9. Programmabegroting 2022 - definitief

Norm weerstandscapaciteit Zoals aangegeven hanteren we een structureel systeem van risicomanagement. Hiermee inventariseren we periodiek de risico’s van de organisatie. Met de vastgestelde risicomethodiek beoordelen we de risico’s op uniforme en objectieve wijze en schatten we de kans en het gevolg van een risico in. Voor begroting 2022 leidt de inventarisatie ertoe dat we ongeveer 114 risico’s zien voor onze organisatie (buitenom de risico’s in de bouwgrondcomplexen en het sociaal domein). Op basis van de hierboven toegelichte risicomethodiek betekent dit dat we uitgaan van € 11.629.000 als norm voor de weerstandscapaciteit. De norm voor weerstandscapaciteit kent de volgende opbouw:

Opbouw norm weerstandscapaciteit

Bedragen x € 1.000

Reguliere onderdelen: - ondersteunende activiteiten - beleidsactiviteiten - organisatiebreed Bijzondere onderdelen - grondexploitatie - sociaal domein - verbonden partijen (GR-en) - garantstellingen - projecten Totaal

791 4.381 2.685 n.v.t. n.v.t. 2.213 1.483 76 11.629

Norm weerstandscapaciteit sociaal domein Voor de risico's van het sociaal domein is een aparte risicoreserve gevormd. Daardoor maken de risico’s van het sociaal domein geen onderdeel meer uit van de inventarisatie van de risico's als onderdeel van het risicomanagement. Voor de reserve sociaal domein wordt een afdekkingspercentage van minimaal 7,5% gehanteerd. De voeding van de reserve sociaal domein komt uit de overschotten in de exploitatie van het sociaal domein, totdat het maximum is bereikt. De onttrekking aan de reserve komt uit de tekorten in de exploitatie van het sociaal domein, totdat het minimum is bereikt. Als de reserve onder het minimum komt, wordt deze aangevuld vanuit de algemene reserve.

Berekening norm weerstandscapaciteit sociaal domein

Programma sociaal domein Afdekkingspercentage 7,5% Omvang reserve sociaal domein (minimaal factor 1 , maximaal factor 2,5) Reserve sociaal domein begroting 2022 - benodigd Aanvulling vanuit algemene reserve Reserve sociaal domein begroting 2022 - beschikbaar

(bedragen x 1.000) Minimaal Maximaal 60.996 4.575

11.437 4.662 4.662

64 Norm weerstandscapaciteit bouwgrond De risico's van de bouwgrond maken geen onderdeel uit van de risico-inventarisatie die uitgevoerd wordt om de norm van het weerstandsvermogen te bepalen. Daar staat tegenover dat ook de reserve bouwgrond niet wordt meegenomen in het bepalen van de weerstandscapaciteit. De risico's van de bouwgrond worden op een andere wijze bepaald. De risico's en het weerstandsvermogen van de bouwgrond worden beschreven in de paragraaf grondbeleid. De omvang van de reserve bouwgrond wordt in de begroting 2022 per 31 december begroot op € 5.816.000. Verloop weerstandscapaciteit In onderstaande grafiek is het verloop van het weerstandsvermogen en de norm van de weerstands-capaciteit weergegeven:

30.000 Weerstands- capaciteit

Bedragen x € 1.000

25.000

Norm weerstandsvermogen

20.000 15.000 10.000 5.000 2017

2018

2019

2020 Jaren

Begroting Begroting 2021 2022

Overzicht weerstandscapaciteit

Berekening weerstandscapaciteit Jaarlijkse exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit in 2022: Belastingen en heffingen Totale onbenutte belastingcapaciteit

(bedragen x 1.000)

721 721

Resultaat 2021: Resultaat jaarrekening 2021 Weerstandscapaciteit exploitatie

n.t.b. 721

Vermogenssfeer (na verwerking claims) Beschikbare algemene reserve - minus claims algemene reserve

16.856 -3.251

Beschikbare bestemmingsreserve majeure projecten - minus claims reserve majeure projecten

18.459 -7.760

Beschikbare bestemmingsreserves - minus claims bestemmingsreserve

1.953 0

13.605

10.698

Stille reserves Weerstandscapaciteit vermogen

1.953 p.m. 26.256

Totaal weerstandscapaciteit

26.977

Norm weerstandsvermogen: Op basis van risico inventarisatie geldt een norm van

11.629

Vrije ruimte t.o.v. de norm

15.348

65 Kengetallen Het Besluit begroting en verantwoording (BBV) verplicht het opnemen van een set financiële kengetallen in de gemeentebegrotingen en jaarrekeningen. Het gaat om de kengetallen voor netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio, structurele exploitatieruimte, belastingcapaciteit en grondexploitatie. De kengetallen moeten zicht geven op de financiële positie van de gemeente en de mogelijkheid bieden om gemeenten onderling te vergelijken. Kengetallen begroting 2022 Jaarrekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting 2025

Kengetal

2020

2021

2022

2023

2024

Netto schuldqoute (excl. correctie verstrekte leningen)

81%

107%

101%

104%

102%

97%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

75%

100%

88%

91%

89%

84%

Solvabiliteitsratio

27%

29%

24%

24%

23%

24%

Grondexploitatie

-1%

8%

5%

6%

8%

8%

Structurele exploitatieruimte

0,0%

1,0%

0,4%

-0,3%

-0,7%

-0,3%

Belastingcapaciteit

91%

94%

93%

93%

93%

93%

Beoordeling kengetallen In de tabel kengetallen van begroting 2022 zien we dat het kengetal van de netto schuldquote uit komt op 101%. %. In de jaarrekening 2020 is sprake van een incidenteel lagere netto schuldquote doordat de opbrengsten fors hoger waren in verband met compensatiemiddelen corona (bijv. de TOZO regeling voor € 4,4 mln). De stijging ten opzichte van de jaarrekening 2020 wordt daarnaast deels veroorzaakt door de benodigde financiering in 2021 en een inschatting van de financiering die we in 2022 nodig gaan hebben. Wel ligt de ontwikkeling van de schuldquote in 2022 nog in lijn met de inschatting zoals we die in eerdere begrotingen gedaan hebben. De wijze van berekenen van de netto schuldquote van 101% voor begroting 2022 sluit aan bij de berekening van de VNG stresstest. Wij zitten met een netto schuldquote van 101% in de door de VNG bepaalde “oranje zone”. De grens voor de “groene zone” is 100%. De VNG geeft bij de “oranje zone” het advies om de schuldenlast niet verder te laten stijgen. De schuldquote speelt geen directe rol voor de toezichthouder. Met een schuldquote die in de meerjarenbegroting iets boven de 100% ligt is er nog geen direct probleem. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin we in staat zijn om aan onze verplichtingen te voldoen.

We kunnen in hoofdlijn stellen dat hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de financiële weerbaarheid van onze gemeenten. De solvabiliteitsratio wordt op basis van de cijfers van begroting 2022 geraamd op 24%. Dit ligt iets onder jaarrekening 2020 en begroting 2022. Voor de meerjarenbegroting ramen we nu dat de solvabiliteitsratio ongeveer stabiel gaat zijn. Ook ligt de solvabiliteitsratio van onze gemeente iets onder het landelijk gemiddelde. De belastingcapaciteit laat met een waarde van 93% in begroting 2022 zien dat we onder het landelijke gemiddelde zitten met onze tarieven. Het betreft hier de tarieven OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. We zien hier dat het percentage nagenoeg gelijk is aan die van de afgelopen jaren. Het kengetal structurele exploitatie ruimte geeft aan of we na eliminatie van de incidentele baten en lasten ook nog een sluitende begroting hebben. Hiervoor moet dit kengetal een positieve waarde hebben. Het kengetal in de bovenstaande tabel laat zien dat dit voor 2023, 2024 en 2025 niet het geval is. Dit sluit aan bij de begrotingsresultaten van die jaren zoals we die in deze begroting laten zien. We kunnen concluderen dat op basis van de kengetallen van begroting 2022 dat we een iets ander profiel krijgen dan we in jaarrekening 2020 hebben gepresenteerd.

