Actualisatie investeringskrediet Reitdiepswaard 2026.pdf

Raadsvoorstel

Onderwerp

Actualisatie investeringskrediet Reitdiepswaard 2026

Telnr.

14 050

Registratienummer Classificatie

Bijlagen 1 (geheim)

115207-2026 Openbaar

Portefeuillehouder

Van Niejenhuis

Langetermijn agenda (LTA) Raad

LTA ja: LTA nee:

Geheim

Vertrouwelijk (bij gebruik van persoonsgegevens)

Maand Jaar Niet op LTA

Voorgesteld raadsbesluit

De raad besluit: I. de herziene investeringsbegroting 2026-Transformatie Reitdiepswaard vast te stellen en de totale kosten te bepalen op € 20.900.000,-- op eindwaarde conform de onderbouwing in de bijlage “Herziene investeringsbegroting 2026-Transformatie Reitdiepswaard”; II. deze kosten te dekken uit: a. € 15.841.000,-- bijdragen derden en deze in mindering te brengen op het te activeren bedrag; b. de kapitaallasten behorende bij het te activeren bedrag van € 5.059.000,-- te dekken uit de structurele intensiveringsmiddelen Wonen; III. tot het verder aanpakken van de openbare ruimte horende bij Reitdiepswaard als gevolg van de woningbouwontwikkelingen en hier voor de jaren t/m 2027 aanvullend uitvoeringskrediet van € 1.373.000,-- beschikbaar te stellen waarmee het totaalkrediet op € 10.309.000,-- komt; IV. voor de uitvoering van het facilitair grondbeleid Reitdiepzone een aanvullend budget beschikbaar te stellen (bovenop het in 2019 beschikbaar gestelde budget van € 950.000,--) van € 2.150.000,-waarmee het totale beschikbare budget op € 3.100.000,-- uitkomt, de dekking hiervan komt voor € 500.000,-- uit het programma Wonen, het resterende bedrag van € 2.600.000,-- wordt gedekt uit bijdragen derden; V. de gemeentebegroting 2026 op deelprogrammaniveau overeenkomstig te wijzigen;

Samenvatting

In de Reitdiepswaard, het gebied tussen het Reitdiep en de Friesestraatweg, vindt een transformatie plaats van bedrijvenlocatie naar woonfunctie. Voor de nieuwe en toekomstige bewoners van dit gebied is het van belang dat er een aangename woon- en leefomgeving ontstaat. In dat kader werken we al aan de herinrichting van de Friesestraatweg tot een woonstraat. Daarnaast stellen we nu voor om een drietal groengebieden binnen de Reitdiepswaard te realiseren. Door de aanleg van deze gebieden ontstaat er voor de (toekomstige) bewoners meer en aantrekkelijkere verblijfsruimte. Voor de aanpak van de Friesestraatweg is eerder in 2020 en 2023 een krediet beschikbaar gesteld door de raad. Dit krediet dient geactualiseerd te worden voor de periode t/m 2027. Daarnaast vragen de extra maatregelen voor de groengebieden om een aanvulling van het bestaande krediet. Met bijgaand raadsvoorstel wordt aanvullend krediet aangevraagd voor verdere uitvoering van de herinrichting van de Friesestraatweg en de realisatie van de extra maatregelen. De bijgevoegde geheime notitie geeft inzicht in de onderbouwing van het benodigde aanvullende krediet én biedt inzicht in de voorgestelde dekking ervan.

