Agendapunt 12. Focus Uitvoeringsplan Sociaal Domein

UITVOERING

(vastgesteld door Raad 22-07-2021)

Inhoud Achtergrond en opbouw van het Uitvoeringsplan ............................................................................................................................................................................ 2 Normalisatie ...................................................................................................................................................................................................................................... 5 Zakelijkheid........................................................................................................................................................................................................................................ 7 Beheersbaarheid .............................................................................................................................................................................................................................

10 Financieel.........................................................................................................................................................................................................................................11 Monitoring effect Focusplan ...........................................................................................................................................................................................................12

1

Achtergrond en opbouw van het Uitvoeringsplan De financiële opgave binnen het Sociaal Domein is groot. Zelfs met het 1 op 1 overnemen van de maatregelen opgenomen in dit Focus uitvoeringsplan (waar zowel Grip op de WMO Oosterschelderegio als ook de wijzigingsverordening WMO van GR de Bevelanden in zijn verwerkt), is er vanaf 2022 nog steeds sprake van een tekort van circa een miljoen tot 850.000 bovenop de meerjarenraming 20212024. Willen we ook in de toekomst zorg kunnen blijven geven aan onze inwoners, zullen we onverkort de voorgestelde maatregelen in uitvoering nemen. Met dit uitvoeringsplan is er ook een financiële vertaling gemaakt van de opgaaf die voor ons ligt en wat de bijdrage vanuit het Focusplan naar verwachting kan zijn. Voor de goede orde: voor het benoemde financiële effect is het noodzakelijk dat genoemde maatregelen vastgesteld en uitgevoerd worden zoals nu voorgelegd en bedoeld. Eind 2020 heeft de gemeenteraad het kader voor het Focusplan vastgesteld. Het Focusplan is een aanscherping van het gedachtengoed van Goes voor Elkaar. Deze aanscherping is nodig om een versnelling aan te brengen in de transformatie van het sociaal domein. Zonder deze transformatie dreigt Goes een te zware financiële last te dragen, waardoor we niet meer de gemeente kunnen zijn, die we willen zijn.

Kern: Goes wil een gezonde financiële organisatie zijn, die ook in de toekomst in staat is om ondersteuning te bieden aan de kwetsbare inwoners en een fijne leefomgeving biedt voor al haar inwoners en bedrijven. Dit betekent dat we de steeds verder stijgende kosten in het Sociaal Domein een halt toe moeten roepen om te voorkomen dat er bezuinigingen doorgevoerd moeten worden die onherroepelijk leiden tot een verschraling van het leefklimaat in Goes. Dit kan Goes als overheid niet alleen, hierbij hebben we de inzet van inwoners, zorgaanbieders en (maatschappelijke) organisaties hard nodig. Het kader kent een drietal pijlers: normalisatie, zakelijkheid en beheersbaarheid. Per pijler zijn er maatregelen opgesomd die een bijdrage leveren om de kostenreductie mogelijk te maken. De afgelopen paar maanden heeft er samen met de gemeenteraad vooral een verdieping plaatsgevonden op de te nemen maatregelen, waarbij verkend is wat het maatschappelijke en financiële effect is van bepaalde maatregelen. In de tussentijd lopen er ook andere trajecten gericht op kostenreductie in het Sociaal Domein. Concreet gaat het voor Goes om: - het project Grip op de WMO in de Oosterschelderegio (implementatie van het plan van aanpak van Berenschot), reeds in uitvoering; - een 10-tal bezuinigingsvoorstellen van GR de Bevelanden, afdeling WIZ gericht op de WMO voor de Bevelanden.

De uitwerking hiervan is vertaald in een wijzigingsverordening WMO voor de Bevelanden. Voorstel is om deze wijzigingsverordening tegelijkertijd te laten vaststellen met de overige voorstellen opgenomen in dit Focus-Uitvoeringsplan. Het Goese Focus-uitvoeringsplan vormt een paraplu van genoemde maatregelen vanuit de Oosterschelderegio (WMO Berenschot), de Bevelanden (wijzigingsverordening WMO GR de Bevelanden) en de eigen Goese maatregelen gericht op kostenreductie in het Sociaal Domein. 2

