1e Turap 2024 Dantumadiel

1e Turap Dantumadiel 2024

-1-

Inhoudsopgave Inleiding .............................................................................................................................................................3 Programma 1: Ynwenner en Bestjoer................................................................................................................5 Programma 2: Mienskip ...................................................................................................................................12 Programma 3: Soarch en Wolwêzen ...............................................................................................................16 Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje .................................................................................................21 Programma 5: Wenjen en Omjouwing .............................................................................................................25 Programma 6: Iepenbiere Romte ....................................................................................................................31 Algemiene dekkingsmiddels ............................................................................................................................36 Overhead .........................................................................................................................................................38 Heffing VPB

.....................................................................................................................................................39 Onvoorzien ......................................................................................................................................................40 Effecten begroting 2024...................................................................................................................................41 Investeringskredieten.......................................................................................................................................43 Bijlage 1: Raming algemene uitkering .............................................................................................................44 Bijlage 2: Stelpost ontvlechting ........................................................................................................................45

-2-

Inleiding Op basis van artikel 6 van de financiële verordening wordt u doormiddel van de tussentijdse rapportage tweemaal per jaar geïnformeerd over de voortgang van de programmadoelen en de financiële stand van zaken. Voor u ligt de 1e tussentijdse rapportage over 2024. Wat staat er in deze rapportage Per programma volgt een rapportage op de voortgang van de doelen, subdoelen en activiteiten uit de begroting 2024. Naast de doelen wordt er per programma een overzicht van de financiële afwijkingen gegeven groter dan € 50.000. Doordat de rapportage afgerond is op duizendtallen kunnen er marginale afwijkingen plaatsvinden in de tellingen. Rapportage op voortgang doelen Door middel van stoplichten wordt de voortgang weergegeven, de betekenis van de icoontjes leggen wij hieronder uit: Groen: Realisatie doelstelling ligt op schema. Oranje: Realisatie doelstelling loopt vertraging op, maar wordt nog wel gehaald. Rood: Realisatie van de doelstelling wordt niet gehaald. Vinkje: Activiteit is gehaald / gereed. Indien een stoplicht op oranje of rood staat dan is een toelichting verplicht. Resultaat 1e Tussentijdse rapportage 2024 Het resultaat van de 1e rapportage 2024 bedraagt € 807.256 negatief waardoor de begroting na verwerking van de 1e rapportage uitkomt op een voordelig resultaat van € 2.527.827.

De structurele mutaties uit deze 1e turap 2024 worden meegenomen in de perspectiefnota 2025-2028. De belangrijkste afwijkingen in deze rapportage zijn hieronder opgenomen. Omschrijving (op hoofdlijnen)

Bedrag (x € 1.000) += meevaller -= tegenvaller

03 Soarch en Wolwêzen Structureel tekort jeugd: we zien een behoorlijke stijging van het aantal duurdere trajecten

-318

Indexatie Jeugd en WMO

-210

06 Iepenbiere Romte Meerkosten bermmaaien

-74

Onkruidbestrijding CROW kwaliteitsniveau

-81

90 Algemiene dekkingsmiddels Decembercirculaire: gemeentefonds verlaagd door maatstaf lage inkomens

-223

Divers Overige verschillen Totaal saldo wijzigingen

99 -807

-3-

Investeringskredieten Onder het hoofdstuk Financiën is naast een overzicht van de effecten op de begroting 2024 een overzicht opgenomen met de benodigde aanpassingen van de investeringskredieten. Op basis van de huidige inzichten is een bijstelling van de kredieten van in totaal € 1.564.000 noodzakelijk. Bijstelling van de kredieten heeft geen financiële impact op 2024, maar op de kapitaallasten in het boekjaar 2025 en verder. Het college van burgermeester en wethouders.

-4-

Programma 1: Ynwenner en Bestjoer Waar gaat programma 1 ‘Ynwenner en Bestjoer’ over? Programmaportefeuillehouder: N.L. Agricola, R. Kempenaar Inleiding: Het gemeentebestuur van Dantumadiel gaat voor een sterke autonome en herkenbare gemeente die dichtbij haar inwoners staat. De samenwerking tussen gemeente, inwoners en ondernemers staat daarbij centraal. Het opheffen van de centrumregeling zorgt ervoor dat hier de komende bestuursperiode nog meer de nadruk op komt te liggen. Het gemeentelijke bestuur komt daarmee de komende periode voor een grote uitdaging te staan als het gaat om de opbouw van de nieuwe organisatie en de bijbehorende ontvlechting van gemeente Noardeast Fryslân. De gemeente Dantumadiel gaat zich de komende tijd vol inzetten op de opbouw van een nieuwe eigen organisatie, waarbij Dantumadiel een toegankelijke organisatie wil zijn met focus op klantgerichte dienstverlening welke goed is toegesneden op de toekomst. Dit voortkomend uit de kernwaarde van het coalitieakkoord ‘Sosjaal en Tichtby’. Hierbij is de doelstelling om in ieder geval de dienstverlening op het niveau te behouden zoals het nu is en om alle inwoners een passend digitaal of fysiek kanaal te bieden om contact te zoeken met de gemeentelijke organisatie. Belangrijk speerpunt is om rekening te houden met de huidige krapte op de arbeidsmarkt.

Dantumadiel wil inzetten op aantrekkelijk werkgeverschap en talentontwikkeling. De basis voor een sterke autonome gemeente wordt gevormd door een robuuste financiële positie met oog voor structurele en incidentele kosten. Het opstellen van een toekomstbestendige lange termijn visie van de financiële positie en een overzichtelijke financiële verantwoording zullen hierbij de speerpunten zijn. Ook veiligheid is een kerntaak van de overheid en in het bijzonder ook van de gemeente. Het realiseren en behouden van een veilige woon- en leefomgeving is een terugkerend en actueel onderwerp en staat daarom altijd hoog op de politieke agenda. Hoewel de gemeente een regierol heeft als het gaat om veiligheid en ook de kaders voor het (integraal) veiligheidsbeleid vaststelt, opereert de gemeente in een speelveld met veel spelers (ketenpartners). Belangrijk is om op de samenwerking te blijven investeren. Tevens zal er verder worden ingezet op het voorkomen en bestrijden van ondermijning in de gemeente. Het gevoel van veiligheid wat wordt ervaren door de inwoners is daarbij een belangrijke maatstaaf. Onze democratie is een groot goed. Daar is ook in Dantumadiel veel aandacht voor. Het is van belang dat inwoners centraal staan en invloed hebben op en de eigen woon- en leefomgeving. We bieden inwoners heldere kaders voor burgerparticipatie: we geven als overheid ruimte en duidelijkheid. Doelen

Activiteiten

Voortgang Toelichting 1de rapportage 1de rapportage

101.1 De dienstverlening op het zelfde niveau behouden ondanks ontvlechting. 101.1.1 Klant in Focus Tool gebruiken om de klanttevredenheid voor en na ontvlechting te meten.

Er wordt geïnventariseerd welke monitoringtools we kunnen gaan gebruiken. Hier wordt de inkoopafdeling bij betrokken. Een verdere planning en implementatie volgt.

-5-

Doelen

Activiteiten

Voortgang Toelichting 1de rapportage 1de rapportage 101.1.2 Één loket aanbieden De huidige situatie is voor dienstverlening richting in stand gebleven. Er inwoners en ondernemers voor wordt gewerkt aan afhandeling van het grootste het verder gedeelte van de vragen. professionaliseren van de dienstverlening. Het KCC is gestart met diverse opleidingen. 101.1.3 Voor elke inwoner en Er wordt gewerkt aan ondernemer een passend kanaal de normtijden. aanbieden om contact te zoeken Daarnaast wordt met de gemeente (digitaal of fysiek). onderzocht of uitbreiding van de diensten mogelijk is (E-Diensten). Verder kunnen onze inwoners via fysieke en digitale kanalen ons bereiken.

101.2 Aantrekkelijk werkgever worden in de nieuwe organisatie 101.2.1 Traineeships bieden en talent tot bloei laten komen.

101.2.2 Secundaire arbeidsvoorwaarden aantrekkelijk maken.

Er zijn veel jonge mensen werkzaam binnen de organisatie waaronder een aantal trainees. Middels de pilot jongerennetwerk Jong Dantumadiel wordt er extra ingezet op ontwikkeling en bloei van onze jonge medewerkers. Er worden gesprekken gevoerd met de Ondernemingsraad over de invulling van de werkkostenregeling. De regeling reiskosten woonwerkverkeer gaat binnenkort ter besluitvorming.

