07-06-2023, verslag politieke woensdag 15.30 uur - Politiek vragenuur.pdf

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 07 JUNI 2023 15.30 UUR Voorzitter: E. van der Weele (PvdA) Namens de raad: T. van de Vendel (GroenLinks), J. Lo-A-Njoe (D66), M. Martinez Doubiani (D66), T. van Zoelen (PvdD), M. Sloot (Stadspartij 100%), R. Heiner (VVD), K. de Groot (S&S), M. Goodijk (S&S), E. Armut (CDA), J. de Haan (CDA), L. van der Laan (PvhN), E. Bernabela (PvhN) Namens het college: M. Molema (wethouder), K. de Wrede (wethouder), M. Wijnja (wethouder) Namens de griffie: P. Kommerij

Politiek vragenuur en mededelingen college 00:16:36

Voorzitter: Goedemiddag, volgens mij gaan we beginnen. Welkom bij het politiek vragenuur van woensdag zeven juni. Er zijn vier sets van vragen aangeleverd. Er zijn geen mededelingen van het college. We zullen beginnen met de vragen van de CDA-fractie over onveiligheid in Corpus den Hoorn. Ik geef de heer De Haan het woord. 00:17:07

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, de CDA-fractie heeft inderdaad signalen ontvangen van inwoners rondom of bij de Hippocrateslaan die zich onveilig voelen. Dat gaat met name om de weekenden en de avonden. Het is vaak raak; afval in het milieu, drugs die gedeald worden en het gaat ook om substantiële geluidsoverlast. Wellicht dat het college er ook wel mee bekend is. Afgelopen week heeft dit ook geleid tot hardhandige aanhoudingen door de politie. Inwoners hebben daar vragen over. Wij spelen deze vragen graag aan het college en hopen dat er actie kan worden ondernomen. 00:17:53

Voorzitter: Dank u wel voor de vraagstelling. Ik kijk even rond of er vanuit andere fracties nog aanvullingen zijn. Dat is niet het geval. Dan geef ik wethouder Molema het woord voor de beantwoording. 00:18:07

Mevrouw Molema: Dank u wel. Ik mag burgemeester Schuiling vervangen op dit onderwerp. Uw eerste vraag was, bent u op de hoogte en ook wat gaat u er nu aan doen? Laat ik beginnen met zeggen dat wij een ander beeld hebben van de omvang van de problematiek dan door u geschetst wordt. Wij hebben één melding ontvangen bij de politie van vermoedelijk wapenbezit in een pand aan de Hippocrateslaan. Er is één melding geregistreerd tussen één januari en 31 mei en er is een aanhouding gedaan op vier juni voor vermoedelijk wapenbezit. Dit maakt dat wij daar echt wel een ander beeld bij hebben. Wij hebben ook niet het gevoel dat daar op dit moment grootschalige drugsproblematiek is of wat anders. We gaan wel specifiek bij omwonenden informatie ophalen over hun gevoel van onveiligheid. We vertellen hoe ze een overlastmelding kunnen doen bij de gemeente. We nemen ook contact op met alle belanghebbenden die rondom veiligheid actief zijn om te bespreken hoe ze kunnen optreden tegen geluidsoverlast en het gebruik van drugs in dit gebied. We maken tevens afspraken over het doen van meldingen. Dit is regulier. Op het moment dat wij een signaal krijgen, is dit wat wij doen in de overleggen die regelmatig 1

gevoerd worden per gebied. Er is voor ons geen aanleiding om op dit moment in één keer andere acties te nemen. 00:19:36

Voorzitter: Dank u wel voor deze beantwoording. De heer De Haan. 00:19:38

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, dat lijken me op zich heldere antwoorden van de wethouder. Mooi dat er ook contact wordt gezocht met de bewoners daar. Het zou fijn zijn als de wethouder ons ook op de hoogte wil houden van wat daaruit is gekomen en wat er vervolgens - ook vanuit de inwoners - aan acties gepleegd zijn. Bedankt voor deze beantwoording. 00:19:57

Voorzitter: Dank u. Ik geef de heer Heiner van de VVD het woord. 00:20:02

De heer Heiner (VVD): Dank, Voorzitter. Wij vragen ons af of de wethouder ook bereid is om de politie wat vaker een rondje te laten rijden. Om daar iets vaker langs te rijden om te kijken of er ook daadwerkelijk niets gebeurt. Anders gaan we wachten tot er wat gebeurt en dat kunnen we ook voor zijn door wat vaker te handhaven en zichtbaar te zijn op straat. 00:20:20

Voorzitter: Wethouder Molema. 00:20:22

Mevrouw Molema: Dat kan deze wethouder niet. Deze wethouder gaat niet over de politie, daar gaat de burgemeester over. Dat is een beetje flauw antwoord. Volgens mij maakt de burgemeester ook afspraken over de prioriteiten met de politie en in welke gebieden extra inzet is. We hebben ook boa's die op basis van signalen per dienst, die ze rijden, daar extra heen gaan. Volgens mij is het ook heel logisch en iets wat we in de hele stad doen. Op het moment dat er signalen zijn dat er wat aan de hand is, wordt er wat intensiever gecontroleerd zowel door de boa's als door de politie. Dat is echter gewoon binnen de reguliere afspraken. 00:20:56

Voorzitter: Is daarmee uw vraag beantwoord? Is het helder? Ik kijk nog even rond of er aanvullende vragen zijn, maar volgens mij niet. Dank. 00:21:06

Voorzitter: Dan gaan we door naar de tweede set vragen. Die zijn van de fractie Stadspartij 100% voor Groningen over de gewijzigde markttijden in Haren. Ik wil mevrouw Sloot daarvoor het woord geven. 00:21:19

Mevrouw Sloot (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, dank u wel. Ik denk dat de vragen helder zijn naar aanleiding van een 'schokgolf' rond de middenstand in Haren, de vereniging van ondernemers, de centrummanager en anderen. Zij kwamen er ineens achter dat als pilot de markt een uur eerder dichtgaat. Daar zijn zij niet over bevraagd en dat is niet 2

met hen overlegd. Daar hebben wij een aantal vragen over. Ik ben erg benieuwd naar de antwoorden. 00:21:51

