Document · PDF

Accountantsverslag gemeente Groningen 2025 30-6-2026.pdf

gemeenteraad 1 juli 2026, gemeente GroningenBij agendapunt: 3: Gemeenterekening 2025 gemeente Groningen (raadsvoorstel 1-7-2026) - spreektijd: max. 5 min. per fractie en college B&W max. 22 min16.983 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

•

Intrusion preventie en detectie: AI stelt aanvallers in staat traditionele beveiligingsmaatregelen te omzeilen door zich aan te passen aan detectiemethoden. Dit leidt tot geavanceerdere ransomwareaanvallen en het opschalen van geautomatiseerde inbraakpogingen

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Overige onderwerpen

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Ruimtelijk domein

Ruimtelijk domein

Migratie Clear naar 21Qubz

Wij hebben hierbij onze detailbevindingen met de organisatie gedeeld. De

De directie Stadsbeheer voerde verschillende processen, waaronder de inzameling van bedrijfsafval, uit in het inmiddels verouderde systeem Clear. Eind april 2025 is

belangrijkste aandachtspunten hadden betrekking op de reproduceerbaarheid van de uitgevoerde werkzaamheden en de mate waarin deze zodanig zijn

de laatste data uit het systeem van Stadsbeheer, Clear, gemigreerd naar het nieuwe systeem 21Qubz, die vanaf mei 2025 in gebruik is genomen.

gedocumenteerd dat zij voor derden begrijpelijk en navolgbaar zijn. Naar aanleiding hiervan heeft overleg plaatsgevonden en is als uitgangspunt

Sociaal domein

Team Auditing heeft in deze overgang in opdracht van directeur Stadsbeheer een audit uitgevoerd om te waarborgen dat:

Sociaal domein Verbonden partijen

Verbonden partijen

1. De gemigreerde data integer is (juist en volledig), en; 2. de randvoorwaarden van het IT-systeem op voldoende niveau zijn en in lijn zijn

Belangrijke schattingen

met gemeentelijke procedures.

Risico op fraude

Wij hebben kennisgenomen van de rapporten en sluiten ons aan bij de conclusie

Overige onderwerpen

dat bovenstaande is geborgd ten tijde van de migratie/conversie. Wij bevelen de gemeente Groningen aan om mogelijkheden voor het versterken van

Cybersecurity

beheersmaatregelen in het afvalproces te analyseren, door te voeren en te bewaken

Financiële positie

afgesproken dat de essentiële onderdelen van deze aandachtspunten worden verwerkt in het conversiedossier van de definitieve migratie. Onderzoek door de Belastingdienst op naleving van de Wet DBA leidt landelijk mogelijk tot naheffingen De Wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties) regelt hoe wordt vastgesteld of werkzaamheden door een zelfstandige worden verricht of er feitelijk sprake is van een dienstverband. Opdrachtgever en opdrachtnemer zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de juiste kwalificatie van de arbeidsrelatie. Bij de beoordeling kijkt de Belastingdienst niet alleen naar het contract, maar vooral naar de feitelijke uitvoering van het werk.

Weerbaarheid

De overgang naar het nieuwe financieel systeem is afgerond, het dossier vanuit de proefmigratie biedt voldoende basis voor een

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten

betrouwbare dataconversie Volgens planning is de gemeente Groningen in mei 2026 overgegaan naar het

Overige observaties

nieuw financieel systeem van SAP S4/HANA. Het huidige financiële systeem (Dafinci) wordt daarbij uitgefaseerd. Het uiteindelijke conversiedossier na de

Bijlagen

livegang vormt een belangrijke basis voor de jaarrekeningcontrole 2025 om vast te stellen dat de data betrouwbaar is overgezet. In de voorafgaande periode hebben wij meerdere malen contact gehad met de gemeente over het datamigratieproces en het belang van een juiste, volledige en controleerbare gegevensoverdracht. In dat kader hebben diverse afstemmingsmomenten plaatsgevonden en hebben wij inzage gehad in documentatie, waaronder documentatie uit verschillende proefmigraties. Deze proefmigraties zijn over het algemeen goed uitgewerkt.

Sinds januari 2025 handhaaft de Belastingdienst hierop actief, met als mogelijk gevolg correcties in loonheffingen en premies bij vastgestelde schijnzelfstandigheid. Bij verschillende publieke instellingen worden door de Belastingdienst inmiddels onderzoeken uitgevoerd om de naleving van de Wet DBA te controleren. Bij Groningen is een toetsingskader in het inhuurbeleid vastgesteld als

beheersmaatregel om te voldoen aan de Wet DBA. Daarnaast heeft er door de gemeente een beoordeling plaatsgevonden waarbij risicovolle zelfstandigen zijn geïdentificeerd. De gemeente onderneemt acties om het risico te beperken. Wij bevelen aan kritisch te blijven op (nieuwe) inhuur van personeel door middel van monitoring van de werking van het nieuwe beleid en signalen van de Belastingdienst, inclusief de eventuele financiële impact te bepalen. Gezien de omvang van inhuur bij de gemeente Groningen kan het niet naleven van Wet DBA significante gevolgen hebben. De gemeente ziet op basis van de

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

huidige signalen van de Belastingdienst en de ondernomen acties op dit moment geen grote risico’s op boetes en naheffingen.

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

Cybersecurity en digitale weerbaarheid

Onze conclusies

Digitale veiligheid in ontwikkeling: voortgang zichtbaar, vervolgstappen noodzakelijk

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Ruimtelijk domein

Ruimtelijk domein Sociaal domein

Sociaal domein Verbonden partijen

Verbonden partijen Belangrijke schattingen

Belangrijke schattingen Risico op fraude

Risico op fraude Overige onderwerpen

Overige onderwerpen Cybersecurity

Cybersecurity Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Bijlagen

Bijlagen

Penetratietest toont verbetering, maar kwetsbaarheden blijven bestaan

Cyber-weerbaarheid vraagt om concretisering van protocollen

In het najaar van 2025 heeft de gemeente een penetratietest en een kwetsbaarhedenscan laten uitvoeren door Fox-IT. Wij hebben kennisgenomen van

Mede vanwege de toenemende aandacht voor weerbaarheid staat het cyberrisico onder verhoogde aandacht, zowel op het niveau van de directie, als vanuit het

de rapportages en de uitkomsten zijn besproken met de CISO en IT-auditor. De testresultaten laten een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van voorgaand

college. Het is daarin positief dat als onderdeel van het digitale rijbewijs medewerkers worden verplicht een cyber brevet te halen.

jaar. Hoewel de ethische hackers de vooraf gestelde doelen hebben bereikt, vergde dit aanzienlijk meer inspanning dan bij de test in 2024. Daarnaast is het aantal

Desondanks zijn op het gebied van business continuïteit nog stappen te zetten. Zo constateren wij bijvoorbeeld dat:

aanvalspaden gedaald en ligt het aantal kritieke en hoge bevindingen lager dan in voorgaande jaren. Uit de test kwam één kritieke bevinding naar voren, die

•

Er onduidelijkheid bestaat over de besluitvorming rondom het afsluiten van systemen bij een incident;

inmiddels is opgelost. Wij constateren dat de stappen die de gemeente en haar ITleveranciers zetten zichtbaar effect hebben. De diverse aanbevelingen van Fox-IT

• •

de prioritering van systemen bij noodstroomvoorziening niet is vastgelegd; het succesvol terugzetten van back-ups nog niet is aangetoond.

blijven echter van toepassing. Voor het verder reduceren van kwetsbaarheden blijft de gemeente afhankelijk van haar IT-dienstverlener.

