Concept verslag Raad 2021-11-08

NOTULEN VAN DE RAADSVERGADERING VAN GEMEENTE EPE d.d. 8 november 2021, 16:00 uur in de raadzaal

Aanwezig: Voorzitter: T.C.M. Horn Griffier: J. Kattenberg Nieuwe lijn: K. Aldemir, A. Vos, B. OosterhoffPieters, G.W.M. van de Schepop, R. de Vries CDA: B. Hendriks, H. van Elst-van den Esschert A.H. Oortgiesen, Z. van der Weerd VVD: , E. de Vries SGP/CU: H. Boon, F. de Ruiter D66: H. de Goede, A.H.M. van Loon, GroenLinks: W. Baltus, J.W. van der Baan Dorpspartij: R.R. van der Vlies PvdA: H.R. Boer-Bruin Gemeentebelangen: G.J.J. van Limburg Epe Liberaal: J.W. Vos

Verder aanwezig: Wethouders: de heren Aalbers en Visser en mevrouw de Waard-Oudesluijs

Gemeentesecretaris: C. Kats

Met kennisgeving afwezig: De heren R.A.J. Scholten, M. Kerkmans, W. van den Berg

1. Opening / mededelingen De voorzitter: Goedemiddag dames en heren, leden van de gemeenteraad en uiteraard ook en van het college uiteraard en van een woord van welkom aan alle aanwezigen thuis die deze bijzondere vergadering gaan volgen. U zult gemerkt hebben het is met de aangescherpte coronaregels weer belangrijk om ook de anderhalve meter weer in acht te nemen en dat is ook de reden dat we deze vergadering weer in deze opstelling moeten laten plaatsvinden dus zonder publieke tribune, wat we natuurlijk jammer vinden want het is altijd mooi als er inwoners zijn die, betrokken inwoners die graag mee willen kijken en luisteren en nu moet dat helaas via de website gebeuren. Maar goed, we proberen zo goed als mogelijk het hoofd te bieden aan deze ingewikkelde situatie van corona en dat betekent dus ook dat ik u vraag om als er wisselingen van plaats zijn, dat eventjes met de nodige voorzichtigheid te doen of als er een pauze is dat u dat eventjes rustig één voor één iedereen de gelegenheid laat om met de inachtneming van de afstand de zaal te laten verlaten. Ook betekent het dat we vandaag vanaf het eigen plaats spreken, zowel in de eerste termijn, de algemene beschouwing zeg ik maar even, zo mogen ze geloof ik niet heten maar u begrijpt wat ik bedoel, het eerste termijn waar we het begroting in behandelen.

Als u interrupties pleegt dan zult u dat van uw plaats doen zodat we ook wat dat betreft weer zo min mogelijk bewegingen krijgen door de zaal heen. Dank voor al uw medewerking wat dat betreft. Dan als we toch over mededelingen hebben: er zijn twee mensen met kennisgeving afwezig, dat is de heer Scholten van Nieuwe Lijn en de heer Van den Berg van SGP/ChristenUnie en de heer Kerkmans van de VVD komt later, begrijp ik. Ja? Kijken of we dan verder compleet zijn. Missen wij nog iemand die ... nee? Dan een andere mededeling: vindt u voor u een boekje op uw tafel liggen, De Wandelaar van Adriaan van Dis en dat wordt u geschonken door de bibliotheek in het kader van Nederland Leest. En nou weet ik dat u natuurlijk 1

altijd genoeg te lezen heeft maar dat het ook erg ontspannend kan zijn zeker als iemand als Adriaan van Dis zich der de pen ter hand heeft genomen om op een andere manier verrijkt worden. En nou, dat is mooi om dat ook te laten zien dat het belangrijk is dat lezen een belangrijke hulpmiddel is om weer terug te komen in een andere wereld en ook misschien corona een beetje te vergeten want dat is toch allemaal heel triest. Dan kijk ik om me heen of er iemand anders is die nog een mededeling heeft. Niet? 2. Vaststelling raadsagenda De voorzitter: Dan ga ik naar de vaststelling van de raadsagenda, dat is punt nummer 2. En ik noem u maar even dat er twee agendapunten zijn toegevoegd: dat is de bekrachtiging geheimhouding en benoeming lid klankbordcommissie en dat de omgevingsvisie Natuurlijk goed leven is van de agenda gehaald en zal in december worden geagendeerd. Dus wat dat betreft bent u dan weer helemaal op de hoogte. Kunt u zich verenigen met deze agenda? En u weet het is een bijzondere vergadering waarin wij de begroting behandelen in twee termijnen maar ook twee dagen. Vandaag alleen eerste termijn van de raad en eerste termijn van het college en aanstaande donderdag maken we de tweede termijn af en zullen we uiteindelijk ook tot besluitvorming moeten komen want de gemeente heeft een goedgekeurde begroting nodig voor 2022 en later. 3.

