Bijlage 1 Voortgangsrapportage FET.pdf

Voortgangsrapportage FET Per Q2 2026

Inhoud Inleiding .................................................................................................................................3 1.

Middelen Fonds Energietransitie .....................................................................................4

2.

Inzet van de middelen .....................................................................................................5 2.1 Wijkaanpak Noord-oost met deels VHF ........................................................................5 2.2 Leningen & zekerstelling wijkaanpak ...........................................................................6 2.3 Energiearmoede ............................................................................................................6 2.4 ISDE voorfinancieren ...................................................................................................8 2.5 Procesgeld Nij begun maatregel 29 ...............................................................................8

3.

Welke uitwerkingen komen nog? ....................................................................................9 3.1 Nationaal Isolatieprogramma (NIP)...............................................................................9 3.2 Nij begun achterstallig onderhoud maatregel 29 ............................................................9 3.3 VvE vangnet .................................................................................................................9 3.4 Zekerstellingen VvE’s................................................................................................. 10

4.

Voorstel wijzigingen ..................................................................................................... 11

5.

Hoe verder? .................................................................................................................. 12

2

Inleiding Met deze bijlage informeren wij u over de jaarlijkse financiële voortgang en inzet van het Fonds Energietransitie (FET) per Q1 van 2026. Het FET bundelt verschillende middelen om de energietransitie in de gemeente Groningen te bevorderen. In deze voortgang gaan wij in op de stand van zaken van de beschikbare middelen, de hoofdlijnen van de inzet en de belangrijkste externe ontwikkelingen die van invloed zijn op het fonds. In onderstaand figuur laten wij de inkomsten en instrumenten van het FET zien.

Figuur 1: Fonds Energietransitie

3

1. Middelen Fonds Energietransitie Het grootste deel van het FET bestaat uit geoormerkte middelen vanuit het Rijk, waaronder het Volkshuisvestingsfonds (VHF, met een gemeentelijke medefinanciering van 30%) de Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie (SpUK LAI) vanuit het Nationaal Isolatieprogramma (NIP), middelen ter bestrijding van Energiearmoede en middelen uit het programma Nij Begun (maatregel 29: procesgelden en middelen voor achterstallig onderhoud). Deze middelen kennen specifieke bestedingsdoelen en termijnen. Daarnaast heeft u in 2022 € 2 miljoen aan eigen middelen beschikbaar gesteld voor het Fonds Energietransitie. In 2025 is besloten deze inzet te wijzigen. € 1,5 miljoen wordt risicodekkend ingezet om € 7,5 miljoen aan krediet aan te trekken, dat wordt verstrekt in de vorm van verduurzamingsleningen. Daarnaast wordt € 0,5 miljoen ingezet voor zekerstellingen en voorfinancieringen. Verder wil de gemeente duurzame energie opwekken. Deze projecten leveren verschillende geldstromen op die ten goede komen aan de algemene middelen van de gemeente. Het gaat hierbij onder meer om opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting (OZB), borgstellingsprovisies die worden ontvangen voor afgegeven garanties en, op termijn, dividend uit deelnemingen waar energieprojecten uitgevoerd worden.

Op basis van besluitvorming door de gemeenteraad kunnen (delen van) deze middelen vervolgens worden toegevoegd aan het FET. Voorbeelden van projecten zijn Energielandschap Meerstad‑Noord (realisatie verwacht: 2028-2030) Windpark Roodehaan (in ontwikkeling) en Westpoort‑Noord (verkennende fase).