Onze bevinding uit de interim-rapportage ten aanzien van back-up disaster recovery tests is daarmee nog niet opgelost. Aan het eind van het tweede kwartaal

Herstructurering IT-landschap vertraagd door juridische procedure De gemeente is actief bezig met de herstructurering van haar IT-landschap. Bij de

van 2026 wordt een nieuwe test uitgevoerd en wordt aandacht gegeven aan deze aandachtspunten.

aanbestedingsprocedure is door een andere marktpartij een kort geding aangespannen tegen het voornemen tot gunning. De rechtbank heeft onlangs

Geen grote incidenten, maar aandachtspunt rondom AI-tools In 2025 hebben zich geen grote incidenten op het gebied van cybersecurity en

gemeente Groningen in het gelijk gesteld. Deze juridische procedure heeft aanzienlijke capaciteit gevraagd van de afdeling I&S en heeft daarmee geleid tot

datalekken voorgedaan. Een risico blijft echter dat medewerkers gevoelige data delen via niet-goedgekeurde AI-tools. Dit heeft bij andere gemeenten reeds tot

vertraging in het herstructureringsproces.

datalekken geleid.

Informatiebeveiligingsbeleid wordt in 2026 geactualiseerd

De gemeente heeft beleid opgesteld waarbij uitsluitend Copilot is toegestaan voor

De gemeente hanteert een verouderd informatiebeveiligingsbeleid. Dit beleid wordt medio 2026 vernieuwd en in lijn gebracht met de Baseline

gebruik. Wij constateren echter dat niet-goedgekeurde AI-tools, zoals ChatGPT, nog steeds toegankelijk zijn via gemeentelijke apparaten. Daarom adviseren wij

Informatiebeveiliging Overheid 2.0 (BIO 2.0) en de Europese richtlijn Network and Information Security Directive 2 (NIS2). In de interim-rapportage van 2026

deze tools en applicaties technisch af te schermen, ofwel strak te monitoren om naleving van het beleid te waarborgen.

zullen wij terugkoppelen op het vernieuwde informatiebeveiligingsbeleid.

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Bijlagen

Bijlagen

Financiële positie In dit gedeelte geven we een analyse van de financiële positie van uw gemeente

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

https://gic.nl/nieuws/rijk-geeft-gemeente-groningen-miljoenen-om-centrum-haren-aantrekkelijker-te-maken

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

Financiële positie (1/3)

Onze conclusies

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie

Het resultaat is positief, deels doorgeschoven via reserve budgetoverheveling

waarvan € 25,2 miljoen betrekking heeft op de Sociale Agenda Nij Begun. Deze bedragen worden ‘doorgeschoven’ naar volgend jaar en moeten ook betrokken worden

Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Bijlagen

Bijlagen

Kengetallen

Het resultaat na reservemutaties bedraagt € 60,8 miljoen (voor reservemutaties € 93,7 miljoen). Er is daarnaast € 37 miljoen gestort in de reserve Budgetoverheveling,

in het beoordelen van het financiële resultaat. Het aantal begrotingswijzigingen gedurende het jaar is beperkt. Het verschil ontstaat voornamelijk doordat er minder lasten (na reservemutaties) zijn gerealiseerd ten opzichte van de actuele begroting (€ 54,4 miljoen). Er zijn verschillende oorzaken waaronder het niet inzetten van middelen en verschuivingen van lasten naar volgende jaren, zoals de planvorming van Kardinge, kosten rondom wijkvernieuwing en lagere kapitaallasten van Stadshavens. De ratio’s zijn verbeterd, de schuldquote blijft hoog en daarmee is Groningen minder wendbaar De solvabiliteit is gestegen ten opzichte van voorgaand jaar en voldoet aan de eigen

Gemeente Groningen

Landelijk**

2025

2024

2025*

2024

Solvabiliteit

16,0%

12,8%

34,7%

35,2%

Grondexploitaties

1,6%

1,8%

5,2%

7,4%

Structurele exploitatieruimte

4,6%

3,8%

0,7%

2,0%

Nettoschuldquote

103,5%

111,2%

63,3%

56,5%

Nettoschuldquote gecorrigeerd

80,4%

85,9%

58,0%

51,4%

Belastingcapaciteit

124,5%

124,1%

100,1%

101%

Weerbaarheid

Wendbaarheid

* Op basis van de begroting 2026 ** Bron: https://findo.nl/jive

streefwaarde van minimaal 10% maar ligt onder het landelijk gemiddelde. De stijging in 2025 wordt veroorzaakt door stortingen in bestemmingsreserves. Dit is echter een

Op basis van het financieel meerjarenbeeld 2026-2029 is de verwachting dat de

tijdelijk effect vanwege het gebruik van deze reserves in de toekomst. De grondexploitaties zijn relatief laag en lager dan het landelijk gemiddelde. De oorzaak

gecorrigeerde nettoschuldquote niet boven de gestelde streefwaarde van 120% zal uitkomen maar de nettoschuldquote blijft hoog volgens eigen normen.

ligt in het onderbrengen van grondexploitaties in afzonderlijke B.V.’s. De structurele exploitatieruimte is met 0,8% verbeterd ten opzichte van 2024 en ligt hoger dan het landelijk gemiddelde. Dit neemt niet weg dat de gemeente in de toekomst grote tekorten voorziet als gevolg van de korting op het gemeentefonds en er een grote investeringsopgave ligt. De nettoschuldquote is hoog en ook hoger dan het landelijk beeld. Dit wordt onder andere veroorzaakt door leningen die uw gemeente heeft aangetrokken en heeft uitgezet bij de ontwikkel B.V.’s. De gecorrigeerde nettoschuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen) is in 2025 verder afgenomen maar ligt boven het landelijk gemiddelde. De hoge nettoschuldquote in combinatie met stijgende rentepercentages heeft impact op de wendbaarheid van de gemeente.