Programmabegroting 2022-2025, eerste termijn De voorzitter: Dan zijn we dus daarbij al aangekomen bij punt 3: de begroting 2022-2025. Het college heeft de programmabegroting 2022-2025 opgesteld. Het is de bevoegdheid van de gemeenteraad om deze vast te stellen. Fractievoorzitters of andere leden van de fractie geven hun mening over de begroting. Er kunnen amendementen en moties worden ingediend. En we hebben daar een aantal werkafspraken met elkaar over gemaakt, dat voor elke fractie in principe maximaal vijf minuten beschikbaar is voor de algemene toelichting. En dat daarbij in die vijf minuten geen interrupties plaats zullen vinden om eventjes de fractie de gelegenheid te geven om zijn hele verhaal te vertellen. In aansluiting daarop zullen moties en amendementen worden ingediend, houdt u het daarbij ook kernachtig zeker als u al in uw verhaal de overwegingen heeft gemeld en daar ga ik dan maar vanuit. En dan is daarna nog gelegenheid voor verduidelijkende vragen. Wat ik u net al zei: het debat vindt donderdag plaats en we hebben dus voor alles bij elkaar een kwartier per fractie gerekend, vijf minuten de toelichting en tien minuten voor de rest en u snapt dat deze voorzitter dat niet op zijn aller scherpst zal beoordelen maar moet u wel kijken of we dat ook kort en krachtig met elkaar het debat kunnen openen.

De moties en amendementen die zijn digitaal beschikbaar voor de raadsleden en vanaf het moment dat ze ook ingediend zijn zullen ze ook door voor iedereen die kijkt op de website de stukken kan aanvinken die kunnen dan ook de moties en amendementen ook inzien, dan weet iedereen het ook waar het over gaat. Maar u heeft ze dan ingediend. Er is ook over gesproken dat er verschillende woordvoerders kunnen zijn per fractie, ik ga ervan uit dat dat eerder aanstaande donderdag van toepassing is dan vandaag maar we weten natuurlijk nooit. Maar zorg wel dat er per subonderwerp één woordvoerder is. Volgens mij voldoende over de spelregels van vandaag en uiteraard donderdag gaan we de spelregels van dan wel even met elkaar bespreken. Is er iemand die hier nog iets aan wil toevoegen? Nee? Daar ga ik ervan uit dat u netjes deze spelregels volgt. De schorsing is in ieder geval zo rond 18:00 uur, 18:30 uur en dat klopt dus ook met de berekening die we net hebben afgekondigd. Dus en dan staat er een maaltijd voor u klaar, dus nou u kunt zelf bepalen of de maaltijd warm, lauw, of koud wordt gegeten vanavond. En ik ga ervan uit dat we met z'n allen nog waardering hebben voor een lekkere maaltijd die ook voor ons is klaargemaakt en die warm moet worden genuttigd.

Goed, dan gaan we nu beginnen aan de eerste termijn van de behandeling van de begroting 2022-2025 en ik wil beginnen met de grootste fractie, dat is de fractie van Nieuwe Lijn en ik begreep dat de heer De Vries het woord wil voeren.

2

De heer De Vies: Ja voorzitter, dank u wel. Het is niet de bedoeling om meteen de spelregels te overtreden maar ik had begrepen dat het tien minuten was. Maar ik zal dat compenseren, onze fractie zal geen moties of amendementen indienen. Voorzitter, een platte schurkenstreek. Een platte schurkenstreek, zo noemde de burgemeester, Ton Strien, van onze Overijsselse buurtgemeente Olst-Wijhe de handelwijze van het kabinet over het gemeentefonds. Want nog altijd krijgen gemeenten minder geld van het Rijk als gevolg van de ooit bedachte verplichte herindeling van de Nederlandse gemeenten tot minstens honderdduizend inwoners. Dat plan van Rutte II is nooit doorgegaan maar die opschalingskorting, dat voordeel daarvan stak het Rijk wel meteen in de eigen zak en de gemeenten betalen tot aan de dag van vandaag hiervoor. Voorzitter, waren de gemeenten bij Rutte II in de ban van de herindeling, nu zijn we in de ban van de herverdeling. De herverdeling van het gemeentefonds. We hebben het in de commissievergadering nog over gehad, maar de consultatie hierover is sinds vorige week uitgesteld. Nog steeds weten gemeenten niet op hoeveel Rijksmiddelen ze mogen rekenen. Geen enkele gemeente is zo in staat om op verantwoorde wijze te begroten en plannen te maken.

