Def rapportage Toekomstscenario Jan van Besouw.pdf

Rapportage toekomstscenario’s Jan van Besouw Huis van Goirle

Jan van Besouw Goirle

Opdrachtgever: Gemeente Goirle 12 november 2024

Inhoudsopgave

pag.

1. Inleiding ............................................................................................................................................................... 3 2. Werkwijze............................................................................................................................................................ 5 3. Context ................................................................................................................................................................ 6 4. Organisaties....................................................................................................................................................... 10 5. Jan van Besouw: Huis van Goirle ....................................................................................................................... 13 6. Inwoners en doelgroepen ................................................................................................................................. 15 7. Activiteiten en programma ............................................................................................................................... 16 8. Programma van Eisen........................................................................................................................................ 19 9.

Scenario’s .......................................................................................................................................................... 21 10. Financiele consequenties op hoofdlijnen........................................................................................................ 23 11. Conclusies en aanbevelingen .......................................................................................................................... 24

Bijlage 1: Beeldverslag werksessie gebruikers Bijlage 2: Tekeningen scenario’s Bijlage 3: Ruimtestaten Bijlage 4: Investeringskostenramingen Bijlage 5: Inventarisatie gebruikerswensen

2

1. Inleiding In het centrum van Goirle ligt het sociaal-cultureel centrum Jan van Besouw. Gevestigd in een voormalig klooster biedt het Jan van Besouw plek aan tal van activiteiten. Het gebouw beschikt over diverse ruimten zoals een grote theaterzaal, een Kapel, foyer café, diverse cursusruimten, kantoren, congres- en vergaderzalen, ateliers, muziek- en dansstudio’s, ruimte voor radio en tv en een bibliotheek. Het Jan van Besouw is een van de meest bijzondere gebouwen in Goirle en Riel. Het monumentale pand is in 2004 aanzienlijk verbouwd en heeft een uitbreiding en nieuwbouw gekregen in de vorm van een theaterzaal, een ruimere entree en een verbeterde toegankelijkheid. Na een periode van 20 jaar is het gebouw in de huidige staat toe aan een renovatie, de installaties zijn verouderd, het pand moet worden verduurzaamd en toekomstbestendig gemaakt worden. Naast de bouwkundige aandachtspunten is ook behoefte aan een inhoudelijke herijking naar een breder en meer maatschappelijk gebruik. Hiermee zou meer recht worden gedaan aan de oorspronkelijke bedoeling het gebouw te laten gebruiken voor en door Goirlenaren. In 2013 hebben wij in opdracht van de gemeente Goirle een studie gedaan naar de mogelijke inpassing van het Dorpsteam en de GGD in het Jan van Besouw. Er is toen vooral gekeken naar de m2 die daarvoor nodig waren en op welke wijze deze ingepast konden worden.

Dit leidde destijds tot de inpassing van de publieke functies van het Dorpsteam en de GGD op de begane grond en op de 1e verdieping tot een herindeling van de kantoren, waarmee de extra werkplekken een plek kregen. Het draagvlak voor de toevoeging van maatschappelijke functies aan het Jan van Besouw was destijds niet groot. Er is toen geen gevolg meer aan gegeven. De vraag die nu voorligt is wat betreft het inpassen van de m2 van het Dorpsteam en de GGD niet wezenlijk anders dan in 2013. Het belangrijkste verschil is dat er nu integraal naar het gehele gebouw en alle gebruikers en gezamenlijke programmering is gekeken. Er is nu veel meer gesproken over de meerwaarde van dubbelgebruik van ruimten en samenwerking tussen de verschillende partijen. In 2021 is al een start gemaakt met het vormen van een hernieuwde visie op het gebruik van het gebouw. Een werkgroep heeft brede input opgehaald vanuit inwoners, gebruikers en organisaties. Uit dit traject zijn scenario’s ontstaan. In alle scenario’s is het uitgangspunt dat het gebouw beter benut wordt en dat de duurzaamheid verbeterd wordt. Tweede minstens zo belangrijke uitgangspunt is dat er ergens in Goirle een plek moet zijn om zelf aan culturele en maatschappelijke activiteiten mee te kunnen doen, zelf te kunnen organiseren en er van te kunnen genieten.

Het proces van doorontwikkeling van de scenario’s is een aantal jaar stil komen te liggen, tot nu. De wens en noodzaak van het realiseren van een toekomstbestendige duurzame multifunctionele voorziening in Goirle is weer actueel. Het sociale en culturele leven heeft een ontwikkeling doorgemaakt, nieuwe maatschappelijke vraagstukken zijn ontstaan en er zijn nieuwe gemeentelijke uitgangspunten en beleidsvisies. De gemeenteraad heeft opdracht gegeven om twee scenario’s te verkennen en de kosten inzichtelijk te maken teneinde een besluit te kunnen nemen over hoe nu verder. De gemeenteraad wil inzicht in de beste wijze om het cultureel centrum Jan van Besouw voor de toekomst te behouden en te versterken. Hiervoor zijn twee scenario’s opgesteld: 1. Het maatschappelijk gebruik uitbreiden binnen het huidige gebouw. Huisvesten van het Dorpsteam in het gebouw. 2. Verkoop van een deel van het gebouw (voor woningen of hotel), waarbij huidige gebruikers gehuisvest blijven/worden in het overblijvende hoofdgebouw en het Dorpsteam wordt ook in het hoofdgebouw gehuisvest.

3

TenBrasWestinga heeft samen met 4Advies de opdracht gekregen om beide scenario’s uit te werken in navolgende rapportage. In deze rapportage worden de volgende punten uitgewerkt: - Gevolgde werkwijze - Inhoudelijke visie - Sociale impact - Programma van Eisen - Verbinding bestaande beleidsnotities - Ruimtestaat m2 per functie - Kostenraming

4

2. Werkwijze Er is met alle huidige en toekomstige hoofdgebruikers (3), de 6 grootste vaste huurders en de gemeente een 1 op 1 interview gehouden. Het ophalen van de programma’s van eisen (en wensen) stond centraal. - (Toekomstige) hoofdgebruikers: SCAG, Bibliotheek Midden Brabant, Dorpsteam - 6 belangrijke vaste huurders: Harmonie, Biljartvereniging, Lokale Omroep Goirle, Atelier ’78, SPOT theater, F-Fact Dance Company. Er is daarnaast een open inloopavond georganiseerd waarbij kleinere / minder frequente huurders (zzp’ers, docenten, koren, muziekgroepen, verenigingen) de mogelijkheid hadden om vragen te stellen, hun eigen verhaal kwijt te kunnen. Tijdens deze avond hebben 10 organisaties hun zienswijzen kenbaar gemaakt. Tevens bestond de mogelijkheid voor alle organisaties om via mail input te leveren. Er zijn verschillende zienswijzen en reacties via de mail binnengekomen en meegenomen in het onderzoek. Vervolgens is er een workshopochtend gehouden met de eerder genoemde 9 huurders en de gemeente, waarbij het formuleren van een gezamenlijk beeld van het toekomstige Jan van Besouw centraal stond. Een verslag hiervan staat in bijlage 1. Op basis van de input uit gesprekken, werksessie, diverse documenten en beleidsnotities is deze rapportage samengesteld.

De rapportage bestaat uit een verslag met gezamenlijke visie en concept, tekeningen, ruimtestaten en investeringskostenramingen.