De belastingcapaciteit is onverminderd hoog en zelfs licht gestegen ten opzichte van voorgaand jaar. Dit heeft ook effect op de wendbaarheid van uw gemeente. Doordat de belastingcapaciteit hoog is, is er beperkter ruimte om de belastingen voor de inwoners te verhogen wanneer dat noodzakelijk zou zijn. De verwachting voor 2026 is dat het percentage gaat verbeteren doordat de woonlasten landelijk gemiddeld meer toenemen dan de woonlasten binnen gemeente Groningen. De gemeente Groningen heeft door de hoge schuldquote relatief hoge rentelasten en

loopt dus bij renteschommelingen een groter risico, mede met oog op geopolitieke ontwikkelingen. Gekoppeld aan de grote investeringsopgave waar de gemeente de komende jaren voor staat (die vraagt om het aantrekken van leningen), is het essentieel dit meerjarenperspectief en de onzekere financiële toekomstige situatie daarbij te betrekken. Dit vraagt om structurele keuzes en prioritering van de opgaven.

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

Financiële positie (2/3)

Onze conclusies

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie

Korting op het gemeentefonds leidt tot keuzes Gemeente Groningen staat voor uitdagingen als gevolg van onder andere stijgende kosten van het sociaal domein (voornamelijk jeugdzorg), korting op het Gemeentefonds en

toename van rentelasten. Ook de maatregelen vanuit het Rijk inzake weerbaarheid leiden tot extra lasten voor de gemeente. Hierdoor is er meer focus vanuit de organisatie voor het

Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten

realistischer begroten in combinatie met het in kaart brengen waar bezuinigd kan worden, of ombuigingen gerealiseerd kunnen worden.

Voorspellend vermogen van de gemeente Groningen

Overige observaties

De financiële positie van de gemeente heeft ook impact op de strategische investeringsagenda die momenteel wordt geactualiseerd en geconcretiseerd. Wij adviseren om bij de

14%

Bijlagen

besluitvorming uit de strategische investeringsagenda per project ook de cumulatieve (financiële) consequenties te duiden. Dit vergroot de informatievoorziening richting de raad.

10%

Overige observaties

Bijlagen

12% 8%

Gerealiseerde lasten komt dichterbij actuele begroting, primitieve begroting

optimistisch In de tabel zoals hiernaast opgenomen, is inzichtelijk gemaakt wat de afwijking is van de

gerealiseerde lasten (voor reservemutaties) ten opzichte van de oorspronkelijke begroting en ten opzichte van de geactualiseerde begroting. Hierbij moet worden betrokken dat

tussentijds weinig begrotingswijzigingen plaatsvinden. Daarnaast zien we dat de lasten na reserves €54 miljoen lager zijn dan begroot, Dit wordt veroorzaakt doordat bestedingen en projecten worden doorgeschoven door vertraging en schaarste. De realisatiekracht staat onder druk. Gezien het grote verschil met de primitieve begroting adviseren we aandacht te

schenken aan reëel begroten en daarbij aandacht te hebben voor planoptimisme in de begroting zonder de ambities los te laten.

2% -2% -4% -6% 2021

2022

2023

2024

2025

% verschil gerealiseerde lasten / oorspronkelijk begrote lasten

% verschil gerealiseerde lasten / bijgesteld begrote lasten

In de voortgangsrapportage II (VGR-II) werd een voordeel verwacht van € 52 miljoen (incl. reservemutaties) voor bestemming (in de VGR-I nog € 23 miljoen). Ten opzichte van de VGR II wijkt het werkelijk resultaat na reservemutaties dus € 8,8 miljoen af. Daarbij is in de jaarrekening €37 miljoen opgenomen in de reserve budgetoverheveling. Dit bestaat voor €31,6 miljoen uit resultaat aan samenwerkingsverbanden (grotendeels door Nij Begun gelden die na de VGR-II bekend waren), terwijl in de VGR-II € 3 miljoen is opgenomen. Wij adviseren de prognosekracht in het algemeen en in het bijzonder met betrekking tot projecten (zie hierboven) te versterken. PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

Financiële positie (3/3) Ontwikkeling van het weerstandsvermogen

Onze conclusies

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle

Weerstandsvermogen is gestegen, risico’s zijn licht gedaald Uit de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing blijken de volgende ontwikkelingen:

Financiële positie

•

Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Bijlagen

Bijlagen

•

De risico-inschatting is gedaald van € 108,9 miljoen naar € 107,0 miljoen. Net als in voorgaande jaren heeft een groot deel van dit benodigde weerstandsvermogen

2025

betrekking op grondexploitaties. Het benodigde weerstandsvermogen voor de grondexploitaties is gedaald ten opzichte van vorig jaar. Daarnaast is aan het

2024

benodigde weerstandsvermogen voor een bedrag van € 16 miljoen toegevoegd voor het energiepark in Meerstad-Noord (met aan het hoofd GEB Holding B.V.).

2023

De beschikbare weerstandscapaciteit is ten opzichte van 2024 toegenomen met € 5,0 miljoen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de stijging van de

€ 189.910

€ 107.046

€ 184.862

€ 108.917 € 103.582 Weerstandscapaciteit (x €1.000)

€ 139.206

Risico's (x €1.000)

algemene reserve en de reserve grondzaken. •

De ratio weerstandscapaciteit (177%) ligt boven de gestelde ambitie van 100%. Hierbij wordt, als één van de weinige gemeenten, in de beschikbare weerstandscapaciteit een grote post stille reserves (aandelen Enexis) van € 50 miljoen betrokken. Deze weerstandscapaciteit is niet snel te realiseren. Uit de paragraaf weerstandsvermogen blijkt dat Groningen met alleen reserves als weerstandscapaciteit uitkomt op een ratio van 110% en hiermee voldoet aan de streefwaarde.

•

De korting op het sociaal domein is als risico opgenomen en niet verwerkt in de meerjarenbegroting (wel is een reserve gevormd voor volumestijgingen).

•

De invloed van geopolitieke spanningen op het prijspeil en op de digitale soevereiniteit is meegenomen in de risicoanalyse. Mede vanwege de geopolitieke spanningen, is het belangrijk om te blijven investeren in risicomanagement binnen de organisatie en specifiek op (omvangrijke) projecten waar de gemeente in de komende jaren voor staat omdat dit kosten-en rentestijgingen met zich mee brengt.

•

Wij vragen uw aandacht voor een kritische blik op de kwaliteit van de inschatting van onderdelen van het benodigd weerstandsvermogen. Bijvoorbeeld de inschatting van het benodigd weerstandsvermogen voor de oninbaarheid van de verstrekte leningen aan Euroborg. Deze is gebaseerd op de executiewaarde van het stadion op basis van een taxatierapport uit 2008.

