basisonderwijs bijeen in een netwerk. Daardoor wordt er ten aanzien van jonge kinderen snel gesignaleerd en kunnen problemen ook in een vroeg stadium goed en integraal worden aangepakt. Ook kunnen (aanstaande) ouders hier terecht met vragen. Kansrijke Start is geïntroduceerd in de noordelijke stadswijken en is uitgebreid naar steeds meer wijken omdat het bewezen effectief is. • We willen dat binnen het fysiek domein het gezondheidsperspectief wordt meegenomen in de planvorming. We zijn bijvoorbeeld tegen fastfoodondernemingen nabij scholen. • We stimuleren inwoners om gezonder en meer plantaardig te eten. We ondernemen actie tegen overgewicht. • Roken schaadt de gezondheid, de leefomgeving en de natuur. De gemeente start een campagne tegen roken en vapen en breidt waar mogelijk rookvrije zones uit. • We maken ons zorgen over de mentale gezondheid van met name jonge mensen.

In de ernstigste gevallen leiden mentale problemen zelfs tot suïcide. Het is belangrijk dat jonge mensen durven te praten over hun problemen en weten waar ze terecht kunnen. We blijven samen met de GGD werken aan suïcidepreventie.

23

Wethouder Sociaal Zorg en Welzijn en Versterken en Vernieuwen

2

Inge Jongman

Zorg en ondersteuning In Groningen mag niemand aan de kant staan. Iedere Groninger verdient passende zorg en de kans op een gezond en gelukkig leven. Of je nu jong bent of oud, in de stad woont of in een dorp: zorg hangt niet af van wie je bent, waar je woont of wat je kunt betalen, maar van wat je nodig hebt.

Welke zinnen uit het gedicht van de Stadsdichter inspireren jou?

Welk voorwerp betekent veel voor jou en waarom? Mijn trouwring en mijn ringetje die ik kreeg na 1 jaar verkering (had graag oma’s theekastje meegenomen maar dat paste helaas niet achterop de fiets).

Inge 24

Coalitieakkoord 2026-2030

Sociaal

Waar neem je bezoekers aan Groningen als eerste mee naartoe? Via de binnenstad neem ik ze mee naar het Forum waar ik ze naast het gezellige centrum meteen álle facetten van onze gevarieerde gemeente kan laten zien vanaf het dak! Het Stadspark is in alle seizoenen ook een prachtige plek om te laten zien. Ook is het leuk om met de fiets of de auto een ommetje om de stad te maken. Bijvoorbeeld de weg naar Woltersum is een mooie route om het Groningse landschap te laten zien en ook het hunebed in Noordlaren is een geweldige plek. Of de kerk van Garmerwolde. Kortom, er is zoveel moois!

Wat was je eerste bijbaan? Het schoonmaken van slagerij Mollema, de winkel van mijn vader, destijds aan de Verlengde Visserstraat 4.

Wat is je liefste plek in Groningen? Een plek met heel dierbare herinneringen is de Prinsentuin in Groningen, waar mijn man en ik in juni 1993 onze trouwfoto’s hebben laten maken.

Tegelijkertijd staat de toekomst van de zorg onder druk. We ontvangen minder geld van het Rijk en er is een groeiend tekort aan zorgpersoneel. Dat vraagt om een andere manier van kijken naar zorg: niet alleen problemen oplossen als ze ontstaan, maar ook voorkomen dat mensen onnodig in de knel komen. Daarom investeren we in preventie, een sterke sociale basis en de kracht van inwoners zelf. Door elkaar te ondersteunen en sterke sociale netwerken op te bouwen, houden we Groningen veerkrachtig en menselijk. De sociale basis vormt de stevige bodem waarop goede zorg en samenleven mogelijk blijven. We werken samen met zorgorganisaties, huisartsen en welzijnsinstellingen om inwoners snel en passend te helpen. Wijkteams spelen hierin een belangrijke rol: zij staan dichtbij mensen, signaleren vroegtijdig wat nodig is en bieden ondersteuning op maat. Zorg moet menselijk en toegankelijk zijn. Dat betekent aandacht voor gezondheid, welzijn en meedoen in de samenleving. We zetten in op een gezonde leefstijl en mentale gezondheid, zodat inwoners langer gezond en zelfstandig kunnen blijven. Door problemen eerder te herkennen en ondersteuning dichtbij te organiseren, voorkomen we dat situaties verergeren.