5

3. Context 3.1 Landelijke en lokale ontwikkelingen Er gebeurt veel binnen gemeenten op cultureel en sociaal maatschappelijk vlak. De landelijke trend is dat de focus nóg meer op samenwerking en samenwonen wordt gelegd. Er ontwikkelen zich crossovers tussen domeinen waarin het bijdragen aan maatschappelijke effecten als kansengelijkheid, participatie en talentontwikkeling een rol speelt. De historisch gegroeide scheidslijnen tussen de domeinen sociaal, maatschappelijk en cultureel vervagen. We zien in toenemende mate een tendens van fysiek samengaan en samenwerking van maatschappelijke, culturele en soms ook educatieve voorzieningen in één gebouw of complex. Daardoor kan worden samengewerkt aan gezamenlijke doelen vanuit de verschillende opdrachten van de deelnemende instellingen, is er één laagdrempelige plek voor de inwoner met een diversiteit aan voorzieningen en soms kan er ook een efficiëntere bedrijfsvoering worden gerealiseerd. Hierdoor zoeken culturele en maatschappelijke organisaties elkaar steeds intensiever op omdat ze ervaren dat het samen beter, makkelijker en efficiënter kan en ze meer bereiken voor de inwoners van hun dorp of kern. Omdat de ander vanuit zijn expertise iets toevoegt aan het eigen aanbod maakt dat het lokale aanbod nog sterker. Er ontstaat in toenemende mate het gevoel dat organisaties met elkaar meer kunnen betekenen dan zonder elkaar.

Goirle is een krachtige en groene gemeente, met een hechte en sociale gemeenschap en een actief verenigingsleven. Er wordt bijgedragen aan een sterk sociaal netwerk door te investeren in de culturele identiteit en in een leefomgeving waarin mensen elkaar kunnen ontmoeten (o.a. wijkcentra, het Cultureel Centrum, sportclubs). Inwoners worden gestimuleerd om zich als vrijwilliger of mantelzorger in te zetten voor de samenleving en faciliteren burgerinitiatieven waar nodig. Alles is er op gericht dat iedereen zo veel als mogelijk mee kan doen. Daarnaast krijgen professionals de ruimte en het vertrouwen om samen met vrijwilligers (informele steun) te doen wat goed is voor de inwoners. Het Jan van Besouw heeft al een zeer brede functie in het dorp. Naast culturele worden er zeer veel sociale en maatschappelijke activiteiten georganiseerd en maken maatschappelijke organisaties en verenigingen al gebruik van het gebouw. Door nog meer professionele organisaties vanuit het sociaal domein een vaste plek te geven in het gebouw wordt de laagdrempelige toegang, functie en kruisbestuiving nog meer versterkt en aangejaagd.

3.2 Sociale basis en cultuur Ook in de gemeente Goirle ziet men de trend zoals hierboven omschreven zich ontwikkelen. In de Beleidsvisie Sociaal Domein 2022-2026 Goirle Glanst en de Cultuurnota 2021 worden drie doelen omschreven: het vergroten van zelfredzaamheid, het versterken van de kracht van de samenleving en het bevorderen van maatschappelijke participatie. Door het creëren van een stevige sociale basis met een goede multifunctionele voorziening zoals het Jan van Besouw, waar meerdere functies worden gehuisvest wordt stevig ingezet op preventie en dit bevordert maatschappelijke impact. Cultuur speelt een cruciale rol in het versterken van de sociale basis binnen de gemeente Goirle. Het biedt niet alleen een platform voor creativiteit en expressie, maar fungeert ook als een verbindende factor die verschillende demografische groepen samenbrengt en sociale cohesie bevordert. Goirle heeft een rijk cultureel leven voor zowel professionele als amateurkunsten en bevordert zowel cultuurbeleving als cultuurbeoefening. Vanuit het bestuursakkoord zijn een aantal uitgangspunten geformuleerd: 1. We willen een zelfstandige en betrokken gemeente zijn die haar culturele partners kent. 2. We zijn trots op alle culturele activiteiten en voorzieningen en willen de huidige kwaliteiten 6

behouden en versterken zodat inwoners hier plezierig kunnen wonen. 3. Cultuur is - net zoals sport - onderdeel van het sociaal domein. We willen cultuur beredeneren vanuit mensontwikkeling. Door samenhangend beleid en de inzet van cultuur als middel voor doelstellingen in het sociaal domein. 4. We willen een duurzaam sociaal domein en daarmee ook een duurzaam cultureel beleid. 5. We willen de preventieve werking van cultuur versterken en hebben specifiek aandacht voor de jeugdige doelgroep. Wij willen meer mét het kind en de jongeren praten dan over hen. 6. Wij vinden inclusie vanzelfsprekend en vinden het belangrijk dat iedereen kan meedoen. 7. We gaan meer luisteren en meer ruimte geven aan inwoners om zelf (mee) te beslissen. 8. We willen initiatieven van inwoners blijven stimuleren, ook op het gebied van cultuur. 9. Recreatie en toerisme zijn belangrijke dragers van onze economie. Er bestaat een duidelijke wisselwerking tussen cultuur, kunst, recreatie en toerisme. Daar waar dit mogelijk is kunnen en zullen zij elkaar aanvullen en versterken en levert het wellicht ook innovaties op. Hieronder worden verschillende argumenten beschreven die aantonen waarom cultuur bijdraagt aan de sociale basis binnen Goirle. Versterking van gemeenschapsgevoel Cultuur creëert gemeenschappelijke ervaringen en gedeelde herinneringen.

Door deel te nemen aan culturele evenementen zoals festivals, theatervoorstellingen, en tentoonstellingen, krijgen inwoners van Goirle de kans om samen te komen en elkaar te leren kennen. Dit bevordert een gevoel van saamhorigheid en gemeenschapsgevoel, wat essentieel is voor een hechte en ondersteunende gemeenschap. Inclusie en diversiteit Culturele activiteiten bieden een platform voor diverse groepen binnen de samenleving om hun verhalen en tradities te delen. Dit bevordert wederzijds begrip en respect tussen verschillende culturele en sociale groepen. In Goirle kunnen culturele initiatieven bijdragen aan de inclusie van minderheden en nieuwkomers, waardoor iedereen zich welkom en gewaardeerd voelt. Sociale cohesie Door mensen samen te brengen rond gezamenlijke interesses en passies, versterkt cultuur de sociale cohesie. Het biedt mogelijkheden voor samenwerking en interactie tussen verschillende groepen, wat bijdraagt aan een sterkere, meer verbonden gemeenschap. In Goirle kan dit bijvoorbeeld worden gerealiseerd door buurtgerichte culturele programma’s en activiteiten die de sociale banden versterken. Persoonlijke ontwikkeling en welzijn Deelname aan culturele activiteiten bevordert persoonlijke ontwikkeling en welzijn. Het biedt mensen de kans om nieuwe vaardigheden te leren, creatief te zijn en hun talenten te ontdekken.

Dit kan leiden tot een hoger zelfvertrouwen en een gevoel van voldoening. In Goirle dragen culturele en maatschappelijk programma’s bij aan het welzijn van inwoners door hen te betrekken bij zinvolle en verrijkende activiteiten. Economische stimulans Cultuur kan ook een economische stimulans zijn voor de gemeente. Culturele evenementen en attracties trekken bezoekers aan, wat ten goede komt aan lokale bedrijven en de economie van Goirle versterkt. Bovendien kunnen investeringen in culturele infrastructuur en programma’s leiden tot werkgelegenheid en ondernemerschapskansen.