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

Weerbaarheid

Onze conclusies

Groningen heeft de eerste verkenning afgerond, nadere uitwerking volgt

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle

Maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht

Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Bijlagen

Bijlagen

De VNG-handreiking maatschappelijke weerbaarheid biedt gemeenten een praktisch raamwerk om zich beter voor te bereiden op crises en verstoringen van vitale voorzieningen. De handreiking benoemt zes pijlers: continuïteit van de organisatie, crisisorganisatie, vitale voorzieningen, sociaal weefsel, zelfredzaamheid van inwoners en bedrijven, en de samenleving als geheel. Gemeente Groningen is aan het verkennen hoe zij haar weerbaarheid en veerkracht kan versterken. Wij hebben kennisgenomen van de Verkenning Programma Weerbaar Groningen en reflecteren hierop. De uitwerking gebeurt, in tegenstelling tot de pijlers van de VNG-handreiking, langs de drie

6. Samenleving als overkoepelend systeem

2. Crisisorganisatie

lijnen: bedrijfscontinuïteit, robuuste crisisorganisatie en maatschappelijke weerbaarheid. De verkenning vormt een overzichtelijk en goed gestructureerd startpunt voor het versterken van de weerbaarheid van de gemeente. Het document maakt inzichtelijk welke thema’s relevant zijn en waar vervolgstappen nodig zijn. Wij delen hierbij enkele observaties en aanbevelingen ten aanzien

1. Eigen continuïteit

van de verkenning: • In de verkenning wordt meerdere malen aangegeven dat nadere analyses en uitwerkingen in de komende maanden volgen. Wij adviseren om deze vervolgstappen te concretiseren en te prioriteren in een heldere tijdslijn, inclusief duidelijke mijlpalen, en hier actief op te sturen en

de voortgang periodiek aan de raad te rapporteren. Verstoringen kunnen zich immers op elk moment voordoen en wachten niet op volledig uitgewerkte plannen. •

De beoogde robuuste crisisorganisatie kent duidelijke afhankelijkheden van externe partijen. De gemeente is gestart met het inventariseren van functies en afhankelijkheden, maar wacht

5. ZelfRedzaamheid inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties

voor onderdelen (zoals lokale noodsteunpunten) op kaders en financiering vanuit het Rijk. Wij benadrukken dat de gemeente hierin een eigen verantwoordelijkheid heeft en adviseren

3. Vitale voorzieningen

4. Sociaal weefsel

om – binnen de eigen mogelijkheden – proactief voorbereidingen te treffen. •

De aankondiging van een ontwikkelagenda vanaf 2027 is logisch, maar wij adviseren de raad erop toe te zien dat dit niet leidt tot uitstel van noodzakelijke maatregelen op korte termijn. Wij missen bijvoorbeeld op het gebied van digitale weerbaarheid de urgentie van een concreet uitvoeringsplan.

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Koude fase

Warme fase

Nafase

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Bijlagen

Bijlagen

Speerpunt

In dit gedeelte rapporteren wij onze bevindingen bij het specifieke speerpunt dat u ons hebt meegegeven.

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

28 https://gic.nl/uitgaan/vaartochtje-op-historisch-schip-van-de-stad-naar-het-zuidlaardermeer

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Bijlagen

Bijlagen

Risico op verzuim en langdurig verzuim Als raad heeft u ons als speerpunt meegegeven om te reflecteren op de wijze waarop de ambtelijke organisatie omgaat met het risico van verzuim en langdurig verzuim, en de beheersing die daarop wordt toegepast, inclusief de effecten op de continuïteit van de bedrijfsvoering.

Daarnaast is een data-analyse uitgevoerd naar het verzuim en bijbehorende kosten. De voornaamste procesmatige uitkomst heeft betrekking op de rol van de leidinggevende. De aard van het verzuim verschilt sterk per directie en afdeling en

Ambtelijke organisatie en het risico van verzuim en langdurig verzuim

hierdoor is het noodzakelijk dat een leidinggevende voor zijn/haar afdeling grip heeft op verzuim. Uit het onderzoek blijkt dat hier nog verbetermogelijkheden zijn,

De gemeente zet zich in om verzuim te voorkomen door preventief te handelen en wil dit bereiken door middel van een duurzame samenwerking met ‘Zorg van de

o.a. het toetsen op welke interventies effectief zijn en het strakker monitoren op de fase van 0-1 jaar ziek.

Zaak’ als arbodienst waarbij een belangrijke rol is belegd bij de leidinggevenden. Naast de medewerkers zelf, zijn de leidinggevenden verantwoordelijk voor de duurzame inzetbaarheid van teams door middel van het behouden van nauw contact met medewerkers en het proactief stimuleren in het meedenken in de wijze van re-integreren bij langdurig verzuim. In dit kader heeft de gemeente ook adviseurs op het gebied van verzuim en duurzame inzetbaarheid, die de leidinggevenden ondersteunen bij een re-integratietraject zoals terugkeer, herplaatsing of het inschakelen van externe hulp. Vanuit de arbodienst worden

De kerncijfers voor het verzuim worden jaarlijks door de arbodienst gedeeld. In deze rapporten (voor 2025 is het conceptrapport met ons gedeeld) is een uitsplitsing gemaakt naar afdelingen. Bij afdelingen waar verzuim in grote aantallen voorkomt, wordt dit door de adviseurs herkend en wordt gewerkt aan het terugdringen ervan. Er vinden bijv. gesprekken plaats met de leidinggevenden. Bij verzuim is de leidinggevende verantwoordelijk voor het herverdelen van het werk en eventuele inhuur van externen.

onder andere preventieve spreekuren georganiseerd.

Verzuimcijfers iets boven het landelijk beeld, verschillen tussen directies

Interne beheersing en continuïteit van het werk

vragen om maatwerk We zien dat de gemeente analyses en onderzoeken uitvoert en hierover

De gemeente moet zich inzetten op een set aan maatregelen om de verzuimgerelateerde risico’s te ondervangen: •

Leidinggevenden of de arbodienst hebben regelmatig (preventieve) gesprekken met medewerkers in de vorm van bijvoorbeeld inzetbaarheidsgesprekken;

•

De gemeente heeft een planmatige werkwijze waar halfjaarlijks op directie- en afdelingsniveau aan de hand van de risicoanalyse van de arbodienst een plan wordt opgesteld om risico's weg te nemen/ te verminderen. De analyse bevat onder andere informatie over verzuimcijfers en verbetermogelijkheden.

•

Op basis van de uitkomsten van de analyse worden maatregelen geprioriteerd; Middels een werkbelevingsonderzoek wordt periodiek met gerichte vragen in kaart gebracht welke zaken (waaronder werkdruk) er onder medewerkers spelen op de werkvloer.

