14-04-2021 verslag Politieke woensdag 20.00 uur - Uitkomsten Windverkenning.pdf

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER 01:26:48

Voorzitter: Dank u wel, meneer Oosterhuis. Zijn er mensen die een vraag zouden willen stellen aan meneer Oosterhuis of was het voor iedereen helder? Het was een helder verhaal. Dan komen we bij meneer Van Heuven. U zou u uw microfoon nog aan moeten zetten, hoor ik, meneer Van Heuven en dan kunt u starten. 01:27:33

De heer Van Heuven: Geachte raadsleden, mijn naam is Steven van Heuven. Ik woon met vrouw en zoons in Engelbert in een huis twee meter onder NAP. Ik werk in het klimaatonderzoek en ik erken de noodzaak van een spoedige energietransitie en dus van de plaatsing van windmolens ook in mijn woonomgeving. Ik zou dus wel verheugd moeten zijn over het raadsvoorstel, maar dat ben ik echter maar half om twee redenen die volgen. De eerste reden is er één van de verwachtingen die gewekt zijn, want in retrospect lijkt de Windverkenning wel interessant, maar slechts beperkt relevant te zijn geweest. De ecologiegroep leverde nuttige inzichten en anderen gingen tekenen en rekenen aan het eerste windpark in dorpseigendom en lieten zicht informeren over bijna gratis geld lenen bij de Waterschapsbank en we mochten bedenken waar de winst in zou worden gestopt. De achttien maanden samenwerking met het windplatform resulteerde in een document met wensen voor en eisen aan een mogelijk windpark. Dat werd onderschreven door voor- en tegenstanders. Die eisen waren niet schandelijk hoog en wel in lijn met het klimaatakkoord. Onderdelen daarvan: de inzet van moderne stille molens, voorkomen van slagschaduw, een Moerdijkpot tegen woningwaardedaling, buurtprojecten, het duurzaamheidsfonds en een compensatie voor overlast. Tot zover een mooi participatieproces met dank daarvoor.

Met enige inspanning zijn enkele van die punten wel terug te herkennen in het raadsvoorstel, maar erg eenduidig zijn ze niet verwoord. Sterker nog, met slechts een beetje cynisme lees je net zo makkelijk: de gemeente ontwikkeld waar ze zin in heeft en gaat de winst uitgeven aan haar hobby's en de dorpen krijgen misschien iets aardigs. Deceptie dreigt dus. Dat voorspelden cynici en het overvalt de voorstanders. Onzekerheid en narrigheid overheersen momenteel. In Nieuwsuur werd dat gevoel treffend verwoord door de heer Van der Velde uit Meeden die zei: "Wij willen in principe best meewerken, maar als het zo moet rot dan maar op met die windmolens". Dat brengt me bij het tweede punt, wat korter en belangrijker is. Wat hierna dan? De gratuite luchtfietserij over tweedehands regenboogmolens - haaks op de eis van de dorpen van de best beschikbare technologie verraadt de hooghartigheid van een college dat een kortetermijndoel, zes molens bouwen, binnen handbereik ziet komen. Groningen en Nederland hebben echter ook langetermijndoelen, want er moeten nog duizenden windmolens en nog duizenden hectare zon gerealiseerd worden. Door de burger geen partij te maken in deze ontwikkeling, te negeren na gesprekken die wel gevoerd zijn en niet te laten delen in het rendement van de transitie, roepen kortzichtige politici onoverkomelijke maatschappelijke weerstand op.

Deze regentenhouding riskeert de zo belangrijke energietransitie. Ik hoop dat de wethouder zich op korte termijn en in een heldere termen kan uitspreken voor een coöperatief scenario, waarin binnen kaders vertrouwen en zelfbeschikking worden geboden aan de dorpsbewoners. Windpark Roodehaan kan dan alsnog een voorbeeld worden van hoe duurzaamheid op burgervriendelijke wijze gestalte kan krijgen. Dat vereist echter wel dat het voorliggende voorstel wordt herschreven op een wijze die wel duidelijk recht doet aan

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER de burger, aan het klimaatakkoord en aan de noodzaak om de energietransitie spoedig tot een goed einde te brengen. Dank u wel. 01:30:53

Voorzitter: Dank u wel, meneer Van Heuven. Dan kijk ik even rond of in ieder geval kijk ik op het scherm. De heer Boter namens de VVD heeft een vraag. 01:31:02

De heer Boter: Ja, dank u wel, meneer de voorzitter. Ik heb één vraag aan de heer Van Heuven, want hij begint eigenlijk met een vrij hoopvol verhaal over de verwachtingen die geschapen zijn bij het vertrekpunt. Zou het dan weer terug moeten naar de tekentafel en naar die vertrekpunten die in eerste aanleg wel in participatie zijn geweest? Als ik het verhaal goed beluister ... 01:31:21

De heer Van Heuven: Als u bedoelt dat ze terug zouden moeten naar de hele Windverkenning en dat nog eens dunnetjes overdoen, dan hoeft dat niet. Ik denk dat wat is opgeleverd door de Windverkenning duidelijk genoeg stelt, wat volgens het dorp acceptabele voorwaarden zouden zijn. Ik denk dat als die voorwaarden die daar gesteld zijn, duidelijker terug zouden zijn te vinden in het raadsvoorstel dat mensen daar een stuk sneller mee zouden kunnen leven. Echter, zoals ik het nu lees, kan het alle kanten op en dat lijkt mij voor het dorp een riskante positie om in te verkeren. 01:31:58

De heer Boter: Dank u wel. 01:31:59

Voorzitter: Dan heeft u nog een vraag van de heer Ubbens namens het CDA. 01:32:03

De heer Ubbens: Ja, dank u. Ik begrijp dat stel dat we als raad per amendement of per motie, de door u ingebrachte uitgangspunten vastleggen, dan kijkt u anders tegen dit raadsvoorstel aan? 01:32:19

De heer Van Heuven: Ja, er zal het één en ander verduidelijkt moeten worden. Een heel makkelijk voorbeeld is, als we kijken naar de presentatie die we net hebben gezien van de heer Hamstra. Daar stonden van die balkjes met inkomsten en dat ging op een gegeven moment over vier potjes, waar het in terecht zou kunnen komen of doelen waaraan dat wordt uitgegeven. Wat nu, als het tegenvalt? Welk potje sneuvelt dan als eerste? Is dat het rendement dat overblijft voor de gemeente of sneuvelen eerst de koppelkansen of de mitigatiemogelijkheden? Natuurlijk kunnen dat soort dingen in een later stadium besloten worden en dat is daar wellicht ook het geijkte moment voor. Echter, het zou denk ik een hoop mensen in de buurt opluchten, als er in dit vroege stadium al duidelijkheid wordt geboden over waar naartoe gewerkt wordt en dat we niet aan het eind van het project erachter komen dat het er toch niet in bleek te zitten. 01:33:09

De heer Ubbens: Ja, helder.

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER 01:33:14

Voorzitter: Dank je wel. Dan waren dat de vragen voor de heer Van Heuven en dan kom ik bij de heer Zoete. 01:33:21

De heer Zoete: Ja, goedenavond. Ik hoop dat u mij kan horen zo? 01:33:24

Voorzitter: Ja, heel zachtjes, maar daar gaan we wat aan doen, heb ik het idee. 01:33:28

De heer Zoete: Zal ik eens proberen of het zo beter werkt. 01:33:31

Voorzitter: Ja, dit werkt beter. 01:33:32

De heer Zoete: Mooi. Goedenavond mijn naam is Jim de Zoete en ik woon in Roodehaan. Ik zie er nog jong uit, maar ik werk al weer zeven jaar als adviseur en projectleider aan duurzame energieprojecten, dus ik weet hoe het is om windprojecten te ontwikkelen. In de Windverkenning heb ik goede dingen gezien en ook wel dingen die beter kunnen. Ik wil die lessen graag met u delen vanavond en ik hoop dat uw fracties met die lessen iets aan gaan doen. Niet alleen bij dit besluit, maar ook, als er meer besluiten hierop volgen. Mijn oproep is: doe het niet of doe het lokaal. Deze oproep doe ik vanuit de volgende constateringen. Namelijk één: het lijkt erop alsof het college de Windverkenning Roodehaan door zal pogen te zetten. Twee: het lijkt erop dat college aanstuurt daarbij op 100 procent sociaal eigendom, dus 0 procent lokaal en dat er geen explicite en gelijkwaardige rol in de besluitvorming lijkt voor de bewoners in het project wat hierop volgt. Dat heb ik vaak zien en ik wil u erop attenderen dat het voor bewoners dan niet uit maakt of de gemeente dan 100 procent eigenaar is of de grote energiemaatschappij Vattenfall, als dat beide leidt tot een black-box. Als wij in de Windverkenning A en B erin stoppen en er komt C' uit, dan leidt dat tot wantrouwen en terecht, want er komt iets anders uit dan dat je erin stopt.

