Jaarstukken 2022

•

Steunwijzer Steunwijzer is een website waarop de inwoners (en professionals) overzichtelijk kunnen zien welke voorzieningen er zijn in de gemeente. De voorzieningen die gecontracteerd zijn door de gemeente zijn allemaal opgenomen, met het voorliggend veld is een start gemaakt. Dit zal verder ingevuld worden en de website zal verder verfijnd worden in 2023.

•

Morgen gezond weer op kaart Vanuit het project ‘Precies’ is gestart met de ontwikkeling van de morgen gezond weer op kaart. Deze kaart bevat een deel van de voorzieningen in de gemeente en de mogelijkheid om zelf belangrijke personen en telefoonnummers toe te voegen. De morgen gezond weer op kaart kan gebruikt worden door bijvoorbeeld de consulenten en de dorpsondersteuners met als doel het zo lang mogelijk thuis wonen te ondersteunen voor zowel de oudere, de mantelzorgers als professionele (thuis)zorg. In 2022 is de kaart geïntroduceerd bij professionals en in gebruik genomen. De kaart is geëvalueerd door de deelnemende gemeenten met het resultaat dat er een nieuwe verbeterde versie beschikbaar is.

De gemeente Bergeijk biedt aanvullende en intensieve ondersteuning aan inwoners die dit nodig hebben, waarbij de hulp aan gezinnen en/of zorgvragers met meerdere problemen wordt gecoördineerd en geregisseerd. • BUIG In de primaire begroting 2022 is rekening gehouden met een afname van het aantal BUIG-gerechtigden in de Kempengemeenten met 4%. In de tweede managementrapportage is die prognose, vanwege de feitelijke ontwikkeling gedurende de eerste maanden van 2022, bijgesteld naar 3% (KempenPlus-breed). De omvang van het totale BUIG-klantenbestand is in 2022 (560) met 13 afgenomen ten opzichte van 2021 (573); dit is een afname met ruim 2%. De cijfers over de landelijke ontwikkeling van het volume in 2022 zijn nog niet beschikbaar, maar de inschatting is dat de landelijke ontwikkeling overeenkomt met die in onze regio. •

Pilot Schuldenvrije Start (Kadernota Armoedebestrijding 2021-2024) In oktober 2020 is de Kadernota armoede- en minimabeleid voor de Kempen 2021-2024 door uw raad vastgesteld. Een onderdeel van deze kadernota is de Bergeijkse Pilot Schuldenvrije Start welke de uitwerking vormt van het amendement Pilot ‘Burgerschuldhulp’ bij de begroting 2020-2023. De Pilot is in 2021 gestart. Vervolgens is de projectgroep ‘Schuldenvrije Start’ aan de slag gegaan met de uitvoering. Ondanks inspanningen in de uitvoering door de projectgroep en het verbreden van de doelgroep zijn er in 2022 nog geen succesvolle aanmeldingen van jongeren geweest. In 2023 blijven jongeren de mogelijkheid houden om zich aan te melden voor de Pilot en blijft de Pilot onder de aandacht van netwerkpartners. Aangezien de Pilot onderdeel is van de Kadernota armoede- en minimabeleid worden beide gelijktijdig geëvalueerd. 64

•

Preventie, sluitende aanpak verwarde personen De Wet Verplichte GGZ (WVGGZ) regelt de rechten van mensen die te maken hebben met verplichte zorg in de geestelijke gezondheidszorg. Gemeenten hebben tevens de opdracht gekregen om een meldfunctie in te richten voor mensen in zorgwerkende situaties met een niet-acute zorgvraag (meldpunt Zorgwekkend Gedrag). Beide meldpunten zijn in 2022 belegd bij de GGD Brabant-Zuidoost.

•

Lokale inzet met ‘wijk-GGD-er’ Vanuit het actieprogramma Grip op onbegrip van ZonMw (ZonMw is een financieringsorganisatie van innovatie en onderzoek in de gezondheidszorg / https://www.zonmw.nl/nl/onderzoek-resultaten/geestelijke-gezondheid/grip-op-onbegrip/) is in 2021 een aanvraag voor subsidie ingediend en verkregen voor het verkrijgen van een Wijk-GGD-er. Met deze middelen is in 2022, middels een pilot, in Bergeijk een wijk-GGD-er van start gegaan.

•

Aanbesteding begeleiding Vanaf april 2022 is de nieuwe financiering systematiek voor begeleiding van kracht. Dit betekent dat wordt beschikt op basis van uurtarief waar voorheen sprake was van productfinanciering.

•

Dorpsondersteuners In de gemeente Bergeijk zijn in de zes kernen 5 dorpsondersteuners actief. Iedere dorpsondersteuner werkt nauw samen met de dorpsraad. Tevens werken ze samen met de BErgeijkACTIVE coaches, WijkGGD-er, welzijnsorganisatie en bijvoorbeeld een KBO. De financiering van dorpsondersteuners is per 2022 onderdeel van de reguliere begroting van de gemeente Bergeijk. DB

•

Eenmalige Energietoeslag 2022 De aanpak om huishoudens die te maken hebben met energiearmoede te ondersteunen, is tweeledig: enerzijds worden huishoudens ondersteund met energiebesparende maatregelen (zoals beschreven in taakveld 7), en anderzijds worden inwoners met een laag inkomen financieel ondersteund door middel van de energietoeslag.

Grip Sociaal Domein Grip op het sociaal domein is een groot begrip gebleken dat niet in één keer kan worden opgetuigd. We hebben met elkaar twee opdrachten geformuleerd die we uitgewerkt hebben volgens een bepaald stappenplan. Enerzijds hebben we bekeken hoe we verbinding kunnen creëren in het voorliggend veld. Daarnaast hebben we onderzoek gedaan naar de wetgeving en de uitvoering hiervan in het sociaal domein. Dit zorgt voor input om verder te gaan kijken naar nog meer klantgericht werken. Beide opbrengsten krijgen een plek in de beleidscycli die binnen het sociaal domein worden gelopen. Ontwikkelingen •

Doordecentralisatie Beschermd Wonen In april 2022 is de Regiovisie Beschermd Wonen 2022 – 2026 vastgesteld, voordat bekend werd dat de doordecentralisatie werd uitgesteld tot 2024 en de planning voor de inkoop van de nieuwe producenten reeds was ingezet. De Regiovisie bevat de ambities, uitgangspunten en planning voor de inrichting van de regionale samenwerking en inkoop van Beschermd Wonen van regio Eindhoven. In de Regiovisie zetten de gemeenten in op een voortzetting van de regionale samenwerking en solidariteit bij inkoop van de maatwerkvoorziening Beschermd wonen. De nieuwe producten zijn ingegaan vanaf 2023 nog onder de vlag van centrumgemeente Eindhoven maar op basis van de vastgestelde Regiovisie. Vanaf 2024 gaat het nieuwe woonplaatsbeginsel van kracht en worden de gemeenten stap voor stap steeds meer financieel verantwoordelijk voor Beschermd Wonen. De financiële verantwoordelijkheid wordt voor ons in 10 jaar opgebouwd en navenant afgebouwd bij de centrumgemeente.

65

•

Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd komt voort uit de bestuurlijke afspraken die de VNG en het rijk op 2 juni 2021 over de jeugdhulp hebben gemaakt. Deze agenda moet leiden tot verbetering van de jeugdhulpverlening en een financieel beheersbaar en duurzaam jeugdstelsel. Eind december 2022 heeft het rijk een voorstel gedaan aan de gemeenten. Dit voorstel biedt onvoldoende garanties. In 2023 zullen scenario’s worden uitgewerkt die inzicht bieden in de vraag hoe om te gaan met de risico’s die samenhangen met de uitvoering van de Jeugdwet.

Verbonden partijen • •

Gemeenschappelijke Regeling KempenPlus Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten (Maatschappelijke dienstverlening).