Voorzitter: Dank u wel voor de vragen. Ik kijk rond of er nog aanvullingen zijn vanuit andere fracties. Dan geef ik ook hierover wethouder Molema het woord. 00:22:04

Mevrouw Molema: Bij deze vragen vervang ik wethouder Bloemhoff, die hiervoor verantwoordelijk is. We zien dat koopavonden minder populair worden. We zien dat ook in Haren en we zien ook terug bij de markt dat niet alle winkeliers eraan meedoen. Het merendeel van de marktondernemers heeft al enige tijd geleden aangegeven, dat ze wat eerder willen sluiten, omdat ze merken dat ze het laatste uur ontzettend weinig omzet draaien. De signalen die zijn bij de Centrale Vereniging voor de Ambulante Handel terechtgekomen en zij hebben aan onze afdeling Markt en Havenwezen gevraagd om daar medewerking aan te verlenen. De marktondernemers hebben dit met elkaar besproken en een groot deel van marktondernemers wilden eerder sluiten. Dat is besproken in de marktcommissie op acht maart en het voornemen is daarna gepubliceerd in het Marktnieuws. Het is een pilot. Na een jaar wordt het geëvalueerd en dan kan de wijziging wel of niet worden doorgevoerd. Als u het heeft over draagvlak, is er dus groot draagvlak bij de marktondernemers. Dit is natuurlijk hun handel en hun keuze dat ze dit graag willen. Het college is van mening dat wij de juiste stappen hebben gezet qua participatie om gehoor te geven aan de wens van de vele marktondernemers. 00:23:23

Voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Sloot. 00:23:25

Mevrouw Sloot (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, dat verbaast mij een beetje. Dit college heeft aangegeven op meerdere wijzen, dat we vooral de winkelcentra en de ondernemers in de dorpen en de wijken zoveel mogelijk willen ondersteunen. Er is vrij recent een onderzoek over kengetallen gepubliceerd in een collegebrief, waarin staat dat Haren echt één van de belangrijke 'winkelwijken' is, om het zo dan maar even te noemen. De ondernemers, verenigd in een enorm grote ondernemersvereniging, werken zich drie slagen in de rondte om Haren te promoten en om daar van alles en nog wat mee te doen. U kunt zich toch wel voorstellen dat op het moment dat zij out of the blue horen dat de markt, die er überhaupt maar één keer per week staat en dus niet elke dag open is en met hun nering bezig is, ineens sluit... 00:24:22

Mevrouw Sloot (Stadspartij 100% voor Groningen): Dat heeft gevolgen voor henzelf en dan gaan er misschien nog meer winkels dicht omdat de markt er niet is. Ik kan me voorstellen dat er dan eerst met de ondernemersvereniging en nota bene ook met de centrummanager hierover wordt gesproken. Dit lijkt niet op draagvlak zoeken onder alle mensen die dit aangaat. Hier zijn nogal wat ondernemers van afhankelijk. Mijn vraag is: waarom zo een belangrijke wijziging alleen met het marktwezen bespreken en niet met de ondernemers die daar al jarenlang hun nering hebben? 3

00:24:58

Voorzitter: Dank u wel. Ik geef wethouder Molema het woord. 00:25:05

Mevrouw Molema: Het college is van mening dat de besluitvorming via de Centrale Vereniging voor de Ambulante Handel en de marktcommissie middels de juiste stappen is gegaan. Misschien moet hier een andere vraag over gesteld worden: hoe kan het dat de ondernemers van Haren geen contact hebben met de marktondernemers in Haren? Wellicht is dit een andere vraag die daaronder ligt en is er van nature al te weinig contact onderling. Dit wil ik nog meegeven aan wethouder Bloemhoff als opmerking die aan de orde is geweest. Echter, het standpunt van het college is dat hiermee de juiste stappen zijn gezet. De vraag is, op het moment dat er zo een sterke behoefte is van de ondernemers in Haren in het centrum om contact te hebben met de marktondernemers, of dat niet op een andere manier structureel geregeld moet worden. 00:25:54

Voorzitter: Helder, dank u wel. Ik kijk rond of daar nog aanvullende vragen over zijn. De heer Van Zoelen. 00:26:01

De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Komt wethouder Bloemhoff dan nog terug op waarom die communicatie niet verloopt zoals dat moet gaan? 00:26:09

Voorzitter: Wethouder Molema. 00:26:11

Mevrouw Molema: Dat is niet wat ik gezegd heb. Het college zegt dat wij de juiste communicatie hebben gevolgd door dit in de commissies die over de markt gaan te doen. Wethouder Bloemhoff komt dus niet terug op dat de communicatie niet goed geweest zou zijn, want wij zijn van mening dat de communicatie met de marktondernemers goed was. Het enige wat ik heb aangegeven, is op het moment dat nu nadrukkelijk naar voren komt dat er behoefte is aan contact tussen de ondernemers in Haren en de marktondernemers in Haren, dat we moeten kijken of het klopt dat daar inderdaad geen contact tussen is. Dat is natuurlijk de eerste vraag die beantwoord moet worden en daarna of die behoefte er daadwerkelijk is en hoe kun je dat dan invullen. Ik wil best wel zeggen dat wethouder Bloemhoff daar nog een keer op terug komt, maar niet op dat dit proces niet goed zou zijn doorlopen. 00:26:56

Voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Sloot. 00:26:58

Mevrouw Sloot (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel. Ik hoor wat de wethouder zegt. Het punt is dat er in de gemeentelijke nieuwsbrief staat dat er overleg is geweest met de ondernemers en dat is niet het geval. Het college kan dan inderdaad wel vinden dat dit alleen met de marktmensen moet worden besproken. Dat mag, dat is een mening. Ik weet dat de ondernemersvereniging, zeker de centrummanager, contact heeft met de marktmensen. Sterker nog, nadat dit nieuws bekend was, heeft ze ook gelijk gevraagd: 4

waarom leefde dit zo en waarom weten wij dit niet? Er blijkt ook dat het wat genuanceerder ligt, dan dat ze echt per direct een uur eerder willen sluiten. Maar goed, dat is voor u natuurlijk alleen maar 'hearsay' hier op dit moment. Wat mijn partij verkeerd vind, is dat er een nieuwsbrief komt die voor heel Haren te lezen is - als je daarop geabonneerd bent - en dat daar keihard in staat dat er met de ondernemers is gesproken en dat iedereen het daarmee eens was. De ondernemers lezen dat en denken: wat is hier aan de hand, want niemand heeft hierover met mij gesproken vanuit de gemeente. 00:28:12