7

3.3 Sociale en maatschappelijke impact Het huisvesten van het Dorpsteam met al haar activiteiten rondom sociale hulpvragen en vrijwilligerswerk in het Jan van Besouw heeft een aanzienlijke sociale en maatschappelijke impact. Deze samenwerking biedt een breed scala aan voordelen voor zowel de gemeenschap als de individuele inwoners van Goirle. Versterking van gemeenschapsgevoel en positieve gezondheid Een van de meest significante effecten is de versterking van het gemeenschapsgevoel. Door de integratie van culturele activiteiten en sociale diensten onder één dak, wordt Jan van Besouw een centrale ontmoetingsplek waar inwoners van alle leeftijden en achtergronden samenkomen. Dit bevordert de sociale cohesie en maakt het gemakkelijker voor mensen om elkaar te ontmoeten, te verbinden en samen te werken aan gemeenschappelijke doelen. Door sociale partners ook een plek te geven in Jan van Besouw ontstaat er een kans om ook mensen die niet uit gewoonte naar het cultureel centrum gaan kennis te laten maken met de verschillende activiteiten en cursussen die er georganiseerd worden. De drempel wordt letterlijk verlaagd en de diversiteit wordt daarmee vergroot. Toegankelijkheid van diensten en ondersteuning Het samenbrengen van culturele en sociale diensten in één centrale voorziening maakt deze diensten toegankelijker voor de inwoners.

Mensen die voorheen misschien niet de weg wisten te vinden naar sociale hulp of vrijwilligerswerk, kunnen nu eenvoudig toegang krijgen tot de benodigde ondersteuning. Dit verlaagt drempels en zorgt ervoor dat meer mensen gebruik kunnen maken van de beschikbare hulpbronnen. Versterking van vrijwilligersnetwerk De aanwezigheid van het Dorpsteam biedt een unieke kans om het vrijwilligersnetwerk te versterken. Vrijwilligers kunnen makkelijker worden geworven en betrokken bij diverse activiteiten en initiatieven. Door de kruisbestuiving tussen culturele evenementen en sociale projecten kunnen vrijwilligers nieuwe vaardigheden ontwikkelen, elkaar ontmoeten en meer voldoening halen uit hun werk, wat weer leidt tot een hogere betrokkenheid en inzet. Culturele verrijking De samenwerking leidt ook tot een culturele verrijking van de gemeenschap. Culturele activiteiten zoals workshops, voorstellingen en tentoonstellingen kunnen nu worden gecombineerd met sociale programma’s. Dit biedt kansen voor educatie en bewustwording, bijvoorbeeld door thema’s als inclusie, diversiteit en sociale rechtvaardigheid te integreren in culturele evenementen. Hierdoor wordt cultuur een middel om maatschappelijke vraagstukken bespreekbaar te maken en aan te pakken.

Innovatieve projecten en initiatieven Door de samenwerking tussen de organisaties binnen het Jan van Besouw en het Dorpsteam ontstaat er ruimte voor innovatieve projecten en initiatieven die inspelen op de behoeften van de gemeenschap. Denk bijvoorbeeld aan creatieve therapieën, sociaal-culturele projecten voor kwetsbare groepen en gezamenlijke evenementen die zowel entertainment als ondersteuning bieden. Deze initiatieven dragen bij aan de levenskwaliteit van de inwoners en versterken de sociale structuur van Goirle. Economische voordelen Ten slotte heeft de samenwerking ook economische voordelen. Door het delen van faciliteiten en middelen kunnen kosten worden bespaard, wat de efficiëntie en duurzaamheid van alle organisaties ten goede komt. Bovendien kunnen succesvolle programma’s en evenementen economische activiteit stimuleren door bezoekers aan te trekken en lokale bedrijven te ondersteunen. 8

4. Organisaties Hoofdgebruikers/bewoners Het SCAG, bibliotheek en het Dorpsteam hebben zich de laatste jaren ontwikkeld tot organisaties die midden in de samenleving staan. Ze hebben ontdekt dat ze met hun opdracht, activiteiten en werkwijze elkaar raken, aanvullen en ondersteunen. De drie organisaties hebben programmatisch (zowel sociaal-maatschappelijk als cultureel) steeds meer gemeen en verbinding. De bezoekers en gebruikers van beide organisaties overlappen grotendeels. Zowel de Bibliotheek als het Dorpsteam en het SCAG hebben een grote en diverse groep betrokken vrijwilligers die activiteiten uitvoeren en ondersteunen binnen de volle breedte van de dienstverlening. Het SCAG, de bibliotheek en het Dorpsteam kunnen elkaar versterken door middel van programmering, bereik nieuwe doelgroepen, samenwerken met externe partners, integreren van fysieke ruimten waardoor synergie ontstaat. Samengaan en samenwerken in een huis zal een meerwaarde opleveren voor de inwoners van Goirle, zorgt voor meer kruisbestuiving tussen inwoners en doelgroepen. Een voordeur voor iedereen met een breder geïntegreerde centrale plek voor ontmoeting waar diverse functies van de organisaties laagdrempelig samenkomen. Deze beweging wordt ook ondersteund door ontwikkelingen elders in het land, waar bibliotheken, welzijn en culturele organisaties ook steeds meer kiezen voor een breed profiel.

Deze instellingen bedienen niet alleen de ‘traditionele’ bezoeker, maar gaan nadrukkelijk op zoek naar verbreding van de doelgroepen en het aanbod (nieuwe product-markt combinaties). Verbindingen met educatie en participatie maken steeds meer deel uit van de programmering. Het publiek wordt uitgenodigd zelf deel uit te maken van de programmering en activiteiten te organiseren. In deze beweging van al deze instellingen vinden we de synergie die het Jan van Besouw: Huis van Goirle tot meer maakt dan louter een optelsom van functies. SCAG Stichting Sociaal-Culturele Accommodaties Goirle (SCAG) voert het beheer over het Jan van Besouw en ontvangt hiervoor een exploitatiesubsidie van de Gemeente. Het SCAG zorgt voor de programmering in de theaterzaal, het verhuurt alle beschikbare ruimten en beheert de horeca en alle overige facilitaire zaken voor de vaste bewoners en huurders. Tevens is bij het SCAG (via haar stichting PlanC+) de cultuureducatie van Goirle belegd. Bibliotheek De Bibliotheek Midden-Brabant, waar vestiging Goirle onderdeel van is, heeft naast het zorgen voor het uitlenen van een fysieke en digitale collectie en het stimuleren van leesplezier een belangrijke opgave binnen het sociaal-maatschappelijke en educatieve domein. Zij bedient daarmee diverse doelgroepen en het aanbod en programma’s worden steeds verder uitgebreid.

Zij draagt bij aan maatschappelijke opgaven rondom preventie van laaggeletterdheid, ondersteuning en hulp, leesbevordering, mediawijsheid, (digitaal) burgerschap, ontmoeting en sociale cohesie. Missie: De Bibliotheek Midden-Brabant wil de wereld van mensen groter maken. We vinden namelijk dat alle Midden-Brabanders de kans verdienen hun talenten te ontplooien en optimaal moeten kunnen deelnemen aan de maatschappij. Mensen ondersteunen en stimuleren in hun ontwikkeling en samen bouwen aan een betere samenleving.

9

Met de komst van de zorgplicht dient elke gemeente te zorgen voor een volwaardige bibliotheekvoorziening die voldoet aan de vijf wettelijke kerntaken, te weten: 1. Ter beschikking stellen van kennis en informatie 2. Bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie 3. Bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur 4. Organiseren van ontmoeting en debat 5. Laten kennismaken met Kunst en Cultuur De bibliotheek voegt daar nog een 6e functie aan toe: Third Place 6. De bibliotheek als een plek waar je niets hoeft, waar je kunt verblijven en waar iedereen welkom is en zich thuis voelt. Een van de weinige plekken in het publieke domein waar mensen niet(s) hoeven. Naast de wettelijke kerntaken werkt de bibliotheek aan de drie opgaven die zijn vastgelegd in het Bibliotheekconvenant met als tweeledig doel om te zorgen voor het in stand houden van krachtige gespreide lokale bibliotheken en bibliotheken beter in staat te stellen een bijdrage te leveren aan grote maatschappelijke opgaven: 1. Geletterde samenleving; 2. Het stimuleren van participatie in de informatiesamenleving; 3. Het aanmoedigen van een leven lang ontwikkelen. Het Dorpsteam Het Dorpsteam Goirle is een samenwerking tussen ContourdeTwern, Vluchtelingenwerk Nederland, De Wever, IMW regio Tilburg, MEE De Meent Groep en Stichting Jong.