De uitvoering van het focusplan is al in gang gezet. Daar waar aanscherping van bedrijfsprocessen een bijdrage kan leveren aan het kostenbewustzijn en een efficiëntere inzet van zorg, wordt dat geïmplementeerd. Maar op onderdelen is er aanvullende besluitvorming door college of raad nodig. Een voorbeeld hiervan vormt de wijzigingsverordening WMO zoals nu voorgelegd door GR de Bevelanden. Op basis van nieuwe inzichten zullen de komende jaren indien nodig, aanvullende wijzigingsverordeningen of beleidsregels voorgelegd worden aan Raad of college om een (kosten-) effectieve uitvoering van de wetten in het Sociaal Domein mogelijk te maken. De Raad heeft bij vaststelling van het kader van het Focusplan aangegeven een uitvoeringsplan met scenario’s te willen hebben. Dit is een lastig punt afgezet tegen de opdracht dat het Focusplan de komende jaren alle kosten uitstijgend boven prijspeil 2019 + 4,3 miljoen teniet moet doen (zoals opgenomen in de meerjarenbegroting 2021-2024). In de financiële paragraaf zal duidelijk worden dat maximale inzet noodzakelijk is, om een deel van de kostenstijging om te buigen. Zelfs bij volledige uitvoering van de maatregelen, zal er nog steeds sprake zijn van een jaarlijks tekort. Financieel gezien, vervalt daarmee de mogelijkheid om met scenario’s te werken.

In de aanloop om te komen tot dit Uitvoeringsplan heeft echter wel degelijk een scenarioverkenning met de Raad plaatsgevonden. Tijdens de twee verdiepende bijeenkomsten zijn er meerdere stellingen en scenario’s de revue gepasseerd. Op basis van de uitkomsten van deze bijeenkomsten is het uitvoeringsplan opgesteld. Basisuitgangspunt blijft uiteraard dat er altijd maatwerk geleverd wordt binnen de wettelijke regels en onze verantwoordelijkheid daarin (wel uitgaande van ‘terug naar de bedoeling’) en dat er samen met de inwoner gezocht wordt naar de meest kosteneffectieve oplossing. Een aantal randvoorwaarden zijn essentieel bij het behalen van het beoogde effect van dit Uitvoeringsplan:  Na vaststelling van het uitvoeringsplan moet er een goede communicatieboodschap opgesteld worden richting inwoners, zorgaanbieders en andere maatschappelijke organisaties. Het gaat ten slotte om een gezamenlijke verantwoordelijkheid om de zorg in Goes betaalbaar te houden.  De komende twee jaar moet de ambtelijke inzet vooral gericht moet zijn op het realiseren van de Focus-doelen van het Uitvoeringsplan en de daarbij genoemde projecten. Het inzetten van een projectleider die gericht is op de concrete implementatie van de maatregelen en de voortgang is zeer wenselijk, maar betekent wel tijdelijke formatie-uitbreiding.

Bij overige medewerkers moet kritisch bekeken worden welke taken voorrang hebben (omdat ze gekoppeld zijn aan de doelen van het Focusplan) en welke taken wellicht (tijdelijk) uitgesteld moeten worden. Hier is ook bestuurlijke commitment voor nodig.  Er moet geïnvesteerd worden in data-analyse specifiek voor het Sociaal Domein. Op deze manier kan er informatie gestuurd gewerkt worden. Dit is noodzakelijk om goede kosteneffectieve maatregelen te nemen. Ervaring van andere gemeenten laat zien dat data-analyse een vak apart is waarin specifieke deskundigheid aangesteld dan wel ingehuurd moet worden. Dit versterkt ook de rol van de (tijdelijke) projectleider gericht op het implementeren en naleven van de aangescherpte richtlijnen.

3

Leeswijzer: In de volgende paragrafen worden de diverse maatregelen op hoofdlijnen benoemd en daar waar mogelijk zijn ook de financiële effecten in beeld gebracht. Tevens is benoemd of het om werk gaat dat via specifieke werkinstructies geborgd kan worden, of dat het continu en regulier proces is of dat er sprake is van een aanvullend college- en/of Raadsbesluit.