Voorzitter: Wil wethouder Molema daar nog een reactie op geven? 00:28:14

Mevrouw Molema: Volgens mij hangt dit af van de definitie van 'de ondernemers'. Er is gesproken met de marktondernemers en dat is bedoeld in deze nieuwsbrief. Ik begrijp dat daar verwarring over is ontstaan, maar er is draagvlak bij de marktondernemers voor deze keuze. Dat wil ik als laatste nog meegeven. 00:28:38

Voorzitter: Helder, dank voor de beantwoording. Is daarmee uw vraag beantwoord? 00:28:43

Mevrouw Sloot (Stadspartij 100% voor Groningen): De vragen zijn antwoord, maar niet bevredigend kan ik u vertellen. Ook niet voor de ondernemers in Haren. 00:28:50

Voorzitter: De heer Van der Laan heeft nog een vraag. 00:28:55

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): We hebben ook nog een dorpswethouder in Haren, mevrouw De Wrede. Welke rol zou zij hierin mogelijk kunnen spelen? 00:29:05

Voorzitter: Ik ga kijken of mevrouw De Wrede een reactie wil geven. 00:29:17

Mevrouw De Wrede : De 'gebiedswethouder', want een dorpswethouders hebben wij formeel gezien niet meer, staat uiteraard open voor alle ondernemers en andere burgers van deze gemeente. Specifieke geluiden hierover hebben mij nog niet bereikt. Ik ben een luisterend oor, maar ik heb hier op dit moment nog geen inhoudelijke mededelingen over te doen. 00:29:50

Voorzitter: Helder, dank u wel. Daarmee zijn volgens mij de vragen beantwoord en gaan we over naar de derde set aan vragen. Die zijn van de fracties van GroenLinks en de Partij voor de Dieren over het niet in mei maaien, maar in juni en liever ook niet alles tegelijk. Het is bijna een liedje. Ik kan de heer Van de Vendel daarover het woord geven, begrijp ik. 00:30:18

De heer Van de Vendel (GroenLinks): Zeker. Dank u wel, Voorzitter. Als we voor elke maand nog iets leuks eraan vastplakken dan hebben een hele mooie groene stad en een leuk liedje wellicht. We hebben allemaal gezien hoe mooi de gemeente erbij lag in mei en gelukkig 5

grotendeels nog steeds met veel bloemen en veel biodiversiteit in de bermen. Nu wordt er wel weer veel gemaaid en dat gaat op sommige plekken ten koste van die biodiversiteit. Dat vinden we jammer, dus we vragen het college of het college kansen ziet tot verbetering van het maaibeleid om zo de natuur en de biodiversiteit nog verder te versterken. 00:30:54

Voorzitter: Dank u wel. De heer Heiner. 00:31:00

De heer Heiner (VVD): Dank u, Voorzitter. Wij zouden het college graag aanvullend willen vragen of zij ook rekening kan houden met de veiligheid. Vooral bij rotondes zie je veel dat je automobilisten van links en van rechts niet meer kunt zien doordat het gras zo hoog staat. Wij snappen dat je daar rekening houdt met het maaibeleid en dat je niet in één keer alles gaat maaien, maar maai dan wel waar het echt nodig is. Ook dat is namelijk iets wat nog niet op alle plekken gebeurt, terwijl het inmiddels al juni is. 00:31:24

Voorzitter: Dank voor de toevoeging. Mevrouw Bernabela. 00:31:27

Mevrouw Bernabela (Partij voor het Noorden): Bedankt, Voorzitter, ik had ook nog een aanvullende vraag. Ik heb onlangs gelezen in de VARA-gids dat de tuinman Lodewijk Hoekstra, bekend van 'Eigen huis en tuin', zelf maar vijf keer per jaar maait. Volgens mij doen we dat hier in de gemeente veel vaker, dus misschien is het ook nog een mogelijkheid om minder te maaien. Verder had ik ook gehoord van het Terra College dat je niet meteen alles hoeft te laten staan, maar ook kunt zeggen, ik doe plukjes niet. Dat je gedeelten overslaat is ook een mogelijkheid is en dat is misschien ook veiliger, net als wat meneer Heiner noemt, omdat je dan toch wel het overzicht houdt en het verkeer ziet. Dat was het. 00:32:07

Voorzitter: Helder, dank. De heer Van Zoelen. 00:32:08

De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Daarop aanvullend. Net als de heer Heiner zegt, sommige dingen moet je maaien. Echter, is het misschien ook een optie om niet zo rigide te kijken van direct na juni wel maaien, maar dat we ook misschien kijken naar 'maai me nooit'? 00:32:24

Voorzitter: Het wordt een steeds mooier liedje. De heer Lo-A-Njoe. 00:32:28

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel. Een hele goede vraag, waar wij ook door bewoners over benaderd zijn. Er is ook een samenhang met de schriftelijke vragen die wij samen met GroenLinks stellen over bijen, vlinders en hommels in relatie tot Maai Mei Niet. De vraag is of in een vervolg hierop - ik weet niet of dat juni en juli niet moet zijn - ook bewoners in de vorm van wijkorganisaties betrokken kunnen worden bij wat zij graag willen wat betreft het maaibeleid na mei.