Wat heeft het gekost? Taakveld 6. Sociaal Domein Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves (c= b-a) d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld (f = c-d+e)

Rekening 2020

Rekening 2021

19.187 4.157 -15.030 505 827 -14.708

18.627 2.900 -15.727 503 30 -16.200

Begroting Begroting Werkelijk 2022 2022 2022 Primitief na wijziging 17.868 19.069 18.542 2.476 2.575 2.606 -15.391 -16.494 -15.936 0 9 9 161 178 108 -15.231 -16.326 -15.837

66

Grafiek Lasten Werkelijk

Begroot na wijziging

Samenkracht en burgerparticipatie

2.675 2.735 40 57

Wijkteams

4.274 4.494

Inkomensregelingen 2.582 2.582

Begeleide participatie 25 31

Arbeidsparticipatie

432 386

Maatwerkvoorzieningen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+

3.971 4.301

Maatwerkdienstverlening 18-

4.109 4.046

72 72

Geëscaleerde zorg 18+

360 365

Geëscaleerde zorg 18-

Grafiek Baten Werkelijk Samenkracht en burgerparticipatie

98 67 0 0

Wijkteams

2.330 2.344

Inkomensregelingen 0 0

Begeleide participatie

Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO)

Begroot na wijziging

-2 0 2 0 179 165

Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18-

0 0

Geëscaleerde zorg 18+

0 0

Geëscaleerde zorg 18-

0 0

De voorlopige afrekening van de programmakosten van het sociaal Kempenplus en MD zijn reeds verwerkt in de voor u liggende jaarrekening 2022. De definitieve afrekening van het sociale domein is dermate beperkt dat deze mutatie zal worden verwerkt in de P&C cyclus van 2023.

67

Verklaring belangrijkste verschillen Samenkracht en burgerparticipatie (lasten € 38.000 V, baten € 31.000 V) De bijdrage voor gebruik van de jeugdruimte in de Kattendans is vervallen (€ 15.000 V). Voor het overige betreft het een saldo van meerdere kleine afwijkingen (€ 23.000 V). Aan de batenzijde zijn er minder inkomsten uit verhuur van het gebouw de Kattendans wegens de renovatie (€ 19.000 N) en is er een schade uitkering ontvangen voor de brandschade in het Aquinohuis (€ 57.000 V). Wijkteams (lasten € 17.000 V, baten € nihil) Er is een voordeel gerealiseerd op de inzet van de Multi Probleem Coördinator (MPC). Inkomensregelingen (lasten € 220.000 V, baten € 13.000 N) Bijstand zelfstandigen (€ 100.000 V) Er zijn in 2022 minder uitgaven gedaan op het onderdeel Bbz Kapitaalverstrekkingen. Door de Tozo-regeling is in de afgelopen jaren minder beroep gedaan op Bbz kapitaal verstrekking. BUIG (€ 85.000 V) Na afloop van de diverse “Covid-maatregelen” biedt de arbeidsmarkt weer meer kansen aan werkzoekenden in het algemeen, waardoor het beroep op de Participatiewet afneemt. De belangrijkste redenen van uitstroom zijn werkaanvaarding in dienstverband, verhuizing en start zelfstandig beroep / bedrijf. Deze laatste groep betreft voornamelijk personen die tijdelijk ondersteuning hebben gehad vanuit Tozo en daarna (weer) verder zijn gegaan als zelfstandige.

Bijzondere Bijstand/Gemeentelijk Minimabeleid (€ 37.000 V) Vanwege stijgende gas- en energieprijzen is in 2022 vanuit het Rijk de regeling Eenmalige Energietoeslag gestart. Deze regeling is onderdeel van de Bijzondere Bijstand. Inwoners met een laag inkomen konden gebruik maken van deze energietoeslag. Voor Bergeijk hebben 178 inwoners de energietoeslag ontvangen zonder een aanvraag te doen (bijvoorbeeld inwoners die in de bijstand zitten of gebruik maken van minima-regelingen). Daarnaast hebben 345 inwoners de energietoeslag toegekend gekregen nadat zij zelf een aanvraag hebben ingediend. Inwoners die de energietoeslag hebben ontvangen, zijn ook gewezen op andere regelingen en organisaties die kunnen ondersteunen bij geldzorgen. Het beperkte nadeel op de baten betreft meerdere kleine posten. Begeleide participatie (lasten € nihil, baten € nihil) Geen significantie afwijkingen. Arbeidsparticipatie (lasten 6.000 V, baten € 2.000 N) Geen significantie afwijkingen. Maatwerkvoorzieningen WMO (lasten € 46.000 N, baten € 1.600 V) WMO Woonvoorzieningen (€ 55.000 N) Voor wat betreft woonvoorzieningen geldt dat, pas als er sprake is van een feitelijke melding/aanvraag voor deze voorziening, worden de lasten ervan als incidentele uitgave opgenomen in de begroting. Incidentele woningaanpassingen kunnen direct leiden tot een lastenverzwaring.

Daardoor is dit lastig te begroten en het begrote budget in 2022 overschreden. Voor de baten zijn er geen significante afwijkingen. Maatwerkdienstverlening 18+ (lasten € 330.000 V, baten € 14.000 V) WMO Huishoudelijke verzorging (ZIN) (€ 85.000 V) In 2022 was er onvoldoende capaciteit beschikbaar is bij de aanbieders om de vraag voor huishoudelijke hulp te kunnen beantwoorden. Hierdoor konden er minder declarabele uren worden ingezet waardoor de kosten lager uitvielen. WMO Begeleiding (ZIN) (€ 240.000 V) Per 1 april 2022 is er een nieuwe wijze van financiering ingegaan (P*Q), wat inhoudt dat er per uur gedeclareerd wordt (in plaats van resultaatgerichte bekostiging). Hierdoor veranderde in 2022 de indicering omdat er met aanbieders afspraken gemaakt zijn over het aantal uren dat 68

er maximaal per cliënt mag worden ingezet. De nieuwe wijze van financiering moet nog geëvalueerd worden, maar verwacht wordt dat hierdoor de kosten in 2022 lager uitvallen. Het beperkte voordeel op de baten betreft meerdere kleine posten. Maatwerkdienstverlening 18- (lasten € 64.000 N, baten € nihil) Jeugd landelijke zorg (€ 36.000 V) Dit bedrag op deze post is een relatief kleine afwijking. Waarschijnlijk is een cliënt eerder afgestroomd naar een lichtere of andere vorm van hulp of is ondersteuning afgesloten. Jeugd Zorg zonder verblijf (ZIN) (€ 145.200 N) Er is een toename waargenomen op het gebruik van vormen zonder verblijf door een toename van schooluitval en enkele cliënten die dure vormen van zorg gebruiken. Jeugd Zorg met verblijf (ZIN) (€ 44.000 V) Dit bedrag op deze post is een relatief kleine afwijking. Waarschijnlijk is een cliënt eerder afgestroomd naar een lichtere of andere vorm van hulp of is ondersteuning afgesloten. Geëscaleerd zorg 18+ (lasten € nihil, baten € nihil) Geen significantie afwijkingen. Geëscaleerd zorg 18- (lasten € 5.000 V, baten € nihil) Geen significantie afwijkingen.

.

69

70

Portefeuillehouders Wethouder M. van Dalen Wethouder M. Kuijken

Taakveld 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

Wethouder S. Luijten

Wat wilden we bereiken en wat gingen we ervoor doen?

Beleid

Wat hebben we gedaan en wat heeft het opgeleverd?

Verbonden parten

Beleidsindicatoren

Wat heeft het gekost

71

3.8 Taakveld 7 “Volksgezondheid en milieu” Wat wilden we bereiken en wat gingen we ervoor doen? •

•

De gemeente Bergeijk zet zich in voor de gezondheid van haar inwoners waarbij preventie, gezondheidsbescherming, het verminderen van gezondheidsverschillen en een interactieve en integrale aanpak centraal staan; Verbetering van het milieu en een schone, veilige en gezonde leefomgeving.

Gemeentelijk beleid • • • • • • • • • • •

Milieuvisie Bergeijk 2020-2029 (2019) Programmaplan BEergeijkENERGY (2018) Kempische klimaatvisie (2009) Kadernota Grondstoffen (2019) Verbreed GRP Bergeijk 2020-2024 Strategienota: van afval naar grondstof (2013) Uitvoeringsprogramma Van afval naar grondstof (2015) Lokaal Gezondheidsbeleid 2021-2025 (2021) Bodemkwaliteitskaart 2022-2027 Nota bodembeheer 2022-2032 Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda gemeente Bergeijk (2021)

Wat hebben we gedaan en wat heeft het opgeleverd? De gemeente Bergeijk zet zich in voor de gezondheid van haar inwoners waarbij preventie, gezondheidsbescherming, het verminderen van gezondheidsverschillen en een interactieve en integrale aanpak centraal staan. •