De gemeente heeft in 2024 een interne analyse uitgevoerd op verzuim. Hierin is gekeken naar beheersing en vaardigheden binnen de organisatie. PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

rapporteert. Uit deze rapportages komen geen grote afwijkingen naar voren, het gemiddelde verzuim (2024: 6,6%) ligt rond het landelijke gemiddelde (2024: 6,7%1). Het totaal verzuim per 2025 ligt met 7,6% wel hoger dan vorig jaar en het landelijk beeld. Ook valt op dat het langdurig verzuim toeneemt. Verder wordt duidelijk uit de rapportages en het werkbelevingsonderzoek dat er grote verschillen zijn in verzuim tussen verschillende directies. Dit is een belangrijk aandachtspunt. Ook de aard van het verzuim ligt per directie anders, tussen fysieke- en psychosociale arbeidsbelasting (directies zijn ook verschillend, wat een ander type verzuim veroorzaakt). We zien dat training voor HRM en leidinggevenden (via een gedragsmatige aanpak) om deze verschillende vormen van arbeidsbelasting te herkennen, noodzakelijk is om oorzaken te doorgronden en vervolgens interventies op maat aan te kunnen bieden door een goed verzuimgesprek te voeren. Verder bevelen wij aan de toelichting in de paragraaf Bedrijfsvoering uit te breiden over o.a. gerichte maatregelen en preventie. 1 Bron: https://www.aeno.nl/verzuim-actueel

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Jaarverslag

Jaarverslag Onze samenwerking

Onze samenwerking Bijlagen

Bijlagen

Overige observaties

In dit hoofdstuk delen we onze overige observaties bij o.a. de kwaliteit van het jaarverslag en onze samenwerking

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

30 https://www.visitgroningen.nl/nl/blogs/kunst-in-het-landschap

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze conclusies

Observaties jaarverslag (1/2) De kwaliteit van uw jaarverslag is voldoende maar kan worden verbeterd door oorzaken meer te benoemen, concrete voorbeelden op te nemen en door het gebruik van visuele weergaven

Uitkomsten controle

Jaarverslag

Beoordeling

Observaties

Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid

Verenigbaarheid jaarrekening en het jaarverslag

⚫

Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV.

Kwaliteit paragrafen



Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. In de paragrafen worden resultaten en activiteiten toegelicht. Wij zien dat dit vaak nog beschrijvend van aard is. Een voorbeeld hiervan is: ''In het afgelopen jaar hebben we verdere stappen gezet in het versterken en verbreden van online participatie'' (p.160). Ons advies is om dit concreter op te schrijven door toe te lichten wat er is gedaan en wat het resultaat hiervan is.

Inzicht in fraudepreventiesysteem in paragraaf ‘Bedrijfsvoering’



In de paragraaf Bedrijfsvoering wordt aandacht besteed aan fraudepreventie en de voornaamste frauderisico's die uw gemeente onderkent. Ook wordt genoemd dat de frauderisicoanalyses op directieniveau in 2025 zijn geactualiseerd en zijn geconsolideerd tot een gemeentebrede frauderisicoanalyse. Uw gemeente doet veel aan frauderisicopreventie en wij raden aan om dit nadrukkelijker te benoemen. Een voorbeeld hiervan zijn de fraudetrainingen in het kader van AI die in afgelopen jaar zijn gegeven. Daarnaast kan het inzicht in het fraudepreventiesysteem worden verbeterd door concreet op te schrijven welke werkzaamheden de (verbijzonderde) interne controle heeft verricht en welke beheersmaatregelen bestaan om het frauderisico terug te dringen. Wij zouden daarnaast een explicietere uiteenzetting van risico’s rondom zorgfraude adviseren.

Afwijkingen rechtmatigheid + maatregelen toegelicht

⚫

Gemeente Groningen heeft in de rechtmatigheidsverantwoording het totaal aan onrechtmatigheden opgenomen en deze overschrijden niet de gestelde verantwoordingsgrens. Verder wordt in de paragraaf bedrijfsvoering een toelichting opgenomen van de onrechtmatigheden boven de rapporteringsgrens. Ten aanzien van het begrotingscriterium en het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik, worden geen beheersmaatregelen genoemd.

Toelichting begrotingsrechtmatigheid

⚫

Volgens artikel 28 van de BBV dienen overschrijdingen en onderschrijdingen van zowel de baten als de lasten ten opzichte van de begroting na wijziging bij het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te worden toegelicht. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting inzake begrotingsrechtmatigheid voldoet aan de vereisten van de BBV. De begrotingsonrechtmatigheden van € 8,6 miljoen zijn voor € 4,6 miljoen acceptabel (direct gerelateerde baten) en zijn toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering.

Voldoende inzicht in het vermogen om risico’s uit de bedrijfsvoering financieel op te vangen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’

⚫

Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Groningen alle relevante informatie heeft opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’; daarnaast zijn alle relevante ontwikkelingen uit de sector en de impact daarvan op de Gemeente Groningen opgenomen in de toelichting. Wij vinden dat de Gemeente Groningen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een goede reflectie heeft gegeven op het vermogen om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen.

Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Jaarverslag

Jaarverslag Onze samenwerking

Onze samenwerking Bijlagen

Bijlagen

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

◼ Bevinding

 Voldoende maar voor verbetering vatbaar ⚫ Voldoende

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

Observaties jaarverslag (2/2)

Onze conclusies

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Paragraaf bedrijfsvoering

Beoordeling

Informatiewaarde jaarverslag



Observaties

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Jaarverslag

Jaarverslag

Ons oordeel is gebaseerd op de leesbaarheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses. Hoewel nog steeds omvangrijk is het jaarverslag compacter geworden (van 506 pagina’s naar ruim 400 pagina’s). Wij zijn van mening dat het jaarverslag de raad de gewenste informatie verschaft per beleidsterrein. Het jaarverslag kent een consistente opbouw en goede tabellen zoals de tabellen ''Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan‘’.

Onze samenwerking

De informatiewaarde van het jaarverslag kan worden verbeterd door in verklaringen niet enkel te beschrijven wat er is gebeurd maar door daadwerkelijk concreter op te nemen wat de reden daarachter is. Analyses zijn daarin soms nog te algemeen en een duiding van de effecten ontbreekt dan. Een voorbeeld hiervan is ''We zijn blijven inzetten op het voorkomen en bestrijden van problematische schulden'' (p.85). Wij adviseren om hier ook te beschrijven wat is gedaan en wat het resultaat hiervan is. Een goed voorbeeld van een concrete toelichting is de toelichting rondom de doelstelling ten aanzien van stimulans woningmarkt (p.40). Hier is uitgewerkt wat het doel is, hoe het doel wordt beoogd gerealiseerd te worden, wat het resultaat is en wat de oorzaak is van het niet behalen van de doelstelling.