Ook buurgemeenten als Heerde en Voorst weten bijvoorbeeld niet of ze projecten wel of niet kunnen realiseren of dat de OZB wel of niet moet worden verhoogd. We vinden dat een schande, dat is niet een citaat van burgemeester Ton Strien maar van ons. Gemeenten weten niet waar ze aan toe zijn, inwoners, ondernemers weten dat nauwelijks ook nog niet. De ene crisis of tegenslag volgt op de andere: Covid-19, prijsstijgingen, inflatie, klimaat, woningmarkt, noem maar op. Maar vooropgesteld voorzitter, zeker niet alle problemen zijn uitsluitend onze nationale overheid of ons kabinet aan te rekenen. Integendeel. Veelal zijn ook Europese beslissingen of mondiale zaken van grote invloed. De wereld is één stad geworden, Nederland hooguit een straat en Epe slechts een huis. Maar zelfs dan moeten we ervoor zorgen dat ons straatje schoon is en ons huis op orde. Hoewel onze manoeuvreerruimte beperkt lijkt en onze mogelijkheden ogenschijnlijk niet groot menen wij dat we wel degelijk keuzen kunnen maken die in het belang en voordeel van onze inwoners, ondernemers en verenigingen zijn. Het financiële fundament van ons huis is sterk en stevig. Het is ontstaan dankzij anticiperend begroten. Tijdig remmen wanneer nodig en gas geven bij voldoende ruimte.

Mede daardoor zijn we in staat geweest om als één van de weinige gemeenten in ons land een eigen coronafonds van 5,4 miljoen euro in te stellen voor onze gemeenschap. Door het verstandige beleid beschikken we over een goed voorzieningenniveau tegen lage lasten. En dat laatste is meteen een groot punt van zorg. Wij zien een ontwikkeling van sterk stijgende lasten. Evenals Nieuwe Lijn wijst ook de fractie van SGP/ChristenUnie hier bij de schriftelijke vragen op. De woonlasten stijgen in 2022 met en het inflatiepercentage en de extra stijging van anderhalf procent en de kosten van de lediging van de grijze container van 2021. Het jaar daarna is ook de woonlastenverlichting van vijftig euro per huishouden voorbij. Gezinnen met kinderen die gebruik maken van die honderd euro regeling, honderd euro per kind per vereniging, raken deze ook kwijt omdat deze wordt afgeschaft in de voorliggende begroting. Vele gezinnen worden in 2022 en 2023 geconfronteerd met, naast die landelijke prijsstijgingen, ook met een zeer sterk stijgende gemeentelijke last nu al volgens het college, hè in de beantwoording van de vragen lezen we dat, van in totaal twaalf procent. Het zijn deze gezinnen, de gewone gezinnen, met kinderen op school die de prijs gaan betalen voor onze keuzes, voor deze keuzes. Voorzitter, ik sla een klein stukje over.

We zien dat er keuzes worden gemaakt door het college in de voorliggende begroting. Bijvoorbeeld bij met het vullen van reserves en voorzieningen. En deze zijn al rijk gevuld. Volgens D66, in hun krant een artikel, met richting de zestig miljoen. Vele miljoenen worden nu toegevoegd ten behoeve van toekomstige onderwijshuisvesting. Er ligt nu al geld op de plank voor sportvelden voor over tien jaar. De afgelopen jaren zien we dat ieder jaar gemiddeld 4,8 miljoen euro vrijvalt uit onder meer reserves die we eerder hebben gevuld en nu toch niet nodig zijn. Duidelijk is dat er veel geld bij de gemeente zit. Maar nu lijkt het ons beter dat het beter zou zijn geweest om dit deels en herkenbaar in te zetten voor onze inwoners die het nu veel zwaarder krijgen dan eerder gedacht. In het gemeentehuis van Epe zijn de vleespotten rijk gevuld maar het volk heeft honger. Voorzitter, een ander voorbeeld. Eén van de grotere zorgen in onze samenleving is de bewegingsarmoede bij kinderen met als uiteindelijk gevolg toenemende obesitas en diabetes 2. Veel kinderen en jongeren 3

spelen nog nauwelijks buiten en zitten veel binnen. Een stimulerende speelruimte in de eigen omgeving is een uitstekende mogelijkheid hier wat aan te doen. De CDA-fractie stelde terecht dit aan de orde dat het speelruimtebeleidsplan niet meer actueel is en dat het budget ontbreekt. En de wethouder erkende dat. De reactie namens het college daarover in de commissievergadering verbijsterde ons. Hij kan niks doen. Hij stelde dat de politieke partijen dit maar in hun verkiezingsprogramma's moet opnemen. Nee, zeggen wij, niet wegkijken of doorschuiven. Als zaken niet op orde zijn dan moet dat nu worden aangepakt. Of we vinden het niet belangrijk, dat kan ook. Het moet wat Nieuwe Lijn betreft anders en beter maar de politiek bestuurlijke omstandigheden zijn in Epe gewijzigd. Deze begroting laat het al zien. In een andere situatie waren we gekomen met fundamentele wijzigingsvoorstellen. De realiteit is dat deze kansloos en daardoor zinloos zijn. Echter, steeds heeft Nieuwe Lijn aangegeven dat we ons constructief en collegiaal opstellen. Dat doen we ook nu. Nieuwe Lijn is van: een man een man, een woord een woord. Wij zijn niet voor deze koers en keuzen maar stemmen ook niet tegen. Het is nu immers niet het moment om te verwachten dat het anders wordt, dat moment komt later wel. Voorzitter, tenslotte wat ons betreft nog twee kleine onderwerpen als dat mag en qua tijd is toegestaan.