Wanneer we de kengetallen in samenhang bezien, zien we dat we financieel een acceptabel risicoprofiel hebben op basis van de cijfers van de meerjarenbegroting. Ook in landelijke benchmarken die de VNG bij de gemeenten uitvoert, wordt Goes omschreven als een gemeente die “in financieel goede conditie” is. Maar de financiële mutaties van het lopende jaar 2021 laten zien dat de financiële druk op de gemeente hoog is (zie ook voorwoord). De stappen die gezet zijn en een financiële vertaling krijgen in deze begroting moeten bijdragen aan een blijvende financieel goede conditie van onze gemeente.

66

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen De gemeente is de beheerder van de openbare ruimte. De openbare ruimte is van en voor iedereen. Door het open karakter vinden in deze ruimte veel van de dagelijkse activiteiten plaats zoals wonen, werken en recreëren. De inrichting bestaat in hoofdzaak uit kapitaalgoederen in de vorm van wegen, riolering, groen, speelvoorzieningen, verlichting en (openbare) gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en de staat van onderhoud waarin zij verkeren is bepalend voor het voorzieningenniveau en voor de jaarlijkse lasten. Ambities komende bestuursperiode In het collegeprogramma 2018-2022 ‘’Vol vertrouwen vooruit!’ zijn een aantal uitgangspunten en ambities op het gebied van verbonden partijen benoemd. De belangrijkste bestuurlijke uitgangspunten zijn:  We richten de openbare ruimte klimaatbestendig in.  We pakken de grootste knelpunten op korte termijn aan en nemen de rest mee in de reguliere onderhoudsplanning.  Al het gemeentelijk vastgoed is in 2035 energieneutraal indien technisch mogelijk. Onderhoud via voorzieningen Bijna alle nieuwe aanleg van infrastructuur (wegen, water, riolering, groen en openbare verlichting) wordt gerealiseerd (en gedekt) door de bouwgrondexploitatie.

Dat betekent dat het realiseren van die kapitaalgoederen ineens wordt afgeschreven uit de opbrengst van de verkoop van bouwrijpe grond en (dus) niet op de balans voorkomt. Grootonderhoud wordt niet geactiveerd. Deze kosten zijn onderhevig aan jaarlijkse fluctuaties, maar met de gevormde voorzieningen realiseren we begrotingstechnisch een kostenegalisatie. Dit betekent dat jaarlijks voor de verschillende kapitaalgoederen een reëel, gelijk bedrag voor onderhoud in de begroting wordt opgenomen (wet BBV). De werkelijke uitgaven voor groot onderhoud worden ten laste van die voorzieningen gebracht. Door deze systematiek komen in de gemeentebegroting geen pieken en dalen voor, en worden de pieken in de jaarlijkse onderhoudsuitgaven opgevangen binnen de voorziening. Voor elke voorziening moet de gemeente beschikken over een beheerprogramma waarin de gewenste kwaliteit tot uitdrukking is gebracht en waarin al het cyclische onderhoud wordt gepland en financieel vertaald. Door de gegevens zowel voor- als nacalculatorisch bij te houden, ontstaat continue een actueel beeld van de gang van zaken en kunnen de effecten in de prognoses van de onderhoudsvoorzieningen en zo nodig in de jaarlijkse genormeerde storting worden vertaald. De voorzieningen hebben ieder jaar een tenminste neutrale stand. Er wordt geen rente, maar wel indexatie aan de voorzieningen toegevoegd.

In artikel 44 van het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV) is geregeld in welke gevallen een voorziening wordt gevormd. Daaruit vloeit voort dat het vormen van een voorziening of een dotatie aan een al bestaande voorziening, als een last in het betreffende begrotingsjaar moet worden beschouwd. De aanwending van een gedeelte van een voorziening wordt rechtstreeks ten laste van de voorziening geboekt. In de financiële begroting is een overzicht opgenomen van de verwachte stand en het verloop van de verschillende voorzieningen. De uitgaven voor regulier onderhoud van de openbare ruimte worden rechtstreeks in de exploitatie verantwoord (zie eind van deze paragraaf). Voor de diverse beheerplannen geldt het volgende schema:

Looptijd t/m

Financiële vertaling in begroting

Achterstallig onderhoud

Ja, 2005

Onbepaald

Ja

Nee

Wegen

Ja, 2019

2024

Ja

Nee

Havens, sluis en bruggen

Ja, 2020

2024

Ja

Nee

Riolering

Ja, 2013

2020

Ja

Nee*1

Civieltechnische kunstwerken

Ja, 2019

2024

Ja

Nee

Groen

Ja, 2020

2025

Ja

Ja*2

Ja, 2016 Nee (er is wel een werkdocument)

2020

Ja

Nee

Ja

Nee

Beheerplannen

Door de raad vastgesteld d.d.

Integraal Beheer Goes (IBORG)

Gebouwen Openbare verlichting

*1: Dit wordt met het nieuw op te leveren Gemeentelijk rioleringsplan geactualiseerd. *2: Dit is in het nieuwe groenbeheerplan opgenomen en wordt in de komende planperiode weggewerkt.

67

Toelichting op de voorzieningen Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen Ten laste van deze voorziening worden uitgaven gedaan voor het grootonderhoud aan de gemeentelijke panden. De jaarlijkse voeding is gebaseerd op het totale onderhoudsplan voor alle gemeentelijke gebouwen. In het Meerjarig Onderhoudsplan’ (MJOP) zijn zowel onderhoud als grote renovaties en vervangingen geraamd. Voor grote investeringen, renovaties en opwaardering zal specifiek geld worden aangevraagd aan de hand van een investeringsplanning die jaarlijks bij de begroting wordt aangeboden. Alle gemeentelijke panden en objecten die vallen binnen de voorziening onderhoud zijn opgenomen, geactualiseerd en verwerkt. Alle beheerinformatie is verwerkt in beheerprogramma Wish. Hieruit kan vlot inzicht worden verkregen in de onderhoudstoestand van het gemeentelijk vastgoed. Het gebouwenonderhoudsplan kijkt 20 jaar vooruit met een jaarlijkse monitoring en om de 5 jaar een bijstelling. In 2022 zal een nieuw beheerplan onderhoud gebouwen worden opgesteld dat integraal is afgestemd op de verduurzaamheidsambtities van de gemeente. De systematiek waarop het onderhoud van de gebouwen is gebaseerd, is als volgt:  De onderhoudsbehoefte is geïnventariseerd aan de hand van inspecties op basis van conditiemeting. Uitgangspunt is dat de inspecties om de 4 jaar herhaald worden.

 Het vastgoed wordt onderhouden volgens het vastgestelde conditieniveau 3-4 (redelijk tot matige staat). Per gebouw volgen de onderhoudshandelingen uit het beheerprogramma. Er wordt bepaald welk onderhoud per jaar uitgevoerd dient te worden. Na vaststelling van de begroting wordt jaarlijks een onderhoudsplan voor de ten laste van de voorziening uit te voeren onderhoudswerken aangeboden aan het college.  Bij tussentijdse mutaties in de vastgoedportefeuille (aankoop, afstoot, conditieniveau- of gebruikswijzigingen) worden gelijktijdig de consequenties voor het beheer en onderhoud in de dotatie meegenomen in de besluitvorming over de betreffende vastgoedmutatie (volgens de vastgestelde spelregels vastgoed). Voorziening onderhoud wegen Ten laste van deze voorziening worden uitgaven gedaan voor het grootonderhoud aan de bestaande wegen. De voorziening wordt jaarlijks gevoed op basis van een genormeerde storting. Deze is gebaseerd op het rekenmodel van de door de raad in 2005 vastgestelde nota Integraal Beheer Openbare Ruimte gemeente Goes (IBORG) en het vastgestelde Wegenbeheerplan 2020-2024. Het beheerprogramma OBSURV genereert de maatregelen op basis van door derden uitgevoerde inspecties. De laatste inspectie dateert uit 2020. De uitgaven worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gedaan.