Gezondheidsbeleid Op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) stelt de gemeenteraad iedere vier jaar een nota gemeentelijk gezondheidsbeleid vast. In 2021 is het Lokaal Gezondheidsbeleid 2021-2025 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin wordt het voor gemeenten verplichte preventieve gezondheidsbeleid uitgewerkt voor de gemeente Bergeijk. Het Lokaal Gezondheidsbeleid vormt de kapstok waaraan verschillende activiteiten op het gebied van preventie worden opgehangen, welke zich richten op diverse doelgroepen en waarbij verschillende (lokale) samenwerkingspartners betrokken zijn. De belangrijkste lopende projecten en bijbehorende ontwikkelingen op het gebied van preventie & gezondheid zijn: ▪ Kempisch Preventieakkoord (2021-2023) In april 2022 is onder het Kempisch Preventieakkoord het programma Join Us gestart. Join Us is een programma om eenzaamheid bij jongeren van 12-18 en 18-25 jaar aan te pakken. Uit de monitor van december 2022 is gebleken dat het programma effectief is om het welbevinden van jongeren te verbeteren. Er is voldoende animo, met name bij de groep van 12-18 jaar, en de uitval is relatief laag. Verder zijn er in 2022 in het kader van het project Lofjoe verschillende thema- en ontmoetingsbijeenkomsten georganiseerd voor mensen met een leerachterstand of verstandelijke beperking. ▪

#Kempenbranie #Kempenbranie als pilot onderdeel van het Lokaal Gezondheidsbeleid 2021-2025 is in 2022 tot een einde gekomen. De ervaringen uit de pilotfase waren zodanig positief dat in 2022 is besloten om Kempenbranie structureel voort te zetten. De focus ligt voortaan niet slechts op middelengebruik, maar ook op het welbevinden van jongeren.

▪

Eén tegen Eenzaamheid Er hebben in 2022 diverse trainingen plaatsgevonden voor inwoners, vrijwilligers en professionals om eenzaamheid te signaleren en bespreekbaar te maken 72

▪

Kansrijke Start Kansrijke Start gelanceerd vanuit de overtuiging dat ieder kind de best mogelijke start van zijn of haar leven verdient. Ouders zijn cruciaal bij het geven van een goede start aan hun kind. Door (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie beter te ondersteunen bij het ouderschap en te investeren in een goede start voor elk kind, bouwen we aan het fundament van gezondere generaties.

▪

Gezond Ouder Worden (Wijk Actief van de Open Universiteit) Bergeijk doet mee aan het onderzoek ‘Gezond Ouder Worden’ van de Open Universiteit. Doelstelling van dit onderzoek is om de groep 65-plussers met een lage sociaal economische positie meer te laten bewegen, alsmede de sociale betrokkenheid en digitale vaardigheden te vergroten. In 2022 zijn het buurtonderzoek en de pilot-test in de gemeente afgerond. In 2023 wordt gestart met de testfase.

▪

Regioproject SKIP Het regioproject ‘SKIP’ beoogt op basis van feitelijke cijfers drugsgebruik onder jongvolwassenen te denormaliseren. Uit de in het najaar van 2022 afgenomen onderzoeksmonitor blijkt dat Bergeijkse jongvolwassenen een bovengemiddeld positieve houding hebben ten opzichte van met name alcoholgebruik. Anderzijds scoort Bergeijk ten aanzien van het overige middelengebruik aanzienlijk beter dan gemiddeld. Denormaliseren blijft van belang. Samen met de GGD gaan we hiermee door in 2023.

•

Duurzame 6 minutenzone (AED’s) In alle dorpskernen is gewerkt aan de realisatie van een dekkend AED-netwerk. Een dekkend netwerk betekent dat er 24/7 een beschikbare, bij HartslagNu aangemelde, AED aanwezig is. In 2022 heeft er een gezamenlijk AED werkgroepen overleg plaatsgevonden waarin de wens is uitgesproken om de samenwerking tussen de verschillende werkgroepen te verstevigen.

•

Aanrijtijden ambulances In 2022 zijn 78,8% van de spoedritten (A1-ritten) voor de gemeente Bergeijk binnen 15 minuten op bestemming gearriveerd. Ten opzichte van 2021 is dit percentage met 5,8% gedaald. Redenen hiervoor zijn de relatief grote groei van het aantal ritten en het hoge verzuim vanwege Covid-19 onder het personeel, waardoor er relatief minder inzetbaar personeel was. Voor de A2 spoedritten (hierbij is geen sprake van een levensbedreigende situatie maar wel van spoed), was in 2022 96,9% van de ritten binnen 30 minuten op locatie. Ten opzichte van 2021 is dit percentage met 0,5% gestegen. Het RAV (Regionaal Ambulancevoorziening) van Brabant-Zuidoost probeert om deze prestaties omhoog te brengen zodat ook voor de gemeente Bergeijk de prestaties van de spoedritten verbeterd worden. Het RAV richt zich dan onder andere ook op het werven van ambulanceverpleegkundige zodat de personele capaciteit groeit, tegelijkertijd blijft dit lastig gezien de huidige arbeidsmarkt. Wel is er gestart met het opzetten van personele uitwisselingen tussen de SEH en de Ambulance. Daarnaast is er gestart met het voorbereiden van de aanschaf van kunstmatige intelligentie die gaat ondersteunen bij het spreiden van ambulances over de regio en het inzetten van de ambulance die het snelste op de plek van het incident kan zijn.

Verbetering van het milieu en een schone, veilige en gezonde leefomgeving • Milieuvisie 2020-2029 De Milieuvisie beschrijft in grote lijnen de ambities die de gemeente Bergeijk heeft met betrekking tot de milieuthema’s die invloed hebben op de leefomgeving. Het is een compacte en flexibele visie als handvat voor de toekomst van een gezond, schoon en veilig Bergeijk. De milieuvisie dient als kapstok. De beleidsuitwerking vindt plaats in het onderliggende beleid, bijvoorbeeld het Programmaplan BErgeijkENERGY, Kadernota Grondstoffen, Bodemkwaliteitskaart of gebiedsvisie geurhinder en veehouderij. Veel resultaten van dit beleid vindt u terug in dit jaarverslag. Hieronder volgt een korte uiteenzetting van de resultaten over de verschillende onderwerpen uit de milieuvisie:

73

▪

Bodem o Bodemkwaliteitskaart De geactualiseerde bodemkwaliteitskaart en nota bodembeheer is door onze raad vastgesteld, d.d. 21 april 2022. Geldigheidsduur bodemkwaliteitskaart 5 jaar en de nota 10 jaar.

▪

Lucht o

o

Regionaal Meetnet Luchtkwaliteit Samen met een groot aantal gemeenten uit Zuid-Oost Brabant heeft de gemeente Bergeijk zich aangesloten bij het Regionaal Meetnet Luchtkwaliteit. Met het ‘Regionaal Meetnet’ wordt in onze regio in eerste instantie gestart met het meten van de luchtkwaliteit. Het Regionaal Meetnet heeft als doel om de opgedane kennis uiteindelijk in te zetten voor het opstellen van beleid voor een gezondere samenleving. Voor het Regionaal Meetnet Luchtkwaliteit meten circa 50 kasten ‘real-time’ onder andere stikstofdioxide en fijnstof. De focus ligt hierbij op het stedelijk gebied, het gebied rond de luchthaven en ook het buitengebied van de regio. Er is 1 meetkast in Bergeijk aan de Dorpsstraat in Riethoven geplaatst. Stikstof Beleid- en regelgeving rondom stikstof is constant in ontwikkeling. Het Rijk is in 2022 gestart met het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) richt zich op natuurdoelen, waterdoelen en klimaatdoelen. Op basis van het programma moet voor natuurverbetering de stikstofuitstoot rond natuurgebieden flink omlaag. Het NPLG moet door de provincie worden uitgewerkt in één gebiedsprogramma gebiedsdekkend voor de provincie Noord-Brabant, het BPLG.

Om bij natuurgebieden met elkaar slimme combinaties van oplossingen te zoeken voor sterkere natuur, voldoende water met een betere kwaliteit, een goede bodem en de toekomst van de landbouw wordt in Brabant gewerkt met een gebiedsgerichte aanpak (GGA). In de gebiedsgerichte aanpak werkt de provincie samen met het waterschap, terreinbeheerders, de gemeente, (agrarische) bedrijven en andere betrokken. Bergeijk ligt in twee GGA-gebieden: de Grenscorridor en Kempenland West. In 2022 is aan beide GGA’s actief deelgenomen. In Bergeijk zijn in 2022 met een piekbelaster gesprekken gevoerd over beëindiging van de veehouderij en herbestemming. Dit heeft geresulteerd in opkopen van de piekbelaster door de provincie. Stikstof heeft ook steeds meer impact op de Wabo-vergunningverlening. Zo zijn er in 2022, op basis van diverse onderzoeken, uitspraken door de Raad van State gedaan over emissiearme stalsystemen bij veehouderijen. Uit de uitspraken volgt dat het onzeker is of de emissiearme stalsystemen in de praktijk doen wat ze beloven. Vergunningaanvragen die gebruik maken van een emissiearm stalsysteem moeten extra informatie aanleveren, maar welke informatie dit is en hoe deze moet worden getoetst moet in 2023 duidelijk worden.