6

00:33:02

Voorzitter: Dank u. Volgens mij waren dat de aanvullingen voor nu. Dan geef ik wethouder Wijnja het woord hierover. 00:33:12

Mevrouw Wijnja: Dank u wel, Voorzitter. Laat ik beginnen met - dat staat in de inleiding van de vragen en dat hebben we ook gehoord de afgelopen periode - dat er ontzettend veel positieve reacties zijn op onze deelname aan Maar Mei Niet. Daar zijn we natuurlijk ontzettend blij mee. De locaties waar dit jaar sprake was van Maai Mei Niet, dat is ongeveer 85 hectare in de gemeente, zijn vooral grasvelden waar normaal gesproken wekelijks wordt gemaaid. Dat betekent dus ook dat het verschil in beheer al vrij snel heel goed zichtbaar was. We begrijpen dat inwoners het jammer vinden dat er nu in juni weer gemaaid wordt en dat het lijkt alsof overal in de gemeente alle bloemen verdwijnen. De heer Van de Vendel nuanceerde dat gelukkig net al, maar we begrijpen dat dit beeld een beetje ontstaat. Dat is gelukkig niet zo, want we hebben ook ongeveer 370 hectaren gras met ecologisch maaibeheer. Dit zijn vooral bermen en daar maaien we de eerste ronde pas in juni. Deze locaties maaien we gefaseerd. Daar ging het net in een aantal suggesties al over. Dat houdt in dat bij een maaibeurt een deel van de vegetatie blijft staan, waardoor er altijd schuilgelegenheid en voedselaanbod is voor insecten en dat is uiteraard heel belangrijk. 00:34:32

Mevrouw Wijnja: Wij zijn momenteel bezig met het werken aan nieuw maaibeleid in combinatie met de nieuwe beheersstrategie, omdat we net als u kansen zien tot verbetering. Onze inzet is daarbij het versterken van de biodiversiteit. We willen graag op nog meer plekken gefaseerd maaien, maaisel afvoeren en grasvelden minder frequent en op een grotere lengte maaien. De voorstellen die breed vanuit de raad gedaan worden - en ik kom zo nog even op de vraag van de VVD terug - zijn onderdeel van ons beleid. Beheer is een doorlopend proces van ontwikkelen en van leren. Dat heeft met heel veel factoren te maken. We hebben daar nu een aantal grote stappen in gezet en blijven dat ook doen. We komen ook elke keer bij u als raad terug met wat zou dan de vervolgstap kunnen zijn? Het ging er net al even over dat er veel factoren zijn die meebepalen of op een locatie een meer extensieve vorm van beheer mogelijk is. Er blijven dus altijd plekken waar we het gras kort houden. Wat ook belangrijk is om te realiseren en dat is ook niet van de één op de andere dag geregeld, is dat als we het maaibeheer aanpassen en we doen dat op grote schaal het nodig kan zijn om nieuwe machines aan te schaffen. Die investeringen kosten tijd, waardoor een verandering in maaibeheer niet altijd direct uitvoerbaar is en een proces is van langere tijd. Al met al zien we de toekomst van het beheer positief tegemoet.

We voelen ons, mede door de reacties op Maai Mei Niet dit jaar, gesteund door onze inwoners voor de ingeslagen weg. 00:36:04

Mevrouw Wijnja: Ik heb ook de signalen gezien - die komen bij ons ook binnen - waar de heer Heiner op doelt. Het is altijd zo dat veiligheid en zichtbaarheid in het verkeer één van de factoren is die mede bepaalt hoe er gemaaid wordt. Dan kun je misschien nog lang discussiëren over hoe hoog het dan moet zijn, maar ook dat is onderdeel van de ontwikkeling van het maaibeleid. Op het moment dat er meldingen worden gedaan over rotondes waar het niet goed zichtbaar is, kijken we daarnaar en kijken we of de situatie 7

vraagt om dat aan te passen of niet. Als wij inschatten dat dit nodig is voor de veiligheid, dan doen we dat. 00:36:48

Voorzitter: Dank u wel voor de beantwoording. Zijn daarmee alle vragen beantwoord en alle suggesties meegenomen? Ik kijk even rond. Volgens mij is dat het geval. Dank u wel daarvoor. 00:37:02

Voorzitter: Dan gaan we naar de laatste set van vragen van een groot aantal fracties: Student en Stad, D66, CDA en ChristenUnie over de gevolgen van de aanleg van de faunapassage voor roeiverenigingen. Ik mag mevrouw De Groot hierover het woord geven. 00:37:21

Mevrouw De Groot (Student en Stad): Dank u wel, Voorzitter. Drie weken geleden kreeg Gyas te horen in hun reguliere overleg dat er in week 36 - dat is over dertien weken - een faunapassage wordt aangelegd bij de Van Ketwich Verschuurbrug om de twee stukken groen met elkaar te verbinden om dieren de kans te geven om van de ene naar de andere kant te lopen. Dat zijn natuurlijk ontzettend belangrijke dingen, maar wegen in onze ogen niet op tegen de veiligheidsrisico's die het huidige ontwerp van deze brug met zich meebrengt. Dit zijn veiligheidsrisico's die ook al meerdere malen hier zijn aangekaart, want roeiboten van zowel De Hunze als Gyas moeten namelijk dagelijks onder deze brug door. Het zou met het huidige ontwerp betekenen dat ze niet twee doorgangen hebben, zodat ze beiden van elke kant rechts kunnen aanhouden, maar dat zij door dezelfde doorgang moeten, terwijl ook niet te zien is wat er aan de andere kant precies aankomt. Dit was reden genoeg voor een heel aantal fracties om vragen hierover te stellen. Dank u wel. 00:38:21

Voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even rond of er nog aanvullingen zijn. De heer Lo-A-Njoe. 00:38:28

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel, Voorzitter. We vinden het echt jammer, want de geluiden die wij horen zijn dat de participatie hier wat gestokt lijkt te zijn. Dat komt deels, denk ik, zo in de beantwoording terug. De vraag is: kunnen we voorkomen dat we bij dit soort discussies in een soort van schijntegenstelling komen van de belangen van dieren en de belangen van mensen? We zijn ook voorstander van die faunapassage, maar we zijn ook voorstander van veiligheid. Doordat er nu niet goed meegesproken is door de roeiers hebben ze ook niet de kans gehad om te zorgen dat er zo een goede synergie is tussen de belangen van mens en dier bij deze brug. Dat vinden we echt jammer. Ik ben heel erg benieuwd hoe de wethouder hiernaar kijkt en hoe we dat ook kunnen voorkomen in dit geval, maar ook in bredere zin. De tegenstelling tussen sport en dieren is namelijk echt onnodig. 00:39:19

Voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik over voor beantwoording van de vragen naar wethouder De Wrede. 00:39:29