Voor de ‘voorziening wegen’ wordt op basis van de tweejaarlijkse weginspectie (met behulp van het beheer programma OBSURV) een meerjarige basisplanning voor het onderhoud van de wegen opgesteld. De basisplanning wordt vervolgens jaarlijks gedetailleerd naar een concrete onderhoudsplanning voor het lopende jaar en de twee daaropvolgende jaren. De planning wordt integraal opgesteld in relatie met verkeersplannen, riolerings-, groenwerken, woningrenovaties en dergelijke. Jaarlijks vindt uitwerking plaats in een door het college vastgesteld jaarprogramma. In 2022 wordt een nieuwe inspectie van het areaal uitgevoerd. Voorziening onderhoud haven, sluis en bruggen Deze voorziening is na de bouw van de sluis gevormd om pieken in de onderhoudsuitgaven op te kunnen vangen. Doordat de sluis als onderdeel van de waterkering ook een veiligheidsvoorziening vormt, was dit een tweede beweegreden om een voorziening te vormen (met een voorziening zijn direct onderhoudsgelden beschikbaar bij eventuele calamiteiten). Ten laste van deze voorziening worden uitgaven gedaan voor het groot onderhoud van de haven, kanaal en sluis. De voorziening wordt jaarlijks gevoed op basis van een genormeerde storting. De jaarlijkse voeding is gebaseerd op het geïnventariseerde onderhoud.

Voor grote investeringen en opwaardering zal specifiek geld worden aangevraagd aan de hand van de investeringsplanning die jaarlijks bij de begroting wordt aangeboden. Op basis van inspecties, is in 2020 voor de voorziening haven kanaal en sluis een geactualiseerd meerjaren onderhoudsplanning tot en met 2040 opgesteld. Deze wordt 5-jaarlijks geactualiseerd. Twee keer per jaar vindt een onderhoudsinspectie plaats van de diverse objecten, waarbij geconstateerd klein onderhoud direct wordt uitgevoerd en benodigd grootonderhoud op de meerjaren onderhoudsplanning wordt opgenomen. Volgens het vast te stellen jaarplan, zal in 2022 grootonderhoud worden uitgevoerd aan diverse objecten.

68 Voorziening onderhoud rioleringen Ten laste van deze voorziening worden groot onderhoudsuitgaven en vervanging van de rioleringen gedaan. Het gaat daarbij om het vrijvervalrioolstelsel, het drukrioleringsstelsel en de randvoorzieningen Het reguliere klein onderhoud wordt in de exploitatie verantwoord. Het gemeentelijke verbreed rioleringsplan (vGRP) vormt het beleidskader voor de voorziening. Er wordt gewerkt aan een geactualiseerd gemeentelijke verbreed rioleringsplan. Dit zal in het begrotingsjaar 2022 aan u worden voorgelegd ter vaststelling. Het nieuwe (verbreed) GRP haakt aan op het klimaat robuust maken van de openbare ruimte. Het product rioleringen is in overeenstemming met het gemeentelijk verbreed rioleringsplan. De basisplanning uit het vGRP wordt jaarlijks uitgewerkt naar een concreet onderhoudsprogramma en ter vaststelling aan het college aangeboden. Voorziening civieltechnische kunstwerken De voorziening kleinschalige civieltechnische kunstwerken is ingesteld in 2005. Het beleidskader is de door de raad in 2005 vastgestelde nota Integraal Beheer Openbare Ruimte Gemeente Goes (IBORG) en het vastgestelde beheerplan civieltechnische kunstwerken 2020-2024. Het beheerprogramma Lasset genereert de maatregelen op basis van de door derden uitgevoerde inspecties. De inspecties vinden iedere drie jaar plaats.

In 2020 is de laatste inspectie uitgevoerd van alle kunstwerken. Uit de voorziening wordt groot onderhoud gedaan aan de houten voet- en fietsbruggen, vlonders, trappen, hekwerken en dergelijke. Ook wordt het onderhoud aan de keermuren, verkeersbruggen, tunnels, etc. uit deze voorziening bekostigd. Voor vervanging van keermuren, verkeersbruggen, tunnels, etc. wordt specifiek geld aangevraagd aan de hand van de investeringsplanning die jaarlijks bij de begroting wordt aangeboden. Voorziening groenprojecten De ‘voorziening Groenprojecten’ is ingesteld in 2005. Het beleidskader is de door de raad in 2005 vastgestelde nota Integraal Beheer Openbare Ruimte Gemeente Goes (IBORG). De ‘voorziening Groenprojecten’ is bestemd om groot onderhoud aan het groen te kunnen uitvoeren. Eind 2020 is het beheerplan vastgesteld. Van hieruit wordt jaarlijks een plan gemaakt voor de groenprojecten die moeten worden uitgevoerd. Overige onderhoudsuitgaven Zoals eerder al is aangegeven, worden de uitgaven voor klein en regulier onderhoud van de openbare ruimte rechtstreeks in de exploitatie verantwoord. Per onderdeel wordt dat hierna nader toegelicht. Openbare verlichting Openbare verlichting heeft tot doel om tijdens duister een veilige leef- en woonomgeving te bieden. De richtlijn voor openbare verlichting 2011 (ROVL 2011) is van toepassing.

Doel is om kwaliteit van het OVL-areaal te verbeteren, rekening houdend met kostenverlaging voor onderhoud, energieverbruik en vermindering van CO2-uitstoot. Standaardisatie van verlichtingsmaterialen is daarbij het uitgangspunt. Doortoepassing van ledverlichting en dimbare verlichting wordt bespaard op de energiekosten. Wijkgericht wordt omgebouwd naar LED. Voor 2022 is er een budget beschikbaar van € 319.000 exclusief personeelskosten. Daarnaast wordt jaarlijks een investeringskrediet beschikbaar gesteld van € 170.000 voor grote renovaties en vervanging van de openbare verlichting. Het beheer van de openbare verlichting vindt plaats binnen een samenwerkingsverband tussen Gemeente Goes, andere Zeeuwse overheden en het Bureau Openbare Verlichting Zeeland (BOVZ). Vanuit het beheerprogramma Ireel worden onderhoudsplanningen gegenereerd. Een aantal wijken zijn inmiddels vernieuwd en omgebouwd naar ledverlichting. Planmatig wordt de ombouw naar LED voortgezet. Ondanks dat, veroudert het overige verlichtingsareaal en is het met de beschikbare middelen in de huidige marktomstandigheden beperkt mogelijk om kwaliteitsverbetering te realiseren in het verlichtingsareaal. Openbaar groen Uitvoering van beheer en onderhoud van openbaar groen gebeurt op basis van vastgesteld beleid: het groenstructuurplan en het groenbeheerplan.

Voor 2022 is op de exploitatie voor kleinschalig en grootschalig onderhoud een budget beschikbaar van € 1.662.000 exclusief personeelskosten. Regulier periodiek onderhoud rioleringen De gemeentelijke zorgplicht met betrekking tot riolering is vastgelegd in de Wet Milieubeheer, de waterwet, de beleidskaders van onder andere het Nationaal Bestuursakkoord Water en de Europese Kaderrichtlijn Water. De zorgplicht en taken zijn beschreven in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP).  Het beheer en onderhoud van vrijvervalriolering, drukriolering, rioolgemalen en randvoorzieningen voor de afvoer van afvalwater en regenwater binnen en buiten de bebouwde kom  Zorgplicht voor het afvloeiende hemelwater afkomstig van bedrijfs- en particuliere percelen  Zorgplicht ter voorkoming van structureel nadelige gevolgen van het grondwater Voor 2022 is op de exploitatie voor onderhoud rioleringen een budget beschikbaar van € 258.000, exclusief personeelskosten.