Dat spel gaan we niet opnieuw spelen, als windpark Roodehaan een project wordt, wat mij betreft. Gelijkwaardigheid en zeggenschap zijn daarbij kernwoorden. Daarbij heb ik de volgende overwegingen: bewoners zijn huiverig over de windturbines nabij hun woning en dat broze draagvlak kan wel een boost gebruiken na de toename van de druk op het woongenot door bijvoorbeeld andere ontwikkelingen, zoals een grootschalig zonnepark, oprukkende industrie Stainkoeln en de drukker wordende A7. Ware het niet dat er door corona misschien minder mensen rijden nu. Lokaal eigendom van het windpark kan ook gewoon voordelen bieden voor de omwonenden. Er is lokaal kennis, bereidheid en kunde aanwezig voor mede-ontwikkeling. Niet op de laatste plaats, het klimaatakkoord stelt 50 procent lokaal eigendom als norm. Nu, staat dat haaks op de Windverkenning en het raadsvoorstel? Nee. Ik wil uw fracties oproepen tot de volgende verduidelijking in het raadsvoorstel en dat de gemeente toezegt dat er gelijkwaardig met de bewoners ontwikkeld gaat worden met een stemgerechtigheid van 50 procent lokaal en 50 procent sociaal en dat bewoners gelijkwaardig kunnen deelnemen in een projectteam en in het bestuur van het windpark. Dat allemaal onder de premisse dat dat projectteam - als het windpark er komt - met bewoners geen hindermacht vormt - natuurlijk het recht op bezwaar houden - maar dat ze

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER de pijnpunten onder de aandacht kunnen blijven houden, zonder het project te laten ontsporen. Is dat een droombeeld? Nee, ik denk het niet. Bewoners werken in meerdere projecten in Nederland al gelijkwaardig mee in projectteams in windparken in Flevoland, maar ook zonneparken in onze eigen regio. Bewoners kunnen dan bij buren terecht als ze vragen hebben en die bewoners bereiden eigenlijk de besluit voor die ze direct bij de aandeelhouders voorleggen, dus het gaat niet eerst nog een hele gemeentelijke laag door, waar nog allemaal belangen meespelen. Ja, als het dan bij de aandeelhouders van het park terecht komt, dan zou de wethouder één van die aandeelhouders kunnen zijn en bijvoorbeeld de dorpsbelangen of een op te richten energiecoöperatie de andere. Ik ben zo vrij geweest om het concreet te maken. In de bijlage bij mijn inspraak vindt u ook een projectorganisatieschema hoe we dit zouden kunnen doen. Dit is gebaseerd op een zonnepark, waar ik projectleider van ben, in Pekela, dus niet ver van hier. Het is dus geen droom, maar een uitvoerbare randvoorwaarde: doe het lokaal of doe het niet. De bewoners winnen daar iets mee, maar u wint daar ook iets mee. Bewoners kunnen mee blijven beslissen over bijvoorbeeld het aantal en de locatie van de windturbines.

De bewoners zijn daarbij niet afhankelijk van een black-box proces en de uitkomst daarvan. Gemeente en bewoners kunnen gelijkwaardig nadere afspraken maken over lusten, compensatie en mitigatie. De gemeente kan een voorbeeld vormen voor het meest transparante, verantwoorde en lokaal ontwikkelde windpark in de regio en daarbuiten. Nu, we hopen dat 01:38:09

Voorzitter: [onhoorbaar] 01:38:11

De heer Zoete: Ik ging afsluiten, Voorzitter. 01:38:13

Voorzitter: Ja, dat ging ik u vragen, want uw verhaal is helder en ik hoop dat er nog wat vragen zijn voor u. Als u echter nog een opmerking wil maken, dan mag dat. 01:38:22

De heer Zoete: We hopen dat uw fractie onze verduidelijking, die overigens is aan de norm van het klimaatakkoord, kan omarmen en wil inzetten in het beleid, maar ook in het project, als dat uitgevoerd wordt. Doe het niet of doe het lokaal. Dat was het laatste wat ik wilde melden. 01:38:40

Voorzitter: Dank u wel. De heer Brandenbarg heeft een vraag. 01:38:49

De heer Brandenbarg: Ja, dank u, Voorzitter. Even ter verduidelijking, want er is al lang wat verwarring over wat nu precies lokaal eigendom is - althans bij mij - Hoe voorkom je nu dat er dan mensen niet mee kunnen doen, omdat er financiële obstructies zijn? Begrijp ik het goed dat je zegt, iedereen die daar in de buurt woont zou gewoon mede-eigenaar van de windmolens zijn? 01:39:19

De heer Zoete: Ja, goede vraag. Ik maak altijd onderscheid tussen participatie in een proces en en lokaal eigendom als zijnde lokalen baten. Ik denk dat alles wat we nog moeten afspreken over hoe financiële baten landen in het gebied en daarbuiten in de gemeente. Ik

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER denk dat dat een dialoog is voor later, maar het belangrijkste is om gezamenlijk besluiten te gaan maken, waarbij, als er A en B worden ingebracht door de omgeving dat het besluit wat voorligt aan de aandeelhouders ook A en B is en niet A, B en C. Daarom heb ik het expliciet ook niet gehad over voordelen, want er zijn heel veel verschillende regelingen die daarvoor getroffen kunnen worden. Geeft dat antwoord op uw vraag? Mooi. 01:40:12

Voorzitter: Dank u wel, meneer Zoete. Dan komen we bij de heer Peutz. 01:40:19

De heer Peutz: Goedenavond, mijn naam is Jan Peutz en ik ben woonachtig in buurtschap Roodehaan. De conclusies van de werkgroep Ecologie betreffende Roodehaan mogen als bekend verondersteld worden. Kort en bondig: de ontwikkeling van windenergie is voor de werkgroep op deze locatie niet acceptabel. Deze visie wordt gedeeld door meerdere natuurorganisaties, waaronder Stichting Groninger Landschap. Het Groninger Landschap wil samen met hen aantonen dat Roodehaan, meer nog dan Westpoort, een grote landschappelijke en ecologische waarde heeft. Een brief van hun hand was toen ik dit schreef onderweg, maar is inmiddels aangekomen bij het stadsbestuur van Groningen. Het participatieproces is eind 2019 vol enthousiasme ingezet. De basisuitkomsten in de verdieping zijn helder. Géén windmolens in Roodehaan. Om invloed te houden op het eventueel plaatsen van windmolens zijn in dat stuk punt 2 en 3 toegevoegd. Niet onvermeld mag blijven dat corona grote invloed heeft gehad op het proces. Niet iedereen is goed met computers en dat heeft de animo sterk doen afnemen en het participatiegevoel in ieder geval geen goed gedaan. Dan de enquêtes. Het bevragen van mensen op bepaalde afstanden van de zoeklocaties verliep niet gemakkelijk. De Rijksuniversiteit Groningen heeft dit onafhankelijke onderzoek gedaan door middel van drie enquêtes.

De wetenschappelijke vragenlijsten waren voor veel mensen eigenlijk te moeilijk en leken voor velen suggestief. De onderzoekers Squintani en Perlavuciute van de RUG hebben de data verzameld en kunnen analyseren en in januari 2021 zijn hun gegevens en conclusies openbaar gepubliceerd. Hun conclusie is dat een meerderheid van de bevolking rond Roodehaan tegen plaatsing van windmolens is. In de publieke uitingen van de gemeente Groningen zegt dezelfde gemeente dat juist de meerderheid voor windmolens in Groningen is. Hiervoor zijn de gegevens van het zogeheten burgerpanel gebruikt. Het gebruik van deze gegevens roept vragen op, want het lijkt erop dat de gemeente de enquête gebruikt die het best in haar straatje past. Squintani kan tekst en uitleg geven over zijn onderzoek en is daarvoor vanavond avond beschikbare tijdens deze inspraakavond. Conclusies en aanbevelingen. Geen windmolens in Roodehaan, maar wel energietransitie. Het beleid dat in 2014 ingezet is, verdient bijsturing op basis van voortschrijdend inzicht. Hierbij hoeft er geen gezichtsverlies geleden te worden door de gemeente Groningen, maar toont de gemeente daarmee begrip, inzicht en gevoel voor een veranderende maatschappij en is het afgooien van het RES-juk trendsettend. Er zijn meerdere alternatieven en daarvoor moet de gemeente Groningen over de gemeentegrenzen willen kijken en samenwerking zoeken.