▪

Geluid o Geluidsanering In 2019 is bij Bureau Sanering Verkeerslawaai (BSV) subsidie aangevraagd om 310 saneringswoningen formeel te saneren. Uiteindelijk zijn hiervan 248 woningen overgebleven. In 2022 is het definitieve saneringsprogramma door de ODZOB gemaakt en ter beoordeling naar Bureau Sanering Verkeerslawaai gestuurd. Na het onherroepelijke zijn van het saneringsprogramma zullen de woningonderzoeken starten. Planning 2e helft 2023. Inwoners zijn geïnformeerd via een informatieavond.

▪

Radioactieve straling Het Belgische bedrijf Belgoprocess wil een nieuwe installatie bouwen voor de opslag van radioactief afval op 11 kilometer van de Nederlandse grens. Op basis van afspraken tussen Nederland en België heeft de Nederlandse Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) het milieueffectrapport (MER) en veiligheidsplan van het bedrijf beoordeeld. Inwoners van Nederland konden tot en met 27 november 2022 een zienswijze indienen op de vergunningaanvraag en het MER. 74

De conclusie van het ANVS is dat de uitbreiding van de bestaande opslag geen radiologische gevolgen heeft voor mens en milieu in Nederland. Ook bij een ongeval zijn de radiologische gevolgen zeer beperkt en zijn er geen directe maatregelen nodig. Dat komt omdat in de nieuwe opslag geen hoogradioactief afval komt te liggen. Bovendien is al het afval verpakt. Uit het veiligheidsrapport blijkt dat ook dat bij zware ongevallen geen grote hoeveelheden radioactief materiaal kunnen vrijkomen ▪

Grondstoffen o Afval De Kempengemeenten streven naar een circulaire economie met een hoog serviceniveau tegen zo laag mogelijke kosten. In 2021 zijn de Kempengemeenten verder gegaan met inzamelaar en verwerkers Baetsen-Remondis. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid.

▪

Klimaat o Programmaplan duurzaamheid en klimaat (incl. uitvoeringsprogramma) BErgeijkENERGY Als onderdeel van de uitvoering van de gemeentelijke klimaatvisie (2009) is het Programmaplan BErgeijkENERGY opgesteld en uitgevoerd. Dit programma is opgedeeld in de volgende 5 thema’s: - Thema 1: Duurzaam gebouwde omgeving - Thema 2: Duurzaam Werken - Thema 3: Duurzame Mobiliteit - Thema 4: Duurzame gemeente - Thema 5: Hernieuwbare energie

Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid. •

Regionale reductie energiegebruik Woningen (RREW) In 2021 zijn we met de middelen verkregen van het Rijk uit de specifieke uitkering Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) aan de slag gegaan om inwoners te helpen energie te besparen. Deze Regeling is op 31 december 2022 afgesloten. Met deze middelen hebben we onder andere aan alle huurders bij woningcorporaties een energiebespaarbox verstrekt, de Energie@Wonenexpo georganiseerd en 110 gratis energiescans voor woningeigenaren door KempenEnergie laten uitvoeren.

•

Energiearmoede De aanpak om huishoudens die te maken hebben met energiearmoede te ondersteunen, is tweeledig: enerzijds worden huishoudens ondersteund met energiebesparende maatregelen (zoals hieronder beschreven), en anderzijds worden inwoners met een laag inkomen financieel ondersteund door middel van de energietoeslag (zoals beschreven in taakveld 6). Vanuit het Rijk zijn in 2022 middelen beschikbaar gesteld via de specifieke uitkering Energiearmoede om kwetsbare mensen op korte termijn te ondersteunen bij het nemen van energiebesparende maatregelen om hun energierekening te verlagen. Deze specifieke uitkering moet voor 31 december 2024 zijn ingezet. De strategie om inwoners met energiearmoede te ondersteunen, richt zich op de doelgroep huishoudens met een laag inkomen en een woning met een energetische onvoldoende kwaliteit. Deze doelgroep bestaat voor een groot deel uit huurders van voormalige Vestiawoningen en senioren met geen of een klein pensioen.

Activiteiten richting inwoners die we uitvoeren vanuit de Rijksgelden voor energiearmoede zijn onder andere : • Organiseren van informatiebijeenkomsten voor de doelgroep • Het uitdelen van extra energiebesparende producten • Binnenklimaatscan in samenwerking met KempenEnergie 75

•

•

Een BinnenKlimaatScan is een persoonlijk gesprek met een energiegids van KempenEnergie om naar het energieverbruik in de woning te kijken. Inzet van de klusbus Om de doelgroep te ontzorgen hebben we samen met de woningcorporaties Woningbelang en WSZ een klusbus ingezet. Een bus met kleine energiebesparende producten (waaronder LED lampen tochtstrips, radiatorfolie, etc.) komt op afspraak bij de huurder. De bemanning van deze bus brengt de energiebesparende maatregelen direct bij de bewoners aan. De Groene Zone Isoleren De Groene Zone Isoleren omvat een integraal advies, het aanbrengen van isolatiemaatregelen en eventueel een lening. Bij de integrale scan levert een adviseur een duurzaamheidsadvies voor de hele woning, inclusief verduurzamingsmaatregelen die niet binnen dit project vallen, zoals een warmtepomp. Dit energieadvies moet handelingsperspectief bieden aan de deelnemer.

•

Verduurzamen gemeentelijke gebouwen In 2022 zijn wij verder gegaan met het verduurzamen van de gemeentelijke accommodaties. Naast het optimaliseren van gebouw-gebonden klimaatregelingen zijn er weer op diverse daken zonnepanelen geplaatst, te weten: VV Riethoven, korfbalvereniging de Rietvogels, voetbalvereniging ZSC Westerhoven en theater de Kattendans. Bij elkaar zijn dit 330 zonnepanelen, goed voor een opbrengst van ca. 120.000 kWh.

•

Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie De klimaatstresstest en de klimaatdialogen hebben geresulteerd in de klimaatadaptatiestrategie en de uitvoeringsagenda in 2021. In 2022 zijn wij gestart met het uitvoeren van de uitvoeringsagenda. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid.

Water/riool • Riolering In 2022 hebben we op de Industrieweg, Kleine Broekstraat, Hasselsestraat in combinatie met de herinrichting van de bovengrondse openbare ruimte een nieuwe hemelwaterstructuur gerealiseerd en hierop de gehele verharding openbare ruimte gekoppeld. Groen • Bestrijding Eikenprocessierups De bestrijding van de processierups lijkt een blijvende inspanning om gezondheidsklachten te verminderen en waar mogelijk te voorkomen. Naast het spuiten met een biologisch middel en opzuigen van rupsen/nesten werden biodiversiteitsmaatregelen ingezet. Doel is het leefgebied voor de natuurlijke vijanden te stimuleren. Door het plaatsen van nestkasten en vleermuiskasten (1.000 stuks), insectenhotels én het plaatselijk aanpassen van het (berm)beheer, zijn betere omstandigheden voor de natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups ontstaan. Allerlei verenigingen werden weer ingezet bij het onderhoud en monitoring van de nestkasten. Ook werden nestkasten uitgedeeld aan inwoners. De bestrijding was succesvol, gezien de zeer geringe klachten en hoge bezetting (80-85%) van de nestkasten. Spuiten met een biologisch middel werd zo’n 30 % verminderd en wordt verder afgebouwd.