-6-

Doelen

102.1 Veilige woon- en leefomgeving versterken.

Activiteiten

Voortgang Toelichting 1de rapportage 1de rapportage 101.2.3 Enthousiasmeren van Er wordt gewerkt aan studenten van de diverse scholen de profilering van (LBO, MBO, HBO) in de regio. Dantumadiel als werkgever voor startende professionals. Onder andere middels een stand op de Lustrumbijeenkomst van het jongerennetwerk JANN (Jonge Ambtenaren Noord Nederland). 101.2.4 Rol voor hogescholen Er wordt nauw bieden in de opbouw van de samengewerkt met organisatie. de Universiteit Twente. Daarnaast zal het kennislab meer betrokken worden bij nieuwe projecten. 101.2.5 Een werkomgeving Middels de pilot Jong creëren waarin werknemers zich Dantumadiel wordt kunnen ontplooien. ingezet op zelfontplooiing van medewerkers (ook 35+). Daarnaast is er extra budget vrij gemaakt door de raad voor diverse cursussen en trainingen voor onze medewerkers. Onderzoek doen naar veiligheidsgevoel in de gemeente om doel SMART te kunnen maken. 102.1.1 Project veilig Binnen dit project buitengebied uitvoering geven worden doorlopend (gericht op ondermijning). acties uitgevoerd zoals "de boer op". We gaan daarbij actief in het voorjaar en najaar op pad en in gesprek met agrariërs. Dit wordt nav de aangenomen motie om borden te plaatsen bij boerderijen uitgebreid. De voorbereiding hierop is gestart.

-7-

Doelen

Activiteiten 102.1.2 Project bedrijventerreinen (gericht op ondermijning) 102.1.3 Bibobscan uitvoering geven. 102.1.4 Signaaltafel bijeenkomsten uitvoering geven.

102.1.5 Meerjarige visie ontwikkelen op inzet en prioritering toezichthouders publiek domein. 102.1.6 Voorkomen jeugdoverlast door inzet jeugdboa en stakeholders.

Voortgang Toelichting 1de rapportage 1de rapportage Is in voorbereiding en verwachting is om de eerste controles in het najaar van 2024 uit te voeren. Het bibobbeleid wordt aangepast aan nieuwe regelgeving. Het Lokaal Informatie Overleg (LIO), voorheen signaaltafel is gestart. De overleggen vinden om de 6 weken plaats. De meerjarige visie in voorbereiding. Dit is een doorlopend proces. We zijn inmiddels gestart met de werkgroep JODA (jeugdoverlast Dantumadiel).

103.1 Burgerparticipatie faciliteren waar nodig en te handelen vanuit de ja mits houding. 103.1.1 Proces voor participatie verbeteren door duidelijke kaders vast te leggen.

103.1.2 Memo Contactmomenten in de praktijk brengen.

Verschilt per beleidsterrein. Bij fysieke projecten makkelijker te implementeren dan bij sociaal maatschappelijke. Onduidelijk wat de status is.

104.1 Robuuste financiële positie behouden zowel incidenteel als structureel

-8-

Doelen

Activiteiten

Voortgang Toelichting 1de rapportage 1de rapportage 104.1.1 Lange termijn visie Met de nota "kaders opstellen financiële situatie. risicomanagement en weerstandsvermogen per 1-1-2024" is opvolging gegeven aan de programmadoelen "robuuste financiële positie behouden zowel incidenteel als structureel" en "lange termijn visie opstellen financiële positie". In de paragraaf Weerstandsvermoge n en Risicobeheersing in de meerjarenbegroting 2025 zullen we in het vervolg hier aandacht aan besteden. Besluitvorming was in raad van 27 februari 2024. 104.1.2 Beheersbaar houden van In de nu voorliggende de exploitatiekosten van de 1e turap is een organisatie te benchmarken aan eerste aanzet de huidige kosten van de gemaakt om de centrumregeling. afwijkingen ten opzichte van de begroting gedegen te onderbouwen. In de 2e Turap 2024 zal dit verder aangescherpt worden. Door de opbouw- en ontvlechtingswerkzaa mheden is het niet gelukt dit al te realiseren bij deze 1e turap. 104.1.3 Meetbaar maken in In samenwerking met samenwerking met financiën de raad en de (dashboard) auditcommissie moet bekeken worden hoe deze activiteit het beste uitgevoerd kan worden. Vanaf 2024 wordt wel gebruik gemaakt van het dashboard van de VNG.

-9-

Onderwerp beleidsdocumenten Dienstverlening Programmaplan Opbouw Dantumadiel 2024 Visie ‘Dantumadiel krijgt het voor elkaar’ Veilige woon en leefomgeving Veiligheidsagenda Dantumadiel 2020 – 2023: Mei elkoar foar feiligens Regionaal Beleidsplan Veiligheid Noord-Nederland 2020 – 2023 (Politie) Beleidsplan Veiligheid 2019 – 2022 (Veiligheidsregio Fryslân) Samenwerkingsovereenkomst Veiligheidshuis Fryslân Convenant Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Beleidsregels artikel 13b Opiumwet (2019) Krachtig en eigentijds bestuur Raadsakkoord 2022-2026 Coalitieakkoord ‘Sosjaal en Tichtby’ Sociaal Economisch Masterplan en Agenda Netwerk Noordoost (ANNO) Gezond financieel beleid voor de lange termijn Financiële beleidsdocumenten (begroting, meerjarenraming, jaarrekening en perspectiefnota)

Verbonden partij Veiligheidsregio Fryslân (VRF), onderdeel veiligheid Vereniging van Friese Gemeenten Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen Belangrijke partner bij het realiseren van een veilige woon- en leefomgeving. De VFG behartigt de belangen voor alle Friese gemeenten, totaal 18. De VNG behartigt de belangen voor alle Nederlandse gemeenten.

Overzicht baten en lasten 2024 Programma 1: Ynwenner en Bestjoer Onderwerpen (bedragen x € 1.000)

Baten Lasten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Geraamd resultaat

Primitieve begroting 2024

Begroting na wijziging 2024

Wijziging 1e Turap 2024

Begroting na 1e Turap 2024

332 -4.692 -4.359 0 0 -4.359

332 -5.284 -4.952 0 627 -4.325

0 672 672 0 0 672

332 -4.612 -4.280 0 627 -3.653

-10-

Toelichting op de verschillen Programma 1: Ynwenner en Bestjoer Bedragen x € 1.000

Baten 101 Bestuur Geen verschillen 102 Dienstverlening Geen verschillen 103 Veiligheid Geen verschillen Totaal baten Lasten 101 Bestuur Aframen stelpost ontvlechting. Kosten toegerekend per programma. Wijziging is budgetneutraal, zie Bijlage 2. 102 Dienstverlening Geen verschillen 103 Veiligheid Piketvergoeding en Reiskosten Officier van Dienst. Kosten gefinancierd vanuit de stelpost ontvlechting (programma 1). Wijziging is budgetneutraal, zie Bijlage 2. Verschillen kleiner dan € 50.000 Totaal lasten

Wijziging 1e Turap 2024

0 0 0 0

731

S

0 -57

S

2 672

I

Toevoegingen aan reserves Geen verschillen Totaal toevoegingen aan reserves

0 0

Onttrekkingen aan reserves Geen verschillen Totaal onttrekkingen aan reserves

0 0

Totaal saldo wijzigingen

Incidenteel (I) Structureel (S)

672

-11-

Programma 2: Mienskip Waar gaat programma 2 ‘Mienskip’ over? Programmaportefeuillehouder: L.N. Agricola, R. Kempenaar, G. Wiersma Inleiding: Vitale en levendige dorpen vormen de basis voor verbinding en sociale samenhang in de gemeente. Het is daarom belangrijk initiatieven voor activiteiten en evenementen blijvend te ondersteunen. De gemeente Dantumadiel wil onderzoeken waar de kracht van de inwoners zit en waar inwoners ondersteuning nodig hebben als het gaat om het versterken van de sociale samenhang. Een toekomstbestendige omgeving wordt gevormd door het op peil houden van voorzieningen zoals scholen, winkels en huisartsen. Daarbij wil de gemeente oog hebben voor een inclusieve samenleving, waarin iedereen mee kan doen. Er is extra aandacht voor de jeugd. Hen wordt een goed toekomstperspectief geboden als het gaat om de toekomstbestendigheid van onze regio. Het is van belang om kansen te bieden aan de jeugd door goed onderwijs, sport, cultuur te blijven stimuleren. Doelen

Activiteiten

201.1 Sociale samenhang behouden en waar nodig en mogelijk versterken.

Onderzoeken waar de kracht van de onze inwoners zit en waar de uitdagingen ( mogelijkheden ) liggen om te benutten. 201.1.1 Ondersteunen en versterken van initiatieven uit de lokale samenleving. 201.1.2 DOM’s doorontwikkelen naar structurele werkwijze (dorpsbudgetten). 201.1.3 Onderzoeken hoe we jongeren kunnen betrekken bij gemeentelijke beslissingen.