Kijk bijvoorbeeld naar de windmolenplannen op de Noordzee, voor het waterstofproject NorthH2, waarvan Cas König, directeur van Groningen Seaports zegt dat er 1000 tot 1500 molens op zee nodig zijn. Binnen die marge moet het toch mogelijk zijn windmolens voor de energie-ambitie van de stad Groningen te bestemmen. Steek uw licht op bij de Rijksuniversiteit Groningen en ga

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER alstublieft in gesprek met Nasser Kalantar-Nayestanaki, hoogleraar kernfysica en kernenergie. Gemeentebestuur, pas alstublieft uw beleid aan. Ga in gesprek en doe dit voor de inwoners van Stad en Ommeland. Kortom geen windmolens rond de stad Groningen en ook geen zonnepanelen erbij. Met recht blijft dan de groene parel Groningen, het leefbaar kloppende hart van onze prachtige provincie: 'Ain pronkjewail in golden raand'. Dank u wel. 01:44:08

Voorzitter: Dank u wel, meneer Peutz. Zijn er nog vragen aan meneer Peutz? De heer Boter. 01:44:14

De heer Boter: Dank u wel, meneer de voorzitter. Ik heb nog een vraag aan de heer Peutz. Zijn betoog over kernenergie onderschrijf ik trouwens wel, maar daar hebben we het hier niet over. Over de windmolens, u heeft meegedaan aan het participatietraject. Daar begint u ook over. Is uw insteek daar altijd geweest dat die windmolens niet wilde hebben? Of heeft u ook oog gehad, voor hetgeen de twee vorige insprekers hebben genoemd, dat er meer lokaal eigendom zou kunnen zijn en dat er dan een soort evenwicht in voor- en nadelen zou kunnen komen? 01:44:43

De heer Peutz: Bedankt voor deze vraag, meneer Boter. Mijn insteek is geen windmolens en dat blijft ook zo, alleen ik kan u vertellen dat ik nu anderhalf jaar hierbij betrokken ben en dat mijn interesse in energie en de energietransitie enorm gegroeid is. Ik moet mij daar nog een beetje een positie in bepalen of ik daar straks, mochten ze wel komen, in ga participeren. Aan de ene kant nee, want ze moeten niet komen. Aan de andere kant is het reuze interessant en daarom ik dat laatste in mijn conclusie ook aangegeven, ik wil heel graag ... want ik heb reacties gehad van de mensen die ik genoemd heb ... ik wil best intermediëren in allerlei gesprekken, waarbij ook kernenergie en windmolens op de Noordzee betrokken kunnen worden. Dat was het. 01:45:39

Voorzitter: Dank u wel. Dan kom ik bij de heer Barels en de heer Sanders namens Duurzaam Helpman. 01:45:48

De heer Barels: Kunt u mij verstaan? 01:45:53

Voorzitter: Jazeker. 01:45:56

De heer Barels: Wij hebben vanuit Duurzaam Helpman ook een initiatief genomen, ook naar aanleiding van dat we in eerste instantie hebben geparticipeerd in de Windverkenning in de klankbordgroep. Wij hadden al ideeën over windenergie in een eerdere fase met EAZmolens die wel passen binnen de bestaande beleidsregels van 15 meter, maar onze conclusie was dat die niet rendabel zouden zijn. Dat heeft ertoe geleid dat wij verder hebben gekeken en zijn uitgekomen bij de locatie ARCG. We hebben daar een presentatie voor gemaakt. Zowel de presentatie, als deze inleiding zijn als het goed is bij alle leden bekend. Wij denken dat de locatie ARCG zich uitstekend leent om daar kleine windturbines te plaatsen. Als je kijkt naar de omgeving, zoals die er nu uitziet dan is die toch al verrommeld en dat zou betekenen dat als er één of twee windmolens bijkomen dat dat slechts een kleine

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER aanpassing zou zijn van deze leefomgeving en woonomgeving. Wat betreft de mensen woonachtig in de buurt is dat heel beperkt. Dat betreft de woningen aan het Winschoterdiep en de verdere woningen die dan het dichtstbij liggen, is Essen. Wij zijn uitgegaan van een windturbine met een ashoogte die dus hoger moet zijn dan 15 meter en dat is in ons plan uitgekomen in eerste instantie op 46 meter. Wij hebben dus het verzoek in die zin om het beleid van de gemeente en de provincie aan te passen, zodat de ashoogte van 50 meter mogelijk wordt om ons voorstel te realiseren. Wij denken dat we tot een win-win kunnen komen door de naaste bewoners, zijnde Helpman-Oost, Haren-Noord en Essen daar direct bij te betrekken en ook te laten participeren in de verdere uitwerking. Samengevat, ons besluit is in het verlengde van de Windverkenning Roodehaan, stem in met het mogelijk maken van een ashoogte van 50 meter voor de locatie ARCG en zorg er vervolgens voor, als dat besluit genomen is, dat ook de provincie mee gaat in die richting. Dat is wat mij betreft de inleiding op ons voorstel. 01:48:23

Voorzitter: Dank u wel aan. Dan gaan we kijken of dat nog vragen oproept bij sommige mensen. Mevrouw Nieuwenhout. 01:48:38

Mevrouw Nieuwenhout: Hartelijk dank en ook leuk om te horen dat er mensen zijn die zeggen, waarom niet hier nog wat windmolens. De vraag die ik heb is: de regels rond windmolens zijn voor een groot gedeelte bepaald door de provincie, hebben jullie al contact gehad met de provincie Groningen over jullie voorstel? 01:48:59

De heer Barels: We hebben in eerste instantie contact gehad met zowel de gemeente als de provincie. Met de provincie twee keer. In eerste instantie voor de EAZ-oplossing en nadien ook nog voor de locatie ARCG. 01:49:14

De heer Sanders: Wat we zien, in de provincie zijn er verschillende molens die nu al die 40 meter hebben, van hetzelfde merk als wij hebben onderzocht. In Dedem bijvoorbeeld staat er ook zo één, maar ook op andere plekken in Groningen en in Friesland. 01:49:34

Voorzitter: Dank u wel. De heer Lo-A-Njoe. 01:49:38

De heer Lo-A-Njoe: Ja, dank u wel. Dank voor het inspreken. Kunt u - ik heb dat nog niet helemaal scherp - helder maken wat u precies belemmerd om uw initiatief door te zetten? Zijn er belemmeringen? 01:49:51

De heer Barels: De belemmering is voornamelijk het beleid dat een ashoogte van 50 meter niet is toegestaan. We komen nu niet verder dan een ashoogte van 15 meter met de bekende EAZ-windmolens, dus we hebben een ander beleid nodig om een bijdrage te kunnen leveren aan de CO2-reductie.

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER 01:50:15

Voorzitter: Dank u wel. Dan komen we bij de heer Lamberts namens een aantal bewoners aan de Woortmansdijk. 01:50:46

De heer Lamberts: Ben ik ...? 01:50:48

Voorzitter: Ja, u bent in beeld en te verstaan. 01:50:52

De heer Lamberts: Hallo, ik ben Martin Lamberts, bewoner aan de Woortmansdijk in Westerbroek. Dat is aan de zuidkant van de beoogde locatie. Ik spreek namens 50 direct aanwonenden aan de kant van Westerbroek en daarnaast is onze bezwaarbrief ook ondertekend door de Dorpsvereniging Westerbroek. Ik geef een verkorte versie van onze bezwaarbrief. De volledige versie is ook aan jullie beschikbaar gesteld. Wij, als direct aanwonenden, zijn tegen de komst van windmolens om de volgende redenen. Eén: een groene omgeving. In ons gebied is er al meer dan vijftien jaar gewerkt aan de ontwikkeling van een natuurgebied voor de ecologische verbinding tussen twee grote natuurgebieden. Dit heeft veel tijd en geld gekost en het is nog steeds in ontwikkeling. Waarom is er nu de wens om hiernaast zes windturbines - annex gehaktmolens voor vliegende dieren - te realiseren? Dit argument wordt ook ondersteund door Groninger Landschap en Natuurmonumenten. Punt twee: draagvlak. In het raadsvoorstel wordt aangegeven dat er draagvlak is bij de inwoners van Groningen. Recent gehouden enquête door de RUG wijst uit dat er bij direct omwonenden geen draagvlak is en deze mensen hebben de lasten van deze ontwikkeling. Punt drie: alternatieven.