Verbonden partijen • •

GGD ODZOB

76

Wat heeft het gekost? Taakveld 7. Volksgezondheid en milieu Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves (c= b-a) d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld (f = c-d+e)

Rekening 2020

Rekening 2021

5.118 3.845 -1.273 15 373 -914

5.064 4.135 -929 198 254 -873

Begroting Begroting Werkelijk 2022 2022 2022 Primitief na wijziging 4.589 5.222 5.439 3.736 3.840 4.055 -853 -1.382 -1.384 0 724 448 0 808 537 -853 -1.298 -1.295

Grafiek Lasten

Werkelijk

Begroot na wijziging 959 956

Volksgezondheid

1.519 1.523

Riolering

1.701

Afval

1.439

1.219 1.265

Milieubeheer Begraafplaatsen

40 38

Grafiek Baten Werkelijk

Volksgezondheid

Begroot na wijziging

11 12 1.954 1.962

Riolering

1.809 1.800

Afval Milieubeheer Begraafplaatsen

262 51 18 14

77

Verklaring belangrijkste verschillen Volksgezondheid (lasten € 3.000 N, baten € 1.000 N) Geen significante afwijkingen. Riolering (lasten € 4.000 V, baten € 8.000 V) Geen significante afwijkingen. Afval (lasten € 261.000 N, baten € 9.000 V) De Hoge Raad heeft begin 2023 beslist dat gemeenten aan Attero over de periode 2015-2017 verplicht is een vergoeding te betalen in verband met minderlevering ten opzichte van het contract. Voor deze verplichting is een voorziening gevormd en heeft een storting hierin plaatsgevonden van € 295.000. Verder zijn er aan de lastenzijde van de Afvalverwijdering een aantal kleine voordelen van in totaal € 34.000 Aan de batenzijde betreft dit een saldo van een aantal kleine posten. Milieubeheer (lasten € 45.000 V, baten € 211.000 V) De bijdrage aan de ODZOB is iets lager uitgevallen dan begroot (€ 28.000). Verder zijn er minder kosten gerealiseerd voor bestrijding van de eikenprocessierups waardoor een voordeel ontstaat van € 14.000. Aan de batenzijde is een opbrengst gerealiseerd van € 208.000 vanwege de vrijval van de verkregen middelen voor de Regeling Reductie Energiegebruik. Begraafplaatsen (lasten € 2.000 N, € 5.000 V) Geen significante afwijkingen.

78

Portefeuillehouders Wethouder M. van Dalen

Taakveld 8 VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN STEDELIJKE VERNIEUWING

Wethouder M. Kuijken

Wat wilden we bereiken en wat gingen we ervoor doen?

Beleid

Wat hebben we gedaan en wat heeft het opgeleverd?

Verbonden parten

Beleidsindicatoren

Wat heeft het gekost

79

3.9 Taakveld 8 “Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing” Wat wilden we bereiken en wat gingen we ervoor doen? • •

Voorzien in de woonbehoefte van specifieke doelgroepen sociale huurders, starters, senioren, zorgbehoevenden en arbeidsmigranten door realisatie van voldoende woningen. Een goede ruimtelijke kwaliteit binnen de kernen en in het buitengebied.

Gemeentelijk beleid • • • • • • • • • • • •

Omgevingsvisie (2022) Nota grondbeleid 2018 Omgevingsbeleidsplan onderdeel bouwen 2015-2018 Meerjaren Handhavingsprogramma 2017-2020 Welstandsnota Gemeente Bergeijk 2016-2019 Woonvisie 2013-2021, incl. oplegnotitie woonvisie 2016 Plan van aanpak aandachtslocaties (2016) Uitleg begrip maatschappelijk belang (2017) Handreiking Veehouderij en Gezondheid 2.0 (2018) Richtlijnen huisvesting arbeidsmigranten Bergeijk 2019 Kempische visie op wonen 2019-2023 Lokaal volkshuisvestingsprogramma

Wat hebben we gedaan en wat heeft het opgeleverd. Voorzien in de woonbehoefte van specifieke doelgroepen sociale huurders, starters, senioren, zorgbehoevenden en arbeidsmigranten door realisatie van voldoende woningen. • Omgevingsvisie en ontwikkelstrategie In februari is na een uitgebreid participatietraject de omgevingsvisie vastgesteld. Een belangrijk aandachtpunt daarin is woningbouw. We hebben de ambitie uitgesproken om de komende 10 jaar 1000 woningen te realiseren. Dat is meer dan de 600 woningen die conform de provinciale behoefteprognose mogen worden gerealiseerd. Bij deze ambitie is overigens nog geen rekening gehouden met de schaalsprong. Onlangs is duidelijk geworden dat de regio veel sneller groeit dan verwacht. De groei van ASML is een sprekend voorbeeld. De verwachting is dat daar in 2030 zo’n 35.000 medewerkers werken. Dit is een toename van 18.000 medewerkers en daarmee een verdubbeling van het huidige aantal. Bovendien levert iedere baan bij ASML nog eens 2,5 banen op in de toeleveringsketen. Dit betekent dat de groei van ASML alleen al zorgt voor 70.000 extra medewerkers in de regio in 2030 en dus ook een groei van het aantal inwoners. Deze schaalsprong is feitelijk gaande waardoor de regio nu al geconfronteerd worden met de gevolgen. Ook in De Kempen en Bergeijk is de impact van de schaalsprong groot en nu al voelbaar op de woningmarkt.

In 2022 is deze problematiek zowel bestuurlijk als ambtelijk onderwerp van veel overleg geweest met als doel een gezamenlijke visie te ontwikkelen op de gevolgen zowel voor de fysieke leefomgeving als brede welvaart. Voor wat betreft de toegenomen woonbehoefte is de insteek dat deze voor een deel ook binnen het landelijk gebied moet worden opgevangen. Hiervoor moeten ook uitleglocaties in beeld kunnen komen, waarbij wel gewaakt wordt voor het behoud van het groene karakter van de Kempen. Deze visie moet een plek krijgen in de (sub-)regionale ontwikkelstrategie die medio 2023 zal worden vastgesteld. •

Bestemmingsplannen In 2022 zijn 16 bestemmingsplannen vastgesteld. Het grootste daarvan is het bestemmingsplan Forest Village. Verder hebben 7 plannen betrekking op een Ruimte voor Ruimtewoning, 3 plannen zien op vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing, maken 3 plannen de bouw van individuele senioren- of starterwoningen mogelijk en zijn er 2 overige postzegelplannen vastgesteld. Daarnaast is voor de locatie Burgemeester Magneestraat 57 een coördinatiebesluit genomen. 80

• Woningbouw ln 2022 zijn diverse woningbouwinitiatieven in uitvoering of voorbereiding: o Bestemmingplan ‘Klaproosstraat 60-62’ De bouw van 40 appartementen is in 2022 nagenoeg afgerond, de oplevering wordt verwacht in februari 2023. Er loopt nog een beroepszaak tegen het besluit van de gemeenteraad tot vaststelling van het bestemmingsplan. o

Woningbouw Hooge Berkt fase II Op basis van het stedenbouwkundig plan is een voorontwerp en later het ontwerpbestemmingsplan in procedure gebracht. Het plan bevat ca 200 woningen. Ontwikkelaar en Woningbelang hebben overeenstemming bereikt over de bouw van de sociale huurwoningen.

o

Hof Noord Het bestemmingsplan is door de uitspraak van de Raad van State onherroepelijk geworden. De bestaande bebouwing is gesloopt. Het plan voor de bouw van een supermarkt en 30 woningen zal in 2023 een vervolg krijgen.

o

Kleine Kept De ontwikkelaar heeft de omgevingsdialoog gevoerd en er is een stedenbouwkundige opzet vastgesteld. Er is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten en het voorontwerpbestemmingsplan is gereed gemaakt voor de inspraakprocedure. Het plan bevat 40 woningen waarvan in beginsel 14 voor begeleid wonen van autistische jongeren.

o

Terlo Het ontwerpbestemmingsplan ‘Loo’se tuinen fase 2’ voor de bouw van 13 woningen, heeft ter inzage gelegen. Er zijn zienswijzen ingediend die geleid hebben tot nadere onderzoeken en overleg. Vaststelling van het plan is daardoor vertraagd. Elders in het plangebied heeft een herverkaveling plaatsgevonden om de bouw van microwoningen mogelijk te maken. De criteria voor toewijzing zijn vastgesteld zodat een “Didam”-proof verkoop kan plaatsvinden.

o

Bernardusschool Er is vergunning verleend voor de bouw van 6 sociale huurwoningen. Deze zijn in aanbouw. Ook deze locatie bevat een kavel voor de bouw van 6 microwoningen.

o

Tiliaans Ook deze locatie bevat een kavel voor de bouw van 4 microwoningen. Daarnaast stagneert de bouw van de woningen doordat tegen een vergunning beroep is ingediend.

o

Meerendreef De ontwikkelaar heeft de omgevingsdialoog gevoerd en er is een stedenbouwkundige opzet vastgesteld. Het voorontwerpbestemmingsplan is ter inzage gelegd. Het plan bevat 20 woningen waaronder met name sociale huur en seniorenwoningen.

o

Achter de Sleutel; Helaas is dit plan vertraagd doordat er beroep is ingesteld. Het is helaas niet gelukt alsnog met reclamanten overeenstemming te bereiken. Het plan wacht op behandeling bij de Raad van State.

o

Dorpsplein Er is principemedewerking toegezegd aan de bouw van 13 appartementen bedoeld voor senioren. Het bestemmingsplan wordt door initiatiefnemer voorbereid.