Het Dorpsteam is er voor alle inwoners en biedt hulp bij alle sociale vragen. Zij fungeren als loketfunctie en bieden een breed palet aan diensten en initiatieven, zodat iedereen in Goirle mee kan doen. Ook ondersteunen zij vrijwilligers en burgerinitiatieven waardoor jong en oud zich kunnen ontwikkelen, elkaar ontmoeten en naar elkaar omzien. Missie: Wij staan voor samen. Want samen zijn we sterker. Samen met inwoners, vrijwilligers en partners willen wij ervoor zorgen dat iedereen in de gemeente Goirle kan meedoen. De verschillende diensten en initiatieven leveren een bijdrage aan het vergroten van de zelfredzaamheid en het versterken van de samenleving. Plus het bevorderen van maatschappelijke participatie en een verschuiving van maatwerkvoorzieningen naar bestaande voorzieningen en wat mensen zelf kunnen doen. Dit sluit aan bij de ontwikkellijn Positieve Gezondheid. Huurders en gebruikers van Jan van Besouw Het Jan van Besouw kent een breed palet aan vaste en incidentele huurders en gebruikers. Het gebouw kent een hoge bezettingsgraad van de beschikbare ruimtes die zowel overdag als in de avond worden verhuurd of geprogrammeerd. De verenigingen zijn van diverse aard en omvang en variëren van amateurs tot professionals.

10

Overzicht van de belangrijkste verenigingen die gebruik maken van Jan van Besouw: Atelier ’78, Vereniging voor beeldende kunst Goirle Biljartvereniging Jan van Besouw Lokale Omroep Goirle SPOT theater F-Fact Dance Company Koninklijke Harmonie Goirle Beweeg er even uit! Euregio Jeugdorkest Rosalyn de Groot, muziekdocent Flondermuziek Vocaal ensemble Da Capo Yogadocent Marjon van Dooren Orkest Hart van Brabant Senioren Goirle (nu in Marmot) Popkoor ZO (Cor en Corrie) Jazz Podium Goirle CC Blue Fak Lumen ’t Smoesje blaaskapel Vrouwen Netwerk Goirle Daarnaast zijn er tal van zzp’ers actief die ruimten gebruiken voor diverse activiteiten (lessen, oefenen, werkplek, cursus, muziek- dans, en theateropleidingen).

11

5. Jan van Besouw: Huis van Goirle Het Jan van Besouw staat voor: elkaar ontmoeten en verbindingen zoeken en vinden. Tussen inwoners, organisaties en onderling. Wat er ontstaat is een netwerk dat bijdraagt aan de leefbaarheid, oftewel de kwaliteit van het leven en welzijn van bewoners in de gemeente. In het Jan van Besouw ontstaat een verrassende en effectieve samensmelting van educatie, welzijn, bibliotheek, cultuur, theater, horeca, verenigingen en andere gebruikers. De verbindingen leiden vaak tot verrijkende samenwerkingen. Door het samenwonen ontstaat er een kruisbestuiving, inwoners komen elkaar tegen. De organisaties gebruiken elkaars sterke punten met tot gevolg aanvullende diensten, een beter overzicht, laagdrempelig en toegankelijk zijn en een krachtig aanbod.

Missie De missie en visie voor het Jan van Besouw wordt gedeeld en gedragen door de deelnemende organisaties. Ze sluiten aan bij de respectievelijke missies en visies van de afzonderlijke organisaties Het Jan van Besouwhuis is het sociaal-maatschappelijk en cultureel kloppend hart van Goirle waar verbinding, kansengelijkheid en de mens centraal staat. Een plek waar mensen elkaar ontmoeten, geïnspireerd raken, zorg en ondersteuning vinden en worden gestimuleerd om zich te ontwikkelen.

Visie Jan van Besouw wil als verbinder en blikverruimer mensen en verhalen centraal zetten, met een sociaal-maatschappelijk en cultureel karakter. Het Jan van Besouw zorgt voor een vertrouwde en toegankelijke ontmoetingsplek waar bezoekers genieten, zich verwonderen, zich laten verleiden, geïnspireerd raken en geraakt worden. Het is een sfeervolle omgeving waar ontmoeting én persoonlijke ontwikkeling centraal staan, zien participeren doet participeren. Je wordt hier gezien en gehoord en gaat hier als mens rijker weer naar buiten. Het is een plek van, voor en door inwoners. Niet alleen om te kijken, maar ook mee te doen, mee te maken, mee te spelen en mee te werken. In het Jan van Besouw staat de gemeenschap (community) centraal. Het Jan van Besouw wil de inwoners faciliteren en verbinden en ruimte bieden aan alle gemeenschappen/communities in Goirle. Het Jan van Besouw heeft vanuit deze rol een duurzame positieve impact op het sociaalmaatschappelijke en culturele klimaat in de gemeente Goirle en draagt bij aan een veerkrachtige, vaardige en vitale samenleving.

Kernwaarden Het concept van "Jan van Besouw: Huis van Goirle" is gestoeld op een aantal fundamentele kernwaarden die het hart vormen van deze multifunctionele gemeenschapsruimte. 1. Laagdrempelig: Jan van Besouw is ontworpen om laagdrempelig en volledig toegankelijk te zijn voor iedereen, ongeacht achtergrond of mogelijkheden. Dit wordt weerspiegeld in het ontwerp van de fysieke inrichting, in het gratis naar binnen kunnen gaan, het brede aanbod van diensten en ook in de manier waarop programma's worden aangeboden, zodat iedereen zich welkom en betrokken voelt. 2. Samen: De essentie van samenwerking is diep geworteld in elk aspect van Jan van Besouw. Het is een plek waar samenwerken en samen leren centraal staan, en waar de kracht van de gemeenschap wordt gevierd en benut. Hierdoor wordt een omgeving gecreëerd waar ideeën en ervaringen gedeeld kunnen worden, wat bijdraagt aan een sterkere en meer verbonden gemeenschap.

12

3. Van iedereen voor iedereen: Het Jan van Besouw belichaamt het principe dat het een ruimte is die toebehoort aan en wordt vormgegeven door iedereen in de gemeenschap. Het is een weerspiegeling van de diverse behoeften en wensen van de inwoners, waardoor een inclusieve en representatieve plek ontstaat waar iedereen zich thuis voelt.

13

6. Inwoners en doelgroepen Goirle heeft 24.327 inwoners in 2024 *1. Er zijn 10.391 huishoudens. Goirle heeft komende jaren te maken met bovenmatige vergrijzing, een stijging van het aantal (chronisch) zieken, sociale en digitale problemen die meedoen belemmeren en een toename in sociale ongelijkheid. Steeds meer inwoners doen een beroep op ondersteuning en hulpvragen zijn ingewikkelder en complexer. Doelgroep Het SCAG, de Bibliotheek en het Dorpsteam zijn er samen met alle huurders en gebruikers van het gebouw voor alle inwoners van Goirle en Riel, in al hun diversiteit. Iedereen is welkom om deel te nemen aan activiteiten, vragen te stellen, boeken te lenen of gebruik te maken van het Jan van Besouw.