Mevrouw De Wrede: Dank u wel, Voorzitter. De faunapassage waar we het over hebben, 8

maakt onderdeel uit van een gehele ecologische verbinding van noord naar zuid. Hiermee maken we mogelijk dat onder meer kleine zoogdieren, maar ook amfibieën, veilig de weg kunnen passeren. In dit geval dus ook de drukke Van Ketwich Verschuurlaan. Uit de verkenning van mogelijke alternatieven is deze looprichel aan de oostelijke zijde onder de brug de enige haalbare variant gebleken. Hiermee lossen we één van de knelpunten in de ecologische verbindingen op, zoals vastgelegd op - zoals we die nu nog noemen - de zeskaart. Vanuit het oogpunt van veiligheid ontstaat, indien alleen het middelste bruggat gebruikt zou worden voor het roeiverkeer, er naar verwachting geen onveiligere situatie dan in de huidige situatie. Ook nu moet men bij het passeren van de brug al controleren of er geen ander scheepvaartverkeer nadert vanaf de tegenoverliggende zijde. Vinden wij veiligheid van de roeiers belangrijk? Uiteraard. Echter, zoals ik al zei, wij denken niet dat de huidige situatie onveiliger is dan de nieuwe. Dan over de participatie. Er zijn... 00:40:54

Voorzitter: U heeft een vraag tussendoor van de heer Lo-A-Njoe. 00:40:56

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel, Voorzitter. Ik ben benieuwd op welke bronnen de wethouder het inzicht gebaseerd heeft, dat dit veilig zou zijn. Een boordboot is breder dan een scullboot en als je dan kijkt hoe dat zit met de breedte van het middendeel van deze passage, dan zal geen van de roeiverenigingen - we hebben ze ook gesproken - zeggen dat dit veilig is. Waar komt dit inzicht vandaan? Het verbaast de roeiwereld enorm. 00:41:24

Voorzitter: Wethouder De Wrede. 00:41:27

Mevrouw De Wrede: Ik moet u bekennen dat ik over dergelijke technische details 'boordboot' en 'scullboot' niet helemaal op de hoogte ben. Wat ik echter wel weet, is als u nu onder de brug doorgaat, dat u net als het andere verkeer dat zich bevindt op deze vaarweg, zult moeten controleren of er ook van de andere kant wat aankomt. Dat is ook nu al het geval. 00:41:51

Mevrouw De Wrede: De participatie. Er zijn in de afgelopen jaren diverse gesprekken gevoerd met Gyas over hun zorgen en over eventuele alternatieve ontwerpen. Daarbij was onder andere ook onze eigen ecoloog betrokken. In deze gesprekken is gezamenlijk gekeken naar hun ontwerp. Er is ook aangegeven wat het ecologische nut en de noodzaak is van deze faunapassage en daarmee ook waarom het door hen geboden alternatief niet geschikt is. Hiermee wordt de faunapassage namelijk doorbroken. Wij begrijpen dat Gyas niet tevreden is en wij hadden dat liever anders gezien, maar uiteindelijk is afgesproken dat Gyas geïnformeerd wordt over de planning en aanleg van de faunapassage. Dat is ook gebeurd. Hierover hebben we overigens ook uw raad geïnformeerd per brief met de voortgangsrapportage van de Aanpak Ring Zuid januari - april 2022. Dan vraagt u... 00:42:57

Voorzitter: U heeft een vraag tussendoor van mevrouw De Groot.

9

00:42:59

Mevrouw De Groot (Student en Stad): Er is in januari 2020 een gesprek geweest tussen de gemeente en Gyas. Toen heeft de gemeente gezegd: "We nemen weer contact met jullie op". We hebben inderdaad die voortgangsbrief gekregen en het laatste alineaatje staat: 'Gyas heeft begrip'. Gyas heeft ook begrip voor het feit dat er een faunapassage moet komen. Gyas snapt dat en snapt de ambities van dit college en van het vorige college. Echter, als die er komt zoals het nu gepland staat, gaat het sowieso gevaarlijk worden en wel degelijk gevaarlijker dan nu. Nu hebben de boten namelijk twee kanten om doorheen te gaan. Vanaf de verschillende kanten kunnen ze rechts aanhouden en dat kan zo meteen niet meer. Als je Gyas en De Hunze en meerdere mensen daar bij de roeiverenigingen vraagt, dan geven ze aan dat het onveiliger is. Na januari, na dat gesprek waarin is aangegeven 'we houden jullie op de hoogte' is dat niet gebeurd. Er is een radiostilte geweest. Het eerste contact over die faunapassage wat er daarna weer is geweest, is drie weken geleden. Dat is bijna anderhalf jaar na het laatste gesprek. 00:44:18

Voorzitter: U heeft een vraag of een opmerking tussendoor van de heer Van Zoelen. 00:44:22

De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. Zou Student en Stad dan ook wel willen meenemen, dat het alternatief dat door Gyas is geboden, wat ik net van de wethouder hoor, niet een volwaardige faunapassage is. Zo krijg je wel die tegenstelling van sport en dier. Als Gyas het echt belangrijk vindt, moet ook in de overweging worden meegenomen, dat het wel belangrijk is dat er een volwaardige passage komt. 00:44:46

Voorzitter: Mevrouw De Groot. 00:44:46

Mevrouw De Groot (Student en Stad): Dat is natuurlijk heel belangrijk. Echter, dan komen op de vraag uit wat belangrijker is. Als er dan echt geen volwaardig alternatief is voor die faunapassage, dan is dus de keus tussen doen we het veilig of leggen we die faunapassage aan. We leggen die faunapassage nu aan op de manier waarop het onveilig is. Kijk, wij willen ook heel graag dat zo een faunapassage er komt, maar die moet dan wel voor alle roeisporters veilig zijn. Als die komt, zoals het nu hier ligt, gaat het onveilig zijn. Gyas wil daar graag over meedenken en heeft ook een alternatief ontwerp ingediend. Dat is helaas afgekeurd, maar daarmee is het proces niet aan een einde gekomen en zo lijkt het nu wel te zijn. 00:45:27

Voorzitter: Ik wilde de wethouder weer het woord geven, maar de heer Lo-A-Njoe heeft nog een vraag tussendoor. 00:45:33

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ik heb de wethouder gehoord over haar indruk van de gesprekken met Gyas. Ik heb alleen niets gehoord over K.G.R. De Hunze die ook aan de kop van het Noord-Willemskanaal zit en waarvoor deze vaarroute de enige mogelijkheid is om te kunnen trainen voor wedstrijden, zowel voor junioren als voor senioren. Zij hebben geen andere 10

optie. Zij moeten deze ruimte kunnen gebruiken, want anders is het einde roeisport. Het lijkt me dat er ook met De Hunze gesproken is. Is dat het geval? 00:46:00