201.1.4 Implementeren van het nieuwe welzijnsbeleid.

Voortgang1e rapportage

Toelichting 1e rapportage

Een nieuwe subsidieregeling voor Dorpsbudgetten is voorbereid. Stap 2 in ontwikkeling dorpsbudgetten Via de griffie loopt een onderzoek. Naar aanleiding van deze uitkomsten wordt in beeld gebracht op welke manier jongeren betrokken kunnen worden in gemeentelijke beslissingen. Overleggen met Bolwurk vinden per kwartaal plaats.

202.1 De maatschappelijke voorzieningen in de dorpskernen toekomstbestendig, betaalbaar en bereikbaar te maken en waar nodig te verbeteren. 202.1.1 Onze sportaccommodaties toekomstbestendig maken (o,a. vervangen in Feanwalden).

Voor verenigingen is de regeling voor verduurzaming maatschappelijk vastgoed nog actueel en daarvan wordt goed gebruik van gemaakt. Het gemeentelijke (sportief) vastgoed wordt volgens onderhoudsplanning verduurzaamd.

-12-

Doelen

Activiteiten 202.1.2 Verenigingen en dorpshuizen ondersteunen bij het toekomstbestendig maken van hun accommodaties.

203.1 In 2025 is het aanbod van culturele activiteiten in Dantumadiel met 10% toegenomen t.o.v. 2022

202.1.3 Meer ruimte bieden voor uitdagende speel- en sportvoorzieningen en bewegen in de openbare ruimte 202.1.4 Het IHP doorontwikkelen en uitvoering geven aan de planning. 202.1.5 Actieve financiële inspanning voor financiering brede school in Feanwalden. 202.1.6 Volgens ANNO voorstel pilots met bloeizones in de dorpen ontwikkelen. Onderzoek naar het aanbod van culturele activiteiten om smartdoel te kunnen meten. 203.1.1 Aanjaagregeling Cultuur beter onder de aandacht van de inwoners brengen. 203.1.2 Culturele mogelijkheden, zowel actief als passief, voor jongeren vergroten en beter faciliteren ( poppodium, festival, jeugdtheater) 203.1.3 Volwassenfonds sport en cultuur promoten (is nu een pilot, zo mogelijk permanent maken). 203.1.4 In het kader van preventie sport- en cultuuractiviteiten aanbieden aan jongeren (buurtsporcoaches en jongerenwerkers). 203.1.5 It organisearjen fan in Fryske wike mei de Annogemeenten. 203.1.6 It organisearjen fan in jierliks werkomkommende aktiviteit yn it basisûnderwiis oangeande it Frysk.

Voortgang1e rapportage

Toelichting 1e rapportage Voor verenigingen is de regeling voor verduurzaming maatschappelijk vastgoed nog actueel en daarvan wordt goed gebruik van gemaakt. Voor sport en bewegen openbare ruimte wordt momenteel beleid opgesteld Is in concept klaar. Wordt binnenkort besproken met het onderwijs. Is in begroting opgenomen. Eigen invulling aan geven. Betreft sturen op bewonersinitiatieven.

Regeling is geëvalueerd. Wordt aangepast. Met project 'Tiid foar Aksje' is hiermee begonnen. Daarnaast is samen met de muziekschool en drie brassbands uit de gemeente een jeugdkorps samengesteld. Inmiddels structureel. Budget nog een uitdaging. Uitvoeringsplan beweegteam en 'Tiid foar Aksje' loopt.

Is geweest. Datum 26 februari tot 1 maart 2024. Is georganiseerd. Wordt in juli gehouden.

-13-

Doelen

Activiteiten

Voortgang1e rapportage

Toelichting 1e rapportage

203.2 Onze jongeren meer en structureler de kans bieden om hun talenten volledig te ontwikkelen 203.2.1 Faciliteren en stimuleren van projecten gericht op talentontwikkeling ( zoals het project bouwen aan ambitie). 203.2.2 Uitvoering geven, evalueren en doorontwikkelen van het ‘Project tiid foar aksje, waai mar mei’ en project Maatschappelijke Diensttijd.

Dit wordt uitgevoerd door het Kennislab en loopt volgens planning. Wordt uitgevoerd. Dit jaar wordt er geëvalueerd.

Onderwerp beleidsdocumenten Sociale verbondenheid It is oan jo! Notitie gebiedsgericht werken Noardeast-Fryslân en Dantumadiel 2019-2022 Voorzieningenniveau Naar een regionale ontwikkelagenda voor onderwijsvoorzieningen in NO Friesland; Verkennend masterplan huisvesting DDFK Naar een regionaal voorzieningenspreidingsmodel in Noordoost Fryslân 2010-2030 (jan. 2014) Atlas van Noordoost Fryslân Eindrapport (sept. 2015) Agenda voor onderwijsvoorzieningen in Noordoost Fryslân (2017) Sport in Dantumadiel: nieuwe rollen nieuwe kansen (2016) Talentontwikkeling (onderwijs, cultuur) Kennislab Integraal Huisvestingsplan onderwijs Dantumadiel

Verbonden partij Roobol

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen Verzorgt het openbaar onderwijs zoals beschreven in artikel 46 van de Wet op het primair onderwijs

Overzicht baten en lasten 2024 Programma 2: Mienskip Onderwerpen (bedragen x € 1.000)

Baten Lasten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Geraamd resultaat

Primitieve begroting 2024

Begroting na wijziging 2024

Wijziging 1e Turap 2024

Begroting na 1e Turap 2024

340 -3.832 -3.493 0 1.210 -2.283

370 -4.064 -3.724 0 1.626 -2.098

0 0 0 0 0 0

340 -4.064 -3.724 0 1.626 -2.098

-14-

Toelichting op de verschillen Programma 2: Mienskip Bedragen x € 1.000

Baten 201 Voorzieningen Geen verschillen 202 Onderwijshuisvesting en -kansenbeleid Geen verschillen 203 Sport Geen verschillen 204 Cultuur Geen verschillen Totaal baten Lasten 201 Voorzieningen Geen verschillen 202 Onderwijshuisvesting en -kansenbeleid Geen verschillen 203 Sport Geen verschillen 204 Cultuur Geen verschillen Totaal lasten

Wijziging 1e Turap 2024

Incidenteel (I) Structureel (S)

0 0 0 0 0

0

0 0 0

Toevoegingen aan reserves Geen verschillen Totaal toevoegingen aan reserves

0 0

Onttrekkingen aan reserves Geen verschillen Totaal onttrekkingen aan reserves

0 0

Totaal saldo wijzigingen

0

-15-

Programma 3: Soarch en Wolwêzen Waar gaat programma 3 ‘Soarch en Wolwêzen’ over? Programmaportefeuillehouder: G. Wiersma, K. Wielstra, R. Kempenaar Inleiding: De gemeente Dantumadiel vindt het van belang dat iedereen mee kan doen en dat alle inwoners in hun kracht kunnen staan. We willen dat mensen zelfredzaam en samen-redzaam zijn en zelf de regie over hun leven kunnen behouden. Inwoners hebben behoefte aan goede en doeltreffende zorg. De gemeente heeft een sleutelrol als het gaat om informatievoorziening gezinsondersteuning en opvoeding en wil hierin toegankelijk zijn. Met het benutten van sturingsinformatie, een efficiëntere inzet van middelen en innovatie in de bedrijfsvoering willen we de beperkte middelen zo inzetten dat deze maximaal ten goede komen aan inwoners die het nodig hebben om te kunnen participeren in de samenleving. De gemeente Dantumadiel zal extra inzetten op contractmanagement met als doel fraudebestrijding en zelfverrijking in de zorg tegen te gaan. De resultaten hiervan komen ten gunste van armoedebestrijding, begeleiding en sociale activering samen met onze stakeholders (bijvoorbeeld Dokwurk). Daarnaast wordt er extra ingezet op de gevolgen van onze economische situatie zoals energiearmoede, schulden en eenzaamheid.