81

o

Westerhoven Noord Het stedenbouwkundig plan voor deze locatie is na een uitgebreide omgevingsdialoog vastgesteld. De opdracht voor het opstellen van een omgevingsplan is verstrekt.

o

Bestemmingsplan ‘Woningbouw Kapelledries fase 2’ De 14 woningen in dit plan zijn opgeleverd en het gebied is woonrijp gemaakt.

o

Woningbouw Kapelledries fase 3 Principiële overeenstemming over de ontwikkeling van dit plangebied is bereikt eind 2022. In het plan is voorzien in de bouw van 58 woningen. De uitwerking van de plannen zal in 2023 plaatsvinden.

Het afgelopen jaar zijn de woningprijzen nog steeds verder gestegen en is nog steeds een aanhoudende vraag naar woningen. Dit geldt vooral voor de woningmarkt in de stedelijke gebieden maar ook nadrukkelijk in de landelijke gebieden worden woningen nog steeds snel verkocht. Volgens onze eigen planning zouden er in 2022 ca. 100 woningen gerealiseerd moeten worden, waarbij wordt aangetekend dat de marktsituatie (verkoop, wanneer wordt er gestart met de bouw, bouwtijd) en het doorlopen van planologische procedures altijd sterk bepalende factoren zijn. In 2021 zijn er 127 gereed gemeld. In 2022 zijn er feitelijk 91 woningen gereed gemeld. Na aftrek van het aantal gesloopte/ onttrokken woningen komt de woningvoorraad hiermee op 8.229 woningen per 31-12-2022. Van de toevoegde 91 woningen zijn 36 woningen bestemd voor de doelgroepen starters, senioren en zorgbehoevenden. Het resterende deel betreft vrije sectorwoningen. De resterende woningen betreffen koopwoningen in de vrije sector. Het gaat hier om woningen met een prijsgrens van € 210.000 tot € 360.000. De realisatie van deze woningen zorgt ook weer voor doorstroming. Op de Weebosch aan De Hoef zijn 11 woningen voor starters gerealiseerd (6 sociale huur en 5 koop). Ook in Westerhoven zijn nog 7 sociale huurwoningen gerealiseerd in het plan St. Servatius.

Daarnaast zijn op ’t Loo in het project Terlo nog 9 koopwoningen voor starters gerealiseerd. Het totale aandeel woningen voor de doelgroepen voldoet niet direct aan het streefcijfer van 60% uit het lokaal volkshuisvestingsprogramma. Een oorzaak hiervan ligt in het plan Loo’se Tuinen waarbij bij de planvorming nog geen gebruik is gemaakt van het nieuwe streefcijfer. Er zijn verschillende initiatieven in voorbereiding die vanaf begin 2023 zullen worden gerealiseerd, zoals bijvoorbeeld het project Bloemenpoort in de kern Bergeijk ’t Hof met 40 appartementen voor senioren.

Kern

Vrije Sector (middel)d Woningen uur

Starters koop

Starters huur

Senioren koop

Senioren huur

(Mantel) zorg

RvR

Bergeijk (incl. 't Loo)

57

40

11

0

2

0

1

3

Luyksgestel

7

5

0

0

0

0

1

1

Riethoven

3

2

0

0

0

0

1

0

Weebosch

13

0

5

6

0

0

2

0

Westerhoven

11

4

0

7

0

0

0

0

totaal

91

51

16

13

2

0

5

4

Tabel: Realisatie woningen doelgroepen per kern 2022

82

Doelgroepen Vrije sector Starters (koop) Senioren (huur/ koop) Sociale huur (Mantel)zorg Totaal Aandeel (sociale) huur Aandeel doelgroepen (starters, senioren, sociale huur, zorg) Huisvesting doelgroepen 2022 Tabel:

Jaar 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Aantal

%

55 16 2 13 5 91

60% 18% 2% 14% 5%

14% 40%

Saldo 1-1 Saldo 31-12 voorsprong (-) voorsprong (+) Taakstelling achterstand (+) Realisatie achterstand (-) 17 0 15 -2 31 2 34 1 47 -1 44 -2 25 2 27 0 26 0 18 -8 14 8 22 0 13 0 14 1 27 1 28 2 26

2

27

3

Tabel: Taakstelling en realisatie huisvesting statushouders

•

Lokaal volkshuisvestingsprogramma In 2022 is verder uitvoering gegeven aan de Kempische visie op wonen 2019-2023 en aan het in 2020 vastgestelde lokaal volkshuisvestingsprogramma. Hierbij is een aantal maatregelen opgesteld om de lokale woningbouwopgave de komende jaren te kunnen blijven stimuleren: 1. Bijdrage/ korting grondprijs voor realisatie sociale huurwoningen 2. Mogelijk maken van preventieve mantelzorgwoningen 3. Bij nieuwbouw streven naar 30% sociale huur (was 20% sociale huur) 4. Mogelijkheden om bestaande woningvoorraad beter te benutten 5. Mogelijkheid bouwen woning(en) op eigen grond 6. Vereveningsfonds instellen voor sociale woningbouw 7. Realisatie nieuwe woningbouwlocaties (in combinatie met actieve grondpolitiek gemeente) Zo is bijvoorbeeld bij nieuwe woningbouwprojecten nadrukkelijk ingestoken op de realisatie van 30% sociale huur. Er zijn ook in de verschillende kernen nieuwe woningbouwlocaties in ontwikkeling genomen. Daarnaast is in de Bergeijkse Omgevingsvisie een ambitie opgenomen voor de realisatie van 1000 woningen de komende 10 jaar.

•

Richtlijnen huisvesting arbeidsmigranten In 2022 zijn enkele locaties door initiatiefnemers in voorbereiding genomen. Hierbij is toetsing aan de in 2019 vastgestelde richtlijnen het uitgangspunt. Voor deze initiatieven loopt de planologische procedure.

•

Ontwikkeling Vestia In januari 2022 hebben Woningbelang en WSZ (De Zaligheden) het woningbezit van Vestia in de gemeente (kernen Bergeijk en Luyksgestel) definitief overgenomen. In Bergeijk, ’t Loo en de Weebosch 83

is Woningbelang de nieuwe verhuurder, in Luyksgestel is dit De Zaligheden, het gaat hierbij om totaal 445 huurwoningen. Om deze overname te kunnen realiseren heeft de gemeente financieel bijgedragen in de vorm van een verduurzamingsfonds voor sociale huurwoningen en een extra bijdrage aan het vereveningsfonds om meer nieuwe sociale woningbouw mogelijk te maken. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt over voorwaarden die gelden voor de overgenomen Vestiawoningen. De provincie heeft een bijdrage beschikbaar gesteld in de vorm van gunstige leningen t.b.v verduurzaming van bestaande sociale huurwoningen en realisatie van nieuwe sociale huurwoningen. •

Prestatieafspraken woningcorporaties In 2022 zijn evenals voorgaande jaren met de woningcorporaties Woningbelang en WSZ (De Zaligheden) en hun huurdersverenigingen prestatieafspraken overeen gekomen voor het jaar 2023. In deze afspraken zijn onder andere zaken als huisvesting van statushouders en nieuwe woningbouwinitiatieven voor sociale huurwoningen opgenomen. Het volkshuisvestelijk beleid dat is vastgelegd in de woonvisie vormt de basis van nieuwe prestatieafspraken. Conform de Woningwet 2015 worden bij de totstandkoming van de prestatieafspraken ook de huurders betrokken die als derde partij mede de prestatieafspraken ondertekenen. Met Wooninc. zijn nog geen prestatieafspraken afgesloten. Hiervoor vindt begin 2023 nog verder overleg plaats. Wooninc. heeft momenteel in de gemeente zorgvastgoed in bezit en heeft in tegenstelling tot de andere corporaties geen investeringsplannen in bijv. nieuwbouw.