Voorzitter: Wethouder De Wrede. Oh, wacht. Eén moment. Ik zal de VVD nog een aanvullende vraag laten stellen, dan kan de wethouder in één keer antwoorden. 00:46:12

De heer Heiner (VVD): Dank, Voorzitter. Er worden bij de Ring Zuid in totaal volgens mij 65 faunapassages aangelegd. Wat is het probleem, als we daar 64 van maken? Alleen voor die veiligheid, zodat die roeiers gewoon kunnen roeien. 00:46:23

Voorzitter: Wethouder De Wrede. 00:46:33

Mevrouw De Wrede: Dank u wel, Voorzitter. Ik wil even ingaan op de laatste vraag van de heer Heiner. Ook deze faunapassage is erg belangrijk gezien de drukte van deze weg. U kent vast dat plaatje wel; het is niet zo dat het hert de weg oversteekt, maar de weg gaat dwars door het leefgebied van het hert. Zo is het natuurlijk ook met de leefwereld van alle kleine dieren in onze gemeente. Het is niet zo dat zij de weg oversteken, maar dat al die wegen ervoor zorgen dat de dieren voortdurend wegen moeten oversteken om te kunnen migreren en hun ding te kunnen doen. Daarvoor is ook deze faunapassage van het grootste belang om al die natuurgebiedjes te 'ontsnipperen'. We kunnen er dus niet zomaar een faunapassage 'uittrekken'. 00:47:32

Mevrouw De Wrede: Dan moet ik even nadenken over de andere vragen die zonet gesteld zijn over het belang van deze route om te trainen voor K.G.R. De Hunze. Het gaat om een faunapassage bij één brug, waar men - nu wordt het wel technisch, dus ik durf dat niet met volledige zekerheid te stellen - sowieso rekening moet houden met andere verkeersdeelnemers. Het is natuurlijk niet zo dat alleen die brug het gebied is waar de training zich afspeelt. Men kan daar nooit op topsnelheid doorheen gaan en daar verandert deze faunapassage niets aan. Dat was van tevoren ook niet zo. Er zijn verschillende andere zaken in dit gebied, waar men rekening mee moet houden: de andere boten die hier liggen, de woonboten en het andere verkeer. Er zijn sowieso andere factoren. Even kijken. Als ik nu een vraag nog niet beantwoord heb, stelt u deze gerust. 00:48:47

Voorzitter: Mevrouw De Groot. 00:48:48

Mevrouw De Groot (Student en Stad): Ik kan vraag drie en vier wel combineren en daar begon ik zonet ook al over. Waarom is de gemeente na januari 2020 niet meer in vervolggesprek gegaan met Gyas en De Hunze over deze faunapassage? Is de wethouder bereid om zo snel mogelijk het gesprek weer op te starten, zodat we een veilige faunapassage voor iedereen kunnen realiseren? 00:49:12

Voorzitter: Wethouder De Wrede. 11

00:49:13

Mevrouw De Wrede: Ik denk dat u met dat laatste bedoelt dat er een andere faunapassage zou komen dan nu in het ontwerp staat. Ik kan u mededelen dat er geen alternatief is. Wij willen uiteraard altijd in gesprek met Gyas en ook met K.G.R. De Hunze, maar de uitkomst van die gesprekken zal niet zijn dat er een alternatief is. 00:49:42

Voorzitter: De heer Lo-A-Njoe. 00:49:46

De heer Lo-A-Njoe (D66): Betekent dat ook dat het college de aansprakelijkheid voor het eerstvolgende ongeluk, wat daar gaat gebeuren na de plaatsing van de faunapassage, voor haar rekening neemt? Er is namelijk wel een bepaalde snelheid nodig om überhaupt onder de brug door te komen. Er is zicht nodig om goed te kunnen te kunnen controleren of je de passage veilig kunt doen en dat wordt hiermee bemoeilijkt. Ik vind het nogal wat als u die aansprakelijkheid als college op zich gaat nemen. Nogmaals, de verenigingen hebben - en zeker De Hunze - nauwelijks de mogelijkheid gehad om mee te praten over dit ontwerp. We hebben de mond vol over participatie, maar ze horen heel lang helemaal niets en dan is het een voldongen feit. Dan kan er een gesprek plaatsvinden, maar zonder dat het gesprek ook maar iets kan doen. Dat vind ik echt heel vreemd. Ik ben wel benieuwd of het college deze aansprakelijkheid voor haar rekening neemt. 00:50:39

Voorzitter: De heer Van Zoelen heeft een vraag. 00:50:42

De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Dank. Ik vind dat nu de tegenstelling tussen dier en sport wel echt heel strikt tegenover elkaar worden gezet. Ik vraag mij dan ook af of er met Gyas gesproken is over of de vaarroutes verlegd kunnen worden? Is het zo essentieel dat op dat stuk gevaren wordt of kan met al dat water wat we hebben ook gekeken worden of elders geroeid kan worden? 00:51:06

Voorzitter: De heer Heiner. 00:51:06

De heer Heiner (VVD): Dank, Voorzitter. Voorzitter, ik wil een kleine opmerking maken over de tegenstelling. Volgens is die tegenstelling er juist, doordat het college zegt: "Wij willen geen kant op, wij gaan het niet aanpassen". Op het moment dat we wel het ontwerp aanpassen, dan hoeft die tegenstelling er niet te zijn. Nu is er wel de tegenstelling tussen aan de ene kant sport en aan de andere kant natuur. Dat vind ik heel jammer. Daarom wil ik het college vragen om mee te denken met die sporters en aan de kant van de sporters te gaan staan, zodat je wel met iets komt waar beide partijen blij mee zijn. 00:51:36