*1 Bron: www.allecijfers.nl

14

7. Activiteiten en programma Het Jan van Besouw biedt een breed scala aan mogelijkheden voor alle inwoners van Goirle: · Algemeen: de fysieke plek: ontmoetingsplek voor iedereen. · Culturele activiteiten: workshops, cursussen, lessen lezingen, optredens, theater en culturele evenementen, uitleen fysieke en digitale bibliotheekcollectie. · Sociaal-maatschappelijke activiteiten: informatie- en adviesdiensten, hulpvragen, ondersteuning en zorg, ontmoetingsactiviteiten, maatschappelijke begeleiding, groepsactiviteiten, vrijwilligerscentrale. · Verenigingsactiviteiten: muziek, dans, beeldende kunst, zang, theater, media, fotografie, sociale netwerken, radio en televisie, etc. · Burgerinitiatieven: plek voor grote en kleine lokale initiatieven met brede culturele achtergrond die samen willen komen en eigen activiteiten willen ontwikkelen. · Educatieve activiteiten: groepsbezoeken, educatieve workshops en werk- en studieplekken. · Gezondheidszorg: GGD/prikdienst, consultatiebureau. · Verhuur: zalen, werkplekken, congres, ruimtes. · Horeca: ondersteunend aan bovengenoemde activiteiten en mogelijkheid om zelf te koken.

Vaste (toekomstige) hoofdbewoners SCAG Het SCAG levert diensten op het gebied van: • Beheer en exploitatie Jan van Besouw • Theaterzaal: 233 dagen per jaar bezet (waarvan 70 professionele voorstellingen) • Verhuur ruimten • Verhuur Kapel: 200 dagen per jaar bezet • Centraal contact alle huurders en gebruikers • Horeca en foyer • Cultuureducatie en ontwikkeling lokaal talent Bibliotheek Bibliotheek De bibliotheek verleent breed palet aan diensten op het gebied van: • Onderbrengen van de digitale en fysieke collectie. • Uitleen en adviesfunctie over de gehele collectie van Bibliotheek midden Brabant en van Goirle in het bijzonder. De collectie in deze nieuwe opzet omvat 30.000 materialen (gemiddeld 23.000 items in huis, 7.000 uitgeleend), namelijk: boeken volwassenen en jeugd (fictie en non-fictie), meertalige collectie, taalhuiscollectie, tijdschriften, kranten, DVD, speelleermaterialen. • Spreekuren en faciliteiten voor informatie overheidszaken (IDO: informatiepunt digitale overheid). • Educatieve dienstverlening aan het onderwijs in de bibliotheek, op scholen, kinderopvang of thuis, gericht op lees- en taalbevordering en mediawijsheid (Bibliotheek op School, Boekstart). • VoorleesExpress. • Basisvaardigheden en Taalhuis activiteiten voor inwoners die beter willen lezen, spreken, rekenen.

• Activiteiten: lezingen, voorlezen, workshops, cursussen, spreekuren, van educatief tot fun. • Werk- en studieplekken. • Computers, printen, kopiëren. • Plek faciliteren voor inwoners om zelf te kunnen programmeren, activiteiten te ontwikkelen. 15

•

Samenwerking met partners op thema’s binnen het culturele en sociaal domein: o.a. inloopochtend met het Dorpsteam.

Dorpsteam Het Dorpsteam in Goirle verleent een grote verscheidenheid aan dienstverlening op het gebied van o.a.: • Vrijwilligerscentrale • Expertisecentrum ‘vrijwillige’ inzet • Vitale buurten: buurtbemiddeling, buurtklus • Huisvesting en maatschappelijke begeleiding nieuwkomers • Maatjes • Huisbezoeken senioren • Geheugensteunpunt • Mantelzorg: informatie- en advies • Steunpunt geld en administratie, formulierenbrigade. • Samenwerking met partners op thema’s binnen het sociaal en culturele domein. Huurders en gebruikers met vaste ruimte • Harmonie • Dance Company • SPOT Theater • Omroep: radio en televisie Goirle • Biljartvereniging • Atelier ’78 • Leystromen • GGD/Prikdienst • Consultatiebureau Kleinere incidentele huurders en gebruikers • Koren • Orkesten • Muziekgroepen, ensembles • Theatergroepen • Muziek- en theaterdocenten (zzp) • Creatieve clubs • Vrouwennetwerk • Amateurverenigingen • ….. Nieuwe kansen en verbinding Naast bestaande dienstverlening vanuit de basisvoorzieningen bibliotheek en het Dorpsteam dienen zich kansen en mogelijkheden aan voor nieuwe dienstverlening, programmering en activiteiten.

Een veelzijdige locatie als het Jan van Besouw is een uitermate geschikte plek voor het nog intensiever kunnen samenwerken met partners binnen het sociaal domein en brede inzet te kunnen realiseren op het gebied van preventie, positieve gezondheid, meedoen, burgerschap, armoede en zelfredzaamheid en het zelf laten programmeren door inwoners (communities). Tevens heeft het huisvesten van het consultatiebureau een sterke meerwaarde voor het bezoek en gebruik van het centrum. Het is een logische partner in een gezamenlijke huisvesting voor onder andere de bibliotheek.

16

Het biedt een plek voor burgerinitiatieven en groepen inwoners met diverse culturele achtergronden om zelf activiteiten te ontwikkelen, samen eten, zingen, lezen, praten. Iedereen is welkom, er wordt een platform geboden voor iedereen. Het Jan van Besouw wordt nog laagdrempeliger door het zo breed, en divers als mogelijk faciliteren van alle inwoners. Het wordt de centrale plek van het dorp voor samenkomen, ontmoeten en ontwikkelen. Het volgende plaatje is de uitkomst van de werksessie met de huidige gebruikers en het Dorpsteam:

Zie ook bijlage 5: inventarisatie gebruikerswensen.

17

8. Programma van Eisen Omschrijving gebruik en functie van diverse plekken (vlekken) op plattegrond Zie tekeningen bijlage 2 en ruimtestaten in bijlage 3. Algemeen • Toegankelijkheid verbeteren • Liften werken niet goed, liefst een erbij • Omgeving en locatie dient door “dementievriendelijkheid” gekenmerkt te worden. • Parkeerplaatsen en “invalideparkeerplaats” in directe omgeving. • Toiletten en invalidentoilet te weinig • Dementie • Brandveiligheid (vluchtwegen) moeten gecontroleerd • Klimaatinstallatie verbeteren, reviseren • Verduurzaming gebouw (Rijksmonument) • Entree uitstraling verbeteren, van buiten zien wat er binnen gebeurt. • Voldoende (fiets)parkeren Ontvangst en foyer • Ruimte: Ruim en uitnodigend met voldoende bewegingsruimte voor bezoekersstromen. • Ontvangst- en informatiebalie: Goed zichtbaar en toegankelijk, bemand door gastvrije medewerkers. • Informatiepunten: Duidelijke bewegwijzering naar de verschillende faciliteiten. • Vestiaire: Veilig en voldoende capaciteit voor jassen en tassen. • Toegankelijkheid: Toegankelijk voor mindervaliden met automatische deuren en rolstoelvriendelijke routes. Café • • • • • • • • • •

Uitstraling: Warm, gezellig, huiselijk Toegang Uitstraling: Warm, gezellig, huiselijk Zitplekken: Diverse zitplekken, ook verplaatsbaar om open ruimte te creëren. Leestafel: Gezellige en rustige leesruimte met voldoende natuurlijk licht. Studioruimte: Ruimte voor LOG, podcast, visuele radio. Tijdschriften en kranten Collectie: Delen van de bibliotheek collectie kunnen in caféruimte/horeca worden geplaatst Activiteiten: Ruimte om in een open setting activiteiten uit te kunnen voeren. Expositie: Mogelijkheid voor exposeren Verbinding: natuurlijke verbinding en overloop met ontvangst en foyer