Doelen

Activiteiten

301.1 Zelfredzaamheid vergroten van onze zorgbehoeftige inwoners.

Onderzoeken hoe we zelfredzaamheid gaan meten. 301.1.1 Ontwikkelen vrijwilligersvervoer 301.1.2 Implementatie nieuw welzijnsbeleid (inclusief jongerenwerk) met doarpsomtinkers en doarpsmoetingsplakken. 301.1.3 Jeugdhulp op scholen verder uitbreiden.

301.1.4 Inzetten van het gezinsplan bij jeugdhulp 301.1.5 Meer bewustwording creëren laaggeletterdheid binnen onze organisatie. 301.1.6 Extra inzet op (digi)taalvaardigheid via bibliotheken.

Voortgang 1e rapportage

Toelichting 1e rapportage

Evaluatie vindt plaats.

Overleggen met Bolwurk vinden per kwartaal plaats.

Er zijn vier scholen waarbij schoolmaatschappelijk werk op locatie aanwezig is. Er wordt dit jaar gekeken hoe dit verder ontwikkeld kan worden. We betrekken het hele gezinssysteem en gaan kijken hoe de intake verbeterd kan worden. Er wordt in de nieuwe organisatie een nieuwe reeks trainingen gegeven. Er lopen projecten met verschillende partijen en doelgroepen. Dit wordt nog verder uitgebreid.

-16-

Doelen

Activiteiten

301.2 Aantoonbare verschuiving realiseren van duurdere zorgtrajecten naar goedkopere vormen van zorg.

Onderzoeken wat beïnvloedbare zorgkosten zijn door in gesprek te gaan met betrokken partijen zoals de gebiedsteams. Het doel is om 5% van die beïnvloedbare zorgkosten te reduceren, mede door meer aanbod in - en gebruik van algemene voorzieningen. 301.2.1 Fraude in WMO en Jeugd actiever bestrijden. 301.2.2 Opvoedingsondersteuning toegankelijker en laagdrempeliger aanbieden

301.2.3 Extra inzet op gezonde levensstijl voor volwassenen. 301.2.4 Vrijetijdsbesteding aanbieden aan jongeren als preventie door middel van sport en cultuur (buurtsportcoaches en jongerenwerkers). + preventieakkoord.

Voortgang 1e rapportage

Toelichting 1e rapportage

In de processen is er meer aandacht voor misbruik en oneigenlijk van zorggelden. Opvoedingsondersteuning vindt plaats via de schoolmaatschappelijk werkers en ook via Het Bolwurk. Daarnaast is nog opvoedingsondersteuning ingekocht bij de GGD. Deze voorzieningen zijn allemaal laagdrempelig. Ketenaanpak is opgestart vanuit GALA. Uitvoeringsplan Beweegteam en Tiid foar aksje loopt.

302.1 Streven naar een samenleving waarbij iedereen kan participeren ondanks hun financiële positie. Dit willen we bereiken door het vaststellen van het actieplan armoede- en schuldenbeleid waarin we concrete acties opnemen om dit doel te bereiken. 302.1.1 Uitvoeren van de acties in het actieplan armoede- en schuldenbeleid, waaronder project Energiearmoede ook een plaats heeft.

Projecten lopen volgens planning.

-17-

Onderwerp beleidsdocumenten Langer leven in goede gezondheid Gezondheidsbeleid 2014-2017 Meer maatschappelijke participatie Kadernota ‘’samen leven, sterk voor elkaar’’ (2013) Algemeen deel uitvoeringsplan (2014) Uitvoeringsplan Participatiewet (2014) Uitvoeringsplan WMO (2014) Fan Wearde, mantelzorgbeleid (2016) ‘’Het nieuwe jongerenwerken DDFK’’ Beleid sociaal domein (Wmo, Jeugdwet, Participatiewet) 2018(/2019) Beleid terugvordering en verhaal, verificatiebeleid en handhavingsbeleid sociaal domein Herijking Participatiebeleid Visiedocument wonen en zorg Visiedocument gebiedsteam (toegang) Kadernota Welzijnsbeleid 2022 – 2025 Gunstiger opvoedklimaat Uitvoeringsplan Jeugdwet (2014) Lokaal actieplan Huiselijk geweld en kindermishandeling

Verbonden partij Dokwurk Veiligheidsregio Fryslân onderdeel GGD Fryslân Mobiliteitsburo Noordoost Fryslân

Centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân 2018

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen Uitvoering Participatiewet. Gezondheidsdienst van de Friese gemeenten ter bevordering van de gezondheidssituatie en leefstijl van inwoners. De gemeenten: Achtkarspelen, Dantumadiel, Dongeradeel, Ferwerderadiel, Kollumerland c.a., en Tytstjerksteradiel in de regio Noordoost Fryslân en de provincie Fryslân hebben besloten om samen te werken op het gebied van het regionale doelgroepenvervoer en openbaar vervoer, dit om de leefbaarheid in de regio Noord Oost Fryslân te behouden. De centrumgemeente is Leeuwarden. Het doel is de beleidsvoorbereiding ten behoeve van de wettelijke taken op terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie en de inkoop ten behoeve van wettelijke taken op het terrein van jeugdzorg en maatschap-pelijke ontwikkeling doelmatig en kwalitatief hoogwaardig te organiseren met de Friese gemeenten.

Overzicht baten en lasten 2024 Programma 3: Soarch en Wolwêzen Onderwerpen (bedragen x € 1.000)

Baten Lasten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Geraamd resultaat

Primitieve begroting 2024

Begroting na wijziging 2024

Wijziging 1e Turap 2024

Begroting na 1e Turap 2024

9.012 -32.130 -23.118 0 158 -22.960

9.404 -32.767 -23.363 0 403 -22.960

-791 -217 -1.008 0 0 -1.008

8.613 -32.984 -24.371 0 403 -23.968

-18-

Toelichting op de verschillen Programma 3: Soarch en Wolwêzen Bedragen x € 1.000

Baten 301 Wmo (maatschappelijke participatie) Geen verschillen 302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam) Geen verschillen 303 Inkomensondersteuning Geen verschillen 304 Participatie Algemene uitkering centraal ramen over alle programma’s budgettair neutraal, zie Bijlage 1. 305 Jeugdwet Geen verschillen 306 Gezondheid Geen verschillen 307 Welzijnswerk Geen verschillen 308 Onderwijs (kinderopvang / vve) Geen verschillen Totaal baten Lasten 301 Wmo (maatschappelijke participatie) Indexatie WMO, via het toepassen van indexatie op de tarieven voor Jeugdhulp en WMO hanteren we reële tarieven voor 2024. Daarmee zorgen we voor financiële continuïteit, en ook zorgcontinuïteit en duidelijkheid. 302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam) Geen verschillen 303 Inkomensondersteuning Geen verschillen 304 Participatie Algemene uitkering centraal ramen over alle programma's budgettair neutraal, zie Bijlage 1. Inhuur medewerkers Dokwurk. Kosten gefinancierd vanuit de stelpost ontvlechting (programma 1). Wijziging is budgetneutraal, zie Bijlage 2. 305 Jeugdwet Op basis van de jaarrekening 2023 is een structurele afwijking geconstateerd, die ook in de komende jaren zal doorwerken. Indexatie Jeugd, via het toepassen van indexatie op de tarieven voor Jeugdhulp en WMO hanteren we reële tarieven voor 2024.