Een goede samenwerking tussen zorg en welzijn is daarbij essentieel. Mensen krijgen niet alleen medische hulp, maar ook ondersteuning in het dagelijks leven. Zo blijft zorg persoonlijk, dichtbij en passend bij wat inwoners nodig hebben. Acties • Op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, werken we verder aan gebiedsgerichte aanbestedingen met minder aanbieders en een andere vorm van financiering. De nadruk ligt op de kwaliteit van de zorg en minder op de zorgkosten per uur. • Met een eigen gemeentelijke stichting willen we de huishoudelijke hulp beter organiseren. We onderzoeken in hoeverre dit mogelijk is. Hiervoor brengen we goed in kaart wat de kansen en risico’s zijn. Ons streven blijft: minder marktwerking, meer oog voor elkaar. • We ondersteunen mantelzorgers in onze gemeente. Dit doen we via het mantelzorgpunt van Humanitas en met een jaarlijkse viering waarmee we mantelzorgers in het zonnetje zetten. Met het Respijthuis bieden we een plek waar zorgbehoevenden tijdelijk kunnen verblijven, zodat hun mantelzorger (partner, familielid of vriend) even rust krijgt of op adem kan komen. • We pakken zorgfraude aan met ons Actieplan Aanpak Zorgfraude, want zorg hoort te draaien om mensen, aandacht en vertrouwen. Partijen die over de rug van inwoners geld verdienen of frauderen met zorgpapieren horen niet thuis in ons zorgstelsel.

• We waarderen en ondersteunen vrijwilligers. Dit doen we door middel van de Dag van de Vrijwilliger en het continueren van de ondersteuning van vrijwilligers via Link050.

25

Sociaal

2

• We werken samen met woon- en zorgcorporaties en aanverwante partijen aan de realisatie van woonzorgcirkels voor ouderen. Zo ontstaat een omgeving waarin mensen op een prettige manier ouder kunnen worden. • We investeren in de Zorgbrigade en werken aan een strenge screening, om te zorgen dat iedereen goede zorg krijgt en we uitbuiting tegengaan. • Sekswerkers blijven we ondersteunen. Extra hulp bieden we aan uittreders in de vorm van steun voor het Overweeghuis, waar vrouwen die vastlopen in de prostitutie tijdelijk opgevangen worden en een plek hebben om tot rust te komen en te werken aan hun toekomst. We continueren het Meetingpoint als steunen informatiepunt voor iedereen die werkzaam is in de prostitutie.

Beschermd wonen en opvang Sinds 2015 heeft het Rijk ingezet op een beweging van maatschappelijke opvang en beschermd wonen naar meer zelfstandig wonen in de wijk, met passende ondersteuning. Dat heeft veel positieve kanten: voor inwoners betekent het meer zelfstandigheid, meer regie over het eigen leven en beter kunnen meedoen in de samenleving. Tegelijkertijd is deze ontwikkeling in onze ogen doorgeschoten en is de balans soms zoek. De sterke inzet op zelfstandig wonen met begeleiding legt in de praktijk druk op wijken en buurten, zeker wanneer veel kwetsbare inwoners op één plek samenkomen en ondersteuning niet altijd toereikend is. Groningen is en blijft een sociale gemeente. Mensen met een woon-zorgvraag zijn hier welkom en horen erbij. Wij vinden dat iedereen recht heeft op een passende en stabiele

26

Sociaal

Coalitieakkoord 2026-2030

plek en dat onze buurten tegelijkertijd ook veilig, prettig en leefbaar moeten blijven. Op dit moment zien we dat voorzieningen voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen zich te veel concentreren in de noordelijke stadswijken. Dat komt onder andere doordat juist daar veel sociale huurwoningen beschikbaar zijn. Dat gaat samen met een stapeling van sociale problematiek en een grotere druk op de leefbaarheid. Boa’s en politie worden steeds vaker ingezet op dezelfde plekken, terwijl andere veiligheidsvraagstukken blijven liggen. Dat vinden wij niet wenselijk. We willen daarom toewerken naar een betere spreiding van deze voorzieningen over de hele gemeente, zodat maatschappelijke opvang en beschermd wonen eerlijker worden verdeeld en we in alle wijken en dorpen werken aan een veilige en prettige leefomgeving. Acties • Beschermd wonen, maatschappelijke opvang en woonzorgvoorzieningen horen in alle delen van de stad thuis. Dus ook in het zuiden en andere wijken waar dit nu nog minder voorkomt. Zo zorgen we voor meer evenwicht en dragen alle wijken eerlijk bij aan deze maatschappelijke opgave. • We willen samen met de regio toe naar meer spreiding, gezamenlijke verantwoordelijkheid en balans. We gaan afspraken maken met gemeenten in de regio over een betere spreiding van voorzieningen voor beschermd wonen, zorg en veiligheid.

Nu zien we dat te veel problematiek in de stad terechtkomt en dat is niet houdbaar. Ook in de regio moeten meer mensen met onbegrepen of verward gedrag een passende plek kunnen vinden.