Bibliotheek • Collectie: Uitgebreide en diverse collectie boeken, tijdschriften en digitale media, meanderend door publieke ruimte. • Werk-studieplekken: Comfortabele stoelen en tafels met goede verlichting en stopcontacten voor laptops. • Spreekkamer: plek voor rustige gesprekken. • Dichte ruimtes: ruimte/plekken om in een afgesloten setting activiteiten uit te kunnen voeren: cursussen, workshops etc. • Balie/plek afhandeling • Inname- uitgiftecomputers • Print en kopiëren 18

• • • • •

Catalogus computers Afhandeling en logistiek Open ruimtes: ruimte/plekken om in een open setting activiteiten uit te kunnen voeren, plek voor lezingen, workshops en kinderactiviteiten Dichte ruimtes: ruimte/plekken om in een afgesloten setting activiteiten uit te kunnen voeren: cursussen, workshops etc. Extra stijgpunt: verbinding met de 1e verdieping, mogelijk met tribunetrap en extra lift.

Dorpsteam • Spreekkamers: veilige plek voor rustige privégesprekken • Informatiebalie: Centrale plek voor informatie, zie ook foyer/entree • Spreekuren: Centrale plek voor spreekuren samen met o.a. bibliotheek • Werkplekken: ca 20 flex werkplekken, mag gedeeld. (zie kantoren) • Wachtruime/ontmoetingsruimte: i.s.m. bibliotheek, rustige plek GGD • • • •

Artsenkamer Boxenkamer Verpleegkamer Wachtruimte / opstelplaats kinderwagens

Kantoren • Gedeelde werkplekken: Kantoren worden door gedeeld met verschillende organisaties: SCAG, Bibliotheek, Dorpsteam, GG: flex-werkplekken met drukke en rustige plekken voor overleg, bellen. • Vergaderruimtes / belplekken • Opslag Muzieklokalen, Repetitielokalen, Cursusruimten • Klimaat en akoestiek verbeteren • Herindelen op basis van gebruik • Meer verbinding met verkeersruimten, zichtbaarheid Verhuurbare ruimten • Klimaat en akoestiek verbeteren • Herindelen op basis van gebruik • Meer verbinding met verkeersruimten, zichtbaarheid

19

9. Scenario’s Omschrijving gebruik en functie van diverse plekken (vlekken) op plattegrond Zie tekeningen bijlage 2 en ruimtestaten in bijlage 3. Scenario 1: Vlekkenplan met programma en gebruikers in volledige gebouw Gebruik en inwoner: Dit scenario creert een grote meerwaarde voor alle inwoners van Goirle en Riel. Er ontstaat een stevige multifunctionele plek voor alle inwoners waar alle functies samenkomen en biedt het ruime kansen aan alle gebruikers en huurders om activiteiten en programma’s stevig te integreren. Door de integratie van functies en activiteiten op een laagdrempelige wijze biedt het de inwoner één ontmoetingsplaats voor de gemeenschap met laagdrempelige toegang tot sociaalmaatschappelijke en culturele activiteiten, hulp en ondersteuning. Het brengt mensen van verschillende achtergronden en leeftijden samen en bevordert de sociale cohesie, wat de betrokkenheid van bewoners bij hun omgeving versterkt. Het kan een volwaardige toekomstbestendige invulling bieden aan de missie van het Jan van Besouw en de betrokken organisaties. Er zijn veel voorbeelden bekend bij andere gemeenten waarbij een dergelijk scenario goed effectief werkt [bijv. Voorste Venne in Drunen, Perron 3 in Rosmalen] Gebouw: Alle organisaties kunnen worden ingepast en bestaande ruimtes kunnen beter worden ingedeeld en multifunctioneel worden gebruikt.

Dit zorgt voor een optimalisatie en een nog effectiever gebruik. Er ontstaan betere verhuurbare ruimtes. Er is een aantrekkelijke gezamenlijk entree met ruimte voor ontmoeting, verblijf en activiteiten. Financieel: Er zijn meer kostendragers (organisaties die financieel kunnen bijdragen) wat zorgt voor een beter financieel draagvlak van het totale gebouw en de exploitatie. Samengevat: - Dorpsteam en Consultatiebureau zijn ingepast op begane grond. - Bibliotheek is 100 m2 kleiner gemaakt en overlopend met functies in café. - Maakplaats/studio op zichtbaar op begane grond voor radio, activiteiten. - Foyerfunctie toegevoegd bij zaal rondom toiletgroep. (Toiletgroep verplaatsen nader te onderzoeken). - Kantoortuin op eerste verdieping: gedeeld gebruik. - Optimalisaties in gebruik/programmering van muzieklokalen en verhuurbare ruimten. Scenario 2: Vlekkenplan zonder de monumentale U-vleugel Voor dit scenario zijn twee varianten uitgewerkt: 2A en 2B. Gebruik en inwoner: In dit scenario kunnen in beide varianten niet alle organisaties worden ingepast in de overgebleven m2. De meerwaarde van gezamenlijk huisvesten van alle organisaties verdwijnt grotendeels. In deze varianten is er geen fysieke verbinding van de ruimtes en gezamenlijk gebruik mogelijk. De kernwaarden laagdrempelig en samen zijn niet te realiseren. Een groot gedeelte van de organisaties moet elders huisvesting zoeken.

Er kan geen invulling worden gegeven aan de gezamenlijke missie en visie en daarmee ook niet aan de behoefte van de inwoner. Het gebruik en bezoek zal drastisch verminderen door de verschraling aan functies en aanbod. Gebouw: De beschikbare vierkante meters die overblijven in deze variant zijn niet toereikend om alle gebruikers te huisvesten. In de twee varianten verdwijnt of de bibliotheek en blijven er een beperkt aantal cursusruimtes over, ofwel de bibliotheek blijft maar met te weinig m2 en verdwijnen de

20

cursusruimtes. In beide varianten kan het dorpsteam wel worden ingepast maar op een onwenselijke plek in het gebouw. De verschillende organisaties worden over de verschillende verdiepingen van het gebouw gehuisvest, waardoor verbinding, synergie en toegankelijkheid verdwijnt. De situatie op de begane grond wordt minder multifunctioneel en laagdrempelig. In beide varianten zijn alle muziek- en danslokalen en de harmonie niet inpasbaar. Er zijn geen verhuurbare ruimtes meer over. Financieel: Er zijn minder huurders en de verhuurbare ruimtes worden volledig opgeofferd. Dit heeft consequenties voor de exploitatie en het financiele draagvlak van het gebouw. Er zijn hoge kosten voor het herhuisvesten van organisaties die niet meer in het gebouw passen. Dit moet worden meegenomen in de exploitatie. Scenario 2: SCAG en Dorpsteam en beperkte cursuslokalen. - Geen bibliotheek: herhuisvesten op andere locatie. - Een beperkt aantal cursuslokalen behouden. - Dorpsteam is ingepast op begane grond: is voor Dorpsteam een no-go ivm veiligheid en privacy. - Consultatiebureau is niet ingepast. - Geen muzieklokalen voor oa harmonie en orkesten: herhuisvesten op andere locatie. - Geen danslokaal: herhuisvesten op andere locatie. - Op eerste verdieping een lokaal en biljart opgeofferd aan kantoren.

Er is ook gekeken naar andere ruimtelijke invullingen in het gebouw, bijvoorbeeld met behoud van de bibliotheek. Dit heeft echter geen nieuwe inzichten opgeleverd die tot een goed alternatief scenario zouden kunnen leiden. (zie variant in bijlage 2).

