Informatienota - Raadsinformatienota Ontwikkelingen domein Werk & Inkomen

Informatienota Raad Onderwerp

Raadsinformatienota Ontwikkelingen domein Werk & Inkomen

Programma

10 - Weer aan het werk

Datum

16-12-2025

Portefeuillehouder

Dhr. mr. drs. M.B. Heere

Zaaknummer

1387924

Adviseur

Lisanne Pol-Wielens

Afdeling

Ontwikkeling Samenleving

Telefoonnummer

614

E-mail adres

lisanne.pol@epe.nl

Bijlage(n)

KENNISNEMEN VAN de ontwikkelingen binnen het domein werk & inkomen.

INLEIDING De komende periode staat in het teken van een aantal belangrijke ontwikkelingen binnen het domein werk & inkomen, zowel op landelijk als lokaal niveau. De invoering van de "Participatiewet in Balans" en de "Wet van school naar duurzaam werk" markeren een nieuwe fase in de manier waarop wij inwoners ondersteunen bij werk, participatie en bestaanszekerheid. Tegelijkertijd geven we uitvoering aan de aanbevelingen van Berenschot uit het Evaluatierapport 'Door naar Werk', waarover wij u eerder dit jaar al hebben geïnformeerd. Deze ontwikkelingen komen samen in één koers: Eenvoud, vertrouwen in de inwoners en maatwerk in de uitvoering. In deze informatienota treft u achtereenvolgens informatie aan over: - De Participatiewet in Balans; - De Wet van school naar duurzaam werk; - De werkwijze 'Vertrouwen werkt' in de uitvoering; - Aanpak naar aanleiding van 'Door naar werk', advies Berenschot.

KERNBOODSCHAP Participatiewet in Balans De Participatiewet in Balans treedt gefaseerd in werking vanaf 1 januari 2026. Deze wet biedt ruimte voor een meer menselijke uitvoering, waarin vertrouwen in de inwoner en het vakmanschap van de professional vooropstaan. De Participatiewet in Balans bevat meer dan twintig maatregelen die de regels en procedures rondom bijstandsuitkeringen eenvoudiger maken. De maatregelen worden gefaseerd (in 3 fases) ingevoerd. Dat geeft gemeenten tijd om zich zorgvuldig voor te bereiden. Het jaar 2026 geldt voor de participatieverplichtingen als overgangsjaar, waarin gemeenten hun processen en werkwijzen aanpassen aan de nieuwe wetgeving. Per 1 januari 2027 wijzigt de wet ten aanzien van de maatregelen in fase 3 door onder andere de invoering van de evenredigheidstoets bij boetes en de nadruk op individuele verplichtingen. Gemeente Epe heeft de uitvoering van de Participatiewet uitbesteed aan gemeente Apeldoorn. De gemeente Apeldoorn bereidt zich zorgvuldig voor op deze nieuwe wetgeving en veranderingen worden stapsgewijs doorgevoerd in de uitvoering. Er wordt uitgegaan van vertrouwen als norm en controle wordt slechts toegepast waar signalen daartoe aanleiding geven. De zogenaamde kliklijn (meldpunt waar inwoners anoniem (of niet) vermoedens van bijstandsfraude konden melden bij de gemeente) is verwijderd.

In plaats daarvan wordt er alleen geacteerd wanneer de signalen betrouwbaar zijn, volgens de uitgangspunten van de Participatiewet in Balans.

Lokaal maken we vanaf 1 januari 2026 meer ruimte voor maatwerk binnen de vier weken zoektermijn voor jongeren tot 27 jaar, die zich melden bij de gemeente voor een bijstandsuitkering. In kwetsbare situaties kunnen jongeren tijdens deze termijn maatwerkondersteuning krijgen. Voor jongeren die verblijven in een instelling met 24-uurs zorg vervalt de zoektermijn geheel, zodat zij direct een aanvraag voor een uitkering kunnen doen. Als er recht op ondersteuning bestaat, volgt begeleiding door een trajectregisseur jongeren. Deze aanpak sluit beter aan bij de behoefte aan stabiliteit en vertrouwen bij jongeren en draagt bij aan een efficiëntere uitvoering. Wet van school naar duurzaam werk De Wet van school naar duurzaam werk zorgt voor een betere overgang van onderwijs naar arbeidsmarkt. De wet moet voorkomen dat jongeren zonder startkwalificatie of vangnet buiten beeld raken. In Epe geven we hieraan invulling door nauwe samenwerking tussen de trajectregisseur jongeren (vanuit Jongerenloket Apeldoorn), Lucrato en onderwijsinstellingen. Jongeren die extra ondersteuning nodig hebben, worden actief in beeld gebracht en begeleid naar werk of participatie. Elke jongere krijgt een helder plan van aanpak dat aansluit bij zijn of haar mogelijkheden.