Een goede ruimtelijke kwaliteit binnen de kernen en in het buitengebied. • Invoering Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet is in 2022 wederom uitgesteld. Dat komt vooral doordat het nieuwe digitale omgevingsloket en daarmee samenhangende implementatie van software meer inspanningen vergt. Recent is een nieuwe beoogde inwerkingtredingsdatum bekend gemaakt: 1 januari 2024. Via samenwerking in de regio en met de Kempengemeenten proberen we ons de nieuwe instrumenten eigen te maken en burgers en bedrijven straks zo goed mogelijk hun plannen in te laten dienen en af te handelen. De benodigde software is aangekocht en daarvoor vinden trainingen plaats. Verder worden de benodigde koppelingen op het omgevingsloket op tijd aangevraagd. Dit neemt niet weg dat we verwachten dat zeker de eerste jaren de nieuwe wet zal leiden tot onzekerheden en vertraging. Belangrijke instrumenten in de wet zijn de Omgevingsvisie en de omgevingsplannen. In 2022 is de Bergeijkse Omgevingsvisie ( https://www.bergeijk.nl/bergeijkse-omgevingsvisie ) vastgesteld. De omgevingsplannen voor onze gemeente zullen in eerste instantie de komende jaren nog bestaan uit de geldende bestemmingsplannen die sowieso tot 2029 hun geldigheid houden als tijdelijk omgevingsplan. Samen met de Kempengemeenten is een ruimtelijk casco voor de toekomstige omgevingsplannen opgesteld.

Voor het project Westerhoven Noord is opdracht gegeven om hiervoor een eerste omgevingsplan op te stellen. In de raad van 1 november is ook een besluit genomen over delegatie van bevoegdheden aan het college en het adviesrecht van de raad bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten, inclusief verplichte participatie. Het werken met een omgevingsdialoog vraagt bij initiatiefnemers nog gewenning, maar de instrumenten daarvoor zijn beschikbaar (https://www.bergeijk.nl/omgevingsdialoog ). Als gevolg van de eerder beoogde invoeringsdatum van 1 juli 2022, later 1 januari 2023 en weer later 1 juli 2023 is er een piek in aanvragen ontstaan. Veel initiatiefnemers willen dat hun project nog (onder de zekerheid van) de huidige wetgeving wordt uitgevoerd. In het najaar lagen er ongeveer drie keer zoveel bestemmingsplannen ter beoordeling voor dan gebruikelijk. Om deze plannen te kunnen beoordelen hebben we moeten besluiten om principeverzoeken tijdelijk niet in behandeling te nemen. •

Volksgezondheid en veehouderij Onder meer de onderzoeken naar Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (VGO) wijzen op relaties tussen veehouderij en gezondheid. Daar wordt in de ruimtelijke ordening op ingespeeld. Milieuvergunningen worden getoetst aan bijvoorbeeld het 'endotoxinetoetsingskader' en geurnormen, waardoor veilig geachte afstanden tussen gevoelige bestemmingen en veehouderijen worden aangehouden. Ook in de ruimtelijke ordening wordt aan de hand van deze aspecten beoordeeld of er 84

aanvaardbaar verblijfsklimaat is in nieuwe gevoelige bestemmingen. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de afstand tot geitenhouderijen, door afwegingen te maken volgens de ‘Notitie Omgekeerde Werking Geitenmoratorium’, die in samenwerking met de GGD, het RIVM en de ODZOB is opgesteld. •

Vrijkomende agrarische bebouwing: Huis van de Brabantse Kempen Voor de duurzame ontwikkeling van het buitengebied werd samengewerkt met de gemeenten Eersel, Bladel en Reusel – De Mierden via het ‘Huis van de Brabant Kempen’. In 2022 heeft het bestuur van ‘Huis van de Brabantse Kempen’ besloten de stichting te liquideren. Lopende projecten en dossiers zijn overgedragen aan betrokken partners. Voor de ruimtelijke ordening in het buitengebied vindt structureel overleg plaats met de gemeenten Eersel, Bladel, Oirschot en Reusel – De Mierden.

•

Vrijkomende agrarische bebouwing: sloopregeling Gelet op de ontwikkelingen in de landbouw verwachten we dat de komende jaren veel agrarische bedrijfsgebouwen (VAB’s) leeg komen te staan. Door de sloopregeling wordt de kans op verloedering en ongewenste activiteiten verkleind. De gemeente Bergeijk heeft om sloop aan te moedigen een eigen sloopregeling uitgewerkt: in 2019 is € 100.000 beschikbaar gesteld voor de subsidieverordening ‘Sloop vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen’. Deze regeling is tussentijds opnieuw opengesteld en loopt t/m maart 2023. In 2021 is door 2 bedrijven deelgenomen aan deze subsidieregeling. Er resteert nog ruim €42.000 van het oorspronkelijke budget.

•

Herziening bestemmingsplan buitengebied Veel agrariërs overwegen om te stoppen, en naast sloop hoort ook het aanpassen van de agrarische bestemming naar een andere bestemming daarbij. In dit plan kunnen omzettingen naar een woonbestemming worden meegenomen. Vooral vanwege de aard van de vragen uit het buitengebied heeft het zwaartepunt van deze bestemmingsplanherziening zich in 2021 verlegd naar een herziening van het VAB-beleid voor nieuwe functies, en de eisen die in het bestemmingsplan buitengebied aan sloop worden gesteld. Daarnaast bleek in 2021 dat actualisatie van de Gebiedsvisie Bebouwingsconcentraties, die ook deel uitmaakt van het bestemmingsplan buitengebied, vanwege het grote aantal ruimte voor ruimte verzoeken in 2021, gewenst is. De bestemmingsplanherziening is aanbesteed op 4 januari 2022. Met ingang van 27 september 2022 heeft het voorontwerpbestemmingsplan ter inzage gelegen. Het ontwerpbestemmingsplan wordt in 2023, voor inwerkingtreding Omgevingswet, ter visie gelegd.

•

NPLG, BPLG en GGA-gebieden Het Rijk is in 2022 gestart met het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) richt zich op natuurdoelen, waterdoelen en klimaatdoelen. Het NPLG moet door de provincie worden uitgewerkt in één gebiedsprogramma gebiedsdekkend voor de provincie Noord-Brabant, het BPLG. Om bij natuurgebieden met elkaar slimme combinaties van oplossingen te zoeken voor sterkere natuur, voldoende water met een betere kwaliteit, een goede bodem en de toekomst van de landbouw wordt in Brabant gewerkt met een gebiedsgerichte aanpak (GGA). In de gebiedsgerichte aanpak werkt de provincie samen met het waterschap, terreinbeheerders, de gemeente, (agrarische) bedrijven en andere betrokken. Bergeijk ligt in twee GGA-gebieden: de Grenscorridor en Kempenland West. In 2022 is aan beide GGA’s actief deelgenomen.

Verbonden partijen • •

Metropool Regio Eindhoven (MRE) (werkprogramma transitie landelijk gebied) Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) (Agrofood)

85

Wat heeft het gekost? Taakveld 8. VHROSV Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves (c= b-a) d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld (f = c-d+e)

Rekening 2020

Rekening 2021

5.774 6.200 426 1.039 194 -419

4.692 4.219 -473 1.833 1.633 -673

Begroting Begroting Werkelijk 2022 2022 2022 Primitief na wijziging 5.716 8.633 5.255 5.344 8.510 5.043 -372 -124 -212 1.170 1.974 1.623 85 327 246 -1.457 -1.771 -1.589

Grafiek Lasten Werkelijk

Begroot na wijziging

735 745

Ruimtelijke ordening

3.810

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

7.193 709 695

Wonen en bouwen

Grafiek Baten Werkelijk

Ruimtelijke ordening

157 132 4.103

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen

Begroot na wijziging

7.673 814 705

Verklaring belangrijkste verschillen Ruimtelijke ordening (lasten € 10.000 V, baten € 25.000 V) Aan de lastenzijde zijn geen significantie afwijkingen. Aan de batenzijde zijn meer opbrengsten gerealiseerd voor wat betreft anterieure overeenkomsten. Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) (lasten € 3.383.000 V, baten € 3.601.000 N) We ramen jaarlijks een bedrag aan bedrijfsvoeringskosten ten behoeve van de grondexploitaties. Bij de jaarrekening wordt op basis van daadwerkelijke tijdsbesteding toegerekend. Hierdoor ontstaat een verschil tussen begroting en jaarrekening. De paragraaf Grondbeleid geeft een inhoudelijke uiteenzetting van de resultaten die in de grondexploitatie zijn behaald. Wonen en bouwen (lasten € 13.000 N, baten € 108.000 V) Op het einde van het jaar 2022 is het plan Kleine Kept vergund. Dit hadden we gepland in 2023. Mede daardoor is eerder leges opgelegd waardoor er circa € 110.000 meer legesinkomsten zijn dan geraamd. Daartegenover staan hogere directe capaciteitskosten van circa € 45.000. De vervanging van de woonwagens is in 2022 niet gerealiseerd waardoor lagere kapitaallasten. Daarnaast is enkel noodzakelijk onderhoud aan de woonwagens uitgevoerd. Per saldo € 13.000 minder lasten. 86