Voorzitter: Mevrouw De Groot met een laatste vraag. 00:51:39

Mevrouw De Groot (Student en Stad): Om af te sluiten, nog even reageren op de Partij van de Dieren. Ze moeten daar echt langs. We kunnen niet zomaar nieuw water creëren. Er 12

komen daar dagelijks heel veel boten langs. Het liefst zou ik die tegenstelling ook niet willen, want ik ben natuurlijk ook voor heel veel natuur en dingen verbinden. Echter, er wordt hier een tegenstelling gecreëerd, doordat nu opeens veiligheid lijnrecht tegenover natuur komt te staan. Dat hoeft helemaal niet, maar gebeurt nu wel als we het gaan aanleggen, zoals het nu voorligt. We hadden het net al eventjes over die voortgangsbrief die wij in het begin van vorig jaar hebben gekregen. Daar staat in: 'Gyas heeft er begrip voor'. Ze hebben begrip voor die faunapassage, maar nooit akkoord gegeven voor dit huidige ontwerp. Ze zouden geïnformeerd worden over de planning. Dat is dus nooit gebeurd, tot drie weken geleden in een soort mededeling. Er zijn verder ook geen notulen van dat gesprek, dus we kunnen het niet nalezen. Er zijn dus een hele hoop dingen in mijn ogen niet goed gegaan. We zijn nu in de week 23 en over dertien weken gaat dat ding er komen. In mijn ogen hebben we dus twee opties. We kunnen het ontwerp aanpassen, in hoeverre het mogelijk is, zodat het veilig wordt of we kunnen die faunapassage niet aanleggen. Als we de passage gaan aanleggen in de huidige vorm - ik heb het al drie keer gezegd en ik ga het nog een keer herhalen - gaan er ongelukken gebeuren.

De enige manier om dit ontwerp veilig te laten zijn, is dat het college iemand inhuurt die 24\7 bij die brug staat en iedereen van de ene kant naar de andere kant helpt. 00:53:19

Voorzitter: Helder. We moeten ook echt voorkomen in dit vragenuur dat we alle standpunten nog een keer gaan herhalen, want u heeft het wel... 00:53:29

Voorzitter: Moment. U heeft het heel helder gemaakt en de heer Van Zoelen wil graag nog iets toevoegen. 00:53:35

De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Misschien nog even een 'of' toevoegen. Misschien is het ook een mogelijkheid - ik begrijp dat daar vaartuigen of roeiboten langs moeten - dat in overleg met Gyas het vaargedrag op een andere wijze kan plaatsvinden, dat je daar wel op een veilige manier langsgaat en het sportieve roeien iets verderop doet. 00:53:56

Voorzitter: Mevrouw De Groot, u had nog een extra vraag voor de wethouder? 00:54:01

Mevrouw De Groot (Student en Stad): De concluderende vraag is dan: waarom ondanks het veiligheidsaspect dat ding toch aanleggen in zijn huidige vorm? De reactie op meneer Van Zoelen is: laten we het daar dan zo snel mogelijk over hebben met zowel Gyas als De Hunze en laten we het dan gelijk hebben over een alternatief ontwerp of hoe we dit wel veilig kunnen maken. 00:54:21

Voorzitter: Helder, dank u wel. Dan geef ik wethouder De Wrede het woord. 00:54:27

Mevrouw De Wrede: Er werd net een beetje de indruk gewekt alsof er niet voldoende gesproken zou zijn met Gyas over deze faunapassage. Dat is niet het geval en daar wil ik echt afstand van nemen. Er is veel contact geweest. Er is ook serieus omgegaan met het 13

alternatief van Gyas, maar dat voldeed niet. De hele vaarweg kan gebruikt worden als trainingsgebied. Waar wij het nu over hebben en waarvan gezegd wordt 'dieren en veiligheid worden tegenover elkaar geplaatst' zou ik echt afstand van willen nemen. Het gaat hier alleen om de brug. Daar komt een faunapassage. Het gaat alleen om dat punt en de rest kan gebruikt worden zoals altijd. Hier wil ik het graag bij laten. 00:55:24

Voorzitter: Helder, dank u wel. De heer Lo-A-Njoe, wacht even. U wilt nog een vraag stellen, terwijl ik van de wethouder hoor dat zij het in principe hierbij wil laten. Probeer dan een concrete vraag te formuleren, als dat lukt. 00:55:38

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ik heb nog geen antwoord op mijn vraag gehad. De vraag was welk contact er met K.G.R. De Hunze is geweest. Ik heb de secretaris, waar alle correspondentie binnenkomt, gesproken en ik krijg niet de indruk dat De Hunze betrokken is. Ik hoor graag van de wethouder wanneer en hoe vaak er gesproken is. Gyas heeft meer dan anderhalf jaar geleden ieder geval nog contact gehad en drie weken geleden, maar verder niet. Het lijkt echter alsof De Hunze überhaupt niet aan boord is om maar in termen van deze sport te spreken. 00:56:11

Voorzitter: Wethouder De Wrede. Wilt u daar nog op reageren? 00:56:13

Mevrouw De Wrede: Ik durf daar niet met zekerheid op dit moment een uitspraak over te doen, dus ik kom daar graag schriftelijk bij u op terug. 00:56:22

Voorzitter: Mevrouw De Groot. 00:56:26

Mevrouw De Groot (Student en Stad): Als allerlaatste. Ik weet dat er serieus contact is geweest met Gyas. Dit is alleen al echt heel lang geleden en dat gesprek is plots gestopt bijna anderhalf jaar geleden. Dit blijkt nu de onveilige uitkomst te zijn. Ik heb het al eerder gevraagd, is de wethouder bereid om zo snel mogelijk weer contact op te nemen met zowel Gyas als De Hunze over dit ontwerp? 00:56:51

Voorzitter: Wethouder De Wrede. 00:56:51

Mevrouw De Wrede: Het gesprek is gestopt, omdat is gebleken dat het ontwerp van Gyas niet voldeed om hier een volwaardige faunapassage te maken. 00:57:08

Mevrouw De Wrede: Als partijen niet nader tot elkaar komen, dan houdt het natuurlijk op een bepaald moment op. Helaas, zo is het gewoon. 00:57:18

Voorzitter: Helder. Heeft u daar nog een vraag over? 14

00:57:22

Mevrouw De Groot (Student en Stad): Daar ben ik het helemaal mee eens. Als partijen niet nader tot elkaar komen, dan houdt het op. Dan houdt dus helaas de faunapassage hier op, want anders kiezen we bewust voor een onveilige situatie. Bent u dat met mij eens? 00:57:38