Daarmee zorgen we voor financiële continuïteit, en ook zorgcontinuïteit en duidelijkheid. 306 Gezondheid Geen verschillen

Wijziging 1e Turap 2024

Incidenteel (I) Structureel (S)

0 0 0 -791

S

0 0 0 0 -791

-103

S

0 0 414

S

-100

S

-318

S

-110

S

0

-19-

Bedragen x € 1.000

Wijziging 1e Turap 2024

307 Welzijnswerk Geen verschillen 308 Onderwijs (kinderopvang / vve) Geen verschillen Totaal lasten

0 -271

Toevoegingen aan reserves Geen verschillen Totaal toevoegingen aan reserves

0 0

Onttrekkingen aan reserves Geen verschillen Totaal onttrekkingen aan reserves

0 0

Totaal saldo wijzigingen

Incidenteel (I) Structureel (S)

0

-1.008

-20-

Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje Waar gaat programma 4 ‘Wurk, Bedriuw en Rekreaasje’ over? Programmaportefeuillehouder: , R. Kempenaar Inleiding De gemeente Dantumadiel wil bedrijvigheid blijven bevorderen en zorgen voor een gezond recreatie- en ondernemersklimaat. Door middel van de Versnellingsagenda en samenwerking met onze ondernemers streven we naar economische groei. Wij ondersteunen ondernemers daarbij actief bij het aanvragen van de beschikbare subsidies. We werken via diverse beleidsthema’s aan een samenleving waarin maatschappelijke waardecreatie centraal staat. Zo willen we als gemeente bijdragen aan het stimuleren van een inclusieve arbeidsmarkt, waarin meer mensen duurzaam aan het arbeidsproces kunnen deelnemen. Daaraan werken we samen met regionale onderwijsinstellingen, buurgemeenten, provincie Fryslân, Dokwurk en werkgevers. Voor onze inwoners, maar ook voor mensen van buiten de gemeente, gaan we recreatieve voorzieningen zoals bijvoorbeeld Eeltsjemar verbeteren. In de positionering van Dantumadiel worden bestaande concepten zoals de Friese Wouden verder uitgebouwd met een lokale invulling. Doelen

Activiteiten

402.1 Vergroten van ondernemerstevredenheid

Meting laten uitvoeren door externe partij (0-meting en eindmeting). 402.1.1 Conform Convenant Bedrijventerreinen bedrijfskavels aanbieden.

Voortgang 1e rapportage

Toelichting 1e rapportage

Proces voor ontwikkeling neemt meer tijd dan verwacht.

402.1.2 Betrekken ondernemers bij bereikbaarheid: onderzoek naar nieuwe westelijke Ontsluitingsweg Westereen. 402.1.3 Afronden detailhandelsvisie.

Het onderzoek is nog niet gestart. Voorbereidingen zijn in gang gezet.

402.1.4 In 2025 onderzoek uitvoeren naar behoefte zondagsopenstelling

Onderzoek zal in 2025 plaatsvinden

403.1.1 Inzet van het Project meedoen via Dokwurk.

Het project Meedoen is voor het jaar 2024 verlengd.

Visie moet nog aangescherpt worden n.a.v. opmerkingen raad.

403.1 De arbeidsparticipatie van kwetsbare groepen zoals praktijkgeschoolde arbeidskrachten, jongeren in een uitkeringssituatie, herintreders en ouderen groeit met 1,5% in de periode van 2023 - 2025.

-21-

Doelen

Activiteiten 403.1.2 Als gemeente meer regie houden door de inzet van een accounthouder op de activiteiten Kenniswerkplaats en Kennislab, om een sluitende keten te vormen voor arbeidsbemiddeling en toeleiding. 403.1.3 Stimuleren en mede organiseren van een traject van leven lang leren in samenwerking met Wurkstart. 403.1.4 De positie van Dokwurk verstevigen door nog beter in te spelen op de lokale economie en huidige arbeidsmarkt.

Voortgang 1e rapportage

Toelichting 1e rapportage Accounthouder en Dokwurk hebben op verschillende niveaus zes-wekelijks contact.

Er wordt geïnventariseerd of dit in ANNO-verband wordt doorgezet. Dokwurk is voortdurend in ontwikkeling en sluit aan op maatschappelijke en economische trends.

403.2 Betere samenwerking en aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt realiseren in het kader van de Versnellingsagenda Noordoost Friesland. 403.2.1 Doorontwikkeling van wurkstart (leven lang leren).

Er wordt geïnventariseerd of dit in ANNO-verband wordt doorgezet.

403.3.1 Projecten stimuleren vanuit de gemeente die zich richten op duurzaamheid, innovatie en arbeidsmarkt.

Door middel van het opstellen van een economisch beleidsplan zorgen we er voor dat projecten op deze onderwerpen gestimuleerd worden, mede d.m.v. het ondernemersfonds.

403.3 Koppeling maken tussen uitdagingen op de arbeidsmarkt en duurzaamheid.

404.1 Groei van de gastvrijheidssector (SMART maken aan de hand van de meting)

Meten en monitoren van verblijf en overnachtingen

404.1.1 Eeltsjemar toeristisch ontwikkelen.

Er liggen een aantal initiatieven, projectgroep nodig om dit verder te brengen. Prioriteit bij RO ligt momenteel bij woningbouwopgaven, waardoor dit project nog niet opgepakt kan worden.

-22-

Doelen

Activiteiten

Voortgang 1e rapportage

404.1.2 Inzetten op branding en marketing. 404.1.3 Opstellen van een ontwikkelkader.

Toelichting 1e rapportage In samenwerking met MerkFryslân en communicatie Dantumadiel loopt dit via sociale media. Nog niet gestart, wegens capaciteitsgebrek.

404.1.4 Onderzoek naar optimalisatie van fiets- en wandelnetwerk.

Zie programma 6.

404.1.5 Stimuleren initiatieven van inwoners.

Gesprekken met initiatiefnemers (Noordelijke Woudroute en cultuurhistorische commissie Rinsumageast/Sybrandhûs) lopen.

Onderwerp beleidsdocumenten Bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven Convenant bedrijventerreinen Noordoost Fryslân 2022-2035 ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân Verbeteren detailhandel en structuur Inventarisatie detailhandel Noordoost Friesland ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid Versnellingsagenda; Regiodeal Noordoost Fryslân Een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeenten om te recreëren en te verblijven ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân Land waar je landt: eropuit in de regio Noordoost Fryslân 2020-2030 Toekomstplan 2020 De Marrekrite Jaarplan 2018 Stichting Regiomarketing en Toerisme Noordoost Friesland

Verbonden partij Marrekrite

IJswegencentrale Oostergo

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen De Marrekrite behartigt binnen de opgedragen taken de gemeenschappelijke belangen van de colleges, met als doel een evenwichtige en gecoördineerde ontwikkeling van de recreatie in de provincie Fryslân, rekening houdende met de belangen van natuur en landschap. Het organiseren van schaatstochten in de regio bij voldoende ijsdikte.

-23-

Overzicht baten en lasten 2024 Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje Onderwerpen (bedragen x € 1.000)

Baten Lasten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Geraamd resultaat

Primitieve begroting 2024

Begroting na wijziging 2024

Wijziging 1e Turap 2024

Begroting na 1e Turap 2024

47 -676 -629 -221 446 -404

47 -676 -629 -221 446 -404

0 23 23 0 0 23

47 -653 -606 -221 446 -381

Toelichting op de verschillen Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje Bedragen x € 1.000

Baten 401 Economie en werkgelegenheid Geen verschillen 403 Recreatie en toerisme Geen verschillen Totaal baten

Wijziging 1e Turap 2024

Incidenteel (I) Structureel (S)

0 0 0

Lasten 401 Economie en werkgelegenheid Geen verschillen 403 Recreatie en toerisme Verschillen kleiner dan €50.000 Totaal lasten

23 0

Toevoegingen aan reserves Geen verschillen Totaal toevoegingen aan reserves

0 0

Onttrekkingen aan reserves Geen verschillen Totaal onttrekkingen aan reserves

0 0

Totaal saldo wijzigingen

23

0 I/S

-24-

Programma 5: Wenjen en Omjouwing Waar gaat programma 5 ‘Wenjen en Omjouwing’ over? Programmaportefeuillehouder: G. Wiersma Inleiding De gemeente Dantumadiel wil investeren in de toekomst. Het woningtekort en de hoge energieprijzen zijn de grootste uitdagingen op dit gebied. Duurzaam wonen en aanbod van woningen is in korte tijd van groot belang geworden. Dantumadiel wil daarom de regie pakken op het aanbieden van sociale huur- en sociale koopwoningen en daarmee de doorstroom bevorderen en zo veel mogelijk inspelen op de woonbehoefte van onze inwoners. Hierbij wil Dantumadiel creatief en flexibel zijn, en verder kijken dan de traditionele woonvormen. Denk aan actief grondbeleid, kangoeroewoningen en flexibel wonen. Daarnaast dienen procedures versneld te worden om beter te kunnen inspelen op de woonbehoefte van onze inwoners. De nieuwe omgevingswet biedt hier goede kansen en mogelijkheden voor. Een belangrijke opgave voor de komende periode is om onze lokale samenleving duurzamer te maken. Veel bestaande woningen dienen verduurzaamd te worden. Dantumadiel wil onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om dit aan te pakken en samenwerken met de inwoners. Het opzetten van lokale energiecoöperaties wordt gestimuleerd en we helpen inwoners om hun eigen woning (beter) te isoleren en om energiebesparende middelen toe te passen.