Ja? In september heeft de gemeenteraad een motie aangenomen over de grafrechten van KNIL-militairen. Nieuwe Lijn heeft hiermee ingestemd en we bevestigen onze instemming opnieuw en de erkenning van het verdriet dat de Molukse samenleving is aangedaan. Maar tegelijk betreuren we wel dat de motie onvoorbereid aan de gemeenteraad is aangeboden en zonder directe en algehele inbreng van onze plaatselijke Molukse gemeenschap tot stand is gekomen. De gemeenteraad heeft daarmee bijgedragen aan tweespalt tussen inwoners in plaats van aan herstel te hebben gewerkt. Over de kosten van het onderwerp is veel onduidelijkheid. Naar analogie van de gemeente Deventer zou het minimaal kunnen gaan om 300.000 euro. Op basis van onze eigen tarieventabel wellicht 900.000 euro. Is daarover al wat meer bekend? Niet dat bij dit onderwerp de financiën leidend zijn maar de gemeenteraad moet toch minstens een idee hebben over de omvang van de consequenties van de eigen besluiten. Een tweede onderwerp voorzitter en het laatste. Dit jaar heeft de fractie van Nieuwe Lijn meerdere malen aandacht gevraagd voor de zonering van natuurgebieden, het Kroondomein, de openstelling van terreinen, en het Nonnenbos in Vaassen. Het is een onderwerp dat erg leeft in de samenleving. Onze inwoners hechten er zeer aan om in eigen omgeving te kunnen blijven wandelen en te recreëren, vrij toegankelijk en beschikbaar.

Wij zien juist dat afsluiting van wegen en paden, het ontoegankelijk maken van terreinen, het invoeren van tarieven en dergelijke juist aan de orde is of komt. Het lijkt erop dat inwoners pas in beeld zijn als gebieden ontoegankelijk worden gemaakt, zoals in Hulshorst, gemeente Nunspeet. Vorige week hebben wij als Nieuwe Lijn nog een bijeenkomst hierover bijgewoond van de provincie Gelderland. Nieuwe Lijn is absoluut niet gerustgesteld over de ontwikkelingen. Is er bij het college en de gemeente Epe voldoende urgentie en ambitie op dit punt? Zijn onze inwoners voldoende betrokken bij dit onderwerp of laten we het over aan de provincie, de grondeigenaren en de natuurorganisaties en staan we straks overal voor gesloten hekken net zoals in het Nonnenbos in Vaassen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Zoals afgesproken zouden we geen interrupties doen maar is nu wel gelegenheid om vragen te stellen en ik zag dat mevrouw Hendriks al stond, van het CDA, stond te popelen om vragen te stellen, dus aan u het woord. Mevrouw Hendriks: Dank u wel. Nou te popelen, ja ik sta altijd te popelen, maar ik dacht dat het de eerste vijf minuten was dat we niks mochten zeggen dus ik had geklokt en ik dacht: o, nu mag het. Maar ik wacht wel even, het is prima, geen probleem natuurlijk. Mijnheer De Vries, dank voor uw betoog, mooi.

Wel één opmerking daarop, of een vraag: u noemt dat naar aanleiding van de motie van de Molukkers, dat er een tweespalt door de gemeente wellicht gezaaid is en ik vind het jammer, ik vind het vooral jammer dat u dat benoemt want juist door het benoemen ontstaat misschien juist die tweespalt. Wij hebben natuurlijk, nou ja, dat heb ik dan persoonlijk gezegd maar ik kreeg heel veel goedkeurende knikjes van collega raadsleden toen we die motie behandelden, van laat het 4

vooral de partijen het alsjeblieft samen doen, de verschillende Molukse partijen en dat we, nou ja, die oproep hebben wij als raad, zo voel ik dat, gedaan. Dus ik vind het wel jammer dat u noemt dat er een tweespalt is, want juist door dat benoemen benadrukt u dat terwijl wij juist volgens mij tijdens het benoemen van die motie hebben gezegd: doe het samen, samen kom je verder. Dus dat is misschien niet eens een vraag maar meer een reactie naar u, mijnheer De Vries. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer De Vries kunt u daar kort op ingaan? De heer De Vries: Ja voorzitter. De tweespalt is niet door Nieuwe Lijn ontstaan of in de raad, maar met name daarna. U heeft zelf hoop ik de krant daarover gelezen, grote pagina's over de onenigheid en de ruzie en later ook de e-mails gekregen van diverse organisaties. Het gaat ons er niet om wat het uiteindelijke resultaat is want daar staan we allemaal achter, daar betuigen wij ook onze instemming voor, het gaat erom dat doordat wij het onvoorbereid in de gemeenteraad hebben gebracht er geen gelegenheid is geweest om bijvoorbeeld in een commissievergadering of op een andere manier met de verschillende groeperingen in de Molukse samenleving hier mee om te gaan. En dat is het punt waar het om gaat.