Voorzitter: Mevrouw De Wrede. 00:57:39

Mevrouw De Wrede: Nee, dat ben ik absoluut niet met u eens. Ik denk dat u de discussie te zeer op de spits drijft en er te veel 'veiligheid versus faunapassage' van maakt. 00:57:54

Voorzitter: Ik zie nog een aantal vragen, maar ik vraag me af of we op dit moment in deze vorm de discussie goed kunnen beslechten. Ik wil u echt vragen om concrete vragen te stellen. Ik weet niet of u het met mij constateert, maar we blijven... 00:58:07

Voorzitter: Wat ik constateer, is dat een aantal van u het niet eens is met het college. We gaan het niet oplossen doordat tot half vijf te herhalen. U kiest ofwel een andere manier en agendeert dit onderwerp of een motie of iets dergelijks, dus een andere politieke vorm om dit te bespreken met het college of we gaan nog kijken naar een aantal hele concrete vragen. Op deze manier komt u namelijk ook in uw standpunten niet verder. De heer Lo-ANjoe. 00:58:44

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ik ben het helemaal met u eens, Voorzitter. Echter, ook op de andere vraag die ik stelde over of het college de aansprakelijkheid voor ongelukken aanvaardt, heb ik geen antwoord gekregen. Dat zou ik wel graag willen. 00:58:58

Voorzitter: We gaan nu de vragen inventariseren en dan gaan we kijken of het college daar antwoord op kan en wil geven. De heer Heiner. 00:59:04

De heer Heiner (VVD): Dank, Voorzitter. Is het college bereid om later bij ons terug te komen met het advies van een extern iemand die kijkt of het ook echt veilig kan? 00:59:15

Voorzitter: Ik kijk even rond. De heer Van Zoelen. Het gaat over de laatste vragen aan het college. 00:59:22

De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Ik vind het een vreemde vraag van de heer Lo-ANjoe of de gemeente aansprakelijkheid aanvaardt. Zou de heer Lo-A-Njoe niet beter eerst kunnen kijken of er überhaupt juridisch gezien een gemeentelijke aansprakelijkheid is? 00:59:35

Voorzitter: De heer Lo-A-Njoe. 00:59:36

De heer Lo-A-Njoe (D66): Mijn vraag is niet juridisch, maar moreel. We maken hier een 15

passage minder overzichtelijk voor boten die nauwelijks door het midden gaan passen. Ik heb zelf de indruk dat er onvoldoende sporttechnische informatie is opgedoken. Ik ben ook benieuwd of de DMO of Sport050 betrokken is geweest bij dit dossier. Dat kan ik wel ambtelijk navragen of dit zo is. Ik mis hier de beide perspectieven die belangrijk zijn: perspectief voor dieren en perspectief voor sporters. 01:00:09

Voorzitter: Ik ga met deze... 01:00:11

Voorzitter: U heeft een laatste vraag die nog niet gesteld is? Dat wil ik u echt vragen. 01:00:15

Mevrouw De Groot (Student en Stad): Ik heb een vraag die wel gesteld is, maar waar ik nog steeds geen antwoord op heb. U zegt: "Als partijen niet tot elkaar komen, dan houdt het op". Ik zie dat toch echt anders. Is de wethouder dus niet bereid om nogmaals in gesprek te gaan met deze twee verenigingen? 01:00:35

Voorzitter: Wethouder De Wrede. 01:00:43

Mevrouw De Wrede: Dank u wel. Gezien de talloze vragen die blijven bestaan, denk ik dat het goed is dat we hier een andere keer nog een keer verder over doorspreken of dat we hier een andere vorm voor vinden. Ik zie hier en daar wat geknik. Ik zie nog een hand. 01:01:08

Voorzitter: De heer Heiner. 01:01:08

De heer Heiner (VVD): Dank, Voorzitter. Dat moet dan wel op korte termijn, voordat het wordt aangelegd, want anders zijn we te laat. Het heeft dus wel enige haast. 01:01:16

Voorzitter: Wethouder De Wrede, wat is uw voorstel? 01:01:18

Mevrouw De Wrede: Wat is mijn voorstel? Mijn voorstel is dat wij een schriftelijke ronde doen, waarbij u aangeeft welke vragen u heeft en dat wij daar zo snel mogelijk op terug komen. 01:01:43

Voorzitter: De heer Lo-A-Njoe. 01:01:43

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ik wil een ander voorstel doen. Gezien de vele vragen - en dat reikt verder dan wat in een vragenuur moet, denk ik - lijkt het mij goed dat wij hier een sessie voor beleggen met expertise. Een sessie met experts op gebied van dieren, maar ook op het gebied van mensen en hun veiligheid, in dit geval sportexpertise en dat we tot die tijd nog even niet de faunapassage gaan aanleggen. Is dat akkoord?

16

01:02:09

Voorzitter: Wethouder De Wrede. 01:02:10

Mevrouw De Wrede: Daarvan kan ik de gevolgen niet zo één, twee, drie overzien, dus daar wil ik niet gelijk akkoord op geven. 01:02:18

Voorzitter: Mag ik een voorstel doen voor het proces? Ook hier kunnen wij met elkaar nog een tijd over bakkeleien wat de beste vorm is. Volgens mij zijn de standpunten goed gehoord. Het college zegt: "Er zijn zoveel vragen daar wil ik een zorgvuldig antwoord op geven". Ik hoor uit de fracties, er zijn zoveel vragen die ook wat haast behoeven, zodat we met elkaar naar een goede oplossing zouden kunnen zoeken. Wat mij betreft leggen we dat verzoek bij de griffie. Ik kan u namens de griffie - ik kreeg een knikje - toezeggen dat zij daar zo snel mogelijk met een passend voorstel voor iedereen op terugkomen. Is dat voor iedereen akkoord? 01:03:04

Voorzitter: Wethouder De Wrede. 01:03:06

Mevrouw De Wrede: Zeker. 01:03:09

Voorzitter: Oké, dank. Ik denk dat het goed is dat we hier een vervolg aan geven. Het zou anders onrecht doen aan de vragen die leven. 01:03:18

Voorzitter: Daarmee komt een einde aan het politiek vragenuur van vandaag. Dank voor de aanwezigheid, ook de mensen die thuis keken en op de publieke tribune. Tot volgende week.

17