4

Normalisatie Doel: Gebruik van maatwerkvoorzieningen omlaag brengen Hoe: Versterken van de basisstructuur, de eigen mogelijkheden van mensen en hun omgeving zijn voorliggend op inzet van maatwerkvoorzieningen (onderste twee lagen van onze transformatiepiramide) NORMALISATIE

instructie instructie

2021

A. Welzijnsroute als startpunt voor hulpvraag (F, Jeugd en WMO) Welzijnsroute inbouwen (F) Definieren van uitzonderingen (doelgroepen) op de welzijnsroute

2022

100.000 €

100.000 €

100.000 €

100.000

€ € €

10.000 € 35.000 € 30.000 €

50.000 € 100.000 € 100.000 €

75.000 € 135.000 € 100.000 €

75.000 € 135.000 € 100.000 €

75.000 135.000 100.000

410.000 €

410.000 €

410.000

BW regulier verordening verordening

C. Communicatie (F) Subsidie als instrument inzetten: formuleren van beleidsregels passend bij gedachtengoed Goes voor Elkaar (F) Communicatietraject over terug naar bedoeling/normalisatie (B) Eigen gemaakte keuzes worden betrokken bij het verstrekken van ondersteuning. (normalisatie, Focusplan) (B) In een vroeg stadium wijzen we cliënten op het verloop van beperkingen en betrekken dit bij nieuwe aanvragen €

75.000 €

350.000 €

Toelichting begrippen: - instructie Dit wordt uitgewerkt in een werkinstructie voor toegangsmedewerkers - regulier Is geen specifiek nieuwe taak, hoort al bij het bestaande gedachtengoed van Goes voor Elkaar - BW Hier is een collegebesluit voor nodig - Verordening Hier is een raadsbesluit voor nodig (is nu gekoppeld aan de nog vast te stellen wijzigingsverordening WMO) - (F) Actie vanuit het Focusplan - (O) Actie vanuit plan van aanpak Berenschot Grip op de WMO in de Oosterschelderegio - (B) Actie voortkomend uit de bezuinigingsvoorstellen van GR de Bevelanden, afdeling WIZ 5

2025

- €

regulier instructie instructie

Subtotaal

2024

€

B Er is voldoende basisaanbod en indicatievrij groepsaanbod (F) Basisaanbod is op orde (F, Jeugd) Individueel aanbod vervangen door groepsaanbod (bv kindervakantieweek ipv individuele plaatsing bij zorgaanbieder) (O, WMO) Mtr 1: omvormen maatwvoorz. begeleiding naar alg. voorziening (B) We compenseren naar aanvaardbaar niveau (B) We stellen kaders aan reële behoefte

regulier regulier

2023

Basisgedachte blijft dat een inwoner zolang mogelijk ‘gewoon’ aan de samenleving mee kan doen voordat er zorg ingezet wordt. Essentieel hierbij is het uitvoeren van een goed communicatietraject om zo aan verwachtingenmanagement te doen tussen de belangrijkste spelers in het sociaal domein: de inwoners zelf, de zorgaanbieders, (maatschappelijke) organisaties en de gemeente. Het gaat hierbij om het hebben van een eigen verantwoordelijkheid, verkennen wat compensatie tot een aanvaardbaar niveau is en hoe vastgesteld kan worden of er sprake is van een reële behoefte of wat gezien kan worden als gangbare eigen zorgplicht als ouder ten opzichte van je eigen kind. Uiteraard wordt hierbij ook gekeken naar het al dan niet aanwezig ‘doenvermogen1’ van de zorgvrager. Een eerste concrete uitwerking van eigen verantwoordelijkheid en jezelf voorbereiden op het verloop van je beperking (zoals tijdig je woning aanpassen of op zoek gaan naar meer passende woonruimte) zijn opgenomen in de wijzigingsverordening WMO van GR de Bevelanden.