Bijlagen

De informatiewaarde en leesbaarheid van het jaarverslag kunnen worden versterkt door een kritische heroverweging van de opgenomen tekst, waarbij overbodige of weinig toegevoegde zinnen worden geschrapt en (o.a. met behulp van AI en het gebruik van opsommingen) kernachtiger wordt geschreven. Toelichtingen kunnen daarnaast meer concreet worden gemaakt door daadwerkelijk voorbeelden te geven. Daarnaast kan meer gebruik worden gemaakt van visuele ondersteuning. Een positieve observatie ten aanzien van de leesbaarheid is dat er voornamelijk actief taalgebruik wordt gehanteerd. Ten aanzien van de prestatie-indicatoren zien we dat er per deelprogramma indicatoren aanwezig zijn. Veel indicatoren worden echter niet jaarlijks gemeten. Wij merken op dat in de jaarstukken de totstandkoming van de indicatoren vaak wordt toegelicht, maar dat weinig wordt ingegaan op wat het college vindt van de ontwikkeling in of wat de oorzaak is van het achterblijven van de prestatie-indicator ten opzichte van het beoogde doel.

◼ Bevinding PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

 Voldoende maar voor verbetering vatbaar

⚫ Voldoende 32

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

Onze samenwerking

Onze conclusies

Onze werkelijke uren vergeleken met geplande uren

Onze conclusies

Onze reflectie op het proces van de jaarrekeningcontrole

We zijn onafhankelijk van Gemeente Groningen in overeenstemming met de ‘Wet toezicht accountantsorganisaties' (Wta), de 'Verordening inzake de

Ons team verricht graag de controle bij de gemeente Groningen vanwege de prettige samenwerking. Door op locatie aanwezig te zijn bestaan er korte

onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten' (ViO) en andere relevante onafhankelijkheidsregelgeving in Nederland. Verder voldoen we aan de

communicatielijnen met de betrokken personen in de verschillende processen, duidelijke monitoring tijdens de wekelijkse statusbesprekingen en waren wij in

'Verordening gedrags- en beroepsregels accountants' (VGBA). Wij hebben naast de jaarrekeningcontrole een aantal aanvullende opdrachten uitgevoerd bij gemeente

staat gedurende het proces feedback uit te wisselen. Dit alles met als resultaat het behalen van de (tussentijdse en bestuurlijke) deadlines.

Groningen waaronder controle van datamigratie van Dafinci naar SAP, de jeugdzorgverantwoordingen van de centrumregeling RIGG en een aantal

Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties

Voldaan aan onafhankelijkheidsvereisten

subsidieverantwoordingen.

Jaarverslag

Jaarverslag Onze samenwerking

Onze samenwerking Bijlagen

Bijlagen

Het controleproces is over het algemeen goed verlopen. Voorbeeld hiervan betreft de controle op de aanbestedingen. Naast de veeleisende tijdslijnen kende de controle verschillende uitdagingen waaronder de gelijktijdige migratie van Dafinci

Overzicht van de gemaakte uren De controle van de jaarrekening van de gemeente Groningen vereist voldoende tijd

naar SAP. De doorlooptijd van een aantal werkzaamheden kan nog worden verkort (o.a. bij SiSa). Hier hebben wij een gezamenlijke rol in. Verdere verbetering in het

en aandacht van de teamleden van het juiste niveau voor inhoudelijke werkzaamheden, beoordeling en begeleiding. In overeenstemming met de

controleproces kan plaatsvinden voor: • minimaliseren nagekomen boekingen tijdens de lopende controle en het

maatregelen die zijn beschreven in het rapport In het publiek belang geven wij hieronder een overzicht van de uren die we hebben besteed aan de controle van het

beperken van de gefaseerde aanlevering van het boekwerk, rekening houdend met de rapportage tijdslijnen;

lopende jaar. Uit het overzicht blijkt dat wij meer uren hebben gemaakt ten opzichte van gepland. Oorzaak hiervan betreft scope uitbreiding van verschillende

•

tijdige aanlevering van bijvoorbeeld position papers (WarmteStad), ‘first time right’ onderbouwingen voor de materiële vaste activa en voorzieningen.

werkzaamheden zoals bijvoorbeeld de RIGG en de SW voorziening en daarnaast de links opgenomen inefficiënties.

•

verhogen kwaliteit controle voor bijvoorbeeld de inkomende subsidies en de toelichting niet uit de balans blijkende verplichtingen;

•

verhogen kwaliteit controle team Auditing en aanlevering vanuit de 1e en 2e lijn

Rang

Totaal geplande uren

Totaal werkelijke uren

Partner

180

5,5

185

(Senior) manager

910

1.060

Overige teamleden*

2.385

2.402

Totaal

3.475

100

3.647

100

t.a.v. de SiSa-bijlage zoals bijvoorbeeld het aantonen van prestatielevering. Wij hebben daarnaast geïnvesteerd in de inzet van AI wat in dit jaar tot meer uren heeft geleid. Aangezien we voortdurend streven naar een verbetering van het controleproces en onze dienstverlening, evalueren wij dit proces graag op korte termijn.

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

‘Overige teamleden’ bestaat uit onze medewerkers en uitbestede uren.

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Bijlagen

Bijlagen SiSa

SiSa Gebruikte AI-tools in de audit

Gebruikte AI-tools in de audit Loontransparantie

Loontransparantie

PwC

Bijlagen

PwC Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

https://www.platformgras.nl/magazine/de-gouden-kansen-van-het-groninger-stationsgebied

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

SiSa Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de

Onze conclusies

jaarrekening 2025 vastgesteld.

Uitkomsten controle

Nr.

Regeling / indicator

Fout of onzekerheid

Financiële omvang (in €)

Toelichting fout/onzekerheid

A17

N.v.t.

A20

N.v.t.

Overige observaties

A33

N.v.t.

Bijlagen

C33

C34B

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Derde tranche in verband met de uitvoering van het Nationaal Programma Groningen Bijdrage Scholenprogramma (SiSa tussen medeoverheden)

N.v.t.

Loontransparantie De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • €12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000; • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000.

C37

Specifieke uitkering Batch 1588

N.v.t.

C38

Nationaal Programma Groningen

N.v.t.

C49

Batch 1588 2e tranche

N.v.t.

C50

N.v.t.

C62

N.v.t.

C92

N.v.t.

C127

N.v.t.

C128

N.v.t.

C129

N.v.t.

C132

SPUK eerste tranche Gebiedsontwikkeling Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid Activiteiten in het kader van de uitvoering van projecten en werkzaamheden ten behoeve van Nationaal Programma Groningen (onderdeel j) Activiteiten in het kader van het versterken van gebouwen in de batch 1.588 (onderdeel d) Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen 2024–2030 (onderdelen a t/m c en e t/m i) Inrichten overheidsbrede loketten

De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen.