Waarom zes windturbines plaatsen, die maar 1,6 procent van de capaciteit is van de beoogde groene energie-ambitie, terwijl dit voor een groot gedeelte van de inwoners van de stad tot overlast leidt? Alternatieven zijn zonnepanelen op daken. Waar blijft de visie en stimulering vanuit de gemeente om meer zonnepanelen op daken te leggen? Bijvoorbeeld verplicht bij bedrijven en het verplicht benutten van meer dakvlakken bij nieuwbouwprojecten. Dit levert geen overlast op. Punt 4: gezondheid en welzijn. In elke regio, waar momenteel windturbines operationeel zijn, is meer overlast dan vooraf is aangegeven. Windturbines in woonomgevingen hebben een slechte invloed op de leefbaarheid. Het RIVM doet ook onderzoeken. Wacht eerst die uitkomsten af, voordat er een probleem wordt gecreëerd. Punt 5: baten en lasten. De lasten zijn hoog en niet optimaal. Voor dezelfde lasten zijn er op andere locaties een hoger rendement te realiseren, bijvoorbeeld aan zee en of op [onhoorbaar] gebied. Waarom dan in dit gebied? Punt 6: we geloven in een betrouwbare overheid, een overheid die er voor de inwoners moet zijn. Hoeveel is het de gemeente Groningen waard om bewust te kiezen voor overlast voor inwoners van de gemeente Groningen en de gemeente Midden-Groningen? Ons laatste punt, punt 7: imago. We geloven in de stad Groningen.

Houdt vast aan de regel dat de Martinitoren het hoogste gebouw van de stad is en blijft. Onze trots. Dat was jarenlang het uitgangspunt. Niet deze zes windmolens - die anderhalf keer de hoogte zijn van de Martinitoren - plaasten als entree van de stad aan de oostzijde. Beste gemeenteraad, denk nog eens goed na over de gevolgen voor de inwoners en de dieren, voordat u bewust instemt met een onomkeerbare vergissing. Bedankt voor uw tijd, namelijk de bewoners van de Woortmansdijk, aanliggende straten en Dorpsvereniging Westerbroek.

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER 01:54:04

Voorzitter: Dank u wel, meneer Lamberts. Ik kijk ook naar de techniek, maar er zijn geen vragen aan u. Helder verhaal, denk ik. Dank u wel. Dan kom ik bij de heer Glastra namens Groninger Landschap. 01:54:55

Voorzitter: Meneer Glastra, we moesten u nog even in de spotlights zetten. Als u nu de microfoon aanzet, dan kunnen we beginnen. Dan kan ik deze stilte even gebruiken om te zeggen dat de heer Lo-A-Njoe hier per abuis fysiek aanwezig is en dat ik het niet over mijn hart kon verkrijgen verkrijgen om hem weer weg te sturen. Daarom zit hij hier en niet, zoals jullie, thuis. De heer Glastra is het inmiddels gelukt? Ik hoor dat u wel de microfoon aan heeft. Als hij de vergadering verlaten heeft, dan wordt het lastig. Dan gaan we proberen of de heer De Boer het woord kan voeren. 01:56:11

De heer De Boer: Fijn dat de microfoon spontaan, zonder dat ik zelf iets hoef te doen ... Kunt u mij gewoon verstaan? 01:56:19

Voorzitter: Ja, het gaat aardig, hij is wel wat ... hoe zal ik het zeggen ... slecht microfoongeluid, dus het is wel lastig om goed te kunnen verstaan. 01:56:29

De heer De Boer: Ben ik op deze wijze beter verstaanbaar? 01:56:31

Voorzitter: Ja, dat is uitstekend. 01:56:34

De heer De Boer: Dan zijn we er toch gekomen. Goedenavond mijn naam is Michael de Boer en ik ben woonachtig aan de Engelberterweg. Mochten hier windmolens komen, dan zou ik ze alle zes zien. Ik heb een stukje bij elkaar gedicht en dat stukje heet 'Nee'. Nee, nee, nee, nee, nee. Mocht u zich afvragen of er draagvlak voor windmolens in Roodehaan bestaat? Nee, dat is er niet. We kijken hier niet uit naar slaapproblemen. Nee, natuurlijk niet. Windmolens horen hier niet. Ze passen hier niet en dit plaats je niet in een stedelijk gebied. "Laten we een windmolenverkenning organiseren. Dan gaan we met zijn allen in de bus met koekjes of een speurtocht. Oh, zo ziet een 150 meter hoge windmolen eruit en die zijn heel erg stil tegenwoordig. Nu, wie wil er helpen 'rekenen aan wind'? Ah, een vrijwilliger". Nu, daar sta ik dan als klankbordlid voor de groep. Er zou namelijk nog wat in kunnen zitten voor de lokale gemeenschap. Ik dacht, laat ik helpen, want rekenen kan ik prima. "Klankbord, wel op het pad van de vooruitgezette speurtocht blijven, anders komen we niet waar we willen. Nee, dat moet u zo niet interpreteren. Heb ik u deze cijfers meerdere keren voor de groep laten presenteren niet ingegrepen? Dat is jammer voor u en waarvan akte. Laten we samen aan het stuk voor de gemeente schrijven.

Oh, is er geen haast om hierover te besluiten? Vindt u dat? Nu, dan passen we dat toch gewoon aan in het stuk. Als u weg bent, veranderen we dat gewoon weer terug, want de projectleiding heeft wel haast. Oei, de toelaatbare hoogten valt door de aanvliegroute van Eelde wat tegen. Gelukkig zijn er 145 meter hoge tweedehands rammelbakken die passen wel, Tja, dat is nu dan de best beschikbare techniek."

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER 01:58:16

De heer De Boer: Ben u nou helemaal? Wat voor theater is dit? Waarom zet u een gemeenschap zo tegen elkaar op? De suggestie voor het inspreken is zelfs geweest om drie minuut stil te zijn. Eigenlijk maakt het gewoon niet uit wat we zeggen. Het Engelberterbad is nu bekend om haar rust, straks om haar onrust. Windmolens als zogenaamd groen ideaal en tussendoor plaatsen we nog even een datacentrum aan de rand van de stad, zodat die stroombehoefte verder toeneemt. In het proces takelen we onderweg nog een mooi groen gebied toe en jagen we bewoners tegen elkaar in het harnas. "Oh, is dat wat windmolens in het stedelijk gebied doen? Nee, nee, dan zal er wel geen geen draagvlak voor zijn, nee. U wil geen slaapproblemen, geen horizonvervuiling, geen woningwaardedaling en geen onrust. Nu, beste burger spartel nog wat verder, dank voor uw tijd, participatie, bezwaren en inzet. U zegt nee, ik hoor het wel. Onderzoek van de RUG zegt nee, ik lees het wel." Echter de gemeente doet een 'waarvan akte' en stoomt verder. Wees alstublieft vooruitstrevend in uw beleid en voorkom plaatsing van windmolens in stedelijke gebieden. Niemand wil dat. Er is geen enkele stad draagvlak voor, ook hier in Groningen niet. Dank u wel. 01:59:26

Voorzitter: Dank u wel, meneer De Boer. Meneer Glastra is weer terug inmiddels, hoor ik. Zijn er mensen die een vraag hebben voor meneer De Boer? Geheel in lijn met uw betoog: nee. Dan kom ik nu bij de heer Glastra namens Groninger Landschap. 01:59:49

De heer Glastra: Excuses, ik vloog even uit mijn wifi. Ik spreek in namens het Groninger Landschap, mede namens Natuurmonumenten en Landschapsbeheer Groningen en ook een beetje namens Thies Dijkhuis, omdat wij - zoals u weet - de erfgenaam zijn van Thies. Bij leven was hij ongetwijfeld hier geweest, want één van de zes windmolens is geprojecteerd in zijn geliefde Hunzezone en dat had hij vast niet over zijn kant laten gaan. Op basis van de beschikbare informatie en ook op basis van het advies van de werkgroep Ecologie kan wat ons betreft de raad op dit moment geen besluit nemen om verder te gaan met de locatie Roodehaan, net zomin overigens voor de locatie Westpoort. Voor beide locaties geldt dat ze grenzen aan natuurgebieden met grote vogelconcentraties, waaronder zeldzame en beschermde soorten. Onderzoek van Sovon onderschrijft deze conclusie. Beide locaties liggen op locaties met een zeer hoge gevoeligheid voor slachtoffers onder vogels. Sovon gebruikt voor de onderzoek alle beschikbare data. Dit in tegenstelling tot het onderzoek dat gebruikt is in de Windverkenning. Dat gaat slechts om enkele teldagen, die [onhoorbaar] zijn. 'S nachts is er nooit geteld, terwijl we allemaal weten dat er 's nachts ontzettend veel ganzen overvliegen in het gebied. Om het concreet te maken. Locatie Roodehaan 02:01:30