B&W-besluit d.d.: 12-05-2026

Aanleiding en doel

De Reitdiepswaard betreft het gebied tussen het Reitdiep, de westelijke en noordelijke ringweg en het spoor aan de zuidzijde. Binnen de Reitdiepswaard is de transformatie van bedrijvigheid naar wonen inmiddels ruim 10 jaar gaande. Zo zijn op de zogenaamde locaties Woldring, Brivec, Crossroads en inmiddels ook The Yard in de afgelopen jaren woningbouwprojecten gerealiseerd. Daarnaast zijn de plannen voor twee andere ontwikkellocaties (JaHo en Portland) voorbereid en vastgesteld en werken we samen met de betrokken marktpartijen de plannen voor de Baxbier, Bo-rent en Bouwselect locatie (Friesestraatweg 185 – 201) verder uit. Met deze ontwikkelingen dragen we bij aan de woningbouwbehoefte van de stad. Gekoppeld aan het transformeren van deze locaties naar de woonfunctie dient er een aangename woon- en leefomgeving te ontstaan. We zijn daarom al begonnen met het herinrichten van de Friesestraatweg en de aangrenzende openbare ruimte tot een woonstraat. Concreet betekent dit dat het wegprofiel van de Friesestraatweg wordt versmald van zeven meter naar vijf meter breed. Daarbij worden tevens de nodige aanpassingen aan ondergrondse en bovengrondse infrastructuur gedaan en groenvakken aangebracht.

Nu de eerste bewoners alweer enkele jaren in het gebied wonen, zien we dat de omvang en kwaliteit van de openbare ruimte rondom de woningbouwontwikkeling enigszins achterblijft. We zien daarom reden en aanleiding voor het realiseren van meer openbaar verblijfsgebied in de directe omgeving. Eén van deze gebieden is al aangewezen in de Structuurvisie Reitdiepzone (2022). Dit is het zogenaamde groene middengebied van de ontwikkellocaties Baxbier, Borent en Bouwselect. Aanvullend daarop stellen we voor om ook aan de noord- en zuidzijde groene verblijfsgebieden aan te leggen. Op voorgaande afbeelding zijn de ontwikkellocaties en beoogde groengebieden weergegeven.

2

Noordelijk is ruimte en mogelijkheid voor een groengebied met (sport)veldje om bewegen en ontmoeten te stimuleren. Aan de zuidzijde van de Reitdiepswaard liggen mogelijkheden op de locatie Friesestraatweg 137A. Eerder was hier woningbouw voorzien. Door een aantal obstakels en beperkingen rondom deze kavel is woningbouwontwikkeling hier op korte termijn echter niet haalbaar. Mede naar aanleiding daarvan heeft een groep omwonenden een plan gemaakt om het gebied al dan niet tijdelijk een groene invulling en functie te geven. Vanwege een aantal omstandigheden, waaronder vervuiling in de ondergrond, is volledige uitvoering van dat plan niet mogelijk en zijn een aantal aanpassingen noodzakelijk. We zijn daarover in gesprek met de omwonenden. Het doel is om dit terrein in ieder geval voor de middellange termijn als openbaar toegankelijk groengebied in te richten. Daarmee voegen we niet alleen meer openbare (verblijfs)ruimte toe rondom de woningbouwontwikkelingen in de Reitdiepswaard, ook wordt de openbare wandelverbinding langs het Reitdiep doorgetrokken in zuidelijke richting. Voor de transformatie van de Reitdiepswaard tot woongebied, waarbij inbegrepen de herinrichting van de Friesestraatweg heeft uw raad middels eerdere besluiten uitvoeringskrediet beschikbaar gesteld.

Op 23 april 2023 (agendapunt 5g) is het uitvoeringskrediet voor de laatste keer geactualiseerd en in totaal vastgesteld op € 8.936.000,-. Gezien de laatste ontwikkelingen waaronder de vraag naar een aangename woon- en leefomgeving en daarmee samenhangend de scopeuitbreiding van het project, is dit het moment om de investeringsbegroting te herijken en voor te leggen aan de raad. Voorheen had dit uitvoeringskrediet de titel ‘herinrichting Friesestraatweg’. Vanwege de scope uitbreidingen omvat het project inmiddels meer dan de Friesestraatweg en is de naam van het krediet gewijzigd in ‘transformatie Reitdiepswaard’.