N.v.t.

Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten

Naam specifieke uitkering Regeling specifieke uitkering voorkomen georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme 2023-2026

Overige observaties

Bijlagen

SiSa

SiSa Gebruikte AI-tools in de audit

Gebruikte AI-tools in de audit

Bekostigingsregeling Landelijke Vreemdelingen Voorziening 2024

Loontransparantie

Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2025 vastgesteld.

PwC Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

SiSa

Onze conclusies

Nr.

Regeling / indicator

Fout of onzekerheid

Financiële omvang (in €)

Toelichting fout/onzekerheid

C201

C202

C203

C204

C206

Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen Onderdeel A Nationaal Programma Groningen Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen Onderdeel B Verbetering van de sociale cohesie Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen Onderdeel C Aardbevingsgerelateerde inzet Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen Onderdeel D activiteiten BLOK D Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen Onderdeel F Batch 1.588 Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

N.v.t.

D10

Volwasseneneducatie

N.v.t.

D12

Regionale meld- en coördinatiefunctie

N.v.t.

D12A

N.v.t.

D14

N.v.t.

D15

Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen Middelen schoolgebouwen aardbevingsgebied Groningen

N.v.t.

D21

N.v.t.

D23

N.v.t.

D27

Specifieke uitkering impuls jongerencultuur Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen Masterplan Campussen

N.v.t.

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

N.v.t.

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)

N.v.t.

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Uitkomsten controle

Naam specifieke uitkering

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Bijlagen

Bijlagen SiSa

SiSa Gebruikte AI-tools in de audit

Gebruikte AI-tools in de audit Loontransparantie

Loontransparantie

Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2025 vastgesteld.

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

SiSa

Onze conclusies

Nr.

Regeling / indicator

Naam specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang (in €)

Toelichting fout/onzekerheid

E84

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023

N.v.t.

E85

N.v.t.

E87B

N.v.t.

E97

N.v.t.

E104

N.v.t.

E110

N.v.t.

E113

Tijdelijke regeling specifieke uitkeringen intelligente verkeersregelinstallaties Tijdelijke regeling stimuleren maatregelen tweede fase Deltaprogramma zoetwater (SiSa tussen medeoverheden) Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem 2023 Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur Tijdelijke regeling specifieke uitkering mobiliteitspakketten ten behoeve van woningbouw Tijdelijke regeling uitkering bodemopgaven 2024-2030

N.v.t.

E120

Regeling specifieke uitkering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030

N.v.t.

F20

N.v.t.

Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden N.v.t. Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel N.v.t. 2025 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet N.v.t. in jaar T_gemeentedeel 2025 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2025 N.v.t. BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud N.v.t. BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2025 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de N.v.t. hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2025

N.v.t.

Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Bijlagen

Bijlagen SiSa

SiSa Gebruikte AI-tools in de audit

Gebruikte AI-tools in de audit Loontransparantie

Loontransparantie

Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2025 vastgesteld.

G2/12 43

G3 G3/07

G3/08

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

SiSa

Onze conclusies

Nr.

Uitkomsten controle

Regeling / indicator

Uitkomsten controle

Overige observaties

Bijlagen

N.v.t.

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2025

N.v.t.

Tozo 2 gemeentedeel 2025

N.v.t.

Tozo 3 gemeentedeel 2025

N.v.t.

Tozo 4 gemeentedeel 2025

N.v.t.

Tozo 5 gemeentedeel 2025 N.v.t. Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden N.v.t. schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2025 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden N.v.t. van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2025 Wet inburgering_ gemeentedeel 2025 N.v.t. Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ N.v.t. gemeentedeel 2025 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie N.v.t. kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025

N.v.t.

G3/10

Overige observaties

Bijlagen

Toelichting fout/onzekerheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten

Financiële omvang (in €)

G3/09

Weerbaarheid

Fout of onzekerheid

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB N.v.t. in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de N.v.t. hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025 Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2025 N.v.t.

Financiële positie

Naam specifieke uitkering

SiSa

SiSa Gebruikte AI-tools in de audit

Gebruikte AI-tools in de audit Loontransparantie

Loontransparantie

G4/17

Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2025 vastgesteld.

G4/19 45

G10

G12/01

G12/02

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

SiSa

Onze conclusies

Nr.

Regeling / indicator

Naam specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang (in €)

Toelichting fout/onzekerheid

G13/01

Besteding onderwijsroute_gemeentedeel 2025

N.v.t.

G13/02

Baten onderwijsroute_gemeentedeel 2025

N.v.t.

G13/03

Bestedingen overige voorzieningen_ gemeentedeel 2025

N.v.t.

G13/04

Baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2025

N.v.t.

Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten

Ministeriële regeling heroïnebehandeling

N.v.t.

Overige observaties

Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025

N.v.t.

Bijlagen

H10

Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie gesloten jeugdhulp 2020

N.v.t.

H20

Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie residentiële jeugdhulp 2021

N.v.t.

H21

Specifieke uitkering cliëntondersteuning

N.v.t.

H26

N.v.t.

H30

N.v.t.

H35

N.v.t.

H39B

Regeling specifieke uitkering randvoorwaardelijke functies jeugdhulp N.v.t. Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, N.v.t. gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026 N.v.t. Regeling specifieke uitkering domein-overstijgend samenwerken_zonder centraal N.v.t. persoon_2024 Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en N.v.t. kindermishandeling 2024-2028

N.v.t.

Overige observaties

Bijlagen

SiSa

SiSa Gebruikte AI-tools in de audit

Gebruikte AI-tools in de audit Loontransparantie

Loontransparantie

Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2025 vastgesteld.

H41

H43

Regeling specifieke uitkering frictiekosten gesloten jeugdhulp

N.v.t.

Regiodeals 5e tranche Regeling ontzorgingsprogramma eigenaren isolatie en ventilatie woningen van de gemeenten in de provincie Groningen en de gemeenten Aa en Hunze, Noordenveld en Tynaarlo Specifieke uitkering woningbouwimpuls

N.v.t.

J30

Specifieke uitkeringen proeftuinen aardgasvrije wijken 2e ronde

N.v.t.

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

SiSa

Onze conclusies

Nr.

Regeling / indicator

Naam specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang (in €)

Toelichting fout/onzekerheid

J47

Volkshuisvesting

N.v.t.

J55

N.v.t.

J94

N.v.t.

J100

Aanpak energiearmoede Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma Regeling kansrijke wijk

N.v.t.

J105

Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls

N.v.t.

J106

Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget

N.v.t.

J109

Meerjarige regeling specifieke uitkering herstructurering volkshuisvesting

N.v.t.