Voorzitter: Ik denk niet dat de heer Glastra mij kan horen, maar ik denk ook niet dat de rest de heer Glastra kan horen. Hij heeft de vergadering weer verlaten, begrijp ik. De verbinding is niet 'je van het'. Dan zou ik graag naar mevrouw Ciska Gerdes gaan namens de Belangenvereniging Huisjesbewoners Engelberterplas. Ik hoop dat de verbinding wat beter is. Ja, hoor hij doet het. U bent in beeld, dus u kunt beginnen. 02:02:17

Mevrouw Gerdes: Goedenavond raadsleden, ik ben Ciska Gerdes en ik spreek namens de Belangenvereniging Huisjesbewoners Engelberterplas. De gemeente Groningen is in 2019

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER een inspraakprocedure gestart met de Verkenning windenergie Westpoort en Roodehaan. Met alle respect voor de procesmatige aanpak door de leden van de klankbordgroep: het recreatiegebied Engelberterplas is met circa 150 huisjesbewoners, 200 campinggasten en bij mooi weer wel 1000 bezoekers van het natuurbad per dag, niet meegenomen bij de diverse onderzochte aspecten. De huisjesbewoners zijn zelfs niet uitgenodigd voor de voorlichtingsbijeenkomsten en deelname aan de enquêtes. Uitsluiten van recreatie zal formeel juridisch misschien wel kloppen, maar als je een grote groep direct belanghebbenden uitsluit, krijg je geen compleet beeld. Wat zijn de directe gevolgen voor de gebruikers van het recreatiegebied bij de komst van zes windturbines. De turbines komen op nog geen 400 meter van de huisjes te staan en dat heeft consequenties op het gebied van geluidsoverlast en slagschaduw. Er wordt in de verkenning gesteld dat naast de geluidsoverlast door de A7 die van de windturbines niet veel extra overlast zal geven, maar nu al wordt de GGD-norm overschreden. Daarnaast wordt in wat oudere onderzoeken geluidsoverlast vooral als psychisch en subjectief gedefinieerd.

Inmiddels weten we uit zeer recent onderzoek naar laagfrequent geluid door de windturbines bij de N33 dat 150 omwonenden gefundeerde gezondheidsklachten hebben. Het voorstel van eventueel tweedehands turbines bij Roodehaan zal zeker geen positief effect op het geluid hebben. Wat betreft de slagschaduw van de windturbines zou u eens de afslag Veendam op de A7 richting de N33 moeten nemen. Ook daar staan windturbines op circa 400 meter van de snelweg en die slagschaduw is duidelijk zichtbaar. Volgens het onderzoek van Pondera is slechts bij twaalf keer de rotordiameter - dat is dus twaalf keer 120 meter in Roodehaan geen sprake meer van hinderlijke slagschaduw. Aangezien een aantal zomerhuisjes negen maanden per jaar bewoond wordt, zal slagschaduw zeker merkbaar zijn aan de Engelberterplas en ook de exploitatie van het park zal mogelijk geschaad worden. Concreet heb ik de volgende vragen aan de raad: gaat de raad alsnog het recreatiegebied Engelbertplas met een afstand van 400 meter tot de windturbines meenemen in de besluitvorming tot plaatsing? Zou het ongebruikte potentieel aan zonnepanelen op gebouwen in alle industriegebieden in en rondom de stad Groningen geen alternatief kunnen zijn voor de windturbines Roodehaan? Hierbij wordt tenminste geen inbreuk gemaakt op natuur, landschap, omwonenden en recreanten. Ik dank u. 02:05:34

Voorzitter: Dank u wel, mevrouw Gerdes. Ik kijk even naar de techniek. De heer Boter. 02:05:43

De heer Boter: Als ik het goed begrijp, gaat het om recreatiewoningen. Heeft u ook meegedaan als vereniging in de participatie en het traject wat gedaan is of spreekt u daar nu over? Dat kan ik niet helemaal uit uw verhaal opmaken. 02:05:59

Mevrouw Gerdes: Nee, wij zijn totaal niet meegenomen en uiteindelijk hebben een aantal huisjesbewoners toch aan de voorlichtingsbijeenkomsten deelgenomen via 'mond-op-mond reclame', zeg maar. Ik heb destijds zelf de heer Squintani van de RUG benaderd of wij als huisjesbewoners alsjeblieft mee mochten doen aan de enquêtes. Dat is bij de tweede enquête gelukt en bij de derde ook, nadat ik uitvoerig heb moeten uitleggen wat het recreatiegebied betekent voor de omgeving en voor de mensen zelf natuurlijk.

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER 02:06:45

De heer Boter: Dank, voor deze reactie. 02:06:47

Voorzitter: Dank u wel. Dat waren de vragen voor u. Dank u wel voor uw betoog. Mevrouw Zwart zou ik dan het woord willen geven. 02:07:03

Mevrouw Zwart: Goedenavond, hoort u mij? 02:07:06

Voorzitter: Ja, gaat uw gang. 02:07:10

Mevrouw Zwart: Dank, er is al veel gezegd. Ik woon in Engelbert en ik spreek namens mijzelf en een paar buren. Ik denk dat ik niet alles hoef te herhalen, maar veel sprekers hebben wel heel duidelijk gemaakt - en dat is wat voorop staat voor de mensen in deze omgeving - als je kijkt naar bewoners en wat willen bewoners: ze willen niet die hele grote windmolens. Ze zijn te groot voor dit gebied. Ik wil jullie er ook op wijzen dat je eigenlijk naar een integrale visie moet. We moeten iets met die energietransitie daar is iedereen het over eens. Hele grote windmolens van 150 meter - misschien zelfs groter, hoorde ik al even - leveren een flinke bijdrage aan wat de stad Groningen moet gaan opleveren, maar er wordt op dit moment ook gewerkt in opdracht van de gemeente Groningen aan een integrale visie op de A7-corridor. Door nu een besluit te nemen, waarbij je ingaat tegen het advies van de natuurorganisaties, er is nog niet voldoende onderzoek gedaan naar wat die windmolens gaan betekenen voor de flora en fauna in dit gebied. Er is onderzoek gedaan met metingen in de winter en herfst, oftewel de hele zomerperiode, waarin de vogels overvliegen is nog niet gemonitord. Door nu een besluit te nemen over wel of niet plaatsen, loop je daarop vooruit. Mijn dringende verzoek aan de gemeenteraad is: maak een pas op de plaats.

Neem deze plaatsing, de energiebehoefte die er is en de mogelijkheden van ons gebied mee in die integrale visie voor de A7-corridor die op dit moment ontwikkeld wordt in opdracht van jullie en de gemeente Midden-Groningen. Kijk ook eens met een iets creatievere blik naar bijvoorbeeld het plaatsen van een enorme geluidswal - die kun je 10 of 20 kilometer lang maken - langs de A7 op het zuiden en plaats daar zonnepanelen op. Daar is namelijk best ruimte voor. Dat zal niet direct het zelfde opleveren, als zes grote windturbines, maar ik denk dat je daarmee een heel eind komt. Ik wens jullie veel wijsheid. Dank u wel. 02:09:26

Voorzitter: Dank u wel, mevrouw Zwart. Even kijken of er nog vragen zijn. Dat is niet het geval. Dank u wel voor uw heldere betoog. Dan zou ik graag het woord willen geven aan mevrouw Saelen. 02:09:47

Mevrouw Saelen: Ben ik verstaanbaar? 02:09:49

Voorzitter: Ja, u bent verstaanbaar. 02:09:53

Mevrouw Saelen: Oké. Goedenavond, ik ben blij dat ik ben uitgenodigd en op die manier wordt gehoord. Ik sta hier niet namens een belangenvereniging, maar namens mezelf. Ik was