1

In reactie op het rapport Weten is nog geen doen heeft het kabinet besloten om bij het maken van beleid en regelgeving voortaan meer aandacht te besteden aan het doenvermogen van de burger. Dat betekent dat in uitvoeringstoetsen naast het perspectief van uitvoeringsorganisaties ook het perspectief van burgers wordt betrokken. De burger moet de wet niet alleen ‘kennen’, maar hem ook ‘kunnen’. Aandacht voor de doenlijkheid van beleid is niet hetzelfde als betere voorlichting geven en het gebruik van begrijpelijke formulieren. Meer aandacht voor heldere taal richt zich vooral op de beperkingen aan het denkvermogen van burgers. Een begrijpelijke uitleg is zeker belangrijk, maar niet genoeg. Burgers moeten ook in staat zijn om daar vervolgens naar te handelen. Het advies aan de overheid is om in ieder geval kritisch te zijn op de volgende stappen bij het maken en toepassen van wetten en regels: - hoeveel acties moet een inwoner zelf doen? - toets of er sprake is van samenloop met ‘life events’ of andere situaties van grote stress - is er sprake van optelling van lasten door andere regelgeving? - breng mentale belasting zoveel mogelijk terug door je regels zo op te stellen dat de klant niet nog een hogere mentale belasting ervaart (via ‘defaults’ of ‘opt-outregelingen) - breng in beeld wat er gebeurt als klant toch onoplettend is ten aanzien van taken die van hem verwacht worden.

Wat zijn dan de consequenties en is dat reeel.

6

Zakelijkheid Doel: We beschikken minder en tegen lagere kosten Hoe: Resultaatgerichte afspraken zijn de basis, hierop vindt toetsing plaats en kent een andere vergoedingssystematiek (beloningssysteem/resultaatgerichte financieringssystematiek). Integrale aanpak met ook verantwoordelijkheid voor de zorgvrager/gezin zelf (geen stapeling van zorg) en indien mogelijk wordt de omgekeerde toets toegepast en wordt er rekening gehouden met het ‘doenvermogen’, om tot kosteneffectieve oplossing te komen. Toepassen van interne controle. ZAKELIJKHEID

instructie instructie

A. focus op resultaatgerichtheid (O en B) mtr 3. Formuleren en sturen op realisatie van cliëntdoelen (F, Jeugd) Resultaat gericht beschikken en hierop monitoren (F) Resultaatgericht belonen via inkoop (provinciaal) (F) Toets op toepassen welzijnsroute (F) Toepassen Integrale Intake en Omgekeerde Toets

instructie instructie

B. Aanscherpen bedrijfsvoering algemeen (F) Borgen 4 ogen principe > € 10.000 (F) Borgen rapportages > € 10.000

instructie instructie

2021

2022

2023

2024

2025

€ €

100.000 € 40.000 €

260.000 € 100.000 €

260.000 € 250.000 €

260.000 € 250.000 €

260.000 250.000

(F, B) Toets op zorgtaak gemeente of niet/voorzienbaarheid en andere wetten voorliggend (F) Jeugd: beste koop toepassen

€

22.000 €

72.000 €

72.000 €

72.000 €

72.000

(F, Jeugd) Toepassing richtlijn gemiddelde zorgomvang, looptijd, uren en inzet productcodes

€

75.000 €

200.000 €

250.000 €

250.000 €

250.000

verordening

(F, WMO en Jeugd) Max. 1 jaar beschikken en kritisch op herindicatie (nee, tenzij)

€

35.000 €

100.000 €

125.000 €

125.000 €

125.000

regulier instructie instructie

(F, Jeugd) POH positioneren bij alle huisartsen (voor zover nog niet gerealiseerd) (O) Mtr 4: Afschalen van zware maatwerkvoorz. naar lichtere (O) Mtr 6: Gerichte aanpak dure casussen (inc.!)

€ € €

40.000 € - € - €

50.000 € 12.000 € 400.000 €

50.000 € 12.000 € - €

50.000 € 12.000 € - €

50.000 12.000 -

€ €

25.000 € 25.000 €

75.000 € 75.000 €

100.000 € 150.000 €

100.000 € 150.000 €

100.000 150.000

€ € €

50.000 € 20.000 € 5.000 €

200.000 € 125.000 € 15.000 €

200.000 € 125.000 € 15.000 €

200.000 € 125.000 € 15.000 €

200.000 125.000 15.000

€

437.000 €

1.684.000 €

1.609.000 €

1.609.000 €

1.609.000

instructie instructie instructie

instructie instructie verordening verordening verordening

C. Aanscherpen specifieke maatregelen (F, Jeugd) Geen a-specifieke beschikking voor GGZ Behandeling, wel bij diagnose (F, Jeugd) Geen inzet van zorg en opvang bij zorgboerderijen vanuit de jeugdzorg, tenzij… (F) Opstellen van een visie op wonen en Zorg voor Goes (O, B) Mtr 2: Gemiddelde ureninzet hulp bij het huishouden beperken (B) Inkomen betrekken en particuliere hulp is voorliggend (B) Hulpmiddelen voor sportbeoefening maximeren Subtotaal