Ook hier geldt dat 2026 een overgangsjaar is, waarin we de nieuwe werkwijzen ontwikkelen, professionals worden getraind en samen met partners een stevig fundament leggen. Inzet op de wet gebeurt ook regionaal via het regionaal programma Stedendriehoek (Ferm). Hierin werken onderwijs, het doorstroompunt, gemeenten en de arbeidsmarktregio samen om jongeren te ondersteunen bij de stap van school naar werk. Vooral jongeren die daarbij extra hulp kunnen gebruiken, krijgen zo een steun in de rug richting werk of vervolgonderwijs. Samen zorgen we voor begeleiding, leerwerkplekken en een warme overdracht zodat niemand tussen wal en schip valt. Er is afgelopen jaar hard gewerkt aan dit regionaal programma, dat op 1 januari 2026 in werking treedt. Voor zowel de "Participatiewet in Balans" als de "Wet van school naar duurzaam werk" geldt dat de VNG in december 2025 de modelverordeningen voor de nieuwe wetgevingen uitbrengt, waarmee wij besluitvorming in 2026 aan de raad voorbereiden. Het Rijk gedoogt eerdere implementatie dan 1 januari 2027. Wij zullen op basis van modellen besluitvorming aan uw raad voorbereiden en deze vóór het zomerreces 2026 ter besluitvorming aan u voorleggen. Met deze planning is de gemeente Epe ruim op tijd klaar voor de definitieve invoering van beide wetten.

Bij het opstellen van ons beleid, trekken we samen op met gemeente Apeldoorn, andere regiogemeenten en Lucrato, zodat we zoveel als mogelijk ons beleid regionaal harmoniseren. De werkwijze 'Vertrouwen werkt' in de uitvoering Gemeente Epe heeft de uitvoering van de Participatiewet uitbesteed aan gemeente Apeldoorn. Apeldoorn hanteert de zogenaamde 'Vertrouwen werkt' werkwijze in de uitvoering. Deze aanpak waarin vertrouwen het uitgangspunt is, sluit naadloos aan op de koers van de nieuwe Participatiewet. Binnen deze werkwijze staat de mens achter de aanvraag centraal. Er wordt gekeken naar talenten, mogelijkheden en omstandigheden, niet slechts naar regels of bewijsstukken. Professionals krijgen meer ruimte om hun vak uit te oefenen, binnen duidelijke kaders van rechtmatigheid en kwaliteit. Om dit te ondersteunen, is er een nieuw sturingsmodel levensonderhoud ontwikkeld. Dit model legt de nadruk op leren en verbeteren en niet op afrekenen. Binnen deze werkwijze is ons doel dat negentig procent van de aanvragen wordt afgehandeld op basis van vertrouwen, terwijl gerichte controle alleen plaatsvindt bij verhoogd risico. Professionals worden ondersteund met een persoonlijke dashboard, opleidingen samen met Lucrato en de regiogemeenten, reflectiemomenten en gezamenlijke leerbijeenkomsten.

Zo wordt er gebouwd aan een uitvoeringscultuur waarin vakmanschap en menselijkheid hand in hand gaan. Aanpak naar aanleiding van 'Door naar werk', advies Berenschot Parallel aan eerdere ontwikkelingen werken we samen met de gemeente Apeldoorn en Lucrato aan de implementatie van de aanbevelingen uit het Evaluatierapport 'Door naar Werk' van Berenschot waarin de Gemeenschappelijke Regeling Lucrato is geëvalueerd. De aanbevelingen zijn uitgewerkt in een gezamenlijk verbeterplan dat de samenwerking tussen de gemeenten en Lucrato fundamenteel versterkt. De kern van deze vernieuwing is dat we voortaan met één gezamenlijke methodiek, één klantbeeld en één plan van aanpak werken, zoals Berenschot adviseert. De bestaande methodieken van gemeente Apeldoorn en Lucrato voegen we ineen en hiertoe passen we onze Verwerkersovereenkomst aan, volgens de eisen die de AVG daaraan stelt. Werken met één methodiek en één plan van aanpak zorgt ervoor dat alle professionals dezelfde taal spreken en dat inwoners niet meer hun verhaal meerdere keren hoeven te doen. De gezamenlijke intake, waarbij consulenten van Lucrato kunnen aansluiten bij gesprekken van de gemeente, bevordert een snelle en consistente beoordeling. Gezamenlijke training, reflectie en intervisie worden vaste onderdelen van de samenwerking zodat de kwaliteit en samenhang van de uitvoering structureel verstrekt wordt.

Ook komt er meer ruimte voor maatwerk in de oriëntatieperiode. De zoekperiode wordt alleen ingezet als dit aantoonbaar bijdraagt aan het perspectief van de inwoner. De implementatie van deze nieuwe aanpak vindt gefaseerd plaats. Begin 2026 start de training van medewerkers en de inrichting van de gezamenlijke processen. In de eerste helft van 2026 voeren we een pilot uit waarin de werkwijzen 'Vertrouwen werkt' en 'Door naar Werk' worden gecombineerd. De uitkomsten hiervan gebruiken we om processen verder aan te scherpen en de aanpak structureel te verankeren.

COMMUNICATIE

De werkgroep Participatie van de Adviesraad Sociaal Domein Epe is geïnformeerd over de wetsvoorstellen "Participatiewet in Balans" en "Wet van school naar duurzaam werk". De adviesraad zal tijdig betrokken worden bij het opstellen van beleid als het gaat om beide wetten.

VERVOLG Met deze stappen zetten wij koers naar een uitvoering die eenvoudiger, eerlijker en mensgerichter is. We sluiten hiermee in de uitvoering aan op de leidende principes van de door uw raad vastgestelde visie 'Samen verder', zoals werken volgens de bedoeling waarin we meer aandacht hebben voor de menselijke maat. We bouwen voort op een solide basis waarin samenwerking met gemeente Apeldoorn en Lucrato, vertrouwen in inwoners, en vakmanschap van professionals centraal staan. We blijven u regelmatig informeren over de voortgang en komen vóór de zomer 2026 bij u terug met de uitwerking van de verordening, die we dan ter besluitvorming aan u voorleggen.