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER eigenlijk van plan om alle mensen die verenigingen vertegenwoordigen die net aan het woord geweest zijn, te bellen om te vragen: je gaat er toch wel heen? Toen dacht ik, waar bemoei ik me mee en iedereen is in staat om voor zichzelf op te komen. Ik sluit me eigenlijk prima aan bij alles wat hiervoor is gezegd. Ik woon en werk dertig jaar met plezier in Groningen. Wat ik trouwens best fijn vind om te horen is dat de driehoek, waarvan ik verwacht had dat ze van zich zouden laten horen dat ook heeft gedaan. Helpman, Westerbroek en Engelbert. Ik heb in alle drie de dorpen gewoond en ik zou zeggen: steek het in je zak als gemeenteraad, je bent het gezicht van al deze mensen en misschien moet je eens een keer over de grenzen van de gemeente of de provincie kijken of je iets samen kan doen en ik denk dat je dan krijgt wat je wil bekomen. Het is bevalt me trouwens prima in het 'rommeltje' aan de andere kant van de A7. Zal ik nu even voorlezen, waarom ik hier vanavond deelneem en je moet het zien als mijn persoonlijke mening. Ik ben geen jurist, ik heb mij in onderzoeken verdiept, aan elke vragenlijst neem ik deel en ik kom overal voor op. Ik heb genoeg verenigingen om me heen die me daarin steunen, dus die vertrouw ik dan ook volledig daarin. Dan ga ik nu mijn eigen tekst voorlezen.

Ik ben sowieso van mening dat windmolens op de verkeerde plek staan, omdat ik vind dat het niet bijdraagt aan de groene visie van Meerdorpen, waar rust, stilte en natuurbehoud voorop staan voor bewoners. De conceptvisie ligt er. Als het goed is weet de gemeente dat als geen ander en als de gemeente deze visie omarmt zou dit niet automatisch tot deze besluitvorming mogen leiden. Anders zou ik niet weten wat je dan samen doet, als het ene wel kan en beschreven wordt en je het andere niet steunt. In de totale beeldvorming, vind ik, dat je kleine gemeenschapsvormen en authentieke dorpen, zoals Engelbert, moet ondersteunen als onderdeel van een grote stad. Waarom horen we anders bij julllie? Ik zie het niet als jullie, want we zijn één geheel. Ik vind dat Engelbert omsingeld wordt door grijze en harde materialisatie afgelopen jaar. Ik woon op een paar meter van het zwembad, aan de Kuilweg ... de A7 ... Een *visie op het productiebos* achter mij is weg, maar ik woon er nog altijd prima. Er is weinig groen voor teruggekomen. Ik denk aan de realisatie van 2100 woningen op de locatie Driebond, waar we volle steun aan hebben gegeven. De uitbreiding van dorpsvoorzieningen als een school, maar ook verkeersklankborden langs de A7, de Kuilweg en nu mogelijk ook windmolens. Mijn steun heb je altijd, maar soms moet er eens wat tegenover staan en dat is wat mij betreft geen geld.

Compensatie hoeft voor mij niet altijd, als ik maar gehoord wordt, betrokken wordt en invloed heb. Aan de ene kant laat je het dorp groeien, door wat ik net heb gezegd. Dat snap ik, je wil aanwas en reuring, maar dat vraagt ook aandacht voor geluids- en gezondheidshinder. Je kan niet van mij, mijn omgeving en ook mijn straat verwachten dat we dat zo maar accepteren. Ik vind het niet gastvrij. Als je welkom wil zijn in Groningen, ook langs de A7, dan moet ik ook het gevoel hebben dat ik blijvend welkom ben in deze provincie en op zijn minst op de plek waar ik tien jaar woon. Ik ben niet overtuigd van de meerwaarde van de molens, in ieder geval niet op deze plek. Wat brengt het ons op in verhouding tot de grote duurzaamheidsambitie? Soms denk ik: het sop is de kool niet waard. Ga er nu eens boven hangen als gemeente en provincie en kijk wat je samen wil bereiken in het noorden. Gaan die zes windmolens dat verschil maken? Als ik overtuigd was, dan deed ik mee en zat ik nu niet hier. Ja, de aanvoer en realisatie kosten meer energie dan de hele investering, het onderhoud en de opbrengst van je installaties. Er zullen vast tien rapporten zijn die het weerleggen. Ik hoef er maar één uit te halen en dan ben ik overtuigd. Onderzoek, leerervaringen uit het verleden en de continue aandacht in de media, zeker de

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER laatste tijd en op dit moment - ik slaap er niet rustig van - zou op zijn minst een overweging moeten zijn bij de keuze van een locatie in afstand tot de omwonenden. Het zijn er maar een handjevol en ik ben er één van. De hoogte van de molens zijn leidend, zeker voor ons, in relatie tot de plaatsing ervan met de effecten en de overlast die je ervaart. Ik hoef daar niet voor gestudeerd te hebben. Het staat op papier dat het zo is en als je het al wil doen, houd er dan rekening mee. Of het nu twee kilometer is of tien kilometer, alles is goed. In de buurlanden doen ze het goed, wij kunnen het ook. Ik heb inmiddels tien jaar geïnvesteerd in een huis, waarvan ik dacht dat ik er oud kon worden. Leefbestendig wonen, [onhoorbaar] zelfredzaamheid dat kan in Engelbert niemand ondersteunen, denk ik. De kosten draag ik zelf en ik wil het ook allemaal doen. Ik vind dat de windmolens, zoals nu beoogd is, daar echt niet aan bijdragen en die hebben een direct effect op de verdere voortzetting van mijn leven hier en op mijn persoonlijk leef- en werkgeluk. Die vind ik nog het meest belangrijke, hoe egoïstisch het ook is. Ik heb het zeker met corona ook ervaren en heb het ook in mijn tekst gezet. Ik heb hier jaren gewoond, terwijl ik werkte in de stad.

Ik ervaarde het geluid niet van de A7, niet van de Kuilweg, niet van de *reeën* die achter in mijn tuin staan, omdat ze geen weg weten. Sinds ik door corona thuiszit, weet ik wat geluidshinder is. Toen net ook in de technische toelichting eigenlijk indirect ook werd gezegd, de Kuilweg en de A7 in combinatie met het geluid van de windmolens ... Dan kan ik net zo goed in de Eemshaven gaan wonen. Ik denk niet dat dat ooit de bedoeling is geweest en het neemt straks mijn werkplezier af, want er wordt van mij verwacht 40 tot 60 procent thuis te werken. Dat wil ik wel doen op mijn eigen kosten. Ik kom de baas tegemoet. Ik kon thuis werken en dan moet dat ook mogelijk gemaakt worden. 02:16:26

Voorzitter: Mevrouw Saelen? 02:16:27

Mevrouw Saelen: Ja. 02:16:27

Voorzitter: U bent al iets te lang aan het woord. Dat is niet uw schuld, maar dat is mijn schuld. Ik zou u willen vragen of u nog een afrondende opmerking zou willen maken en dan ga ik kijken of er vragen zijn. 02:16:38

Mevrouw Saelen: Ja, één zin. Alles wat je met elkaar onderneemt moet bijdragen aan een vitale woon- en werkomgeving voor iedereen. Daar ben ik maar een onderdeel van, maar ik sta natuurlijk ook voor de rest van mijn omgeving en ik denk dat je daar aandacht voor moet hebben. Sta even in mijn schoenen en ervaar wat je zelf zou doen en ik denk dat je het antwoord dan wel weet. Dank u wel. 02:17:01

Voorzitter: Dank u wel. Geen vragen voor u. Dank u wel voor uw betoog. Dan kom ik aan bij mevrouw Koops. 02:17:22

Mevrouw Koops: Goedenavond allemaal. Ik hoop dat jullie mij kunnen horen en zien. Ik ben een 'bijna-buurvrouw' van mevrouw van Inge. Zij heeft mij al wat gras voor de voeten weggemaaid. Ik praat ook hier voor mijzelf en over mijn eigen emoties rondom het

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER voornemen voor het plaatsen van windmolens. Ik ben geboren en getogen in de Meerdorpen. Ik heb mijn woonomgeving zien veranderen. Mijn hele leven eigenlijk al. In eerste instantie Roodehaan dat verscheurd werd door de A7, letterlijk. Daarna de plaatsing van de Stainkoeln dat is uitgebreid onder andere met Attero en de vergister. Het verleggen van de A7, bouw van industrieterreinen Euvelgunne en Driebond, Meerstad, een nieuw rangeerstation aan 't Winschoterdiep, de zonneparken, de Kuilweg - wat Inge net al benoemde - en daarbij komt nu ook het voornemen van windturbines op minder dan 500 meter van mijn huis. Voor mij is het genoeg. Het is een opsomming van inbreuk op een soort van privacy en woongenot. Uiteraard vind ik duurzaamheid ook echt heel belangrijk. We willen zonnepanelen op ons dak. We willen vergroenen in dit mooie dorp. We doen daar ons best voor. Ik wil ook even wat zeggen over het onderzoek wat allemaal is gedaan en ik wil daarover opmerken dat de hinder die gegeven wordt aan gezondheid lijkt, alsof dat niet echt en reëel is. Echter, slaapstoornissen die stressgerelateerde klachten voortbrengen, dat heeft wel degelijk een invloed op iemands leven, op je hele gezondheid en je hebben en houden. Ik denk, dat kan je misschien niet meten en niet concreet maken, maar het is er wel.