4

2. Inzet van de middelen 2.1 Wijkaanpak Noord-oost met deels VHF De middelen van het Volkshuisvestingsfonds uit 2021 en 2024 zijn aangevraagd voor de wijken Paddepoel, Selwerd en Vinkhuizen. Volgens onze aanvragen bedraagt de gemeentelijke bijdrage 30% en de middelen moeten ingezet worden als subsidies voor verduurzaming aan eigenaar-bewoners en, gedeeltelijk, herinrichting van de openbare ruimte. Binnen de wijkaanpak ontvangen eigenaar‑bewoners in aanvulling op de isolatiesubsidie Nij Begun een subsidie vanuit het VHF. Particuliere verhuurders komen niet in aanmerking voor VHF-middelen, maar worden binnen de wijkaanpak benaderd en ondersteund en kunnen gebruikmaken van maatregel 29 binnen Nij Begun. Tabel 1: Aantallen eigenaar-bewoners wijkaanpak VHF tot Q1 2026 Eigenaar-bewoners

Benaderd 51 52

Intentieverkl aringen 41 44

Offertes uitgebracht 35 42

Werkzaamheden begonnen /gepland 33 38

Werkzaamheden opgeleverd 33 in 2024 38 in 2025

Selwerd-Oost Vinkhuizen Noordoost fase 1 Vinkhuizen Noordoost fase 2 Paddepoel West fase 1 Paddepoel West fase 2 Paddepoel West fase 3 VvE Aquamarijn VvE Watermanflat Totaal

62

51

49

43

43 in 2025

66 59 29 n.v.t. n.v.t.

51 35 14 n.v.t. n.v.t.

49 32 12 20 48 287

36 18 7 In besluitvorming In besluitvorming 175

10 in 2026 124

In tabel 1 is de voortgang van de wijkaanpak weergegeven m.b.t. eigenaar-bewoners. In de eerste twee clusters in Selwerd en Vinkhuizen zijn 114 woningen verduurzaamd, hierbij is ongeveer € 1,8 miljoen uitgegeven. Voor deze projecten was maatregel 29 van Nij Begun nog niet beschikbaar. Met de invoering van Nij Begun is de gemeentelijke aanpak aangepast en wordt vanaf Paddepoel West het VHF aanvullend ingezet op susbidie Nij Begun. De deelname ligt hier lager dan in eerdere wijken, onder meer door hogere investeringskosten, zoals noodzakelijke vervanging van kozijnen en verplichte ventilatiemaatregelen. In eerdere clusters werd ventilatie vaak door keuze van bewoners niet toegepast. Door deze nu verplicht te stellen, voorkomen we schimmelproblemen en borgen we de kwaliteit. De voortgang bij particuliere verhuurders, die geen aanvulling krijgen vanuit VHF, is tot nu toe beperkt. In Vinkhuizen hebben 4 van de 46 verhuurders deelgenomen aan de wijkaanpak, ondanks dat maatregel 29 van Nij Begun destijds nog niet opengesteld was. In Paddepoel was deelname voor particuliere verhuurders niet mogelijk, doordat de samenwerkende aannemers niet voldeden aan de voorwaarden van Nij Begun. 15 van de 55 verhuurders hebben wel een isolatieplan ontvangen en kunnen zelfstandig isoleren en ventileren. Op basis van de opgedane ervaringen zetten wij in op doorontwikkeling van de aanpak.

In 2025 is de samenwerking met twee aannemers aanbesteed om meer voorspelbaarheid in planning en uitvoering te realiseren en het tempo te verhogen. Omdat maatregel 29 van Nij Begun is ingericht op individuele aanvragen en onze aanpak projectmatig is, werken wij samen met Nij Begun aan een betere aansluiting tussen beide werkwijzen. In samenhang hiermee worden de VHF‑voorwaarden aangepast en te zijner tijd ter besluitvorming aan het college voorgelegd. 5