69 Begraafplaatsen Betreft het uitvoeren van begrafenissen, van ruimingen, van herbegravingen en het uitvoeren van het onderhoud op de begraafplaatsen. Invulling hiervan vindt plaats binnen de bepalingen van de Wet op de Lijkbezorging of op grond van, op basis van deze wet vastgestelde richtlijnen. Deze activiteiten vinden plaats op negen begraafplaatsen. Voor 2022 en verder is er op de exploitatie een structureel budget beschikbaar van € 131.000 exclusief personeelskosten. Bruggen Betreft het beheren, onderhouden en bedienen van de beweegbare bruggen ten behoeve van de scheepvaart. Uitgaven worden rechtstreeks op de exploitatie verantwoord. Daaruit wordt bekostigd: opheffen storingen, structureel klein onderhoud en 2x per jaar inspecties in verband met operationele functie en veiligheid. De bruggen zijn onderdeel van het ‘beheerplan havens, sluis en bruggen’. De uitvoering van grote onderhoudswerken aan bruggen gebeurt op basis van de meerjaren onderhoudsplanning.

70

Paragraaf Bedrijfsvoering Inleiding Het gemeentebestuur heeft veel ambities. Om deze te realiseren is het van belang dat de gemeentelijke organisatie hiervoor goed is toegerust. In deze paragraaf lichten wij toe hoe onze organisatie hier invulling aan geeft en welke middelen hiervoor nodig zijn. Ook gaan we in op de informatiebeveiliging. Ambities komende bestuursperiode Missie en visie Onder het motto ‘Het overkomt ons niet, we initiëren het’ blijven we management en organisatie verder ontwikkelen. Kernwoorden hierbij zijn cultuurontwikkeling, leiderschap, duurzame inzetbaarheid en mobiliteit. Samenwerking In VZG-verband wordt bezien op welke wijze we in de komende jaren de samenwerking met de Gemeenschappelijke Regelingen zowel organisatorisch als financieel moderner vorm kunnen geven. Het VZG-rapport over grip op verbonden partijen wordt hierbij als uitgangspunt gebruikt. Beleidsvoornemens voor de bedrijfsvoering  Ontwikkelingen Personeel en Organisatie Sturing op organisatieontwikkeling In 2021 is gestart met het SPO (strategische personeelsontwikkeling). Door middel van deze methodiek bereiden we ons zo goed mogelijk voor de toekomstige ontwikkelingen. Ook gaan we het komende jaar door met het hanteren van de A3 methodiek. In deze methodiek worden vooraf doelen met elkaar afgesproken.

Door middel van de PDCA-methodiek (plan, do, check, act) controleren we of zaken die we met elkaar hebben afgesproken ook worden uitgevoerd. Hierdoor kan snel worden ingegrepen als zaken zich niet ontwikkelen zoals wij hoopten. De gemeente zet volgend jaar ook in op het verder opzetten en verbeteren van rapportages zodat de bedrijfsvoering steeds beter en efficiënter kan worden uitgevoerd. Per 1 januari 2022 wordt een nieuw HR-systeem operationeel. Dit nieuwe systeem moet onder andere het formatieoverzicht veel beter weergeven. In één oogopslag moet duidelijk zijn welke medewerkers waar werken en wat dat betekent voor de budgettaire ruimte. Leiderschapsontwikkeling Goes zet ook de komende jaren vol in op leiderschapsontwikkeling. Eigenaarschap en verantwoordelijkheid nemen, blijft hoog op de agenda staan. Door middel van trainingen (bijvoorbeeld in de vorm van spelvormen) worden de medewerkers en leidinggevenden continu gewezen op het grote belang van eigenaarschap. Je bent verantwoordelijk voor de werkzaamheden die je uitvoert, van begin tot eind.  Ontwikkelingen ICT en informatievoorziening Om weloverwogen afwegingen te kunnen maken in de ICT-keuzes is het noodzakelijk dat er een informatiebeleidsplan wordt opgesteld waarin in staat beschreven op welke wijze de informatievoorziening in de GR in de komende jaren wordt vormgegeven.

Dit strategisch Informatiebeleid wordt in gezamenlijkheid met de Bevelandse gemeenten onder regie van GR de Bevelanden opgesteld. Voor de dienstverleningsafspraken met de afdeling ICT van GR de Bevelanden worden vanaf 2021 nieuwe Dienstverleningsovereenkomst en Dossiers Afspraken en Procedures opgesteld. Begin 2022 wordt in de Bevelandse gemeenten een nieuw financieel systeem in gebruik genomen na een eerdere gezamenlijke aanbesteding. GR de Bevelanden neem in 2022 een nieuw HRM-systeem in gebruik. Voor beide systemen is de implementatie begonnen. Samen met de Bevelandse gemeenten wordt nieuwe software geïmplementeerd waarmee aangesloten kan worden op het Digitale Stelsel voor de nieuwe Omgevingswet (DSO) in 2022. In 2022 wordt Datagedreven werken verder vormgegeven in onze organisatie zodat beleidskeuzes nog beter gemaakt kunnen worden op basis van juiste en actuele gegevens. Hieraan wordt niet alleen binnen de eigen organisatie gewerkt. Met de Bevelandse gemeenten en GR de Bevelanden wordt onderzocht hoe hier gezamenlijk vorm aan te geven is. Ook Zeeuws breed wordt via het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) gewerkt aan dit thema waarbij Goes een actieve rol speelt. Op het gebied van openbare veiligheid zal er binnen de gemeente Goes een ‘Lokaal Informatie Overleg’ (LIO) worden ingericht.

Dit LIO wordt opgericht in samenwerking met het Taskforce Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) Zeeland-West-Brabant, met als doel om veiligheidssignalen en informatie slimmer toe te passen. In de Bevelandse gemeentehuizen is in 2021 GOVroam uitgerold. Dit is een landelijk wifi netwerk voor overheden waarbij ambtenaren met hun persoonlijke inloggegevens op alle aangesloten locaties veilig gebruik kunnen maken van wifi. Govroam wordt in 2022 uitgebreid met Guestroam en Publicroam zodat ook bezoekers en gasten van het Stadskantoor of de locatie Troelstralaan veilig gebruik kunnen maken van wifi.

71 Ontwikkelingen Planning en Control  De nieuwe wet met betrekking tot invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is uitgesteld. De verwachting is nu dat het college vanaf boekjaar 2022 zelf de verantwoording over de rechtmatigheid aflegt bij de jaarrekening. Ten behoeve van deze wetswijziging zijn door ons al een aantal acties in gang gezet. Dit traject wordt in 2022 verder opgepakt. Begin 2022 zal naar verwachting de implementatie van het risicomanagement softwarepakket Naris plaatsvinden. Deze software helpt bij het verder professionaliseren van het risicomanagement.  Overige ontwikkelingen Juridische Zaken In de afgelopen jaren zijn diverse verbeterslagen op het gebied van juridische zaken doorgevoerd. Zo is het bevoegdhedenregister geactualiseerd en is een begin gemaakt met verbeteringen op het gebied van subsidieverlening. Dit laatste zal ook in 2022 verder worden opgepakt. De juridische dienstverlening door de gemeente Goes moet continu van hoge kwaliteit zijn. Het gaat hierbij om beslissingen op aanvragen, klachten en bezwaren. Communicatie In 2022 blijven we de Zeeuwse brede samenwerking intensiveren. Ook het komende jaar willen we bijdragen aan Zeeland Marketing en blijven we op diverse manieren de arbeidscommunicatie en de werving gericht op de zorgsector ondersteunen.

