250115 Presentatie informatieavond gemeenteraad 30 jan 2025 aangepast

Informatieavond: Duurzaamheid Donderdag 30 januari – 19.30 tot 21.00

Programma • Inleiding door wethouder Gerben Wiersma • Warmtetransitie - Haaije Koenders en Ton van den Berg

• Duurzame opwek - Joël From en Enerzjykoöperaasje Feanwouden (EKF) • Groen Gas - Anke van Hijum en Janke van der Valk • Circulariteit - Jantie van der Laan & Jaap Zijlstra

Voortgang Warmtetransitie 30 januari 2025

Warmtetransitie • Haaije Koenders: Projectleider warmtetransitie • Voortgang warmtetransitie visie

• Pilot met energieneutraal Driezum/Walterswâld • Dorpenaanpak • Energieloket

• Uitdagingen • Warmteprogramma • Interactief: Mentimeter. Anoniem beantwoorden van vragen.

• Menti.com – Code: 4556 8799

Warmtetransitie visie: uitgangspunten

Pilot Driezum/Wâlterswâld Het doel is om het Driezum EnergieNet te realiseren (energieneutraal). • Initiatief en draagvlak van betrokken inwoners, bedrijven en stakeholders. • Is het wel haalbaar en betaalbaar? • Draagvlak vooral op energiearmoede en isoleren. • Diverse activiteiten opgezet • Warmtescans • Bewonersavonden • Werkgroep warmtetransitie • Uitbreiden van het energieloket

Energieloket (brede aanpak)

- Onafhankelijk energieadvies

- Onafhankelijk financieel advies - Onafhankelijke hulp bij de uitvoering

Duurzaam Dantumadiel • Dat doen we samen • Enerzjykoöperaasje Feanwâlden, Thûs wonen en Elkenien Grien

• Vrijwilligers • Huisstijl • Diverse activiteiten zoals tijdens de Expo Wâlterswâld en de klimaatweek

Duurzaam Dantumadiel

Onafhankelijk advies • Energiecoach • Energieadviseur

• Ljochtbus • Duurzaam Bouwloket • Spreekuren

• Activiteiten vanuit Duurzaam Dantumadiel • Hulp en advies bij subsidies en leningen • Stimuleren via subsidies, leningen en witgoedwissel

• Hulp bij uitvoering: FET of ANNO

Spreekuren • Meedenken over techniek, subsidies, leningen en uitvoering. • Herfst en winter: maandelijks in 6 dorpen in Dantumadiel • Lente en zomer: op afspraak • Met medewerkers en vrijwilligers

Ton van den Berg Toelicht van energiecoach Ton van den Berg

Dorpenaanpak: uitvoeringsplannen

• De concrete uitwerking van het duurzame warmte alternatief op wijk/buurt/gebied niveau • Isolatiecampagne • Samen met bewoners en vastgoedeigenaren • Technisch, financieel en maatschappelijk haalbaar

Planning

Analyse / monitoring

Warmteprogramma • Herijking van warmtetransitie visie van 2021 • Warmteprogramma klaar in 2026 (voor de verkiezingen?)

• Ambitie tot 2035 in beeld brengen • Nieuwe startanalyse begin 2025 beschikbaar • Meer richting in de warmteoplossingen per gebied

• Samen met alle Friese gemeente in ondersteuningstraject van NPLW / FET.

Uitdagingen • Warmteoplossing • Netcongestie

• Capaciteit • Draagvlak

Mentimeter • Menti.com • Code: 4556 8799 Vragen: • Welke doelgroep moet volgens u extra aandacht krijgen bij de warmtetransitie? • Wat is volgens u het grootste knelpunt voor de uitvoering van de warmtetransitie in Dantumadiel? • In 2030 kijken we terug op de warmtetransitie, de evaluatie van het warmteprogramma, in Dantumadiel. Wat hopen jullie dat er dan bereikt is?

Duurzame opwek 30-01-2025

Waar bevindt zich dit zonneproject?

Doelstellingen “We willen de doelstellingen van de energietransitie behalen”

Gemeentelijke doelstelling: • 70% van de elektriciteit verduurzamen in 2030

RES-bod (Regionale Energie Strategie) • 0,029 TWh grootschalige duurzame elektriciteit op land te produceren (2030)

Gemeentelijke doelstelling: 70% van de elektriciteit verduurzamen in 2030 173 TJ

121,1 TJ

Wat hebben we al? 19 TJ kleinschalige opwek

39,6 TJ grootschalige opwek 9 TJ wind ---------------------------------------

53,5 TJ nog nodig

RES-bod 0,029 TWh Fries bod 3 TWh

RES-bod 0,029 TWh

Beleid

Uitdagingen Netcongestie Momentopname 2025

Mogelijkheden Bijzondere locaties Zonnecarports

Bio gas Daken

Kansen voor onze inwoners

Mogelijkheden 57,6% huishoudens is al voorzien van zonnepanelen Andere opties? Tegenstelling zon op landbouwgrond Welke opties/ mogelijkheden ziet de raad op het gebied van duurzame opwek?