2.2 Leningen & zekerstelling wijkaanpak U heeft regelingen voor het verstrekken van verduurzamingsleningen vastgesteld. De leningen zijn bedoeld als aanvullend vangnet voor situaties waarin landelijke regelingen, zoals het Nationaal Warmtefonds, niet toereikend zijn. Hiermee kunnen wij bewoners altijd een financieringsroute bieden in de uitvoering van de wijk- en doelgroepaanpak. Tot nu hebben wij twee leningen verstrekt, is één aanvraag in behandeling en zijn er twee potentiële aanvragen in beeld. De verstrekte leningen betreffen een doe‑het‑zelver (€ 10.000) en een bewoner van een woonboot (€ 50.000). In beide gevallen bood het Nationaal Warmtefonds geen passende financiering. Daarnaast loopt een maatwerkaanvraag van € 8.500 vanuit een VHF‑project, omdat het benodigde bedrag ook hier niet volledig geleend kon worden vanuit het Warmtefonds. Voor deze aanvraag is een gemeentelijke zekerstelling (een van de financiële instrumenten vanuit het FET) afgegeven, omdat de bewoner de offerte al moest ondertekenen om mee te doen met de wijkaanpak. Binnen de doelgroepaanpak wordt rekening gehouden met twee aanvullende aanvragen waarbij achterstallig onderhoud een rol speelt. Om u een compleet beeld te schetsen, vragen we ook altijd gegevens bij het Nationaal Warmtefonds op.

Hieruit blijkt, dat zij in 2025 en het eerste kwartaal van 2026 in totaal 302 leningen heeft verstrekt in de gemeente Groningen met een hoofdsom van ongeveer 4 miljoen. Aan deze leningen zijn geen gemeentelijke middelen verbonden. Met het oog op de toekomst volgen wij de inzet van de leningen nauwgezet. In de huidige fase is het gebruik nog beperkt, omdat rijksregelingen veelal toereikend zijn en vooral voorbereidende projecten lopen. Of dat zo blijft, is per heden nog niet goed in te schatten. De leningen blijven echter sowieso van belang om de financiering binnen wijk‑ en doelgroepenaanpakken te kunnen borgen. Naarmate de projecten van maatregel 29 binnen Nij Begun opschaalt, wordt de behoefte duidelijker. Op basis hiervan informeren wij u en doen wij, waar nodig, voorstellen voor bijsturing. Indien middelen structureel onbenut blijven, leggen wij u een voorstel voor alternatieve inzet voor.

2.3 Energiearmoede De Specifieke Uitkering Aanpak Energiearmoede (SPUK Energiearmoede) is bedoeld om de energielasten van huishoudens in (risico op) energiearmoede snel en duurzaam te verlagen. De bestedingsperiode van de middelen loopt tot 31 december 2027. Inzetten van energiecoaches en energieadviseurs Energieadvies Duurzaam Groningen In 2025 hebben de coach en de adviseurs bij respectievelijk 212 en 762 woningen energiehulp geboden en in het eerste kwartaal van 2026 zet dit voort met 34 bezoeken van de coach en 123 van de adviseurs. Zij helpen bewoners in coaching en advies over zowel grote- en kleine maatregelen maar hebben ook een signalerende functie richting het sociaal domein. De adviseurs van Duurzaam Groningen hebben eveneens een actieve rol bij de isolatieprojecten in de wijk.

6

FIXbrigade en Energiebank In 2025 en 2026 is vanuit het Energieprogramma en het Programma Wijkvernieuwing en Wijkontwikkeling (PWW) opnieuw subsidie verstrekt aan de FIXbrigade. Samen met studenten van het Alfacollege zijn huizen voorzien van isolerende folie, kieren gedicht en bewoners geholpen bij het verlagen van de energierekening. In 2025 zijn 472 woningen geFIXt, en 197 woningen in het eerste kwartaal van 2026. Vanaf 2026 is de nieuwe stichting Energiebank Groningen opgericht waarmee ook de focus wordt gelegd op sociale energie coaching. Alle bewoners in de gemeente Groningen kunnen een bezoek van de FIXbrigade aanvragen maar gericht wordt vooral op de doelgroep lage inkomens waarbij het grootste deel van de inwoners in een corporatiewoning woont. Ook studentenwoningen kunnen geholpen worden door de FIXbrigade. In 2025 heeft de FIXbrigade 18 studentehuizen en in 2026 t/m Q1 47 studentenhuizen voorzien van kleine isolerende maatregelen. Waterzijdig inregelen cv-installaties Bij waterzijdig inregelen wordt de cv-installatie zo afgesteld dat het warme water gelijkmatig over alle radiatoren wordt verdeeld. Hiermee kan een besparing tot 15% op de energierekening worden behaald.