PARAGRAFEN

87

4. Paragrafen 4.1 Paragraaf lokale heffingen Portefeuillehouder

Wethouder S. Luijten

Inleiding Deze paragraaf geeft inzicht in diverse gemeentelijke belastingen en heffingen. Bij gemeentelijke belastingen wordt onderscheid gemaakt tussen: • Belastingen: de opbrengst is bestemd voor de algemene middelen, zoals de onroerendezaakbelastingen (OZB) en de toeristenbelasting; • Bestemmingsheffingen: deze worden gebruikt om de kosten van de dienstverlening of voorziening te dekken, zoals de afvalstoffenheffing, rioolheffing en leges. Wettelijk kader Op grond van het Besluit Begroting en verantwoording provincies en gemeenten moet in de paragraaf lokale heffingen in ieder geval de volgende onderdelen worden vermeld: Onderdeel De geraamde inkomsten; Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, inclusief onderbouwing berekening maximaal kostendekkende tarieven Een aanduiding van de lokale lastendruk Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid

Op grond van art. 10, letter a BBV art. 10, letter b BBV art. 10, letter c BBV art. 10, letter d BBV art. 10, letter e BBV

Wat wilden we bereiken? Een lastendruk die in een goede verhouding staat tot het voorzieningenniveau. Dit betekent waar mogelijk kostendekkende tarieven. De raad heeft bij de behandeling van de begroting 2022 bepaald om voor de opbrengst van de OZB een stijgingspercentage van 1,47% te hanteren. Daarnaast zijn de volgende beleidsuitgangspunten gehanteerd. • Voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing is uitgegaan van 100% kostendekking. • De overige belastingen stijgen ook met 1,47% • Het tarief voor de toeristenbelasting is 3,11% van de omzet. Algemeen De paragraaf “Lokale heffingen” heeft betrekking op de in de gemeente Bergeijk geheven belastingen en heffingen (retributies, rechten en leges). Er wordt ingegaan op de belastingsoort, beleid, de tarieven, berekening kostendekkende tarieven, de inkomsten en ontwikkelingen. De paragraaf sluit af met een overzicht van de lokale belastingdruk Ontwikkelingen • Nieuw belastingsysteem. Vanaf maart 2023 wordt er een nieuw belastingsysteem in gebruik genomen. Opbrengsten In onderstaande tabel geven we een overzicht van de opbrengsten aan lokale heffingen. Hierna volgt per belastingsoort een toelichting.

88

Bedragen x € 1.000 a. Onroerende zaakbelastingen b. Toeristenbelastingen c. Forensenbelasting 1. Totaal algemene dekkingsmiddelen

Realisatie 2021 3.838 722 6 4.566

Begroot Begroot 2022 2022 na wijziging 3.892 3.937 954 853 6 6 4.853 4.796

Realisatie 2022 3.943 853 7 4.803

d. e. f. g. g. g. h. i. i. j. 2.

Reinigingsrechten (afvalstoffenheffing) Rioolheffing Rioolaansluitrechten Leges: Algemene dienstverlening Leges: Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning Leges: Europese dienstenrichtlijn Lijkbezorgingsrechten Reclamebelasting centrummanagement Reclamebelasting Overige bestemmingsheffingen Totaal bestemmingsheffingen

1.563 1.843 26 482 882 7 17 27 1 14 4.862

1.493 1.900 22 541 584 3 14 30 1 29 4.617

1.493 1.900 22 566 659 3 14 30 1 29 4.717

1.464 1.871 42 540 773 9 18 27 1 29 4.773

3.

Totale opbrengst lokale heffingen (1+2)

9.428

9.469

9.513

9.576

Algemene dekkingsmiddelen a. Onroerende zaakbelastingen De onroerende zaakbelastingen worden geheven van eigenaren van woningen en eigenaren en gebruikers van niet-woningen. De heffingsgrondslag is de vastgestelde economische waarde naar de peildatum 1 januari 2021 volgens de Wet waardering onroerende zaken. In 2022 is een opbrengst gerealiseerd van € 3.943.000 (2021: € 3.838.000). b. Toeristenbelasting (Kurtax) De Kurtax is een gemeentelijke belasting en wordt geheven van eigenaren van recreatieve accommodaties waar overnacht kan worden. De heffingsgrondslag bedraagt een vast percentage van de omzetten (Kurtax) en bedraagt 3,11%. De opbrengst 2022 bedraagt € 852.000 (2021: € 722.000). c.

Forensenbelasting Onder de naam forensenbelasting wordt een directe belasting geheven van natuurlijke personen, die, zonder in de gemeente een hoofdverblijf te hebben, er op meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zichzelf of hun gezin over een gemeubileerde woning beschikken. De opbrengst 2022 bedraagt € 7.373 (2021: € 6.150).

Bestemmingsheffingen Algemeen Bij de bestemmingsheffingen met de grootste omvang zijn overzichten opgesteld waardoor de kostendekkendheid van de betreffende heffing duidelijk wordt. In de overzichten zijn eerst de directe lasten en baten opgenomen. Vervolgens is de overhead berekend op basis van de methodiek die is beschreven in hoofdstuk 3 financiële kaders begroting. De btw is berekend over de budgetten waarop een btw-component van toepassing is. De totale lasten zijn vervolgens afgezet tegen de opbrengsten die we genereren uit de heffing. d. Reinigingsrechten (Afvalstoffenheffing) Uit de werkelijke resultaten blijkt dat voor 2022 een dekkingsgraad van 86% is gerealiseerd. Dit verklaren we op hoofdlijnen als volgt: •

Inwoners hebben in 2022 minder afval aangeboden dan in 2021. Dat geldt voor het restafval maar ook voor de andere afvalstromen. Een trend die we ook in de ons omliggende gemeenten zien. We 89

•

•

•

zien dat zowel terug in de afname van de stortkosten als in de afname van de opbrengst. Inwoners hebben minder vaak hun containers aan de weg gezet. Oorzaken voor de daling zijn o inwoners bewuster omgaan met hun spullen, grondstoffen en afval, o men heeft minder verpakkingen, o veel inwoners hebben tijdens de coronatijd flink opgeruimd en hebben nu minder weg te gooien. o In PMD zitten minder pet-flessen vanwege invoering statiegeld. De prijs van het oud papier zijn in 2022 flink door gestegen. We hebben daarom ook meer opbrengst op deze post. Vanaf september 2022 laat de prijs weer een daling zien. Dit heeft vooral te maken met een daling van de prijzen door een afname in de vraag op de wereldmarkt. De Hoge Raad heeft begin 2023 beslist dat gemeenten aan Attero over de periode 2015-2017 verplicht is een vergoeding te betalen in verband met minderlevering ten opzichte van het contract. Voor deze verplichting is een voorziening gevormd en heeft een storting hierin plaatsgevonden van € 295.000. Aan de batenzijde betreft dit een saldo van een aantal kleine posten.

Aantal ledigingen Rest GFT

2019 37.663 50.788

2020 40.886 60.900

2021 38.619 60.045

2022 37.559 58.773

65.000 60.000 55.000 50.000 45.000

Rest

40.000

GFT

35.000 30.000 25.000 2019

2020

2021

2022

Realisatie Begroot Begroot 2022 Realisatie 2021 2022 na wijziging 2022 Verschil a. Lasten afval -1.376 -1.465 -1.468 -1.728 -260 b. Baten afval (excl. Afvalstoffenheffing) 336 307 307 344 37 c. Overhead -75 -75 -75 -75 0 d. Btw -238 -262 -262 -250 12 e. Totaal lasten -1.353 -1.495 -1.498 -1.709 -211 f. Baten afvalstoffenheffing 1.563 1.493 1.493 1.464 -29 Dekkingspercentage 116% 100% 100% 86%

e. Rioolheffing De rioolheffing in de gemeente betreffen de rioolafvoerrechten. Deze heffing wordt geheven van de gebruikers van de panden op basis van het afgenomen drinkwater (met als uitgangspunt: geloosd afvalwater), volgens opgave van Brabant Water over het voorgaande jaar. Uitgangspunt is hierbij: de gebruiker betaalt. De rioolheffing behoort tot de bestemmingsheffingen. Het Verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (VGRP) 2020-2024 is op 19 December 2019 door de gemeenteraad vastgesteld. Het VGRP is een beleidsstuk met een visie hoe de gemeente omgaat met de rioleringszorg in de komende periode. Bij de kostendekkingsberekening is als uitgangspunt genomen dat de kosten volledig worden gedekt uit de rioolheffing over een periode van 60 jaar. Om de rioleringszorg