Huisvesting Het stadskantoor huisvest meerdere organisaties met elk haar eigen wensen en eisen. De organisaties veranderen van grootte en werkwijze waarop continu ingespeeld dient te worden. Samenwerken, elkaar ontmoeten en vitaliteit blijven belangrijke aspecten die we terug willen laten komen in de huisvesting van zowel het stadskantoor als de locatie Troelstralaan. Inkoop In 2020 hebben we een nieuw inkoop- en aanbestedingsbeleid vastgesteld om de rechtmatigheid beter te borgen en duurzaamheid een steviger rol te geven bij alle gemeentelijke inkopen. In principe is de looptijd vier jaar. Ontwikkelingen op inkoopgebied gaan echter razendsnel en nopen ons wellicht tot een eerdere aanpassing van het beleid. In 2022 zullen we daarom een tussenevaluatie uitvoeren en eventueel noodzakelijke wijzigingen doorvoeren. Omdat we duurzaamheid hoog in het vaandel hebben staan, hebben we ons gecommitteerd aan het landelijke ‘Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen’ door een concreet actieplan te maken en uit te voeren op het gebied van duurzaam inkopen. Het Manifest loopt eind dit jaar af. Momenteel wordt door het Rijk een nieuw Manifest voor de periode 2022-2025 voorbereid. Waarschijnlijk legt dat veel meer verplichtingen aan de deelnemende partijen op. In 2022 besluiten we of we ons als relatief kleine inkooporganisatie kunnen aansluiten bij het nieuwe Manifest.

Informatiebeveiliging en privacy Sinds 2020 is de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) het normenkader voor informatiebeveiliging voor de overheid. De BIO is gebaseerd op de actuele internationale ISO-normen voor Informatiebeveiliging en zet nadrukkelijker in op de verantwoordelijkheid van de proceseigenaren en risico-afweging bij het beschermen van de gemeentelijke informatie. Eind 2021 stellen we het informatiebeveiligingsplan voor 2022 op. De hierin opgenomen beheers- en beveiligingsmaatregelen baseren we op de uitkomsten van ENSIA, het dreigingsbeeld gemeenten van de Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten (IBD), geconstateerde risico’s op basis van risicoanalyses en incidenten die zich binnen en buiten de organisatie hebben voorgedaan. Het continu werken aan bewustwording, houding en gedrag van medewerkers ten aanzien van informatieveiligheid en privacy is een belangrijk onderdeel van dit plan. Bescherming van persoonsgegevens zoals voorgeschreven in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) heeft hierbij prioriteit. In mei 2022 leggen wij verantwoording af over informatiebeveiliging in 2021. Dit doen we via de ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) systematiek. We leggen als organisatie hiermee in één keer verantwoording af aan zowel de gemeenteraad als verticaal naar landelijke partijen met een toezichtrol.

De resultaten van ENSIA over 2020 waren wisselend. Een aantal van de verbeteracties die naar aanleiding van ENSIA 2020 zijn opgesteld zullen naar verwachting tot in 2022 doorlopen. Met GR de Bevelanden en de deelnemende gemeenten wordt een actueel verbeterplan opgesteld voor wat betreft de technische (ICT-) maatregelen op basis van de BIO-normen en eigen risicoanalyse. In 2021 moeten gemeenten voor het eerst een externe audit laten uitvoeren in het kader van de Wet Politiegegevens (WPg). Deze privacy-audit heeft betrekking op gegevens die door gemeentelijke BOA’s gebruikt worden. De externe audit dient elke vier jaar plaats te vinden met jaarlijks een interne audit.

72 Aan het verbeteren van de informatieveiligheid wordt uitvoering gegeven door een aanjaagteam Informatiebeveiliging en Privacy waar de CISO, Functionaris Gegevensbescherming, Privacy Officer, Concerncontroller en een communicatieadviseur deel van uitmaken. Verder wordt nauw samengewerkt met GR de Bevelanden en de Bevelandse gemeenten bij het verbeteren van de informatieveiligheid en het beschermen van persoonsgegevens.

73

Paragraaf Verbonden partijen Algemeen De gemeente Goes heeft bestuurlijke en financiële belangen in een aantal verbonden partijen, die het beleid uitvoeren voor de gemeente. Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente zowel een bestuurlijk als financieel belang heeft. Bij een bestuurlijk belang gaat het om het hebben van zeggenschap van de gemeente in een derde partij, hetzij omdat de gemeente een zetel in het bestuur heeft, hetzij omdat ze via aandelen mee kan stemmen. Van een financieel belang is sprake als de gemeente de middelen, die aan een partij ter beschikking zijn gesteld, niet terugkrijgt, niet terugkrijgt bij faillissement van die partij of indien financiële problemen bij de derde partij kunnen worden verhaald bij de gemeente. Een verbonden partij kan onder andere zijn een deelneming in een vennootschap, een gemeenschappelijke regeling, een stichting, een vereniging of een PPS (Publiek Private Samenwerking). Een verbonden partij kun je zien als één van de drie mogelijkheden waarmee de gemeente haar taken uitvoert (of laat uitvoeren) om haar doelstellingen te realiseren: door een eigen dienst, door een commerciële partij of door een verbonden partij. Belang voor de raad Verbonden partijen zijn om de volgende drie redenen van belang voor de raad: 1.

Via de verbonden partij moeten doelstellingen van de gemeente worden gerealiseerd 2. De gemeente loopt financiële risico’s 3. Er bestaan mogelijk bestuurlijk-organisatorische risico’s Het is van belang om bovenstaande informatie inhoudelijk inzichtelijk te hebben, zodat de raad in staat is om bestuurlijk verantwoord te kunnen handelen. Beleidskader De volgende criteria gelden in de gemeente Goes als beleidskader voor de gemeentelijke deelnemingen in afzonderlijke rechtspersonen: Het deelnemen in een verbonden partij gebeurt alleen met het oog op het verrichten van een publieke taak; Participatie in een privaatrechtelijke rechtsvorm (NV, BV, VOF of CV) vindt uitsluitend plaats als onderzocht en gemotiveerd is waarom uitvoering van beleidsvoornemens niet in een publieke rechtsvorm kunnen plaatsvinden; De gemeenteraad bepaalt van geval tot geval tot welk bedrag het financiële belang in een privaatrechtelijke rechtsvorm strekt; Jaarlijks wordt bij de jaarstukken en de begroting of separate beleidsstukken aangegeven welke ontwikkelingen bij de verbonden partijen hebben plaatsgevonden of naar verwachting zullen gaan plaatsvinden; Vanuit het voorzichtigheidsprincipe wordt dividend uit deelnemingen verantwoord in het jaar van ontvangst.

74

Overzicht van de verbonden partijen van Goes In de begroting 2022 is een overzicht opgenomen van onze verbonden partijen. Conform de eisen van het BBV worden de verbonden partijen ingedeeld in de volgende verplichte categorieën: Gemeenschappelijke Regelingen (GR), Vennootschappen en Corporaties en tot slot Stichtingen en Verenigingen. In onderstaande lijst is de indeling conform BBV gehanteerd.