Deze dienst wordt aangeboden aan zowel woningeigenaren als huurders: - Woningeigenaren De cv-dokter wordt via Duurzaam Groningen aangeboden voor eigenaar-bewoners met een WOZ-waarde tot max €450.000,- (2025) en €470.000 (2026). De eerste aanvraag kwam binnen op 10 februari 2025 en inmiddels hebben 550 woningeigenaren een bezoek gehad (tot april 2026). De werkzaamheden worden uitgevoerd door één coördinerend cvdokter en twee uitvoerende cv-dokters. We bereiken bewoners via de nieuwsbrieven en vanuit Energieadviseurs. - Huurders Voor deze doelgroep werken we samen met de woningcorporaties. De corporaties kunnen subsidie aanvragen voor het waterzijdig inregelen van hun woningen. Vanuit het budget Energiearmoede is in totaal € 750.000 euro beschikbaar gesteld. Dit wordt naar rato van bezit per corporatie ter beschikking gesteld voor het versnellen van het waterzijdig inregelen van in totaal 750 corporatiewoningen. Isoleren van de woning In 2025 is de pilot ‘Specifieke adressen’ verder uitgevoerd. Aan deze pilot doen 25 eigenaarbewoners die op een peilmoment energietoeslag hebben ontvangen en voldeden aan enkele voorwaarden zoals inkomen en grondgebonden woning. Bij 11 woningen is de woning zoveel mogelijk verduurzaamd tot aan isolatiestandaard. Bij 9 woningeigenaren plaats vinden nog keukentafelgesprekken plaats en wordt binnenkort overgegaan tot opdrachtverlening.

Met SNN en de eigenaren is afgesproken dat de maatregelen deels verhaald kunnen worden uit de subsidieregeling isolatieaanpak Nij Begun. 5 woningen doen niet meer mee door verhuizing, geen passende maatregelen of persoonlijke omstandigheden. Het vervangen van energieslurpend witgoed In oktober 2023 is in samenwerking met de Stadjerspas gestart met de vervanging van energieslurpende koelkasten door energiezuinige koelkasten via een kadokaartenactie. Het project is afgerond op 1 juni 2025. Er zijn 3400 inwoners geholpen met een energiezuinige koelkast. In totaal is voor € 1.658.613,32 aan kadokaarten verzilverd.

7

TNE-datapilot – VNG Ongeveer 2200 inwoners van de gemeente Groningen hebben bij het aanvragen van het Noodfonds Energie aangegeven meer informatie van de gemeente Groningen te willen ontvangen of hulp te krijgen bij het verlagen van de energierekening. De samenwerking is gezocht met onder meer WIJ-Groningen, Humanitas, Kansrijk Groningen en FIXbrigade Groningen. De bewoners worden benaderd en uitgenodigd om een afspraak te making voor een inventarisatie. Dit project is in uitvoering.

2.4 ISDE voorfinancieren De werkwijze voor voorfinanciering van de ISDE is vorig jaar besloten. In de vorige rapportage is aangegeven dat voorfinanciering zou plaatsvinden binnen het VHF-project in Vinkhuizen en voor Selwerd-Zuid. In de praktijk bleek voorfinanciering binnen het VHF-project niet nodig en is de aansluiting van Selwerd-Zuid uitgesteld. Voor toekomstige warmtenetaansluitingen, waaronder Selwerd-Zuid en Vinkhuizen, wordt de ISDE voor eigenaar-bewoners voorgeschoten.

2.5 Procesgeld Nij begun maatregel 29 De procesgelden (ontvangen vanaf 2024) worden ingezet voor personele inzet en voor communicatie richting bewoners. In 2024 en 2025 is ongeveer 1,28 miljoen besteed. Het restant van circa € 270.000 wordt in 2026 ingezet.