De recente onderzoeken en de media en wat er in Meeden allemaal aan de hand is, dat is wel degelijk wat mensen ervaren. Ik vind dat jullie dat als gemeenteraadsleden serieus moeten nemen. Ik hoop dat jullie dat ook gaan doen. Ik heb namelijk ook nog een volgende vraag: er is ontzettend veel onderzoek gedaan, maar wat ik net al noemde, we zitten vlak bij de vergister van Attero en bij de Stainkoeln die gigantsich wordt uitgebreid en waar met name de laatste periode ook gif wordt gestort. Ik vraag me af wat de gevolgen zijn van geuroverlast en chemische stoffen die vrijkomen op de stort, in combinatie met de windmolens? Ik stel me dan voor, als er iets van een harde wind is of wat dan ook. Ik heb deze vraag ook gesteld in het windplatform en ik heb daar geen bevredigend antwoord op gekregen. Eigenlijk niet. Daarnaast vraag ik mij af, hoe het zit als je een plaatsing van zes panelen in een bepaalde vorm hebt - een rechte lijn, zeg maar - en daar die slagschaduw op doorberekent? Ook daar heb ik geen goed antwoord op gekregen en ik maak me daar heel erg zorgen over. Wat ik de laatste tijd heb gezien hier in de omgeving en afgelopen herfst/ zomer is de zeearend. Fantastisch. Ik hoop dat die hier nog veel langer kan vliegen en nog veel mee nageslacht gaat geven.

Ja, mijns inziens is er veel meer onderzoek nodig en ik hoop dat jullie daar in meegaan en uiteindelijk beslissen dat dit geen goede plek is om windturbines te plaatsen. Deze horen niet meer op het land. Dat is niet gezond voor de mensen. Deze windmolens kunnen op een andere plek in het water, zoals een eerdere sprekers ook al zei. Ik wens jullie veel wijsheid. 02:21:27

Voorzitter: Hartstikke mooi. Dank u wel. Ik kijk even naar rechts of er nog ... Mevrouw Nieuwenhout heeft een vraag. 02:21:35

Mevrouw Nieuwenhout: Ja, dank je wel Anneke voor je betoog. Heel duidelijk. Ik had alleen een vraag over het stukje geuroverlast. Begrijp ik goed dat je vraag is of de geuroverlast verergerd wordt door de windmolens 02:21:50

Mevrouw Koops: Ja, dat klopt.

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER 02:21:50

Mevrouw Nieuwenhout: Of is het een andere vraag? 02:21:52

Mevrouw Koops: Nee hoor, dat is correct. Wat de gevolgen zijn voor de geur, gaat het verder dragen of gaat het eerder neerslaan? Dat is eigenlijk mijn vraag en daar heb ik geen concreet of helder antwoord op gekregen. 02:22:06

Mevrouw Nieuwenhout: Ja, dank je wel. Ik heb het inderdaad ook nergens in de stukken zien staan, dus dat is iets waar ik me verder op ga inlezen. Dank je wel. 02:22:14

Mevrouw Koops: Dank u wel. 02:22:15

Voorzitter: Dank u wel, mevrouw Koops. Dan komen we bij twee heren genaamd Oosterhuis - achternaam in ieder geval - Roelof en Menko. 02:22:34

De heer Roelof Oosterhuis Ommeland; omdenkers in boerenland: Ja, dank u wel. Ik weet niet of u mij al kunt horen inmiddels? 02:22:37

Voorzitter: Ja. 02:22:39

De heer Roelof Oosterhuis Ommeland; omdenkers in boerenland: Super, ik probeer intussen ook mijn scherm te delen. Mocht dat lukken, dan is dat super. Mocht dat niet lukken, dan moeten wij het even met mijn verbale bijdrage doen. Allereerst een goedenavond allemaal en dank u, Voorzitter, voor het woord. Mijn naam is Roelof Oosterhuis en ik spreek in namens Ommeland. Ommeland is opgericht door mijzelf en door mijn broers en omdat het al een lange avond voor jullie is, wil ik eigenlijk met de deur in huis vallen. Wij zien namelijk kansen voor een integraal energie-, voedsel- en natuurlandschap op onze locatie ten noordoosten van de stad, wat volgens ons een uitstekend alternatief zou kunnen zijn voor het waarschijnlijk weggevallen windpark Westpoort. Wij zijn al in gesprek met omwonenden en omgeving en wij ervaren heel veel steun en positief momentum voor onze ideeën. Graag zouden we dan ook met de gemeente deze mogelijkheden verder willen verkennen en invullen. Dat even als samenvatting en dan nu even bij het begin beginnen. Wie zijn wij? Eerst iets over onzelf. Ons boerenland is gelegen ten noordoosten van de stad - in de voortuin van de stad, zoals wij dit zien - tussen de Eemshavenweg - die ziet u bovenaan- de Noorddijk, Zuidwolde en Thesinge. Dat is een boerenbedrijf dat verder gaat dan boeren.

Omdenkers in het boerenland is niet alleen wat we zelf willen zijn, maar ook waarin we anderen willen inspireren en willen samenwerken. Ik ga u vertellen over onze droom en ook waarom het verwezenlijken daarvan belangrijk is voor de gemeente Groningen. Onze droom is allereerst namelijk een bruisende woon- en werkgemeenschap. Een plek die vraaggestuurd is ontstaan en waar stad en Ommeland samenkomen. Op het boerenerf ligt een grote moestuin, waar jong en oud tussen de prei en de aardappelen een praatje maken. Sommigen wonen 20 meter verderop in de nieuw gerealiseerde duurzame woningen. Hun kinderen of kleinkinderen spelen tussen de hooibalen en slingeren met een touw over de

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER plassen. Dat als eerste. Het tweede is dat het erf wordt omringd door een prachtige landschap, waarin dier en natuur vrij spel hebben. Er is een waterberging met daaromheen een kudde wilde grazers, er zijn kleurrijke bossages en er zijn brede stroken voor vogels en insecten. Op de akkers wordt voedsel geproduceerd voor lokaal gebruik. Door het gebied lopen wandelroutes en fietsroutes, waardoor het een logisch verlengstuk is van het natuurgebied Kardinge. En dan ... achter de velden reizen een aantal bakens van het nieuwe tijdperk op. In 1998 zagen velen van u met mij waarschijnlijk met enige weemoed 'de vief piepen' omvallen, maar dankzij deze nieuwe bakens zijn steenkolen niet meer nodig. Hier wordt op een schone manier energie opgewekt zonder CO2-productie. Dat gebeurt door een combinatie van windmolens en zonnepanelen die opgaan in het landschap; een energielandschap, waar de omgeving onderdeel van uitmaakt. De opbrengst van het energielandschap gaat voor het grootste deel naar de directe omwonenden, naar voorzieningen voor omliggende dorpen, naar goedkope isolatie van woningen en naar betaalbare energie voor iedereen in de gemeente, die een extra steuntje nodig heeft; het Energietransitiefonds.