7

Binnen de pijler van Zakelijkheid kunnen veel dingen binnen het reguliere bedrijfsvoeringsproces opgepakt en aangescherpt worden. Veelal gaat het dan om het gezamenlijk opstellen van werkinstructies door toegang- en beleidsmedewerkers. Zoals eerder aangegeven gaat het hierbij om de balans tussen hoe de uitvoering van de wetten bedoeld is en het leveren van maatwerk. Deze werkinstructies laten zich daarom vaak lastig vertalen naar verordeningen en beleidsregels, juist omdat er dan eerder sprake is van eenheidsworst in plaats van maatwerk. Naast het feit dat we als gemeente verordeningen moeten hebben, zijn deze ook zeker helpend als raadpleeg- en toetsinstrument voor het toeof afwijzen van zorg. Met een verordening kan de gemeente ook duidelijk aangeven hoe ze aankijkt tegen het vraagstuk rondom ‘plicht tot zorg’ en wat verstaan mag worden onder eigen verantwoordelijkheid. Het hebben van beleidsregels is niet verplicht, maar geven vaak meer in detail aan wat de uitwerking is van dat wat in de verordening bedoeld is. Een paar maatregelen vallend onder zakelijkheid (maar uiteraard met hun wortels vanuit de normalisatiegedachte) staan bovenstaand opgenomen en komen uit de wijzigingsverordening WMO van GR de Bevelanden. Bij het berekenen van de financiële effecten van het Uitvoeringsplan zijn we er vanuit gegaan dat genoemde maatregelen integraal worden overgenomen.

Zoals aangegeven bij de randvoorwaarden is het zeer wenselijk dat een operationeel projectleider op basis van de toegevoegde expertise op data-analyse (en bij voorkeur samen met de betrokken data-analyserende partij) de implementatie van en het toezien op de naleving van de maatregelen oppakken. Resultaatgerichte beloning/shared savings. Er ligt nog een openstaande toezegging rondom ‘Shared Savings’ vanuit de behandeling van het Focusplan (toezegging 20084) Om inzichtelijk te maken in hoeverre het principe van shared savings ons in Goes kan helpen om kostenreductie in het Sociaal domein tot stand kan brengen. Zeer recent (maart 2021) is er vanuit de VNG een verdieping tot stand gekomen bij de propositie ‘De winst van het sociaal domein’. Hierin wordt duidelijk gemaakt dat investeren in het Sociaal Domein zeker bij kan dragen aan een macro batenstrategie. Als je voor inwoners organiseert wat echt nodig is, wordt het vaak goedkoper. Via shared savings is er vooral veel te winnen bij opgaven rond bestaanszekerheid, gezondheid en kansengelijkheid. Het mechanisme doorbreekt verkokerd handelen en tekortschieten van instellingen en overheid, omdat partijen samen profiteren van doelmatige samenwerking. MAAR: wat hiervoor nodig is dat er veel breder dan alleen binnen de gemeentelijke kaders van het Sociaal Domein wordt samengewerkt.

Het vraagt om een stelselverandering waarbij lasten en baten binnen verschillende aanpalende sectoren worden betrokken bij het vraagstuk. Bijvoorbeeld: feit is dat door inzet van welzijnswerk (door gemeente gefinancierd) er sprake is van een baat elders van 1,6x de kosten die aan het welzijnswerk zijn besteed. Maar ……het voordeel zit niet bij de gemeente, maar bv in de medische zorgsector. Zolang hier vanuit overheidswege geen echte integrale aanpak rondom kostenverdeling wordt opgepakt, zal de inzet van shared savings Goes niets opleveren. Er is op kleine schaal in Landsdeel Zuid ervaring opgedaan met shared savings/resultaatbekostiging gekoppeld aan de afspraken met Jeugdzorg + aanbieders. Om het extramuraliserings-proces te versnellen, zijn er afspraken gemaakt waarbij sprake was van een positieve 8