Energiecoöperatie Feanwâlden

Groengas 30-01-2025

Janke en Anke

Beleidsmedewerker landbouw

Beleidsmedewerker duurzaamheid

Mentimeter https://www.mentimeter.com/

Transitievisie Warmte Dantumadiel • Vastgesteld in 2021 • Aardgasvrij in 2050

Oplossingen

Groen Gas: positieve effecten Voordelen: Duurzame warmte uit mest Beter voor het milieu • •

Betere mest / bodembiodiversiteit Minder stikstofemissie

•

Minder broeikasgassen

•

Beter benutting mineralen => minder verliezen naar water

Businessmodel voor boer (mestwetgeving ->derogatie)

Monovergisting: Overlast?? Omvang

Input

Transport Transport Overlast aan/afvoer 7

RWZI Industriële vergister GFT-vergister

Groot/ industrieel Klein tot groot op bedrijfsperceel Groot / Industrieel

Rioolwater

Ondergronds riool

Stank / geluid 8

Rioolslib: vrachtwagens

Beperkt risico op stank

Organische Op bedrijf zelf reststromen

Via riool of vrachtwagen

Beperkt risico op stank

GFT

Vrachtwagens

Vrachtwagens

Beperkt risico op stank

Organisch afval uit de grijze container

Vrachtwagens

Vrachtwagens

Beperkt risico op stank

ONF-vergister

Groot / Industrieel

Co-vergister

Middelgroot op Minimaal agrarisch 50% mest, perceel tot rest industrieel op organisch industrieterrein afval

Mest deels van eigen Digestaat: deels op eigen bedrijf rest mest en landerijen, rest per cosubstraat vrachtwagen vrachtwagens

Beperkt risico op stank van co-substraten

Monovergister Grootschalig

Middelgroot op 100% mest agrarisch erf

Vrachtwagens/ tractoren

Zeer beperkt vanwege gesloten systeem/ veel minder stank bij uitrijden

Monovergister op Klein tot boerenerf middel op (Boerderijvergister) agrarisch erf

100% mest

Vrachtwagens/ tractoren

Geen of tussen 2 tot Vergiste mest op eigen land 3 buren

Zeer beperkt vanwege gesloten systeem/ veel minder stank bij uitrijden

Gaspotentieel in de Dantumadiel 57 melkveehouderijen binnen de gemeente Dantumadiel

< 80 koeien

12 veehouders

80-150 koeien

23 veehouders

>150 koeien

22 veehouders

Monovergisting in Dantumadiel -Werkgroep met 4 veehouders gestart in 2024 in Dantumadiel -2 onderzoeken naar coöperatieve systemen binnen de gemeente (biogashubs + collectieve monovergister)

Vragen??

Vereniging Circulair Friesland Gemeenteraad Dantumadiel 30 januari 2025

Circulair Friesland

1 Materialen en grondstoffen

7 Maximaal toegevoegde waarde

6 Gezondheid en welzijn

5 Culturele diversiteit en sociale inclusiviteit

2 Energie

3 Water

4 Biodiversiteit

1 april

Dit is een voorbeeld

Waar of niet?

Het delen van producten, zoals auto’s of gereedschap, is een voorbeeld van circulariteit

Waar of niet? Circulair = grondstoffen gebruik zoveel mogelijk proberen te verminderen

Waar of niet?

Circulair = duur

Waar of niet?

De gemeente heeft maar een heel beperkte rol bij de transitie naar een circulaire economie

samenwerking VCF - gemeenten Projecten ism gemeenten 1. Circulair Opdrachtgeven & Inkopen 2. Fryslân bouwt Circulair 3. Circulaire bedrijventerreinen / EZ 4. Ambitietafel Wet- en regelgeving • • •

Circulaire Bedrijfsvoering Grondstoffenuitwisseling Ambitietafel duurzame mobiliteit

Overig 1. VCF ALV / Circulair Cafe 2. Week Circulaire Economie 3. Generatie Fryslân 2035 4. Spark the Movement

Circulair inkopen 10%

25%

2020

2025

75%

2030

100%

2035

Voorbeeld, Weidumerhoutbrug Leeuwarden; circulair en biobased

R-ladder

Impact

Is circulair inkopen duurder? • • •

• • • • •

TCO Total Cost of Ownership True price / MKI Milieukostenindicator Lease / huur / statiegeld /PAAS Reservering extra middelen Meervoudige waardecreatie (People Planet Profit) Circulaire afschrijving Extra geld lang niet altijd nodig, meestal meer tijd Inzetten subsidies/SPUK-gelden

Programma Fryslân bouwt Circulair

Circulaire Bedrijventerreinen

Kansen en voordelen Circulair Opdrachtgeven & Inkopen • • • • • • •

Toekomstbestendig MKB Circulaire, uniforme uitvraag: gelijk speelveld Terugdringen grondstofgebruik (verminderen, verlengen, hergebruiken) aanjagen van innovatie Aanpassen W&R Samenwerken: kennis, capaciteit en middelen Voorbeeldfunctie overheden

Fryslân bouwt Circulair (Biobased & circulair) • • • • • •

(aanvullend) businessmodel boeren Haalbaar en veelal kostenneutraal Industrieelbouwen: sneller, betaalbaar icm biobased verlaagde stikstofuitstoot op bouwlocatie CO2-afvang, langdurige opslag in gebouwen, lagere uitstoot CO2 certificaten mogelijk

MKB toekomstbestendig maken en voorbereid op aankomende EU-regelgeving Strategisch grondstof-onafhankelijk te worden Circulaire en klimaatdoelstellingen te bereiken

Welke krantenkop wilt u voor Dantumadiel zien over 5 jaar?

Contact Jantie van der Laan Programmamanager overheden Tel 06 53 108 100

Jantie.vanderlaan@circulairfriesland.frl

Circulair Friesland Bedankt!

Mentimeter • Jaap Zijlstra

• Vastgoedmanager verduurzaming • Circulariteit/biobased

• Vragen in de Mentimeter