Veiligheid Veiligheid is een belangrijke voorwaarde om prettig en vrij samen te leven in onze gemeente. Iedereen moet zich veilig kunnen voelen. Tegelijkertijd zien we dat straatintimidatie, geweld, ondermijning, drugsoverlast en het toenemende bezit van wapens de leefbaarheid en het gevoel van veiligheid onder druk zetten. De tekortschietende zorg voor mensen met onbegrepen gedrag heeft invloed op henzelf en de gehele samenleving. Veiligheid gaat over meer dan alleen criminaliteit. Ook klimaatverandering heeft invloed op onze veiligheid. Denk bijvoorbeeld aan toenemende hittestress in wijken met weinig groen of de groeiende kans op wateroverlast en overstromingen bij hevige regenval. Dat vraagt niet alleen om aandacht, maar ook om aanpassing van onze leefomgeving. Door te investeren in klimaatadaptatie, zoals meer groen, waterberging en een slimme inrichting van de openbare ruimte, werken we aan een veilige en toekomstbestendige gemeente.

Zorg en veiligheid Achter veel vraagstukken liggen diepere oorzaken, zoals armoede, schulden en een gebrek aan perspectief. Daardoor komen nog te veel jongeren in aanraking met criminaliteit en de verleiding van snel geld. We kiezen daarom voor een aanpak waarin preventie, zorg, handhaving en repressie elkaar versterken. We werken aan veilige buurten en dorpen, waar mensen naar elkaar omzien en waar iedereen zichzelf kan zijn. Dat betekent ook dat we elkaar ruimte geven en respecteren, zodat iedereen de vrijheid heeft om te zijn wie die wil zijn. Geweld, seksueel

grensoverschrijdend gedrag, femicide en dierenmishandeling worden stevig aangepakt en horen niet thuis in onze gemeente. Samen met inwoners, maatschappelijke organisaties, politie en andere partners werken we aan een veilige, sociale en weerbare samenleving. Acties • Veilige wijken, buurten en dorpen zijn voor ons het uitgangspunt. Daar werken we elke dag aan, samen met bewoners, (zorg)organisaties en politie. Dat vraagt om een brede aanpak, waarin we problemen vroeg signaleren en gericht ingrijpen waar dat nodig is. Onderdeel hiervan is een stratenaanpak: op plekken waar de druk hoog is, werken we nauw en zichtbaar samen om overlast en onveiligheid terug te dringen en het vertrouwen in de buurt te herstellen. Hierbij zetten we ook Preventie met Gezag in om te voorkomen dat jongeren in de criminaliteit belanden. We werken gericht volgens deze brede aanpak in de noordelijke wijken van Groningen, en waar nodig ook elders. Buurtcoaches en sociaalpsychiatrisch verpleegkundigen (SPV-ers) spelen in deze aanpak een sleutelrol. • Voor dak- en thuisloze inwoners zetten we in op een mensgerichte aanpak, waarbij professionals actief contact zoeken met inwoners en zorgen voor begeleiding en toeleiding naar wonen, zorg en ondersteuning. Daarbij werken we samen met onder meer straatcoaches en SPV-ers, zodat we mensen bereiken die anders buiten beeld blijven.

• In het Gele Loper-gebied zijn de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet om de veiligheid te vergroten, en dat werkt. We willen nog meer plekken waar mensen zich veilig voelen. Daarom zetten we een slagvaardig team op dat snel kan handelen, flexibel inzetbaar is en knelpunten doorbreekt. Dit team bestaat uit professionals

27

Wethouder Wethouder Jeugd, Zorg en Veiligheid, en Energie

Coalitieakkoord 2026-2030

Manouska Molema Welke zinnen uit het gedicht van de Stadsdichter inspireren jou?

Welk boek zou iedereen moeten lezen? Carlos Ruiz Zafon: De schaduw van de wind, totaal 4 boeken over het Kerkhof der vergeten boeken. Fantastische boeken omdat het gaat over de betekenis van het leven van mensen, de overtuiging dat boeken levens kunnen veranderen en dat alles met alles samenhangt.

Wat was je eerste bijbaan? Weekendhulp bij Zeeman

Welke gebeurtenis heeft jouw kijk op de wereld veranderd? De verkiezing van Trump als president van Amerika; door de schokkende confrontatie met onze afhankelijkheid en de enorme impact die zijn keuzes hebben op mensen over de hele wereld.

Manouska Welk voorwerp betekent veel voor jou en waarom?