A. Gemeenschappelijke regelingen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Bijdrage aan programma 4 1, 4 1, 4 5 3,4 5 1 3 1 2

De Betho Gemeentelijke Gezondheid Zorg (GGD) Zeeland Samenwerking de Bevelanden (GRdB) Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (OLAZ) Regionaal Bureau Leerplicht (RBL) Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD) Belastingsamenwerking SaBeWa Zeeland (SaBeWa) Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) Zeeuwse Muziekschool (ZMS)

B. Vennootschappen en Corporaties 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Bijdrage aan programma AD 2 2 3 2 2 2

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Provinciale Zeeuwse Elektriciteit Maatschappij (PZEM NV) NV Economische Impuls Zeeland Goes Goed BV Deelgebieden de Goese Schans B.V. Verkoopmaatschappij de Goese Schans B.V. Coöperatieve Windvereniging Zeeuwind

C. Stichtingen en Verenigingen

Bijdrage aan programma 1

1. Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG) 2. Milieu Educatief Centrum ** 3. Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) ** ** Niet opgenomen in de begroting 2022; het betreft wel een verbonden partij; gemeente Goes heeft een financieel en bestuurlijk belang (zie toelichting hieronder). Hierna wordt nader ingegaan op de meest relevante ontwikkelingen per verbonden partij. A.

Gemeenschappelijke Regelingen

1 De Betho De Betho richt zich op het bieden van werk onder aangepaste omstandigheden aan de doelgroep van de sociale werkvoorziening en beschut werken en begeleidt werkzoekenden met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt, via maatwerktrajecten, naar - al dan niet gesubsidieerd – betaald werk. Namens de gemeenten Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal en Tholen voert Betho de Wet sociale werkvoorziening uit. Daarnaast spelen zij een ondersteunende rol voor wat betreft de Wet werk en bijstand. Hierbinnen staat de ontwikkeling van de werknemer centraal. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Reimerswaal en Tholen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 178.400 Vertegenwoordiging DB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 0 Eigen Vermogen

Vreemd Vermogen

Resultaten:

75 (2021) € 11.488.000 (2022) € 11.108.000

(2021) € 2.287.000 (2022) € 2.501.000

(2020 realisatie) € 0 (2022 begroot) € 0

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2022 Goes heeft eind 2019 het koersdocument Participatiewet vastgesteld. Deze is o.a. gericht op het stimuleren van nieuwe vormen van re-integratie trajecten voor de veranderende gemeentelijke doelgroep (meer arbeid beperkten, complexere problematiek) onder de Participatiewet. De Betho is daarin een belangrijke samenwerkingspartner en wordt benaderd om hierin een bijdrage te leveren. Betere aansluiting op de ondersteuningsbehoefte van de huidige doelgroep zal er namelijk voor zorgen dat de Betho ook in de toekomst financieel gezond blijft. In 2020 is men met de uitvoering van het koersdocument gestart, in 2021 zou dit verder opgepakt worden. Dit heeft enige vertraging opgelopen door een veelheid aan vraagstukken. Voor 2022 zal het belangrijkste speerpunt zijn het opstellen van verschillende toekomstscenario’s voor De Betho met de deelnemende gemeenten binnen de GR, het financieel doorrekenen van deze scenario’s en het vervolgens kiezen en implementeren van één van de scenario’s. De Betho zal gevraagd worden hier een bijdrage in te leveren. Ondertussen zal de Betho zelf haar bedrijfsvoering in 2022 weer zo inrichten dat zij, ondanks een afnemende rijksbijdrage, richting een positief resultaat zullen bewegen.

Risico’s De deelnemende gemeenten dragen eventueel bij aan de verliezen van De Betho, die sterk afhankelijk zijn van de economische ontwikkelingen en de uitstroom van werkzoekenden naar betaald werk.

2 Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland (GGD) De GGD heeft als taak om de gezondheid van alle Zeeuwen te bewaken, te beschermen en te bevorderen. Dat is waar de GGD voor staat. De missie van de GGD: samen weken aan een gezond en veilig bestaan en sluitende zorg voor burgers in Zeeland. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 1.591.096 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 1.666.893 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021) € 3.972.560 (2021) € 2.236.000 (2020 realisatie) € 0 (2022) € 3.338.000 (2022) € 2.255.000 (2022 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2022 De GGD heeft een toekomstplan voor haar huisvesting geschreven. In dit huisvestingsplan wordt ook rekening gehouden met eventuele partners als de RUD, VRZ en SWVO. In 2019 zijn verschillende scenario’s aan het AB voorgelegd. Plan was om deze scenario’s in 2020 verder uit te werken. Door het Coronacrisis is dit on hold gezet. Wel is verder gewerkt aan een mogelijke samenwerking met RUD en VRZ. Hierover is in de zomer van 2021 een rapport verschenen. In 2022 zal, afhankelijk van de gemaakte keuzes, verder gewerkt worden aan een mogelijke intensievere samenwerking tussen GGD, RUD en VRZ.

De Veilig Thuis organisatie is steeds verder op orde, toch blijft dit organisatieonderdeel van de GGD onder de aandacht niet in de laatste plaats door het lastig vinden van goed personeel. Ditzelfde personeelsprobleem geldt ook voor de jeugdartsen. Dit is overigens een landelijk probleem. In 2021 is gezocht naar oplossingen voor de korte termijn, maar is tevens aanvang genomen om voor 2022 en verder een meer bestendigde oplossing te krijgen voor het dreigende artsentekort. In 2022 komt er een extra taak bij in het wettelijk basistakenpakket van de GGD, het prenataal huisbezoek. De voorbereidingen hiervoor worden naar verwachting nog in 2021 afgerond, zodat vanaf 1 januari 2022 uitvoering gegeven kan worden aan deze nieuwe wettelijke taak. Risico’s Er zijn risico’s met betrekking tot de huisvesting. Al eerder is er een visie hierop geschreven, maar een definitief besluit blijft uit. Op korte termijn dienen er wel herstelwerkzaamheden te worden uitgevoerd aan het huidige pand van de GGD. Wat de risico’s zijn van het artsentekort zijn is op dit moment nog niet duidelijk.

3 Gemeenschappelijke Regeling de Bevelanden GR de Bevelanden staat voor Gemeenschappelijke Regeling de Bevelanden. Deze regeling is de basis voor een intensieve samenwerking tussen de vijf gemeenten uit de Bevelanden. Samenwerken gebeurt op de terreinen HRM, ICT en WIZ (Werk, inkomen en zorg). Namens de vijf gemeenten wordt uitvoering gegeven aan de Wet

76 Maatschappelijke Ondersteuning, de Participatiewet, de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening en de Wet, Werk en Bijstand. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 7.826.297 Vertegenwoordiging DB: Burgemeester Mulder Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 8.054.567 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021) € 0 (2021) € 2.600.000 (2020 realisatie) € 630.774 (2022) € 0 (2022) € 2.600.000 (2022 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2022 ICT: GR de Bevelanden ICT richt ook komend jaar de technische infrastructuur omgeving verder in op basis van interne en externe ontwikkelingen. Ook wordt aandacht besteedt aan de inbedding van de vervangingsstrategie voor hard- en software. Patch-, release en changemanagement wordt gekoppeld aan de vervangingscyclus van de hardware. Het harmoniseren en standaardiseren van de software en bijbehorende (werk)processen bij de deelnemers blijft een belangrijk speerpunt ook in 2022. 2022 zal ook in het teken staan van het Bevelands informatiebeleid waarin staat beschreven op welke wijze de informatievoorziening in de GR in de komende jaren wordt vormgegeven.

Het informatiebeleid vormt mede de basis voor uitvoering van de ICT-diensten. P&O: Per 1 januari 2022 zullen de systemen die de salarisadministratie ondersteunen, worden vervangen. Samen met de gemeente Goes zijn diverse initiatieven opgepakt. Een van de belangrijkste is het starten met Strategisch Personeelontwikkeling. De juiste mensen op de juiste tijd op de juiste plaats zodat de ambitie van de organisatie nu en in de toekomst kan worden gerealiseerd, dat is het uiteindelijke doel van dit traject. WIZ: In 2021 is een aantal actieplannen vastgesteld gericht op een verbeterslag in de bedrijfsvoering, beleid en organisatiestructuur. De implementatie hiervan vindt in 2022 plaats. Er gaat op een andere manier gewerkt worden in de gemeentelijke toegang. De klantmanagers van WIZ gaan op de werkvloer intensiever samenwerken met de toegang medewerkers Jeugd, zodat er meer en meer sprake is van een toegang 0-100 voor Goes. De manier van werken is gericht op het toepassen van de omgekeerde toets, waarbij ook gekeken wordt naar het doenvermogen van mensen. In 2022 wordt ook verder gewerkt aan de maatregelen die opgenomen zijn in het Focusplan, gericht op kostenreductie van de WMO-verstrekkingen.