Als wij die tijd en gelegenheid wel hadden genomen, dus niet via een motie vreemd aan de orde maar juist door een wat zorgvuldiger proces samen met de gemeenschap, dat wij dit hadden kunnen voorkomen. En de tweespalt is niet door ons naar buiten gebracht maar met name ook in de pers gekomen en via allerlei e-mails dus ... Dat was reactie voorzitter. De voorzitter: Dank. Ik ga nu even vanuit dat hiermee eventjes voor dit moment het punt gesloten is, mevrouw Hendriks, want we proberen geen debat hier te voeren. Gaat uw gang. Mevrouw Hendriks: Nee ik zal geen debat voeren, dank u wel voorzitter. Mijnheer De Vries helder, helder antwoord. Laten we ervan leren en u bent natuurlijk één van de nestors, de senioren van de raad dus had ons erop gewezen en wellicht had dat een andere oplossing geboden. Maar dank u wel. De voorzitter: Goed, dan ga ik naar de heer De Goede, D66. De heer De Goede: Ja, dank u wel voorzitter. Ik had hier ook nog even op willen reageren maar laat ik geen verdere duit in dit zakje doen. Even wel twee vragen aan de heer De Vries. Eén: hij haalt heel erg uit naar Den Haag en alles wat buiten Epe ligt in zijn verhaal. En dat verraste mij toch eventjes want in de Schaapskooi stond toch een heel genuanceerd artikel dat we ook een aantal goede dingen uit Den Haag waren gekomen, zeker als het over covid ging. En ik weet ook wel: niet alles is hosanna uit Den Haag.

Maar ik ben even benieuwd: met welk Nieuwe Lijn heb ik nu te maken? Het populistische verhaal wat de heer De Vries nu houdt of het evenwichtige verhaal wat ik in de Schaapskooi heb gelezen? Dat is mijn eerste vraag. De voorzitter: Mijnheer De Vries, kunt u daar op ingaan? De heer De Vries: Voorzitter, ik heb voorgelezen: zeker niet alle problemen zijn uitsluitend onze nationale overheid of ons kabinet aan te rekenen. Ik denk dat dat voldoende is. De heer De Goede: Ja, daaruit begrijp ik veel problemen komen uit Den Haag. Maar gelukkig komen er dan ook nog problemen ergens anders vandaan. Maar mijn vraag: komt er ook nog iets goeds uit Den Haag? De voorzitter: Mijnheer De Vries.

5

De heer De Vries: Ja voorzitter, dat hebben we inderdaad in ons stuk al duidelijk uitgelegd. Ik begrijp dat u van de '...' bent, hè, herhaling is de kracht van ... Nee, maar voorzitter, het is duidelijk: er komt heel veel goed, ook waar het gaat om de herverdeling, de jeugdzorg, daar zitten heel veel positieve elementen aan de wijze waarop wij als gemeenten in het land zijn ondersteund met coronagelden, allemaal prima. Dat is duidelijk. Waar ik op wijs en ook anderen op wijzen, dat is de onduidelijkheid die het kabinet schept over het gemeentefonds en de herverdeling daarvan. En dat is tot op de dag van vandaag niet duidelijk en daarom kunnen alle gemeenten in Nederland op dit moment niet op een goede basis hun begrotingen samenstellen. En dat is wel een probleem wat we Den Haag mogen aanrekenen. De voorzitter: Uw punt is duidelijk, volgens mij. Mijnheer De Goede, had u nog een tweede vraag of? De heer De Goede: Ja dank u, een helder antwoord, dank u wel en een evenwichtig antwoord. Het tweede is over de stijgende kosten waar de heer De Vries op doelt.

En ja, die stijgende kosten zie ik de afgelopen zeven jaar, hè, vroeger zaten wij nog bij de goedkoopste 25 procent van de gemeenten in Nederland en nou zitten we zo tegen het gemiddelde aan en dat hebben we ook nog af en toe gedaan met wat extra kunst en vliegwerk zoals het teruggeven van de afvalstoffenreserve waar mijn fractie ooit op had aangedrongen en ook van de precariorecht om dat uit te betalen hebben we dat kunstmatig nog wel een aantal jaren wat lager gehouden. Maar ik kan toch niet anders zien dan dat deze stijgende lijn in de kosten eigenlijk een resultaat is van zeven jaar Scholten 1 en Scholten 2? De voorzitter: Mijnheer De Vries. De heer De Vries: Nee dat is niet helemaal het geval lijkt mij. Voorzitter, ik wijs erop en samen met anderen dat wij nu inderdaad een trendbreuk krijgen op het gebied van de financiën en dat heeft het college zelf ook al aangegeven in de begroting en bij de beantwoording van de vragen. Dat we een andere situatie krijgen en dat is dat wij zelf ervoor kiezen om de woonlastenverlichting om die te stoppen, dat is een keuze van de raad. Je kunt dat een kunstmatige lastenverlichting noemen maar het heeft wel enorm meegeholpen in de afgelopen jaren om inderdaad die woonlasten lager te houden. We kiezen er nu ook voor om de gezinnen die gebruik maken van de regeling van de honderd euro om daar mee te stoppen.