Tevens heeft de gemeente een biodivers, ecologisch en duurzaam groenbeleid en wil zij ook de inwoner stimuleren om hier aan bij te dragen. Dantumadiel wil inzetten op het bevorderen van een circulaire economie. Bedrijven worden gestimuleerd en ondersteund om samen te werken aan het omzetten van afvalstromen in grondstofstromen. Er wordt gestreefd naar een reductie van huishoudelijk afval. Er wordt gewerkt aan een ‘Plan voor het dorp van de toekomst’: een plan dat actief aandacht geeft aan de ambitie om op een innovatieve manier aan de slag te gaan het veranderende klimaat en de energietransitie. Doelen

Activiteiten

Voortgang 1e rapportage

Toelichting 1e rapportage

501.1 In de komende 4 jaar worden er 200 extra wooneenheden gerealiseerd vanuit sociaal oogpunt naast de bestaande productie, waarbij de gemeente de regierol behoudt. 501.1.1 100 woningen realiseren voor starters en lagere inkomens (onder de €250.000).

In de grote dorpen wordt gewerkt aan het ontwikkelen van projecten voor starterswoningen, locatie de Frosk in de Westereen en de ijsbaanlocatie in Feanwalden worden hierbij genoemd.

-25-

Doelen

Activiteiten 501.1.2 75 woningen realiseren voor senioren appartementen of woonhofjes.

501.1.3 Het vaststellen van beleid over pré mantelzorg-, kangoeroewoningen, flexibel wonen en tiny houses waardoor er ten minste 25 alternatieve woonvormen gerealiseerd kunnen worden.

Voortgang 1e rapportage

Toelichting 1e rapportage Er zijn woningbouwprojecten van start gegaan met als (mogelijke) doelgroep senioren. Daarnaast zal de woningbouw voor ouderen in het loop van het jaar 2024 verder vorm gegeven worden aan de hand van de nog vast te stellen Woonzorg(welzijns)visie. Het beleid voor prémantelzorgwoningen en kangoeroewoningen wordt momenteel ontwikkeld. Voor Tiny Houses en bemeten wonen is een locatie studie in uitvoering.

502.1 De hoeveelheid huishoudelijk restafval naar maximaal 100kg per inwoner per jaar in 2025. 502.1.1 Inwoners en de mienskip worden betrokken en actief gestimuleerd om zo weinig mogelijk afval te produceren (afvalpreventie) door middel een campagne in de mienskip en op scholen in begin 2023.

502.1.2 Inwoners en de mienskip worden betrokken en actief gestimuleerd om hun afval zo goed mogelijk te scheiden door middel van middel een campagne in de mienskip en op scholen in begin 2023.

Er zijn jaarlijks terugkerende activiteiten vwb afvalpreventie en scheiding. In 2024 was er o.a. al voor leerlingen van de bovenbouw een posterwedstrijd, de winnende poster is op een vuilniswagen gedrukt. Daarnaast hebben ze geknutseld met afval. Voor de onderbouw is er een poppenkastvoorstelling over afval geweest. Er zijn jaarlijks terugkerende activiteiten vwb afvalpreventie en scheiding. Koos de vuilnisman (De Klyster) is in het voorjaar van 2024 langs basisscholen in de gemeente Dantumadiel geweest. Koos maakte op een positieve en creatieve manier kinderen en hun familie enthousiast om op school en thuis beter afval te scheiden, en vooral (zwerf)afval te voorkomen.

-26-

Doelen

Activiteiten 502.1.3 Samen met burger een plan ontwikkelen voor afvalpreventie en afvalscheiding.

502.1.4 De bron- en nascheiding van de huishoudelijk afvalinzameling en -verwerking wordt verder ontwikkeld zodat zo veel mogelijk huishoudelijk afval kan worden hergebruikt.

Voortgang 1e rapportage

Toelichting 1e rapportage In 2023 is men er niet aan toegekomen om aan deze doelstelling te werken. we gaan ons beraden of hier in 2024 mee wordt gestart gezien de beperkte capaciteit. Er wordt continu gestreefd naar het verder optimaliseren van de bronen nascheiding.

502.2 70% van de elektriciteit van de gehele gemeente wordt duurzaam opgewekt in 2030 en een besparing creëren van 1,5% procent energie per jaar. 502.2.1 In 2023 een plan ‘Dorp van de toekomst’ gericht op klimaatverandering en energietransitie, gereed te hebben om de ambitie te kunnen realiseren en hierbij de mienskip bij betrekken. 502.2.2 Stimuleren van opzetten energie coöperaties.

502.2.3 Plan op te stellen in 2024 om het maatschappelijk vastgoed te verduurzamen.

502.2.4 Het realiseren van een gemeentelijk circulair ambachtscentrum waardoor het hergebruik van producten binnen de gemeente optimaal wordt gefaciliteerd. In samenwerking met: • Dokwurk; • Kringloopwinkels; • Milieustraten.

In 2024 wordt bekeken hoe dit gekoppeld kan worden bij het opstellen van de Dorpsbiografieën.

In 2024 wordt gestart met een project "Groene Energie van de Boer". Hiermee stimuleren we dat energiecoöperaties kunnen worden opgericht door de boeren. Er is een seniorprojectleider verduurzaming vastgoed recent in dienst gekomen om dit plan op te stellen en de financiering die hiervoor nodig is in kaart te brengen en subsidies aan te vragen. Dit jaar worden gesprekken met de kringloopwinkels van Dantumadiel en NEF hervat om te komen tot een circulair ambachtcentrum op de milieustraat aan de Koailoane (Omrin). Mogelijk is er dit jaar ook weer subsidie beschikbaar voor een gemeentelijk circulair ambachtcentrum. de mogelijkheden hiervoor worden uitgezocht.

-27-

Doelen

Activiteiten

Voortgang 1e rapportage

Toelichting 1e rapportage

502.3 De energiearmoede wordt zodanig verminderd dat in 2030 alle inwoners blijvend in hun energiebehoefte kunnen voorzien op basis van een maatschappelijk verantwoord niveau van levensonderhoud. 502.3.1 Uitvoering geven aan het project Energiearmoede.

In mei/ juni komt de isolatiesubsidie online, er is 2.500 euro beschikbaar voor 535 woningen in particulier eigendom. In mei komt ook de witgoedwissel online, er is een voucher beschikbaar van 600 euro voor 117 huishoudens. Daarnaast rijdt de ljochtbus nog steeds rond in de gemeente om kleine energiebesparende maatregelen uit te voeren en er is een energiecoach beschikbaar.

503.1 De kwaliteit en aantrekkelijkheid van de woningvoorraad en woonomgeving verbeteren en te verduurzamen.

Onderzoek doen naar de bestaande kwaliteit van woningen en de mogelijkheden om de bestaande woningvoorraad te verbeteren. 503.1.1 Faciliteren in het verduurzamen van de bestaande woningen.

503.1.2 Het maken van dorpsbiografieën.

503.1.3 Meer aandacht voor groen in (nieuwbouw) wijken en buitenfaciliteiten verbeteren met parken en tuinen.

De aanvraag volkshuisvestingfonds is opnieuw niet gehonoreerd. Er wordt door inwoners veel gebruik gemaakt van duurzaamheidsleningen. Op dit moment (april 2024) worden gesprekken gevoerd met geschikte partijen in het kader van een marktverkenning. Naar verwachting kan in Q2/Q3 overgegaan worden tot het verlenen van de opdracht. Per initiatief wordt maatwerk toegepast. Hierbij wordt aandacht besteed aan afdoende toepassing van groen in de voorgenomen plannen.

-28-

Doelen

Activiteiten

Voortgang 1e rapportage

Toelichting 1e rapportage

503.2 De doorlooptijd van planvoorbereiding voor ruimtelijke projecten met 40% versnellen. 503.2.1 Plan van aanpak opzetten en hier acties op ondernemen.

Op dit moment worden werkprocessen ingericht. Er is hierbij nadere aandacht voor mogelijke versnelling.