Daarnaast leidt het uitgangspunt ‘langer zelfstandig thuis wonen (ambulantisering) in combinatie met de aankomende doordecentralisatie van beschermd wonen tot een grotere druk op de gemeentelijke maatwerkvoorzieningen Wmo. Naast deze financiële ontwikkelingen, wordt ingezet op het verder automatiseren van data zodat deze kunnen worden ontsloten via Cognos. Er ligt hier nog een grote wens om ook de gegevens die gerelateerd zijn aan de Participatiewet te koppelen aan de reeds toegankelijke gegevens van de WMO en Jeugd. Tot slot ligt er het governance-vraagstuk kijkend naar een scenario’s van vergaande samenwerking of fusie tussen SWVO en GR de Bevelanden/WIZ. Risico’s De gemeente draagt bij in een eventueel nadelig saldo, zowel qua bedrijfsvoering als op uitvoering van werkzaamheden. Risicovol blijft de ontwikkeling van het BUIG budget (gericht op uitkeringen), maar ook de door het Rijk opgelegde abonnementstarief WMO en de ambulantisering kennen nadelige gevolgen. Een risico blijft ook in welke mate de uitgangspunten van het gemeentelijk beleid (Goes voor Elkaar, koersdocument participatie) voldoende terug te vinden zijn in de uitvoering bij WIZ. Uiteraard vormt hierbij de samenwerking met de andere gemeenten ook een uitdaging. De discussie over opdrachtgever- en opdrachtnemersrol komt regelmatig terug.

4 Openbaar Lichaam Afvalstoffenheffing Zeeland (OLAZ) OLAZ behartigt de gemeenschappelijke belangen van de deelnemers op het gebied van de afvalstoffenverwijdering. Hiermee voert de OLAZ onder andere taken uit als de zorg voor de verwijdering van de afvalstoffen, het adviseren van de deelnemers over het uitvoeren van relevante bepalingen van de Wet milieubeheer, het vaststellen van de tarieven voor de verwijdering van afvalstoffen, Daarnaast geeft de OLAZ-voorlichting op het gebied van afvalpreventie en -verwijdering. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten Gemeenschappelijke Regeling/ Borsele Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Pille Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 1.922.615 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 1.986.872

77 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021) € 512.475 (2021) € 9.972.638 (2020 realisatie) € 61.192 (2022) € 428.940 (2022) € 10.541.377 (2022 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2021 De VANG- doelstelling van 100 kilo per inwoner is voor vele Zeeuwse gemeenten nog (lang) niet bereikt. Een groot gedeelte van deze opgave ligt bij de inzameling van het afval op de milieustraat. Ook is er de landelijke wens om afval als grondstof te zien en te verwerken in het kader van circulaire economie. De ZRD werkt in opdracht van het O.L.A.Z. aan mogelijkheden tot toegangscontrole op de milieustraat om bedrijfsafval te weren en inwoners verder te stimuleren tot afvalscheiding. Daarnaast dient een keuze gemaakt te worden over de toekomst van de milieustraten op het gebied van het huidige aantal en de huidige vorm. Onderzocht wordt waar en op welke wijze kringloop en/of demontage kan worden ingebed op de milieustraat, alsook mogelijkheden tot milieueducatie. In dat kader wordt gekeken naar regionale herverdeling van de milieustraten in verschillende gradaties. Op het gebied van afvalverwerking dient O.L.A.Z. in 2021 een nieuw contract voor het GFT-afval af te sluiten. Een aanbestedingstraject hiertoe is in uitvoering. Verder dienen de gemeenten binnen O.L.A.Z.

voor 1-1-2021 afzonderlijk een keuze te maken in bron- of nascheiding van het PMD-afval, vanwege de verlengingsopties in het verwerkingscontract voor restafval dat O.L.A.Z. heeft afgesloten. Risico’s Bijdrage in eventueel exploitatietekort.

5 Regionaal Bureau Leerplicht (RBL)

Het RBL ziet toe op de naleving van de leerplichtwet voor jongeren tot 18 jaar en het voorkomen van voortijdig schoolverlaten voor jongeren tot 23 jaar. RBL helpt jongeren, ouders en scholen bij het oplossen van problemen die een succesvolle schoolcarrière belemmeren. We stimuleren jongeren een startkwalificatie te halen en bieden begeleiding en advies. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Reimerswaal, Schouwen-Duiveland en Tholen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder De Goffau Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 108.075 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 114.274 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021) € 0 (2021) € 0 (2020 realisatie) € 57.170 negatief (2022) € 0 (2022) € 0 (2022 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2022 De thuiszittersproblematiek heeft landelijk de aandacht. Ook in onze regio zetten we eropin dat er ondersteuning en waar mogelijk een oplossing komt voor de leerlingen die langdurig thuis zitten. Tevens zal er aandacht zijn voor de consequenties van de Coronacrisis bij de leerlingen en de mogelijke gevolgen voor hun schoolloopbaan. Risico’s Goes is centrumgemeente voor deze wettelijke taak. De jaarcijfers zijn verwerkt in de jaarrekening van de gemeente Goes.

Het risico blijft beperkt tot maximaal de jaarlijkse bijdrage.

6 Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) RUD Zeeland voert namens de gemeenten, de provincie en het waterschap de taken vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu en natuur uit. RUD Zeeland werkt daardoor samen met gemeenten, de provincie en het waterschap aan een schone en veilige werk- en leefomgeving. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats 13 Zeeuwse gemeenten, Provincie Zeeland, Gemeenschappelijke Regeling/ Terneuzen Waterschap Scheldestromen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Burgemeester Mulder Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 631.600 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 615.300 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021) € 800.000 (2021) € 1.000.000 (2020 realisatie) € 451.000 negatief (2022) € 800.000 (2021) € 1.000.000 (2022 begroot) € 0

78 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2022 Vanaf 2021 is de begroting gebaseerd op afrekenen op basis van P*Q op urenafrekening. Er wordt nog niet op afgerekend op stuksniveau, omdat de risico’s te groot zijn. Bij onder-realisatie betekent dit namelijk verlies dat door alle deelnemers gedragen moet worden. De verzakelijking kan doorslaan waardoor de RUD uitsluitend financieel wordt aangestuurd. Ook kan hierdoor de gezamenlijkheid uit het oog worden verloren. De RUD heeft onderzocht of zij de BRIKS taken uit het basistakenpakket kan gaan uitvoeren. Gebleken is dat dit niet haalbaar was. De gemeenten blijven de BRIKS taken uitvoeren. Hierover zijn nadere afspraken gemaakt. Ondermijning en met name de Omgevingswet zijn ontwikkelingen die van grote impact zijn voor de RUD. Verder wordt de samenwerking met de VRZ en de GGD onderzocht en de provincie onderzoekt de robuustheid van de RUD. Deze ontwikkelingen zullen ook van invloed zijn op de huisvesting van de RUD. Het contract met Terneuzen vervalt aan het einde van 2023. BRIKS: Bouwen, Reclame, Inritten, Kappen en Slopen Risico’s Bijdrage in eventueel exploitatietekort.