Dus ook dat betekent voor die gezinnen weer dat er een lastenverzwaring komt. Het college heeft zelf berekend in de afgelopen of in de komende twee jaar gaat het om twaalf procent. Nou dan is het nog exclusief de inflatie die gaat komen, de grijze container, dus voorzitter we zien nu toch een trend anders worden dan dat hij was. We waren ook een schuldenvrije gemeente, het is uitgelegd in de begroting en de vragen, maar we gaan nu over naar een schuldengemeente. Onze solvabiliteit verandert, dus je ziet nu in deze begroting toch een andere systematiek komen. Dus het was laag maar het wordt hoger, dat hebben we geconstateerd en daar maken we ons zorgen over want we denken dat dat niet per se hoeft. Dank u. De voorzitter: Dank, ik hoor hier een prima onderwerp van debat voor aanstaande donderdag. Mijnheer De Goede, bent u het daar met mij eens? De heer De Goede: Het lijkt mij een uitstekend onderwerp voor het debat. Ik wou nog wel eventjes één aanvulling maken: de heer De Vries wees op de vleespotten in Egypte. Inderdaad, die zijn de afgelopen jaren hier ook in Epe goed gevuld maar die kan je maar eenmalig uitgegeven en dat zijn geen structurele oplossingen. De voorzitter: Volgens mij is dat voor dit moment even voldoende. Ik dacht dat ik nog een hand zag van mevrouw Baltus. Ook in reactie op Nieuwe Lijn. Mevrouw Baltus: Ja, dank u wel voorzitter.

We hebben twee vragen aan de fractie van Nieuwe Lijn. Ik hoorde zojuist in relatie tot de kostenverhoging dat inwoners meer gaan betalen voor een 6

afvalstofheffing. Als ik naar mijzelf kijk ga ik dit jaar twee keer de 240 liter grijze container aan de weg zetten. Wij zijn thuis met twee personen. Een gezin met vier personen, maakt een snel rekensommetje van vier containers op jaarbasis en als je dat verhaal uitrekent dan blijk je nog steeds iets goedkoper te zijn, weliswaar niet veel, maar nog steeds iets goedkoper als wat we hiervoor gehad hebben. Mijn concrete vraag is: waarop baseert u dat het voor inwoners duurder wordt? Hebt u hier onderzoek naar gedaan of is dat gewoon uw onderbuikgevoel? En voorzitter als u mij toestaat wil ik graag nog een tweede vraag stellen in relatie tot de OZB. De voorzitter: Doet u die ook maar meteen, graag. Mevrouw Baltus: In de begroting van 2020 is er een keuze gemaakt om drie jaar lang de OZB met anderhalf procent te verhogen. En dit was onderdeel van een aantal maatregelen en gaf structurele financiële ruimte binnen de begroting. En daarnaast nog om onze doelen uit het collegeprogramma te halen, te investeren in de samenleving, in maatschappelijke opgaven en handhaven van de huidige mooie voorzieningen die we hier hebben in onze gemeente. Het was een voorstel maar ook de fr… waar de fractie van Nieuwe Lijn als eerste voor stond. En wil nu misschien dat wel weer terugdraaien of vindt in ieder geval dat het koste opdrijvend is voor onze inwoners.

Wij vinden dat getuigen van jojobeleid en wij vragen dan ook ons ook af wat de argumentatie is om nu weer die anderhalf procent te weerleggen. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Dan ga ik naar de heer De Vries voor beantwoording, maar nogmaals dit zijn toch ook wel onderwerpen die heel goed in het debat zouden thuishoren dus ik kan me ook voorstellen dat de heer De Vries zich beperkt tot een korte reactie. De heer De Vries: Ja voorzitter, de grijze container dat is natuurlijk huishouden-afhankelijk of men wel of niet meer of minder moet betalen. Maar feit is dat men het komende jaar bij de rekening, de aanslag van de gemeente, de kosten van de lediging van 2021 moet betalen. En ervan uitgaande dat dat gemiddeld gebeurt net als de vorige keer dan zullen gezinnen daar verder financieel geen hinder onder vinden, alleen ze moeten het nu betalen en het voordeel hebben ze vorig jaar gehad. Maar hoe minder je de grijze container aan de weg zit hoe beter het voor iedereen is, maar de rekening komt en die zal voor veel mensen eerder tegenvallen dan meevallen. En dat heeft ermee te maken, voorzitter, dat de mensen het budget wat ze het vorig jaar bespaard hebben niet waarschijnlijk niet apart hebben gezet. Maar volgens mij heeft ook de VVD diezelfde problematiek in hun stuk aan de orde gesteld.