financiële prikkel bij daadwerkelijke afbouw van bedden. Bij dergelijke try outs rijst wel altijd de vraag of de zorgaanbieder niet per definitie ook zelf de opgaaf heeft om te transformeren (als uitvloeisel van de wet) en daarnaast zitten gemeenten meestal ook niet in de financiële luxe positie dat als er dan al sprake is van een transformatie-effect, ze ook nog een deel van dit financiële voordeel kunnen delen met de zorgaanbieder. Ons advies is met dit gegeven vooral pragmatisch om te gaan: door het uitwerken van het idee van beste koop, waarbij onder andere gekeken wordt naar het behaalde resultaat, de doorlooptijd, de tevredenheid van de klant en al dan niet herhaalde aanvraag van zorg, een bestand opbouwen van zorgaanbieders die een goed prijs-kwaliteit aanbod hebben. Hier zal op termijn ook zeker een positieve prikkel vanuit gaan. Verder is ons advies om vooral (provinciaal en regionaal) kritisch te zijn op de inkoopstrategieën en de uitvoering van het contractmanagement.. Shared Savings als mechanisme voor Goes wijzen we op basis van bovenstaande argumentatie af.

9

Beheersbaarheid Doel: Wij werken data-gedreven en kunnen zo tijdig bijsturen op inhoud en financiën Hoe: benoemen van indicatoren die een voorspellende waarde hebben, op orde hebben van dataverwerking en dashboards, instellen budgetplafonds, borgen werkwijze voorkomen van zorgfraude en tegengaan van foutgevoeligheid, opstellen van een risicoanalyse instrument. BEHEERSBAARHEID

Aanbesteding

2021

2022

2023

2024

2025

(F) Budgetplafond als signaal techniek (F) Budgetplafonds als signaal inhoud (F) Doorontwikkeling dashboards (F) Borgen kostenbewustzijn toegangen (F) Q's bestuurlijk (F) Uitwerken prognosticeren van kosten (F) Lobbytrajecten en onderzoeken volgen/deelnemen (F) Financiële analyses tbv SD (F) Risico-analyse-instrument SD opstellen (O) Mtr 5: Contractering: een open-house constructie € - €

- €

150.000 €

150.000 €

150.000

Subtotaal

- €

150.000 €

150.000 €

150.000

€

- €

Veel van bovengenoemde zaken zijn in uitvoering of in voorbereiding. Zoals ook bij de randvoorwaarden in de eerste paragraaf benoemd, is het essentieel om in ieder geval gedurende de komende twee jaar te investeren in hoogwaardige data-analyse specifiek voor het Sociaal Domein. Uitgangspunt is dat investeren in deze specifieke deskundigheid zichzelf terugverdient door kritische analyses op data en de inzichten die dat oplevert voor het aanscherpen van maatregelen. De verwachting is dat op termijn er regionaal of provinciaal een samenwerkingsvorm komt rondom dataverwerking en analyse, simpelweg omdat de Zeeuwse gemeenten zelf te klein zijn om dergelijke expertise aan zich te binden en te financieren.

10

Financieel Bij de totstandkoming van het kader van het Focusplan, was de financiële opgaaf nog niet heel vastomlijnd. De aanname was dat het Focusplan vanaf 2021/2022 jaarlijks voor een ombuiging van ca 1 tot 1,5 miljoen euro zou moeten leiden, om op het verwachte prijspeil 2020 te blijven. De cijfers van Q4 2020 en de 1e begrotingswijziging 2021 SWVO en de ontwikkelingen rondom Intervence laten een heel ander beeld zien.

Jeugdzorg (IJZ) WMO (SWVO) Intervence incidenteel Intervence structureel

BERAP Kadernota en later meerjarenbegroting 2022 - 2025 2021 2022 2023 2024 € 2.000.000 € 2.000.000 € 2.000.000 € 2.000.000 € € 424.000 € 810.000 € 810.000 € 810.000 € € 400.000 € - € - € - € € 200.000 € 200.000 € 200.000 € 200.000 €

2025 2.000.000 810.000 200.000

Totaal tov MJB 2021-2024

€

3.010.000 €

3.010.000

Totaal Focusplan € 512.000 € 2.034.000 € 2.169.000 € 2.169.000 € Genoemde bedragen FOCUSPLAN gelden als Raad conform aangeboden stuk k en beslist