Onderwerp beleidsdocumenten Wonen Woonvisie 2021 Prestatieafspraken KAW woningmarktmonitor Duurzaamheid RES Transitievisie warmte Ruimtelijke kwaliteit / RO / bouwen Structuurvisie Dantumadiel Beeldkwaliteitsplannen Welstandsnota Bestemmingsplannen

Verbonden partij Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO)

Welstandszorg Hûs en Hiem

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen De FUMO is de Friese vertaling van de landelijk in te stellen Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD’s). Doel is kwaliteitsverbetering en verhoging van de efficiency van de uitvoering van wettelijke milieutaken van gemeenten en provincies. Het voorzien van de gemeenten in de welstandsadvisering als bedoeld in de Woningwet en advisering over toepassing van de Monumentenwet.

Overzicht baten en lasten 2024 Programma 5: Wenjen en Omjouwing Onderwerpen (bedragen x € 1.000)

Baten Lasten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Geraamd resultaat

Primitieve begroting 2024

Begroting na wijziging 2024

Wijziging 1e Turap 2024

Begroting na 1e Turap 2024

3.382 -4.282 -900 0 0 -900

3.403 -5.830 -2.427 0 1.527 -900

0 -34 -34 0 0 -34

3.403 -5.864 -2.461 0 1.527 -934

-29-

Toelichting op de verschillen Programma 5: Wenjen en Omjouwing Bedragen x € 1.000

Baten 501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit Geen verschillen 502 Wonen Geen verschillen 503 Milieu Geen verschillen 508 Afvalbeleid en Afval inzameling Geen verschillen Totaal baten Lasten 501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit Geen verschillen 502 Wonen Geen verschillen 503 Milieu Extra kosten FUMO. Kosten gefinancierd vanuit de stelpost ontvlechting (programma 1). Wijziging is budgetneutraal, zie Bijlage 2. Verschillen kleiner dan € 50.000 508 Afvalbeleid en Afval inzameling Geen verschillen Totaal lasten

Wijziging 1e Turap 2024

0 0 0 0 0

0 0 -87

S

53

I/S

0 -34

Toevoegingen aan reserves Geen verschillen Totaal toevoegingen aan reserves

0 0

Onttrekkingen aan reserves Geen verschillen Totaal onttrekkingen aan reserves

0 0

Totaal saldo wijzigingen

Incidenteel (I) Structureel (S)

-34

-30-

Programma 6: Iepenbiere Romte Waar gaat programma 6 ‘Iepenbiere Romte’ over? Programmaportefeuillehouder : K. Wielstra Inleiding De komende bestuursperiode zal er extra ingezet worden op de kwaliteit van de openbare ruimte. Goede bereikbaarheid met oog voor mindervalide weggebruikers en een kwaliteitsverbetering van het fietsennetwerk zijn hierbij belangrijke speerpunten. Gemeente Dantumadiel wil ook meer duidelijkheid en eenheid in de bebording en markeringen op de doorgaande wegen. Er dient een inhaalslag te worden gemaakt op het onderhoud van de openbare ruimte om de toegankelijkheid en de veilige bereikbaarheid te kunnen waarborgen. Het beheer van onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte zal worden geoptimaliseerd om de balans tussen kosten en risicosturing te verbeteren. Daarnaast is behoud van onze natuur een groot goed. De kwaliteit van de natuur moet behouden worden en de biodiversiteit vergroot. Het groenbeleid is biodivers, ecologisch en duurzaam. Inwoner en bedrijven worden gestimuleerd om hier ook een bijdrage aan te leveren.

Doelen

Activiteiten

Voortgang 2de rapportage

Toelichting 2de rapportage

602.1 Beheer van kapitaalgoederen Openbare Ruimte optimaliseren om de balans tussen kosten, bedrijfszekerheid en risicosturing te verbeteren. 602.1.1 Verkennend onderzoek voor de haalbaarheid van assetmanagement van kapitaalgoederen.

In Q3 wordt dit opgepakt.

603.1.1 Uitwerken van een paragraaf ‘biodiversiteit’ in de beleidsplannen Openbare Ruimte.

In verband met ambtelijke capaciteit is deze activiteit niet opgepakt in 2023. Inmiddels wordt dit intern opgepakt en doel is om in sept/okt '24 een concept biodiversiteitsplan te presenteren. In verband met ambtelijke capaciteit is deze activiteit niet opgepakt in 2023. Inmiddels wordt dit intern opgepakt en doel is om in sept/okt '24 een concept biodiversiteitsplan te presenteren.

603.1 Bevorderen van de biodiversiteit binnen de openbare ruimte.

603.1.2 Het realiseren en stimuleren van maatregelen zoals: delen intensief gazon extensief beheren, bloembollen aanplanten, geveltuinen aanleggen, extra inheemse bomen aanplanten, vogelbosjes aanleggen en inzaaien bloemenweides binnen de bebouwde kom.

-31-

Doelen

Activiteiten

Voortgang 2de rapportage

Toelichting 2de rapportage

604.1 Het creëren van veilige en duurzame bereikbaarheid voor alle relevante mobiliteitsvormen. 604.1.1 Opstellen mobiliteitsplan (GMP) in 2023 en een uitvoeringsprogramma Verkeer en Mobiliteit.. 604.1.2 Inhaalslag realiseren op het onderhoud van openbare ruimte om de toegankelijkheid en veiligheid te verbeteren. 604.1.3 Realiseren van een hoofdfietsroute Damwâld – Feanwâlden met aansluiting op de Koarndyk.

604.1.4 Samen met de Provincie Fryslân zorgdragen voor een plan voor veilige en doeltreffende herinrichting van de N361 Lauwersseewei waarbij zo veel mogelijk koppelkansen worden benut.

Het ontwerp Mobiliteitsplan is inspraakrijp verklaar en komt op korte termijn terinzage. Een aantal activiteiten zijn uitgevoerd.

Voorbereidingen zijn opgestart, uitvoering zal uiterlijk 1 april 2025 starten. Provincie en Rijk hebben subsidie toegekend. Aansluiting Koarndyk wordt in eerste instantie niet meegenomen. Het benutten van koppelkansen is tot op heden niet gelukt. In mei vindt hierover bestuurlijk overleg plaats.

604.2 De fysieke toegankelijkheid van winkelkernen voor mensen met een beperking één inrichtingsniveau omhoog te brengen. 604.2.1 Startnotitie ontwikkelen met als doel het ‘keurmerk toegankelijkheid’ op minimaal het niveau ‘brons’ te behalen.

Uitvoering begin 2025.

604.3 Infrastructuur voor recreatie en toerisme opwaarderen.

-32-

Doelen

Activiteiten

Voortgang 2de rapportage

604.3.1 Verbreden van fietspaden en omvormen naar beton of asfalt en netwerken op elkaar aansluiten.

604.3.2 Koppelkansen verzilveren die bijdragen aan de haalbaarheid van realisatie vaarroute Âldtsjerk – Rinsumageast - Dokkum

Toelichting 2de rapportage Het omvormen naar beton en het verbreden van fietspaden is een doorlopend proces, op het moment dat een fietspad aan onderhoud toe is gaan we kijken of deze kan worden verbreed en/of in beton kan worden uitgevoerd. Binnenkort zullen op 3 locaties fietspaden worden verbreed en uitgevoerd worden in beton. Dit is een doorlopend proces waar dorpsbelangen Rinsumageast en stichting Noordelijke Woudroute actief mee bezig zijn. Op de jaarvergadering van dorpsbelangen Rinsumageast is er een presentatie gehouden door een werkgroep van dorpsbelangen over de voortgang en het proces. De gemeente neemt dit ambtelijk en bestuurlijk mee in alle relevante overleggen.

Onderwerp beleidsdocumenten Riolering Gemeentelijk rioleringsplan (12-2021) Meetplan riolering (in ontwikkeling) Onderhoudskwaliteit openbare ruimte Beheer- en beleidsplannen wegen, kunstwerken, water, groen, openbare verlichting en riool. Handboek Inrichting Openbare Ruimte Dantumadiel Duurzame inrichting openbare ruimte Biodiversiteitsbeleid (in ontwikkeling) Verkeer/mobiliteit Mobiliteitsvisie “Ferbining” (ANNO) (2020) Manifest verkeersveiligheid (2015) Verkeersstructuurplan Dantumadiel (2012) Verbonden partij GR Dokwurk Coöperatie Openbare Verliching & Energie Fryslân UA

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen Instandhouden c.q. realiseren van de vastgestelde onderhoudskwaliteit van de openbare ruimte. Het inkopen van energie en het beheer en onderhoud van openbare verlichting en elektrische oplaadinfrastructuur.