En voorzitter dan, ja waarom nu anderhalf procent wel of niet teruggeven, is dat jojobeleid of niet? Nee voorzitter, dat is niet jojobeleid, dat zou nou juist een gevolg moeten zijn, vinden wij, van het anticiperend begroten. Want waarom hebben wij anderhalf procent verhoogd extra gedurende drie jaar? Dat was omdat de situatie toen was dat wij te maken hadden met zeer veel onduidelijkheid over de herverdeling van het gemeentefonds, u weet nog dat we toen voor 75 euro per inwoner in de boeken stonden en nu nog maar tien euro, of eigenlijk vijf euro en dat wordt tien euro. Dus de tegenvaller was toen veel groter daar ik veel grote zorgen over de jeugdzorgontwikkeling, daar zijn we ook door het Rijk behoorlijk op tegemoet gekomen. Dus wij zien een aantal ontwikkelingen, voorzitter, dat het nu niet meer nodig is om nog extra te belasten omdat we dat op orde hebben gekregen door die maatregel die ik zonet heb genoemd. En dan kijk je dus, als je anticiperend begroot: wat is er nu nodig en in de komende tijd? En dan zien we dat de reserves goed worden aangevuld op tal van plekken, dat er heel veel investeringsmogelijkheid is en daar zou het nu ook een goede zaak zijn, gelet op het feit dat wij dus met onze woonlasten al in de komende jaren al behoorlijk omhooggaan, om nu die anderhalf procent eraf te halen. Wij zeggen niet: je moet de totale inflatie niet doorberekenen.

Integendeel, wij zijn altijd van mening geweest dat je de waarde vast moet houden maar die extra anderhalf procent is in deze begroting absoluut niet nodig. Dat is ons betoog en dat was onze keuze geweest.

7

De voorzitter: Ik denk dat ik ook hier weer concludeer dat dat een uitstekend onderwerp is van debat maar ik kijk toch even naar mevrouw Baltus of ze dat met mij eens is. Mevrouw Baltus: Dank u wel, voorzitter. Wij spreken elkaar donderdag, dank u wel. De voorzitter: Kijk, dat klinkt als een oproep aan elkaar om donderdag verder te gaan met debatteren. De heer Boon, SGP/ChristenUnie, u had ook een vraag voor de heer De Vries. De heer Boon: Ja, dank u wel voorzitter. Op uw verzoek een korte vraag. Het gaat even over die stimuleringsregeling. Ik snap het punt van de heer De Vries. Overigens complimenten voor uw bijdrage, ik heb er weer van genoten. Maar dat is u wel toevertrouwd. Ik vroeg me even af, volgens mij kunnen mensen nog tot eind van dit jaar die stimuleringsregeling aanvragen en dan zou je kunnen zeggen, een nieuwe coalitie maakt weer nieuwe keuzes, wel of niet, hè, dat is dan natuurlijk ook weer voor het vervolg dus is het niet zo dat de pijn toch een beetje meevalt omdat mensen nu tot het eind van het jaar dat nog kunnen aanvragen en dan vervolgens weer een jaar vooruit kunnen. Hoe kijkt u daar tegenaan? De voorzitter: Mijnheer De Vries. De heer De Vries: Ja voorzitter, het gaat om het feit dat wij hebben met elkaar hebben gezegd wij willen graag zo'n regeling hebben, die is er gekomen.

We hebben helaas moeten vaststellen dat die vanwege de coronaperiode niet echt helemaal tot volle wasdom is gekomen. We hebben toen ook afgesproken: we zouden in 2020 gaan evalueren en dan kun je op basis daarvan ook verder gaan, dat is allemaal niet gebeurd. En wat we nu doen is dat we de regeling afschaffen, hij zit in 2022 niet meer in de begroting en dat betekent wel dat het voor de mensen die de regeling, daar gebruik van hebben gemaakt dat hij voor hen gewoon vervalt en die kunnen dan het wel nu nog aanvragen wellicht maar als je volgend jaar de keuze weer moet maken of je kind wel of niet naar de sportvereniging kan of naar de muziek kan, dan heeft dat wel hele grote consequenties. En voor die gezinnen en dat zijn er honderden en honderden in onze gemeente, die raken dat stukje steunen raken ze kwijt en voor die gezinnen en dat hoeven niet per se de rijkste of de armste te zijn, maar voor die gezinnen betekent het wel dat hun situatie als je kijkt naar het gemiddelde, wat het college zegt hè, dat gaat gemiddeld van 730 naar 760, dat voor die mensen als die tweehonderd euro voor twee kinderen of driehonderd euro voor drie kinderen wegvalt, dat het voor hun een lastig verschil wordt van 44 tot 77 procent. Hè? Dus dat zijn wel andere bedragen dan die drie procent waar wij het over hebben.