J17

Realisatiestimulans

N.v.t.

J209

Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen

N.v.t.

J210B

Meerjarige regeling specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw

N.v.t.

K28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid N.v.t.

N.v.t.

Specifieke uitkering aan inrichting Pilot Flexpool BOA's regio Groningen

N.v.t.

M16

N.v.t.

M29

N.v.t.

M30

N.v.t.

M40

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Bekostigingsregeling eerste opvang ontheemden Oekraïne door Regionale openbare lichamen Specifieke uitkering wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen Specifieke uitkeringen Groningen Flexpool Boa

N.v.t.

GRO2C

Verkeer en vervoer Groningen

N.v.t.

GRO7C

Nationaal Programma Groningen

N.v.t.

GRO8C

Leefbaarheid Groningen

N.v.t.

GRO21C

Regiospecifiek pakket (RSP)

N.v.t.

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Bijlagen

Bijlagen SiSa

SiSa Gebruikte AI-tools in de audit

Gebruikte AI-tools in de audit Loontransparantie

Loontransparantie

Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2025 vastgesteld.

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

Gebruikte AI-tools bij de controle Onze controle verbeteren en optimaliseren met behulp van AI-tools.

Onze conclusies

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten Overige observaties

Overige observaties Bijlagen

Bijlagen SiSa

SiSa Gebruikte AI-tools in de audit

Gebruikte AI-tools in de audit Loontransparantie

Loontransparantie

AI-assistanten We maken gebruik van AI-assistenten zoals Microsoft 365 Copilot, ChatPwC en ChatAssurance binnen onze beveiligde bedrijfsomgeving. Het gebruik van deze AIassistenten is onderworpen aan onze strikte bedrijfsregels (bijvoorbeeld nietondersteunde zelfevaluatie) en controlerichtlijnen. Daarnaast is er altijd een ‘human in the loop’. De AI-toepassingen zijn ingezet ter ondersteuning van onze oordeelsvorming en niet ter vervanging van ons professioneel oordeel. Wij

investeren in deze technieken om de controle in de toekomst te optimaliseren. Hoe wij AI hebben ingezet bij de controle van uw jaarrekening

Tevens hebben wij AI ingezet om uw jaarstukken te beoordelen op kwaliteit en conformiteit aan de BBV-vereisten. Hierbij is gekeken naar de kwaliteit van de paragrafen, de informatiewaarde, schrijfstijl en leesbaarheid van het jaarverslag, en de prestatie-indicatoren. Daarnaast is het jaarverslag geanalyseerd op standaardobservaties voor het accountantsverslag, zoals verenigbaarheid, fraudepreventie, begrotingsrechtmatigheid en weerstandsvermogen, evenals een gedetailleerde analyse van begrotingsafwijkingen inclusief de incidenteel/ structureel-classificatie en de dekkingsanalyse.

Het afgelopen jaar hebben wij diverse prompts ontwikkeld ter ondersteuning van de controle van SiSa-regelingen. Een prompt is specifiek geschreven voor het extraheren van toetspunten bij de controle van SiSa-regelingen op basis van beschikkingen en relevante wet- en regelgeving. Een andere prompt ziet toe op het controleren van de geldigheid van wet- en regelgeving via wetten.overheid.nl, waarbij wij in bulk (tientallen regelingen tegelijk) de geldigheid kunnen vaststellen door rechtstreeks te zoeken op de server van de Overheid. De controle van de SiSabijlage is jaarlijks terugkerend en is aan beide zijden een arbeidsintensief proces. Graag willen wij met uw organisatie samen ontdekken hoe deze (interne) controle zowel efficiënter als kwalitatief sterker kan worden uitgevoerd tijdens een AI-lab sessie. Daarnaast hebben wij AI ingezet om de naleving van verslaggevingsvoorschriften te toetsen. Hiervoor vulden wij al jaarlijks een checklist in met meer dan 200 vragen. Dit jaar heeft AI al deze punten beoordeeld. Vervolgens heeft een teamlid de uitkomsten van de AI beoordeeld, gedocumenteerd en punten die om nadere opvolging vroegen gecommuniceerd met uw ambtelijke organisatie.

PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

Openingsbrief

Openingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

EU-richtlijn loontransparantie

Onze conclusies

Onze conclusies Uitkomsten controle

Uitkomsten controle

De EU-richtlijn loontransparantie heeft als doel de loonkloof tussen mannen en vrouwen te

Financiële positie

Financiële positie Weerbaarheid

verkleinen door de beloningsstructuren transparanter te maken. De richtlijn ondersteunt eerlijkere werkplekken door ongerechtvaardigde loonverschillen in de EU te helpen opsporen en aanpakken.

Weerbaarheid Speerpunten

Speerpunten

Wat zijn de vereisten voor uw organisatie?

Overige observaties

• Informatie openbaar maken over beloningsverschillen voor verschillende functies binnen een organisatie.

Bijlagen

• Ontwikkelen of bijwerken van beleid (antidiscriminatie, loonbeleid, duidelijke definitie van 'gelijk werk' etc.), functiearchitectuur en arbeidscontracten.

Overige observaties

Bijlagen

SiSa

SiSa Gebruikte AI-tools in de audit

Gebruikte AI-tools in de audit Loontransparantie

Loontransparantie

• Training en bijscholing voor HR, nu het recht van werknemers op informatie wordt uitgebreid en de 'bewijslast' voor non-discriminatie bij werkgevers komt te liggen. • Invoering van nieuwe HR/wervingsprocessen. • Implementatie van nieuwe software om gegevens en rapportagevereisten te beheren.

13% Gemiddelde loonkloof tussen mannen en vrouwen in de EU

De financiële gevolgen kunnen verstrekkend zijn • Schadeloosstelling voor slachtoffers van loondiscriminatie en sancties voor werkgevers die zich niet aan de regels houden. • Loonkloof van >5% = verplichting om corrigerende maatregelen te nemen of een rechtvaardiging te geven (bepaald in samenwerking met de ondernemingsraad). • Werknemers hebben recht op informatie over het gemiddelde salaris van hun collega's. • Werkgevers moeten deze informatie binnen 2 maanden verstrekken. Er moet een proces zijn om te voorkomen dat HR wordt overspoeld met verzoeken van werknemers. De tijdslijnen zetten (bijna) al onze klanten onder druk • Implementatie in Nederland vanaf 1 januari 2027. • Organisaties hebben de tijd nodig om zich voor te bereiden, gegevens te verzamelen, de vergelijkingsgroepen in te stellen, enz. • Organisaties (inclusief gemeenten) met > 150 werknemers moeten in 2028 rapporteren over boekjaar 2027. PwC

Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 30 juni 2026

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeenteraad.groningen.nl/api/v1/meetings/5423/documents/93650