-33-

Overzicht baten en lasten 2024 Programma 6: Iepenbiere Romte Onderwerpen (bedragen x € 1.000)

Baten Lasten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Geraamd resultaat

Primitieve begroting 2024

Begroting na wijziging 2024

Wijziging 1e Turap 2024

Begroting na 1e Turap 2024

2.229 -7.640 -5.411 -176 406 -5.180

2.287 -8.271 -5.985 -176 773 -5.387

23 -324 -301 0 0 -301

2.309 -8.595 -6.286 -176 773 -5.688

Wijziging 1e Turap 2024

Incidenteel (I) Structureel (S)

Toelichting op de verschillen Programma 6: Iepenbiere Romte Bedragen x € 1.000

Baten 504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit Geen verschillen 601 Beheer openbare ruimte Geen verschillen 603 Beheer en onderhoud sportvelden en gebouwen Verschillen kleiner dan € 50.000 604 Beheer en onderhoud begraafplaatsen Geen verschillen Totaal baten Lasten 504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit Geen verschillen 601 Beheer openbare ruimte Voor de onkruidbestrijding worden structureel niet meer 2 maar 3 onderhoudsronden gedaan om het kwaliteitsniveau te verbeteren. Hierdoor worden er meer kosten gemaakt. Er worden meer kosten gemaakt op bermmaaien. Dit tekort is een gevolg van een prijsstijging van de brandstofkosten en personeelskosten. Kapitaallasten aanschaf nieuw materieel. Kosten gefinancierd vanuit de stelpost ontvlechting (programma 1). Wijziging is budgetneutraal, zie Bijlage 2. Verschillen kleiner dan € 50.000 603 Beheer en onderhoud sportvelden en gebouwen Onderhoud sportvelden (robotmaaiers). Kosten gefinancierd vanuit de stelpost ontvlechting (programma 1). Wijziging is budgetneutraal, zie Bijlage 2. Kapitaallasten aanschaf nieuw materieel. Kosten gefinancierd vanuit de stelpost ontvlechting (programma 1). Wijziging is budgetneutraal, zie Bijlage 2. Verschillen kleiner dan €50.000

0 0 23

I

0 23

0 -81

S

-74

S

-34

S

-68

S

-32

S

-12

S

-23

I

-34-

Bedragen x € 1.000

604 Beheer en onderhoud begraafplaatsen Geen verschillen Totaal lasten

Wijziging 1e Turap 2024

0 -324

Toevoegingen aan reserves Geen verschillen Totaal toevoegingen aan reserves

0 0

Onttrekkingen aan reserves Geen verschillen Totaal onttrekkingen aan reserves

0 0

Totaal saldo wijzigingen

Incidenteel (I) Structureel (S)

-301

-35-

Algemiene dekkingsmiddels Waar gaat ‘Algemiene dekkingsmiddels over? Algemiene dekkingsmiddels Op grond van het besluit begroting en verantwoording worden de algemene dekkingsmiddelen in de gemeentelijke begroting apart zichtbaar gemaakt. De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit: -

Lokale heffingen Dit zijn opbrengsten uit de gemeentelijke belastingen en heffingen en de daarmee samenhangende uitvoeringskosten voor de WOZ, de heffing en de invordering.

-

Algemene uitkeringen Dit zijn de van het Rijk ontvangen middelen om de gemeentelijke taken uit te voeren. Een deel van dit geld komt uit het Gemeentefonds en wordt uitgekeerd in de vorm van algemene uitkeringen, dit is inclusie de decentralisatie-uitkering “sociaal domein”.

-

Dividend Dit zijn de opbrengsten (dividend) uit de deelnemingen in de BNG.

-

Overige algemene dekkingsmiddelen Dit zijn de overige algemene dekkingsmiddelen waaronder het taakveld treasury en de overige baten en lasten (stelposten).

Mutaties in de reserves Op grond van het besluit begroting en verantwoording worden de mutaties in de algemene- en bestemmingsreserves apart zichtbaar gemaakt in de begroting. De mutaties in de reserves die een relatie hebben met een specifiek programma zijn opgenomen onder het desbetreffende programma zodat per programma een resultaat voor en na bestemming zichtbaar is. Onder algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien vinden rentetoevoegingen plaats aan de algemene reserve en de reserve bouwgrondexploitatie.

Overzicht baten en lasten 2024 Algemiene dekkingsmiddels Onderwerpen (bedragen x € 1.000)

Baten Lasten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Geraamd resultaat

Primitieve begroting 2024

Begroting na wijziging 2024

Wijziging 1e Turap 2024

Begroting na 1e Turap 2024

50.741 -593 50.148 -165 2.347 52.330

51.282 -1.905 49.378 -343 2.713 51.747

235 -354 -119 0 0 -119

51.518 -2.258 49.259 -343 2.713 51.629

-36-

Toelichting op de verschillen Algemiene dekkingsmiddels Bedragen x € 1.000

Baten 090 Lokale heffingen Geen verschillen 091 Algemene uitkering Decembercirculaire maatstaf lage inkomens Algemene uitkering centraal ramen over alle programma's geen effect op resultaat, zie Bijlage 1. 092 Dividend Geen verschillen 093 Overige algemene dekkingsmiddelen Hogere renteopbrengsten schatkistbankieren Algemene uitkering centraal ramen over alle programma's geen effect op resultaat, zie Bijlage 1. Totaal baten Lasten 090 Lokale heffingen Geen verschillen 091 Algemene uitkering Geen verschillen 092 Dividend Geen verschillen 093 Overige algemene dekkingsmiddelen SCC Leeuwarden. Kosten gefinancierd vanuit de stelpost ontvlechting (programma 1). Wijziging is budgetneutraal, zie Bijlage 2. Kapitaallasten aanschaf nieuw materieel. Kosten gefinancierd vanuit de stelpost ontvlechting (programma 1). Wijziging is budgetneutraal, zie Bijlage 2. Onderhoud Software. Kosten gefinancierd vanuit de stelpost ontvlechting (programma 1). Wijziging is budgetneutraal, zie Bijlage 2. Training medewerkers Klinkende taal. Kosten gefinancierd vanuit de stelpost ontvlechting (programma 1). Wijziging is budgetneutraal, zie Bijlage 2. Verschillen kleiner dan € 50.000 Totaal lasten

Wijziging 1e Turap 2024

0 -223 487

I S

0 81 -110

I S

235

0 0 0 -200

S

-93

S

-75

S

-21

S

35

I/S

Toevoegingen aan reserves Geen verschillen Totaal toevoegingen aan reserves

0 0

Onttrekkingen aan reserves Geen verschillen Totaal onttrekkingen aan reserves

0 0

Totaal saldo wijzigingen

Incidenteel (I) Structureel (S)

-119

-37-

Overhead Waar gaat Overhead over? Overhead In het Wijzigingsbesluit vernieuwing BBV wordt onder artikel l, tweede lid onder l de definitie overhead nader geduid. In de toelichting van het Wijzigingsbesluit vernieuwing BBV is de definitie voor overhead van Vensters voor Bedrijfsvoering gehanteerd als uitgangspunt voor de definitie van overhead binnen het BBV. De Commissie BBV heeft als taak om duidelijkheid te verschaffen wanneer de toepassing van deze definitie in de praktijk tot vragen leidt. Dit heeft geleid tot een notitie overhead waarin beschreven is wat wel en wat niet onder de overhead valt. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. leidinggevenden primair proces (hiërarchisch). 2. financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O / HRM. 4. inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement). 5. interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC). 6. juridische zaken. 7. bestuurszaken en bestuursondersteuning. 8. informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. facilitaire zaken en Huisvesting. 10. documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. managementondersteuning primair proces.

Overzicht baten en lasten 2024 Overhead Onderwerpen (bedragen x € 1.000)

Primitieve begroting 2024

Begroting na wijziging 2024

Wijziging 1e Turap 2024

Begroting na 1e Turap 2024

Baten Lasten Saldo baten en lasten

289 -12.676 -12.387

289 -12.615 -12.326

0 -40 -40

289 -12.655 -12.366

Toelichting op de verschillen Overhead Bedragen x € 1.000

Baten 094 Overhead Geen verschillen Totaal baten Lasten 094 Overhead Gemeentelijke website. Kosten gefinancierd vanuit de stelpost ontvlechting (programma 1). Wijziging is budgetneutraal, zie Bijlage 2. Verschillen kleiner dan € 50.000 Totaal lasten Totaal saldo wijzigingen

Wijziging 1e Turap 2024

Incidenteel (I) Structureel (S)