Als wij deze droom realiseren, dan hebben wij drie vliegen in één klap: allereerst een betere biodiversiteit, twee een versterkte leefomgeving en een impuls voor die leefomgeving en als derde een oplossing voor het behalen van de energiedoelstellingen van de gemeente. Ik ga afronden, maar ik wil nog één punt daaraan toevoegen, namelijk dat deze toekomstdroom niet alleen van ons is. Deze droom is tot stand gekomen met omwonenden en andere stakeholders én hij is nog niet af. Wij willen namelijk verder verkennen wat de omgeving, de maatschappij, natuur- en energieorganisaties en de politiek graag willen en ook hoe onze boerderij, onze kennis en onze passie daarvoor ingezet kunnen worden. Hoe we dus kunnen voortbouwen op dat positieve momentum wat we op dit moment hebben. Dat zorgt er namelijk voor dat we naast een zeer geschikte ruimte ook het benodigde draagvlak hebben om het energielandschap te realiseren. Vandaar de vraag aan aan u, als raadsleden van de gemeente Groningen, om u uit te nodigen om samen met ons te onderzoeken hoe we aan deze droom invulling kunnen geven. Ik heb vanavond ook meegeluisterd en er zijn ook vanuit de gedane verkenningen Westpoort en Roodehaan veel dingen die we eenvoudig ook voor ons gebied zouden kunnen doen.

Er zijn ook wellicht een paar lessen uit de gedane verkenningen die we mee kunnen nemen, waardoor we deze verkenning op een nog betere manier zouden kunnen doen, met name over het betrekken van de andere omwonenden en de inwoners. Kortom mijn vraag aan u is: doet u mee? 02:27:27

Voorzitter: Dank u wel, meneer Oosterhuis. Dan kijken of er mensen zijn die die vragen willen beantwoorden of nog een vraag voor u hebben? De heer Rebergen. 02:27:40

De heer Rebergen: Ja, dank u wel, Voorzitter. Ik heb een vraag aan de heer Oosterhuis. Ik heb een tijd geleden ook met twee van zijn de broers gesproken over plannen daar. Vraag één is: tegen welke belemmeringen loopt hij aan voor de plannen? Vraag twee is: is hij bekend met de windverkenning die de voormalige gemeente Ten Boer destijds heeft gedaan en welke plekken daarvoor zijn aangewezen? 02:28:04

De heer Roelof Oosterhuis Ommeland; omdenkers in boerenland: Ja, dank u wel. Ben ik alweer te verstaan?

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER 02:28:07

Voorzitter: Ja, hoor. 02:28:10

De heer Roelof Oosterhuis Ommeland; omdenkers in boerenland: Belemmeringen zijn er vrij beperkt, want wij zijn volgas onderweg. Tegelijkertijd zijn wij volop in gesprek met de bewoners en daar komen natuurlijk ook allerlei vragen en zorgen naar voren. We willen dat die heel zorgvuldig bekeken worden, dat er heel zorgvuldig onderzoek plaatsvindt of onze droom van het verbeteren van de biodiversiteit daardwerkelijk klopt en of hier bijzondere situaties zijn, zoals we ook bij de andere doelgebieden hebben gezien. Dat kunnen we niet alleen. Dat willen we samen doen met de gemeente met een professionele aanpak die we op die manier kunnen doen. Dat is de enige volgende stap die we graag zouden zetten. De tweede vraag: ja, wij zijn bekend met die windregels die destijds zijn opgesteld en dat stemt ons ook optimistisch over dit gebied. Dat is één van de redenen dat we dit gebied, als een haalbaar iets zien, zonder vooruit te lopen op de uitkomsten van een verkenning. Als ik puur kijk naar die regels, dan staan daar dingen in als Eemshavenweg. Nu, daar sluit dit goed bij aan. Daar wordt gesproken over liever een paar hele grote molens dan op allerlei plekken kleine molens. Nu, dat zou ook heel goed passen. Een hele belangrijke dat ook dat de inkomsten naar de omgeving gaan en niet bij projectontwikkelaars of andere instanties belanden en dat spreekt ons ook ontzettend aan.

Wij kennen die dus en dat is voor ons ook een ijkpunt. 02:29:48

Voorzitter: Dank u wel. De heer Lo-A-Njoe. 02:29:53

De heer Lo-A-Njoe: Ja, dank u meneer Oosterhuis voor het inspreken. Een aantrekkelijke initiatief, zoals u dat presenteert, waarmee u wil inspelen op het momentum voor de energietransitie. U geeft aan dat er weinig belemmeringen zijn. Mijn vraag is, wat verwacht u concreet van de gemeente en begrijp ik goed dat het eigenlijk vooral de checks en balances zijn op uw ambities en veronderstellingen of verwacht meer van de gemeente? 02:30:21

De heer Roelof Oosterhuis Ommeland; omdenkers in boerenland: Wij verwachten van de gemeente dat ze samen met ons gaan kijken of dit haalbaar is en of het wenselijk is om hier een integraal energielandschap te gaan realiseren. Voor ons is het wel belangrijk dat het één pakket is en dat het niet alleen een rijtje windmolens is. Nee, wij willen echt op al die drie gebieden een positieve impuls kunnen geven. De concrete vraag is dus een windverkenning. Zoals dat voor Westpoort en voor Roodehaan is gedaan, om dat ook voor dit gebied gaan doen en daarbij te leren van de lessen en de kennis die daar al is opgedaan. Dat samen met ons te gaan doen, voortbouwend natuurlijk wel op dat momentum wat we al hebben met de omgeving en het gesprek wat we al hebben. Het moet niet ineens een heel ander proces gaan worden. Dat zullen we goed in elkaar moeten gaan vlechten. 02:31:12

De heer Lo-A-Njoe: Dank u wel. 02:31:16

Voorzitter: Dank u wel, meneer Oosterhuis. Dan komen we bij de heer Hoorn.

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 14 APRIL 2021 20.00 UUR – TOPWEER 02:31:25

De heer Hoorn: Ja, Voorzitter, dank u wel. Ik ga ervan uit dat ik goed te verstaan ben voor iedereen? 02:31:31

Voorzitter: Dat bent u. 02:31:32

De heer Hoorn: Dank u. Geachte raadsleden, mijn naam is Bas Hoorn. Dank dat ik vanavond de gelegenheid krijg om in te spreken. Dat is goed. Samen met mijn partner en twee jonge kinderen woon ik sinds 2019 aan het Noorddijkerweg. Een prachtige plek om te wonen, aan de rand van de stad en tegen natuurgebied Kardinge aan. Als je in deze omgeving wandelt, dan zie je hoe mooi het Groninger landschap is. Mooie akkervelden, bloemen, vogels, dieren, alles is er te vinden. Op het eerste oog lijkt er van klimaatverandering geen sprake. Echter, weten wij allen inmiddels beter en daarom geloof ik erin dat wij nu met elkaar stappen moeten zetten. Een eerste stap die ik zelf heb gezet, om actief bij te dragen, is lid worden van energiecoöperatie Noorddijk. Deze coöperatie zet zich in voor het opwekken van duurzame energie en heeft inmiddels mooie projecten gerealiseerd. Het opzetten van deze projecten doen we in nauw overleg met onze leden én de mensen uit de omgeving. Het zou goed zijn als de gemeente Groningen lokale initiatieven steunt en samen met de initiatiefnemers onderzoek doet naar de mogelijkheden voor het opwekken van duurzame energie. De kern van dit onderzoek moet feitelijk zijn, waarbij niet gezocht gaat worden naar voor- en tegenstanders, maar waar gezocht wordt naar oplossingen voor de enorme uitdagingen waar wij als gemeenschap voor staan.

Zo zou het goed zijn om samen met Natuurmonumenten te onderzoeken of er meer verbindingen gemaakt kunnen worden tussen natuurgebied Kardinge en bijvoorbeeld het dorp Thesinge, waardoor er een natuurlijke verbinding ontstaat tussen stad en Ommeland wat de leefbaarheid ten goede komt. Dit maakt het wellicht ook makkelijker voor agrariërs in die omgeving om meer met natuur bezig te zijn en zich te richten op lokale en natuurinclusieve landbouw, waarbij een gezond verdienmodel een extra plus kan zijn. Ook biedt het kansen voor educatie, waarbij jongeren op locatie de natuur kunnen ervaren en kunnen zien waar hun voedsel vandaan komt. Ik wil uw raadsleden dan ook vragen om de onderzoeksvraag van het lokale initiatief Ommeland te steunen en er positief aan bij te dragen. Dit initiatief kan namelijk bijdragen aan bovenstaande punten die ik net heb benoemd. Ommeland is een lokaal initiatief en uit eigen ervaring weet ik dat zij werken op een vernieuwende en positieve manier. Vanuit het initiatief wordt gekeken naar de vraag en daarbij wordt samen met de omgeving gezocht naar mogelijkheden. Niet vooraf iets vastleggen en dat doordrukken, maar in gesprek gaan met iedereen om zo te komen tot de beste oplossingen. Dat spreekt mij aan en ik geloof erin dat dit de manier is om duurzame oplossingen te creëren.