Kader

Herontwikkeling van de (voormalige) bedrijfslocaties aan de Friesestraatweg tot het nieuwe woongebied Reitdiepswaard past volledig binnen koers van de Omgevingsvisie ‘Levende ruimte’ (2021) en diens voorloper ‘The next city’ (2018). De transformatie tot de Reitdiepswaard betreft een concrete invulling van de ambities voor (het blijven van) een compacte stad en het groeien en verdichten binnen aangewezen ontwikkelzones. Ook de concrete voorstellen voor meer maatregelen en investeringen in de openbare ruimte is in lijn met deze visies, waarin is benoemd dat verdichten hoort samen te gaan met een verbetering van de leefkwaliteit. De herontwikkeling Reitdiepswaard draagt daarnaast concreet bij aan de woningbouwdoelen uit het recent vastgestelde volkshuisvestingplan “Bouwen aan Gronings woongeluk” (2025) en de Structuurvisie Reitdiepzone (2022). Onderhavige financiële actualisatie komt voor uit de kaders van de gemeentelijke financiële verordening (2024). De bijlage (Herziene Investeringsbegroting 2026 Transformatie Reitdiepswaard) is op grond van artikel 87 Gemeentewet geheim verklaard en deze wordt op grond van artikel 88 lid 2 Gemeentewet juncto art. 5.1 lid 2 Woo onder oplegging van geheimhouding aan de raad verstrekt. We doen dit omdat er in de bijlage bedrijfseconomische gegevens zijn opgenomen die niet met marktpartijen gedeeld kunnen worden.

Dit zou de financiële positie van de gemeente kunnen schaden dan wel nadelig kunnen beïnvloeden. Deze geheimhouding is nodig gedurende de looptijd van de investering en kan worden opgeheven als de investering gereed is. Dit is naar verwachting in 2031. Argumenten en afwegingen

Periodieke actualisatie is gebruikelijk en vereist De ontwikkelingen binnen de Reitdiepswaard vinden gefaseerd plaats. Dit is mede gevolg van het toegepaste faciliterende grondbeleid; de gemeente schept de planologische kaders, de markt is aan zet voor het uitwerken en realiseren de daadwerkelijke woningbouwplannen. Het is verstandig om de geprognotiseerde kosten en dekking tijdens de looptijd van dergelijke lange ontwikkelperiodes regelmatig te actualiseren en herzien indien nodig. Aspecten zoals kostenstijgingen, aanpassingen in de planning of andere nieuwe inzichten worden op deze momenten verwerkt in de actuele financiële prognoses. Onze financiële verordening schrijft daarom periodieke actualisatie voor.

Een volwaardige woon- en leefomgeving vraagt om meer investeringen in de openbare ruimte De herontwikkeling van bedrijven naar woonfunctie is meer dan tien jaar geleden ingezet. De marktomstandigheden waren in die tijd anders dan recente jaren. Dat heeft er onder andere toe geleid dat er tijdens de eerste jaren met name is ingezet op het ontwikkelen van woonruimte. Nu een groot deel van de ontwikkellocaties bebouwd en bewoond zijn en

3

door sterk gestegen bouwprijzen ondertussen de marktomstandigheden gewijzigd zijn zien we dat voor het creëren van een aangename woon- en leefomgeving meer publieke investeringen in de openbare ruimte wenselijk en noodzakelijk zijn. De (nieuwe) openbare ruimte in de getransformeerde Reitdiepswaard bestaat op hoofdlijnen uit meerdere onderdelen. Ten eerste de heringerichte Friesestraatweg, van bedrijfsontsluitingsweg naar woonstraat. Daarnaast de wandelverbinding langs het Reitdiep en als derde is in de Structuurvisie (2022) het toekomstige groene hart van nog te ontwikkelen locaties Friesestraatweg 185 – 201 toegevoegd. We zien daarnaast op dit moment aanleiding en ook mogelijkheden om op nog twee plekken, aan de noord- en aan de zuidkant, openbare gebieden te realiseren. Hierdoor ontstaat een netwerk van openbare ruimte binnen de Reitdiepswaard welke zowel langs het Reitdiep als de Friesestraatweg met elkaar verbonden is. Om de nieuwe openbare ruimte binnen de Reitdiepswaard te kunnen realiseren zijn aanvullende investeringen en ook inzet vanuit de gemeente noodzakelijk. Het realiseren van de gehele openbare ruimte kan, op basis van de huidige financiële inzichten en marktomstandigheden, niet verwacht worden van de markt.