Dit voorwerp is een kleine herinnering aan het doorbrengen van een fijne tijd met mijn gezin.

uit de domeinen zorg, sociaal, veiligheid en ruimtelijke ontwikkeling, zodat we vraagstukken in samenhang kunnen aanpakken. Ook straatcoaches en SPV-ers betrekken we hierbij. De focus van dit team ligt op de binnenstad, waar de meeste veiligheidsvraagstukken samenkomen, maar het team kan ook in de wijken en dorpen worden ingezet als de situatie daarom vraagt. • Om de veiligheid te vergroten zetten we, waar het helpt, tijdelijk cameratoezicht in als onderdeel van een pakket aan maatregelen. We richten het proces zo in dat de bevoegdheid bij de gemeenteraad blijft en deze snel kan besluiten wanneer de situatie daarom vraagt. We monitoren of dit goed werkt en evalueren vervolgens om te kijken of aanpassingen nodig zijn. • Veiligheid zit niet alleen in toezicht en handhaving; soms helpen juist aanpassingen in de openbare ruimte om gedrag te sturen en te verbeteren. Ons eigen ontwikkelbedrijf kan daarin een belangrijke rol spelen. Door panden op te kopen die nu een negatieve invloed hebben op een buurt, kunnen we ruimte creëren voor ontmoeting en andere sociale functies. Zo maken we buurten niet alleen veiliger, maar ook prettiger om in te leven. • We breiden de capaciteit van boa’s uit, zodat zij zichtbaar aanwezig zijn in wijken, buurten én de binnenstad en actief bijdragen aan een veilige en leefbare omgeving.

• Extreme hitte raakt vooral ouderen en kwetsbare inwoners in slecht gekoelde woningen. Daarom zorgen we voor toegankelijke, koele plekken in de wijk waar mensen terechtkunnen voor verkoeling en rust. Zo maken we onze gemeente veiliger en beter bestand tegen klimaatverandering.

Veiligheid voor iedereen Een veilige samenleving betekent dat mensen zichzelf kunnen zijn en zonder angst gebruik kunnen maken van de openbare ruimte. We staan pal achter de bescherming van mensenrechten en vrijheden zoals vastgelegd in internationale verdragen. Het recht op demonstreren is een essentieel onderdeel van de democratische rechtstaat. Het is belangrijk dat de gemeente actief werkt aan een omgeving waarin veiligheid, inclusie en sociale verbondenheid centraal staan. Het aanpakken van huiselijk geweld en partnergeweld vraagt om blijvende en gerichte inzet. Vrouwen en kinderen zijn hierin nog te vaak slachtoffer, met soms femicide als meest tragische uitkomst. Acties • We zetten ons in voor de sociale veiligheid van vrouwen en andere groepen, waaronder de queer community. Dat doen we op meerdere fronten tegelijk. We maken werk van een openbare ruimte die veilig en inclusief is. Dat begint bij het ontwerp: goed zicht, voldoende ogen op de weg vanuit woningen en logische routes. We passen dit toe in bestaande wijken én bij nieuwe ontwikkelingen. • Bij sociale veiligheid gaat het ook om beheer, handhaving en de manier waarop we samen omgaan met elkaar. We betrekken inwoners actief hierbij. We stimuleren praktische oplossingen die hierbij helpen. Bijvoorbeeld door het samen fietsen te faciliteren, zodat mensen ’s avonds en ’s nachts veiliger thuiskomen.

29

Sociaal

2

• We maken werk van een stevige aanpak van huiselijk geweld met vroegsignalering, goede ondersteuning en samenwerking in de keten. Ook vergroten we de aandacht voor dit probleem. De aanpak van onveiligheid in huiselijke situaties vraagt om concrete maatregelen. Met de opening van Filomena in Groningen is hier een belangrijke stap in gezet. Dit laagdrempelige steunpunt biedt vrouwen die te maken hebben met geweld, stalking of intieme terreur direct toegang tot hulp en bescherming. Juist door eerder in te grijpen en ketenpartners samen te brengen, kunnen we escalatie voorkomen en femicide tegengaan. Hier maken we geld voor vrij. Om te zorgen dat Filomena structureel geld krijgt lobbyen we hiervoor bij het Rijk. • Bij huiselijk geweld en partnergeweld blijven we ook werken met de daderaanpak. Deze aanpak richt zich op het doorbreken van geweld door plegers te begrenzen en te begeleiden naar gedragsverandering, zodat herhaling wordt voorkomen en de veiligheid langdurig wordt vergroot.

Ondermijning en criminaliteit De aanpak van ondermijnende criminaliteit blijft de komende jaren onverminderd belangrijk. De afgelopen jaren zijn hierin belangrijke stappen gezet, onder meer door intensievere samenwerking tussen gemeente, politie, ondernemers en maatschappelijke partners. Verschillende signalen, waaronder de cijfers uit het rioolwateronderzoek, laten zien dat het drugsgebruik hoog is en drugsgerelateerde criminaliteit nog altijd een hardnekkig probleem vormt.