8

3. Welke uitwerkingen komen nog? 3.1 Nationaal Isolatieprogramma (NIP) De NIP-middelen (tranches 2022–2024) zijn nog niet besteed in afwachting van landelijke ontwikkelingen rond Nij Begun. Nu hier meer duidelijkheid over is, volgt de nadere uitwerking later dit jaar. Het Rijk stelt als voorwaarde dat deze middelen worden ingezet voor energiebesparende isolatiemaatregelen bij slecht geïsoleerde woningen, aangevuld met ondersteuning en ontzorging van eigenaar-bewoners en gemengde VvE’s, inclusief gemeentelijke uitvoeringskosten. Een deel van de middelen is aangevraagd voor doe-het-zelfmaatregelen. De ideeën voor de uitwerking richt zich op het activeren en ondersteunen van inwoners en specifieke doelgroepen (onder andere energielabels, financieel advies en VvE’s), het stimuleren van biobased isolatie en aanvullende subsidie voor huishoudens met een laag inkomen. Voor dit laatste trekken wij samen op met andere gemeenten die een vergelijkbare behoefte hebben.

3.2 Nij begun achterstallig onderhoud maatregel 29 Via Nij Begun zijn vanaf 2025 middelen beschikbaar gesteld voor het aanpakken van belemmerend achterstallig onderhoud. Het Rijk heeft hiervoor richtlijnen meegegeven, die bepalen o.a. dat de middelen kunnen worden ingezet wanneer achterstallig onderhoud isolatiewerkzaamheden belemmeren bij huishoudens met een lager inkomen. Wij werken momenteel aan de nadere uitwerking van de inzet van deze middelen, zodat deze aansluit op alle bestaande wijk- en doelgroep aanpakken.

3.3 VvE vangnet Vorig jaar is door u budget beschikbaar gesteld voor een lokale VvE vangnet om de verhoogde VvE-bijdrage als gevolg van verduurzaming op te vangen. Het vangnet is nog niet uitgewerkt in verband met de grote ontwikkelingen op dit vlak. Een belangrijke ontwikkeling is dat eigenaar-bewoners in een VvE met een inkomen tot 140% van het sociaal minimum een eenmalige subsidie kunnen aanvragen via maatregel 29 van Nij Begun. Wij onderzoeken momenteel of deze ondersteuning ook maandelijks kan worden uitgekeerd, omdat het om eenmalige bedragen tot maximaal 20.000 euro kan gaan. Daarnaast is de landelijke VvE Ledenlening beschikbaar gekomen voor eigenaar-bewoners met een inkomen tot 150% van het sociaal minimum. Deze lening is bedoeld om de verhoogde VvE-bijdrage te financieren. Onderzoek van het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) in 2025, uitgevoerd in onder meer De Wijert-Noord, laat zien dat deze ledenlening helpt, maar onvoldoende is om langdurige woonzekerheid te bieden voor bepaalde groepen. Als oplossing voor deze problematiek wordt voorgesteld om de eigen verzilverlening (een van de drie eigen gemeentelijke leningen) voor het betalen van een eenmalige VvE-bijdrage in te kunnen zetten. Daarnaast wordt samen met de andere gemeentes en het Rijk onderzocht of aanvullende financiering op basis van overwaarde maandelijks mogelijk is.

Verder worden mogelijkheden onderzocht voor een lokaal vangnet gericht op eigenaar-bewoners in een VvE met energiearmoede, voor wie de hogere VvE-bijdrage niet wordt gecompenseerd door lagere energielasten.