In bijgaande (geheime) memo geven wij daarom inzicht in de geraamde kosten en voorgestelde dekking voor het realiseren van de beoogde (aanvullende) openbare ruimte. We willen met de aanvullende maatregelen en investeringen van de Reitdiepswaard een nog prettigere woonomgeving maken en tegelijkertijd de resterende woningbouwontwikkelingen een duw in de rug geven zodat er snel meer woningen worden gebouwd. Maatschappelijk draagvlak en participatie

Over onderhavige financiële actualisatie heeft geen participatie plaatsgevonden. Bij de verdere ontwerpuitwerkingen en voorbereidingen van uitvoeringswerkzaamheden zullen omwonenden en bedrijven uit de omgeving uiteraard worden betrokken en geïnformeerd. In het bijzonder geldt dit voor het beoogde zuidelijke groengebied (locatie Friesestraatweg 137A). Een aantal omwonenden heeft voor dit gebied twee jaar geleden zelf een plan aangedragen (“Groene Oase”). Na een besluit op onderhavig raadsvoorstel zullen we de vervolgstappen in overleg met hen oppakken. Financiële consequenties

Bij de vaststelling van de vorige herziene investeringsbegroting in de raadsvergadering van 5 april 2023 was € 8.936.000,-- deelkrediet verstrekt op een totale investeringsbegroting van € 11,43 miljoen (met een looptijd tot en met 2027). Die € 8,94 miljoen was het destijds ingeschatte, benodigde bedrag tot en met 2024. In de praktijk staan de werkelijk gerealiseerde kosten tot en met 2025 op € 5,37 miljoen. In die periode is ten zuiden van de Pleiadenlaan een groot deel van de ondergrondse (kabel)infrastructuur van de Friesestraatweg vervangen. Aan de noordzijde van de Pleiadenlaan is al een groot deel van zowel de bovengrondse, als de ondergrondse infrastructuur heringericht. Voor het vervolg tot en met 2027 is aanvullend krediet nodig. Rekening houdend met het eerdere verstrekte krediet van € 8.936.000,-- is voor deze periode tot en met 2027 € 1.373.000,-- aanvullend krediet nodig. Het totale deelkrediet komt daarmee uit op € 10.309.000,--. Deze herziene investeringsbegroting loopt nu tot en met 2031. De omvang van de herziene begrote kosten inclusief kostenstijging komt nu uit op € 20.900.000,--. Net als bij voorgaande actualisaties vragen we gefaseerd (aanvullend) krediet aan. De herziene totale kosten zijn € 9,47 miljoen hoger ten opzichte van de € 11,43 miljoen uit de vorige investeringsbegroting.

Voor het grootste deel zijn de scope uitbreidingen – en in aansluiting daarop de mee gemoeide beoogde verwervingen – en het opvoeren van kosten met betrekking tot netbewust bouwen hier debet aan. Dit totaalbedrag van € 20.900.000,-- is inclusief het reeds verstrekte voorbereidingskrediet van € 8.936.000,-- en het nu aangevraagde aanvullende deelkrediet van € 1.373.000,--. Voor de periode ná 2027 resteert een begroot bedrag van € 10.591.000,--, waarvoor op een later moment het dan benodigde aanvullende krediet wordt aangevraagd. De dekking van deze begrote € 20,90 miljoen voor de transformatie Reitdiepswaard komt voor € 15,84 miljoen uit afgesproken en te verwachten externe bijdragen. Een specificatie en toelichting hierop is opgenomen in de bijlage. Bovenstaande resulteert in de te verwachten eindwaarde van € 5,06 miljoen nadelig op 31-12-2031. Voorgesteld wordt om de kapitaallasten behorende bij deze investering te dekken uit de hiervoor in 2019 reeds beschikbaar gestelde middelen binnen de structurele intensiveringsmiddelen Wonen.