21

10. Financiële consequenties op hoofdlijnen Om een keuze te kunnen maken voor de toekomst van de U-vleugel (wel of niet afstoten) heeft de gemeente gevraagd om een nadere uitwerking voor de investering voor beide scenario’s. In deze fase van het onderzoek is het niet mogelijk om volledige exploitatieberekeningen voor beide scenario’s uit te werken, maar kunnen we wel een indicatie van de investeringskosten op hoofdlijnen geven. Naast de directe investeringskosten (verbouwingskosten) zijn er ook andere kosten waar rekening mee gehouden moet worden. Wij adviseren om een uitvoerige exploitatieberekening op te stellen na definitieve keuze van één van beide scenario’s. Investeringskostenramingen Het huidige gebouw is toe aan een renovatie: de installaties zijn verouderd, het pand moet worden verduurzaamd en het moet toekomstbestendig worden gemaakt. Hier zijn middelen voor gereserveerd (MJOP). Nu is het moment om deze noodzakelijke aanpassingen te combineren met het inpassen van het Dorpsteam en hiermee ook programmatische verbeteringen door te voeren. Hiervoor is voor beide scenario’s een kostenraming opgesteld. De investeringskostenramingen zijn gebaseerd op de volgende stukken: - Getekend PvE; TenBrasWestinga d.d. 18-06-2024 - Conceptrapportage; 4Advies-TenBrasWestinga d.d. 17-06-2024 - Ruimtestaat; TenBrasWestinga d.d.

17-06-2024 - Notitie waardebepaling U-vleugel; Gloudemans; d.d. 27-08-2024 - Stichtingskostenramingen 1e verkenning scenario 1+2; 4advies; d.d. 25-06-24 De totale investeringskosten zijn geraamd op: Scenario 1: € 4.278.598,- excl. BTW > € 5.177.104 incl. BTW + € 2.000.000 MJOP/ verduurzaming = € 7.177.104 Scenario 2: € 2.120.779,- excl. BTW > € 2.566.143 incl. BTW + € 1.300.000 MJOP/ verduurzaming = € 3.866.143 De ramingen zijn opgebouwd volgens de NEN2699 en opgenomen als bijlage 4. *2 Kapitaalslasten Bij het bespreken van de investeringskosten van beide scenario’s is komen vast te staan dat er kostencomponenten zijn die van invloed zijn op de integrale kostprijsbenadering. Bij de kostprijsbenadering wordt niet alleen gekeken naar de directe investeringskosten, maar ook naar de afschrijving van het pand over de tijd. Het blijkt dat bij het afstoten van de U-vleugel een aanzienlijk bedrag moet worden afgewaardeerd. Dit levert op hoofdlijnen onderstaand financieel overzicht op met de volgende onderdelen: A. Afwaarderen boekwaarde bij afstoten U-vleugel B. Investeringskosten verbouw C. Investeringskosten MJOP/onderhoudskosten t/m 2024 + verduurzaming gebouw *2 Bijlage 4: Stichtingskostenramingen 1e verkenning scenario 1+2; 4advies; d.d. 25-06-2024. De kostenramingen zijn op Programma van Eisen-niveau gebaseerd.

De raming is bedoeld als eerste budgetbepaling voor het in de genoemde stukken beschreven plan. Er is dus geen sprake van een kostencalculatie op basis van ontwerpoplossingen, materialen en hoeveelheden. Eventuele toekomstige scope- en/of ambitiewijzigingen kunnen leiden tot substantiële afwijkingen.

22

Financieel overzicht investeringskosten: SCENARIO

GBO m2

BOEKWAARDE PER 2024

BOEKWAARDE AFWAARDEREN [A]

INVESTERINGSKOSTEN VERBOUW [B]

INVESTERINGSKOSTEN MJOP/VERDUURZAMING (geschat) [C]

TOTAAL A+B+C

1.

5.492

€ 9.175.430

-

€ 5.177.104

€ 2.000.000

€ 7.177.104

3.358

€ 8.070.352

€ 1.105.078

€ 2.566.143

€ 1.300.000

€ 4.971.221

2.

Totale gebouw Afstoten U-vleugel • •

De GBO m2 zijn gebaseerd op de ruimtestaten. Alle bedragen zijn inclusief 21% BTW.

Uit dit overzicht blijkt dat bij verkoop voor scenario 2 rekening moet worden gehouden met een extra kostenpost van ruim 1.1 miljoen euro voor de afwaardering van de boekwaarde die nog op het pand rust ten opzichte van scenario 1. Huisvestingslasten Bij het opstellen van de kostenramingen voor scenario 1 en 2 zijn is ook (globaal) naar de subsidies en huuropbrengsten gekeken. Hier worden kansen gezien om een optimalisering door te voeren. Het is het waard om dit in een vervolgproces nader te onderzoeken. Op dit moment wordt er per jaar ruim € 1.000.000,- euro aan subsidie en onderhoud uitgegeven aan het Jan van Besouw. De inkomsten voor de gemeente uit huuropbrengsten bedragen ca. € 100.000,- per jaar. Een huuropbrengst van € 100.000,- voor een gebouw van 5.500 m2 GBO betekent ca. € 18,-m2/jaar. Dit is uitzonderlijk laag. Vergelijkbare culturele centra met een bibliotheek (landelijk) worden ingezet met een kostprijs dekkende huur van ca. € 80 tot € 120,-/m2/jaar. Dit betekent dat hier een substantiële opbrengstfactor ontbreekt. Wij adviseren om de kostprijs dekkende huur voor Jan van Besouw te laten onderzoeken. Ook zal er opnieuw naar de te verstrekken subsidies moeten worden gekeken. De subsidies en huurprijzen kunnen dan opnieuw en transparant worden uitgewerkt. De verwachte exploitatie voor scenario 1 zal in belangrijke mate overeenkomen met de huidige exploitatie.

Huidige huurders en gebruikers kunnen blijven en medewerkers kunnen werkzaam blijven. Met de komst van het Dorpsteam en de GGD kan mogelijk nog efficiency behaald worden door de sterke toename van samenwerking en gedeeld gebruik van de ruimten. Voor scenario 2 zal de exploitatie er werkelijk anders uit komen te zien. Niet alleen zullen huidige huurders en gebruikers elders gehuisvest moeten worden, ook zijn er door het SCAG vrijwel geen inkomsten meer te realiseren, omdat er geen verhuurbare ruimten meer zijn. De huurders/ gebruikers die overblijven kunnen dit gebrek aan inkomsten niet compenseren.

23

In een vereenvoudigde weergave op hoofdlijnen kunnen we de scenario’s als volgt naast elkaar zetten: Scenario 1

Scenario 2

€ 7.177.104

€ 4.971.221

Ca. € 360.000 / jaar

Ca. € 250.000 / jaar

5.500

3.350

Mogelijke huuropbrengst à € 100 m2/jaar

€ 550.000 / jaar

€ 335.000 / jaar

Bijkomende huisvestingskosten buiten het gebouw

-

€ 200.000 / jaar (2000 m2 * 100 /m2)

Investering (incl. 21% BTW) Afschrijving / jaar gerekend over 20 jaar (excl. rente) GBO m2

•

Geen rekening gehouden met energielasten, rentes, BTW, personeelskosten etc. Daarvoor zal een uitgebreide exploitatieberekening moeten worden opgezet.