7 GR Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland Sabewa (Samenwerking belastingen en waardebepaling) Zeeland is een gemeenschappelijke regeling van acht gemeenten en het Waterschap. Sabewa Zeeland heft en int belastingen. Deelnemers Rechtsvorm & Vestigingsplaats Goes, Hulst, Reimerswaal, Tholen, Borsele, Sluis, Gemeenschappelijke Regeling/ Terneuzen Terneuzen, Kapelle en Waterschap Scheldestromen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Pille Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 621.930 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 727.919 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021) € 94.000 (2021) € 3.255.000 (2020 realisatie) € 122.590 negatief (2022) € 0 (2022) € 4.931.000 (2022 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2022 In 2021 is de jaarlijkse aanslagronde voor de verschillende belastingen die Sabewa Zeeland uitvoert, goed verlopen. De begroting 2022 van Sabewa Zeeland richt zich erop om net als voorgaande jaren de uitvoering van de reguliere processen binnen de Wet WOZ, binnen de normen en criteria van de Waarderingskamer. Sabewa Zeeland geeft hierbij aan dat ze voor de interne beheersing van de processen rondom de Wet WOZ de huidige beoordeling “uitstekend” van de Waarderingskamer willen vasthouden In 2022 wordt het project gebruiksoppervlakte bij de deelnemende gemeenten afgerond.

Net als in voorgaande jaren streeft Sabewa Zeeland naar goede, duidelijke en proactieve informatieverstrekking aan de Zeeuwse burgers in proces van de aanslagoplegging. In 2022 wordt een vervolg gegeven aan het verder ontwikkelen van de klantgerichte, kwalitatief hoogwaardige uitvoeringsorganisatie op het gebied van gemeentelijke en waterschapsbelasting. Ook rondom het proces van het innen van de belastingen streeft Sabewa Zeeland naar een klantvriendelijke en heldere communicatie richting de burger. Risico’s Bijdrage in eventueel exploitatietekort.

8 Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) Het SWVO verricht beleidsadviserende, ondersteunende- en uitvoeringstaken binnen het sociaal domein voor de deelnemende gemeenten. Er wordt uitvoering gegeven aan de Wet Voorziening Gehandicapten (WVG) en inkoop maatwerkvoorzieningen Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Deelnemers Rechtsvorm & Vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal, Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Schouwen-Duiveland en Tholen. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 263.388 Vertegenwoordiging DB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 266.649 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021) € 767.000 (2021) 9.025.000 (2020 realisatie) € 274.869 negatief (2022) € 907.000 (2022) € 7.109.000 (2022 begroot) € 0

79 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2022 Naar aanleiding van de steeds verder stijgende uitgaven Wmo, is in 2021 gestart met de verdere uitwerking van de aanbevelingen voortkomend uit het onderzoek ‘Grip op Wmo’ (Berenschot). De implementatie loopt ook in 2022 nog door. Daarnaast wordt gestuurd op een betere aansluiting tussen de data (die steeds beter inzichtelijk worden via de BI-tool) en de financiële ramingen van SWVO, zodat door gemeenten beter regie gevoerd en (waar mogelijk tijdig) bijgestuurd kan worden. Risico’s Binnen de Zeeuwse Samenwerking Sociaal Domein wordt gekeken naar een meer efficiënte manier van samenwerken. Op welke manier dat vormt gaat krijgen is nog niet duidelijk. Mogelijk heeft dat consequenties voor de huidige vormgeving van het SWVO. Tevens ligt er ook nog het governance-vraagstuk kijkend naar een eventuele vergaande samenwerking of fusie tussen SWVO en GR de Bevelanden/WIZ. Tot slot speelt bij diverse vraagstukken het aangaan van (regionale) solidariteit. De uitwerking hiervan kan zeker tot financiële effecten leiden.

9 Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) De Gemeenschappelijke Regeling VRZ is verantwoordelijk voor de fysieke veiligheid, rampenbestrijding en crisisbeheersing in Zeeland. Binnen de veiligheidsregio werken verschillende partijen samen op het gebied van: brandweerzorg, rampenbeheersing, crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening en handhaving van de openbare orde en veiligheid. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats 13 Zeeuwse gemeenten Gemeenschappelijke Regeling/ Middelburg Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Burgemeester Mulder Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 2.703.093 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 2.740.080 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021) € 2.106.269 (2021) € 30.906.294 (2020 realisatie) € 1.592.009 (2022) € 1.675.080 (2022) € 23.786.018 (2022 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2022 De begroting 2022 is wederom beleidsarm opgesteld vooruitlopend op het beleidsplan 2022-2025. Het niveau van dienstverlening en veiligheid is gestoeld op het huidige beleid. Op het gebied van brandweerzorg staat de VRZ voor grote uitdagingen. Risico’s De risico’s bestaan vooral in het programma brandweerzorg.

10 Zeeuwse Muziekschool (ZMS) De Zeeuwse Muziekschool verzorgt namens de tien deelnemende gemeenten muziekonderwijs voor kinderen, jongeren en volwassenen. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Borsele, Goes, Hulst, Kapelle, Middelburg, NoordGemeenschappelijke Regeling/ Middelburg Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Tholen, Veere. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Pille Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 272.178 Vertegenwoordiging DB: Wethouder Pille Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 274.627 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021) Niet (2021) Niet (2020 realisatie) € 194.807 beschikbaar Beschikbaar (2022 begroot) € 0 (2022) Niet (2021) Niet beschikbaar Beschikbaar Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2022 De uittreedsommen van de gemeenten Sluis en Vlissingen worden ook nu nog gebruikt om de Zeeuwse Muziekschool toekomstbestendiger te maken. Ingezet wordt op de diverse programma’s en de nieuwe beleidslijn waarbij de Zeeuwse Muziekschool zich richt op drie pijlers te weten cursorisch onderwijs, basis en voortgezet onderwijs en het sociaal domein. Risico’s

80 Het risico bestaat dat de investeringen van de begrotingswijziging 2020 die gedaan worden in het kader van de versterking van de organisatie (deels) niet het gewenste effect sorteren. Dit zou eventueel kunnen resulteren in het (alsnog) saneren van uren met de daarmee gepaarde kosten.

B.

Vennootschappen en Corporaties

1 Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Hiermee is de bank essentieel voor de publieke taak. De kerntaak is om tegen lage tarieven krediet te verstrekken aan of onder garantie van Nederlandse overheden. De gemeente neemt deel in het maatschappelijk kapitaal van de N.V. BNG Bank. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Alle Nederlandse gemeenten Naamloze Vennootschap/ Den Haag Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering De gemeente is aandeelhouder: 0,17% Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Pille Aandelenkapitaal: € 241.000 Eigen Vreemd Resultaat Dividend 2020 Dividend 2019 Dividend 2018 Vermogen Vermogen 2019 (2020) (2020) (2020) € 122.390 € 122.000 € 275.000 € 5.097.000 € 155.262.000 € 221.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2022 De BNG Bank streeft niet naar winstmaximalisatie, maar naar maatschappelijke impact en een redelijk rendement voor de aandeelhouders. Risico’s Bij tegenvallende winsten in de toekomst wordt minder dividend uitgekeerd, wat gevolgen heeft voor de begrotingspositie van de gemeente Goes. De bank heeft zeer hoge externe krediet ratings (Moody’s: Aaa, Standard & Poor’s: AAA en Fitch: AA+).

Dankzij deze hoge kredietwaardigheid heeft de bank een sterke inkooppositie op de internationale geld- en kapitaalmarkt.

2 Provinciale Zeeuwse Elektriciteit Maatschappij (PZEM NV) PZEM richt zich op productie, handel en levering van energieproducten en -diensten. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Zeeuwse Gemeenten, Gemeenten Bergen op Zoom, Naamloze Vennootschap/ Middelburg Woensdrecht, Dirksland, Goedereede, Middelharnis, Oost-Flakkee en de provincies Zeeland, NoordBrabant en Zuid-Holland en Bank Nederlandse Gemeenten. Bestuurlijk belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Pille Eigen Vermogen Vreemd Resultaat Vermogen 2019