9

3.4 Zekerstellingen VvE’s In 2025 heeft u besloten om aan VvE's zekerstellingen te bieden, als voorfinanciering op de SPOR-subsidie. De Subsidieregeling procesondersteuning opschaling renovatieprojecten (SPOR) ondersteunt o.a. VvE’s bij het organiseren en voorbereiden van verduurzaming in samenwerkingsverband. Als kosten die door de VvE’s van tevoren gemaakt moeten worden achteraf niet (volledig) via de subsidieregeling worden vergoed, worden zij gecompenseerd vanuit gemeentelijke middelen. De beoogde structurele regeling voor VvE’s wordt echter niet verder ontwikkeld, omdat het landelijke subsidiebudget SPOR is overschreden en er geen aanvullend budget beschikbaar komt. In de Proeftuin Aardgasvrije Wijk (PAW) in de Wijert‑Noord zijn vanuit PAW‑middelen zekerstellingen aan VvE’s geboden voor andere onderzoeken buiten de SPOR om. Vanuit de landelijke SVVE‑regeling, Subsidieregeling verduurzaming voor verenigingen van eigenaars, is subsidie beschikbaar voor een deel van de benodigde onderzoeken. Voor andere, eveneens noodzakelijke onderzoeken bij VvE’s is geen subsidie beschikbaar. Deze financiële onzekerheid bij onderzoeken waarvoor geen subsidie beschikbaar is maakt dat VvE’s vaak terughoudend zijn om hiermee te starten zolang niet duidelijk is of de beoogde maatregelen daadwerkelijk kunnen worden uitgevoerd.

Door de zekerstellingen in de Wijert heeft er mede toe geleid dat alle 17 VvE’s in het PAW‑gebied vergevorderd zijn in het nemen van verduurzamingsmaatregelen. We onderzoeken of deze aanpak ook op andere plekken in de gemeente toepasbaar is.

10

4. Voorstel wijzigingen Er worden drie voorstellen gedaan om de verduurzamingsleningen op onderdelen te wijzigen. Ten eerste wordt de regeling voor woonboten aangepast. In afstemming met SVn is gebleken dat leningen voor woonboten uitsluitend als persoonlijke lening kunnen worden verstrekt en niet hypothecair. De huidige bepaling is daardoor niet uitvoerbaar. Met deze wijziging wordt de regeling in lijn gebracht met de uitvoeringspraktijk van SVn zodat inwoners precies weten wat ze wel en niet kunnen verwachten. Ten tweede wordt de omschrijving van maatregelen bij de Maatwerklening aangescherpt. De eerdere formulering bevatte een brede opsomming van maatregelen die was afgeleid van andere leenproducten en daardoor verwachtingen kon wekken die niet passen binnen de productvoorwaarden van de Maatwerklening. Door de maatregelen te beperken tot noodzakelijke investeringen ten behoeve van verduurzaming binnen een collectieve aanpak, sluit de regeling beter aan bij de uitvoeringsmogelijkheden van SVn en worden eventuele teleurstellingen bij inwoners voorkomen. Ten derde wordt voorgesteld om de Verzilverlening uit te breiden met de mogelijkheid om een verhoging van de VvE‑bijdrage als gevolg van verduurzamingsmaatregelen te financieren. Deze uitbreiding is uitsluitend van toepassing binnen de Verzilverlening en sluit aan bij de voorwaarden en uitvoeringsmogelijkheden van SVn.

11

5. Hoe verder? Het Fonds Energietransitie bestaat grotendeels uit geoormerkte rijksmiddelen met specifieke voorwaarden en termijnen. De beschikbare eigen middelen zijn beperkt en worden vooral ingezet als aanvullend vangnet. Dit betekent dat scherpe keuzes nodig blijven bij de inzet van het fonds. Tegelijkertijd zijn de landelijke kaders voortdurend in ontwikkeling. De lokale inzet moet hierop blijven aansluiten, wat vraagt om voortdurende afstemming, monitoring en bijsturing. De uitvoering van maatregel 29 binnen Nij Begun bevindt zich nog in de opstartfase en een brede motiveringscampagne is nog niet gestart. De grotere uitvoeringsstroom wordt in de komende jaren verwacht. Wij volgen deze ontwikkeling nauwgezet en brengen in beeld waar eventuele knelpunten ontstaan. In komende jaarlijkse rapportages blijven wij u informeren over de voortgang en de inzet van het fonds en doen wij, waar nodig, nieuwe voorstellen.

12