2.169.000

Per saldo voor Kadernota

-841.000

€

3.024.000 €

-2.512.000 €

3.010.000 €

-976.000 €

3.010.000 €

-841.000 €

-841.000 €

Op basis van deze cijfers is duidelijk dat het gat ruim 3 miljoen hoger gaat uitvallen dan bij behandeling van de meerjarenbegroting gedacht. Als alle voorgestelde maatregelen van het uitvoeringsplan in uitvoering genomen kunnen worden, is de inschatting dat dit vanaf 2022 circa 2 miljoen aan kostenreductie teweeg kan brengen. Er resteert voor de meerjarenbegroting dan nog een gat van 1 miljoen in 2022 aflopend naar 8,5 ton vanaf 2023.

11

Monitoring effect Focusplan Verschillende organisaties hebben zich bezig gehouden met hoe de ontwikkelingen in het Sociaal Domein nu het beste in beeld gebracht kunnen worden. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) heeft in maart 2019 het rapport ‘beleidsvrijheid geduid’ uitgebracht. Het rapport van de ROB beschrijft op taakveldniveau de mate waarin er sprake is van beleidsvrijheid voor gemeenten. De ROB scoort deze op een schaal van 1 (geen beleidsvrijheid) tot 10 (volledig autonoom). De taakvelden voor Jeugdwet en WMO scoren dan als volgt: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 2-3 6.2 Wijkteams 3-4 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 4 6.71 Maatwerkdienstverlening (18+) 3-4 6.72 Maatwerkdienstverlening (18-) 3-4 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 3-4 6.82 Geëscaleerde zorg 182-3 Bovenstaande laat zien dat gemeenten maar beperkt beleidsvrijheid hebben. Op geen enkel taakveld wordt namelijk hoger gescoord dan een 4. De ruimte voor gemeenten op de taakvelden zit volgens het ROB vooral in de vorm, intensiteit en kwaliteit van de te organiseren uitvoering van taken. Hoewel beperkt, binnen de wettelijke kaders hebben gemeenten ruimte om een aantal aspecten naar eigen wens in te vullen.

We kunnen vooral invloed uitoefenen op:  Instroom  Uitstroom  Zwaarte van de ondersteuning en tijdig afschalen  Tarieven (zowel bij WMO als bij Jeugd liggen de tarieven op of onder het landelijk gemiddelde)  Apparaatskosten en opdrachtgeverschap Dit zijn dan ook vooral de zaken die opgenomen zijn in het Focusplan. Ook I&O research heeft gekeken op basis van een aantal rekenkamer onderzoeken hoe gemeenten het beste kunnen ‘meten’ of ze een trendbreuk kunnen realiseren. In het kort komt het er op neer dat gemeenten vooral moeten kijken naar de inrichting, voortgang en opbrengsten van het sociaal beleid. Dat betekent meer zicht op: a. het aantal cliënten b. de acties die zijn uitgezet voor cliënten c. de doorlooptijden d. de werkbelasting van betrokken medewerkers e. de bereikte resultaten f. de uitgaven die gedaan worden om het beleid uit te voeren 12

Ons voorstel is dan ook om te werken met een relatieve kleine set aan indicatoren. Om dit punt nog nader af te stemmen met de Raad, is het voorstel om dit op te pakken met (een delegatie van) de raadswerkgroep PIT. Voorstel van indicatoren:  aantal klanten melding bij welzijnsloket en vervolg  aantal unieke klanten met beschikking  doorlooptijden  overall zorgkosten beschikkingsrijk  gemiddelde kosten per klant met beschikking  aantal herindicaties/verlengingen  afschaling in beeld (verschuiving van specialistisch naar meer algemeen, of van zorg naar waakvlam, etc.)  klantervaring/bereikte (duurzame) resultaten LET OP: Het streven is vooral gericht op het realiseren van een trendbreuk. De genoemde maatregelen kennen veel samenhang met elkaar en het is dus minder interessant welke maatregel exact tot welke besparing heeft geleid. Er zal dan in het algemeen ook niet gerapporteerd worden op het financieel effect per maatregel, maar over het financieel effect in het geheel.

13