In de gemeentelijke begroting 2024 zijn investeringskosten opgenomen ten behoeve van vervangen installaties en inventaris, zijnde ca. 3,5 miljoen. De afschrijvingslasten hiervan zijn ca. € 193.000 (met ingang van 2027). Voor het restant van de afschrijvingslasten moet nog dekking worden gevonden. Hiervoor liggen kansen in het gefaseerd herberekenen van de huuropbrengsten. Hoewel scenario 2 minder investeringskosten vraagt dan scenario 1, wordt het verschil in investering teniet gedaan door minder huuropbrengsten (minder m2 GBO) en de extra huisvestingskosten buiten het gebouw voor de huidige gebruikers (o.a. Harmonie, Dansschool, Bibliotheek), waar geen ruimte meer voor is. Vervolgproces - overige kosten en baten Na de keuze voor één van beide scenario’s kan samen met de direct betrokken partijen een meer gedetailleerde exploitatieberekening worden gemaakt. Hiervoor is het noodzakelijk om de volgende onderdelen duidelijk te krijgen en is samenwerking cruciaal: Kosten: • • • • • • • •

Optimalisatie/synergie personele bezetting bij samengaan met de bibliotheek/Dorpsteam; Kosten bestaande en nieuwe programmering/inhoud; Gevolgen energiekosten na verduurzaming; Demarcatie huurdersverplichtingen (wat moeten de huurders zelf inbrengen bij gebouwinrichting en programmering); Servicekosten en vaste exploitatiekosten van het gebouw; Kosten planmatig onderhoud in de toekomst; Rente over afschrijvingen; Voor scenario 2: alternatieve huisvesting huidige gebruikers

Baten: • • •

Vaststellen kostprijs dekkende huur voor iedere huurder; Scenario 2: opbrengst van de verkoop U-vleugel; Commercialisering horeca

. 24

Samenvattend: • Scenario 1 biedt de beste kansen om samen met de huidige en nieuwe gebruikers naar een kostprijs dekkende huur toe te werken. Hiervoor dienen de huidige subsidies en huurprijzen opnieuw en transparant te worden uitgewerkt. • Met minder gebruikers, afwaarderen boekwaarde en extra kosten voor het herhuisvesten van huidige gebruikers zal scenario 2 naar alle waarschijnlijkheid geen gunstigere businesscase opleveren dan scenario 1. • Er ontbreekt een substantiële opbrengstfactor voor de huuropbrengsten. De tarievenstructuur is gefragmenteerd en ligt ver beneden de landelijke maatschappelijke huurprijs. • Wij adviseren een exploitatieberekening op te stellen na de definitieve keuze voor één van beide scenario’s. • Door verkoop van de U-vleugel zal naast de begrote investeringskosten van de verbouwing een bedrag van € 1.105.078,- moeten worden afgeboekt;

25

11. Conclusie en aanbevelingen Visie en conceptuele basis Het huidige Jan van Besouw huisvest al veel partijen die intensief gebruik maken van het gebouw. Geconcludeerd kan worden dat het huisvesten van Dorpsteam (en mogelijk ook het consultatiebureau en de prikdienst) in het Jan van Besouw een logische en noodzakelijke voorwaarde is in de ontwikkeling van toekomstbestendige voorzieningen voor de inwoners van de gemeente Goirle. Het creëert en laagdrempelige plek in het publieke domein waar iedereen welkom is. Het samengaan van het cultuurcentrum Jan van Besouw en het Dorpsteam voor sociale hulpvragen en vrijwilligerswerk in Goirle creëert een dynamische en inclusieve omgeving waar cultuur en sociale ondersteuning hand in hand gaan. Deze synergie leidt tot een versterkte gemeenschap, verhoogde toegankelijkheid (of: laagdrempelige toegang tot) van diensten, een robuuster vrijwilligersnetwerk, culturele verrijking, innovatieve projecten, afschaling van dure zorg, goede faciliteiten en daarmee economische voordelen. De samenwerking met de wijkcentra zal verder worden versterkt. Cultuur is een essentieel onderdeel van de sociale basis binnen de gemeente Goirle. Het bevordert gemeenschapsgevoel, inclusie, sociale cohesie, persoonlijke ontwikkeling, educatie, economische groei en veerkracht.

Door te investeren in en het ondersteunen van culturele initiatieven, kan Goirle een sterkere, meer verbonden en welvarende gemeenschap opbouwen waar iedereen de kans krijgt om te bloeien. Alle organisaties werken vanuit hun eigen expertises en doelstellingen aan een gedeelde ambitie voor het Jan van Besouw, Huis van Goirle: Het Jan van Besouwhuis is het sociaal-maatschappelijk en cultureel kloppend hart van de gemeente Goirle waar verbinding, kansengelijkheid en de mens centraal staat. Een plek waar mensen elkaar ontmoeten, geïnspireerd raken, zorg en ondersteuning vinden en worden gestimuleerd om zich te ontwikkelen. De organisaties versterken elkaar door middel van programmering, beter bereik van bestaande en nieuwe doelgroepen, samenwerken met externe partners, integreren van fysieke ruimten en het gebruik daarvan. Gezamenlijk creëren ze brede toegang voor de inwoner tot gecombineerde diensten en faciliteiten. Door de verschillende organisaties in een multifunctionele voorziening te huisvesten, ontstaat er een dynamische omgeving die educatie, persoonlijke ontwikkeling en welzijn bevordert. Dit model weerspiegelt een moderne benadering van gemeenschaps-dienstverlening, waarbij wordt erkend dat ontwikkelen, verblijven en welzijn hand in hand gaan.

Het resultaat is een gemeenschap waar inwoners toegang hebben tot een geïntegreerde ondersteuning die hen in staat stelt om zelfredzaam (leren) te zijn en te kunnen participeren in elke fase van hun leven. Huisvesting en investering Voor het Jan van Besouw zijn twee scenario’s onderzocht. De investeringskosten van scenario 1 zijn hoger geraamd dan de kosten voor scenario 2. Maar, zoals beschreven in hoofdstuk 10, komen er in scenario 2 kostencomponenten bij, die de lasten verhogen (afwaarderen boekwaarde en herhuisvesten gebruikers buiten het gebouw). De opbrengsten zullen in scenario 2 ook lager zijn, omdat er minder m2 te verhuren en exploiteren zijn. Rekening houdend met deze aspecten naast de directe investeringskosten kunnen we concluderen dat scenario 2 financieel niet gunstiger zal uitvallen dan scenario 1.

26

Op het vlak van inhoudelijke meerwaarde voor de inwoner van Goirle voldoet scenario 2 niet. Kruisbestuiving, integratie van functies, laagdrempelige toegang en gemeenschappelijk gebruik zijn in scenario 2 een stuk minder mogelijk, ofwel door het ontbreken van de bibliotheek of van alle andere gebruikers. Scenario 2 is een no-go: -

voor het Dorpsteam omdat de laagdrempeligheid en mogelijkheid tot gezamenlijk gebruik verdwijnt voor de bibliotheek omdat er te weinig ruimte is voor collectie en activiteiten. voor het SCAG omdat er geen verhuurbare ruimtes en cursusruimtes zijn.

Aanbevelingen • Maak zo snel mogelijk een keuze voor een scenario om inwoners en gebruikers verbonden te houden aan deze ontwikkeling. • Maak subsidiestromen en huurinkomsten inzichtelijk en maak een toekomstbestendig plan met duidelijke afspraken en financiering. • Maak een businesscase met exploitatieberekening voor het gekozen scenario en gebruik deze voor een transparante en eerlijke reorganisatie en tarievenstructuur. • Zorg voor borging van het programma van eisen om een toekomstbestendige voorziening te realiseren. • Maak een gedegen plan dat vorm geeft aan de doelstellingen verwoord in beleidsvisies van sociaal domein en cultuur. • Blijf gebruikers en toekomstige gebruikers betrekken bij het proces en besluitvorming om draagvlak te behouden.

27