4

BEGROTINGSWIJZIGING INVESTERINGEN 2026 (x € 1000) DIRECTIE: LOOPTIJD:

Stadsontwikkeling 2026-2027

Programma 01 Economie en Ruimte

Deelprogramma 01.3 Wonen

Totaal

Aanvullend krediet Transformatie Reitdiepswaard

Beleidsveld 01.3.1 Stimuleren/reguleren woningmrk

Inc/str I

Lasten 1.373

baten 1.373

Saldo te activeren 0

1.373

1.373

0

Overige financiële consequenties Naast deze herziene investeringsbegroting Transformatie Reitdiepswaard hebben we als gemeente Groningen al de nodige inspanningen verricht en nog te verrichten voor het uitvoeren van het zogenaamde facilitaire deel: het stimuleren en faciliteren van het verkrijgen van de benodigde planologische bouwtitels. Dit is nodig om woningbouw op de verschillende locaties in de Reitdiepswaard daadwerkelijk mogelijk te maken. Hier zijn de nodige planontwikkelingskosten mee gemoeid. Voor dit facilitaire deel wordt niet gewerkt met krediet, maar met budget. In de periode tot en met 2018 waren de gemaakte kosten € 230.000,--. Deze kosten werden volledig gedekt uit bijdragen derden. Voor deze kosten was geen formeel budget geregeld. In de raadsvergadering van 26 juni 2019 is het raadsvoorstel “Reitdiepzone kredietaanvraag, MER en coördinatiebesluit” vastgesteld (agendapunt 6d). Binnen dit raadsvoorstel werd voor het facilitaire deel het eerste formele budget beschikbaar gesteld van € 950.000,-- voor de nog te maken kosten vanaf 2019. De dekking kwam hierbij opnieuw uit bijdragen derden. De eerder gemaakte kosten tot en met 2018 maakten geen onderdeel uit van die € 950.000,--. In 2023 is abusievelijk voor het facilitaire deel geen besluitpunt voor het aanvullend budget voorgelegd. Met dit raadsvoorstel herstellen we deze omissie.

Totaal is hier tot en met 2025 € 1,9 miljoen aan kosten gemaakt en dient nu te worden opgehoogd naar € 3,1 miljoen tot en met 2031. Dit budget wordt voor € 2,6 miljoen gedekt vanuit bijdragen derden en € 0,5 miljoen komt voor rekening van Programma Wonen. De begrotingswijziging voor het facilitaire deel wat in 2026 geraamd is, nemen we op in dit voorstel. Voor de jaren hierna nemen we dit mee bij de verzamelvoorstellen begrotingswijzigingen bij de VGR.

Overige consequenties

Geen. Vervolg

Met de vaststelling van het geactualiseerde krediet kunnen we verder aan de slag met de ingezette transformatie van de Reitdiepswaard. We gaan daarbij verder in gesprek met de betrokken marktpartijen voor het uitwerken van de aanpak en plannen voor de locaties Friesestraatweg 185 – 201. Hiervoor zullen we een gebiedsgericht Omgevingsprogramma voor de gehele zone gaan opstellen waarna de marktpartijen zich kunnen focussen op de woningbouwplannen en wij als gemeente ons zullen richten op het beschikbaar maken en realiseren van de nieuwe openbare ruimte. Voor de herinrichting van de Friesestraatweg en de realisatie van de wandelverbinding langs het Reitdiep geldt dat deze de woningbouwontwikkelingen volgen. Eerst dient de bouw, vanwege de zware belasting door bouwmateriaal en verkeer, klaar te zijn voordat de uitvoering van deze werkzaamheden opgepakt zal worden. Voor de realisatie van de beoogde noordelijke en zuidelijke groengebieden bestaat deze relatie niet en zullen de ontwerpuitwerkingen en voorbereidingen opgepakt worden en kan de uitvoering waarschijnlijk in 2027 plaatsvinden.

5

Lange Termijn Agenda

---

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Groningen,

burgemeester, Roelien Kamminga

secretaris, Sander Gerritsen

Dit raadsvoorstel is elektronisch aangemaakt en daarom niet ondertekend.

6