Dus daarom is het zo jammer dat die regeling nu wordt afgeschaft, dat er geen uitzicht op dit moment is van continuïteit. En als die er komt, voorzitter, dat zou mooi zijn maar wij begrijpen niet waarom die wordt afgeschaft omdat het geld volgens ons nog steeds beschikbaar is en op de plank ligt. Maar voorzitter dat is het verhaal, we vinden het jammer, het geld is beschikbaar, we hebben ertoe besloten, we vonden het goed om verenigingen te ondersteunen, we vonden het goed om kinderen te ondersteunen, het geld is er en we gebruiken het niet en we wachten af wat er gaat gebeuren. Dat vinden we jammer, voorzitter. De voorzitter: Dank. Ik kijk even naar de heer Boon, die is tevreden vooralsnog met dit antwoord. Tot mijn spijt moet ik toch even de vergadering schorsen omdat er technische problemen zijn. U heeft al op het beeld gezien dat er van alles gebeurt maar niet altijd datgene dat de spreker in beeld is. Mijnheer De Goede was goed in beeld in ieder geval, die heeft zijn zendtijd gehad voor vandaag. Maar het punt is en dat zult u begrijpen, conform de tijdelijke wet zijn wij wel gehouden om de uitzending zowel qua beeld als geluid goed in de huiskamers te brengen zodat het karakter van de openbare vergadering gewaarborgd blijft.

Het is een technisch probleem dus ik weet niet hoelang het gaat duren maar laten we vooralsnog even proberen om het in tien minuten te kijken hoe we verder kunnen komen en dan schors ik hem vooralsnog tot 17:45 uur. En weest u een beetje voorzichtig met

8

het naar buiten lopen. Sorry, 16:45 uur. Ja, die klok staat nog op verkeerde tijd. Dank dat u mij helpt. 16:45 uur. Dank u. Ik schors de vergadering. Schorsing De voorzitter: Dames en heren, ik heropen de vergadering. Het blijkt een technisch probleem te zijn, er wordt aan gewerkt maar we hebben in ieder geval de garantie dat het geluid gewoon in de huiskamers, daar waar mensen via de website kijken, wel gewoon doorkomt. Dat wordt ook gecheckt voortdurend, want als daar een kink in komt dan moeten we echt de vergadering stoppen. En ik zal als uw voorzitter proberen om nog wat scherper te zijn om te zeggen wie er precies aan het woord is van welke partij zodat dat ook goed volgbaar is voor de mensen in de huiskamer of waar ze dan ook deze vergadering volgen. Daarmee zijn we wel iets uitgelopen dus moeten we kijken of we dat ook met de nodige tempo maar wel met respect voor ieders bijdrage weer een beetje kunnen inlopen. En dan ben ik bij, we hebben de Nieuwe Lijn afgesloten, de bijdrage van Nieuwe Lijn en dan kom ik bij de bijdrage van het CDA. Ik neem aan dat dat mevrouw Hendriks is die het woord voert. Mevrouw Hendriks, aan u het woord. Mevrouw Hendriks: Voorzitter dank u wel. Voor ons ligt de begroting van de gemeente Epe.

Een sluitende begroting in een lastige tijd en graag willen we dan ook namens de hele lokale CDA-fractie onze complimenten uitdelen aan het college voor wat er ook nu weer in deze begroting gepresenteerd is. Want het is de afgelopen jaren lastig geweest, dat weten we allemaal. Het coronavirus heeft ons leven ontwricht en we zijn nu langzaamaan, met horten en stoten, weer aan het opkrabbelen. En vanwege corona hebben we vorig jaar in de begroting ervoor gekozen om een reserve herstel- en stimuleringsagenda op te stellen, kort gezegd de coronareserve. En afgelopen december hebben met elkaar besloten waar dit geld naartoe kon gaan. Als lokaal CDA mokken we wel eens maar het is ook wel weer heel fijn dat we in onze mooie gemeente het geld hebben om extra inspanningen te leveren die nodig zijn in deze crisis. Dat bijvoorbeeld de horeca grotere buitenterrassen kon hebben en daar niet voor hoefden te betalen is hier een voorbeeld van. Binnen het gemeentebestuur is het ook een onrustig jaar geweest. Binnen vijf maanden tijd zijn twee wethouders opgestapt en gaat het college nu in een kleinere samenstelling verder tot aan de gemeenteraadsverkiezingen. We hebben het al een paar keer gezegd maar nogmaals de complimenten aan het college dat ze hun verantwoordelijkheid hebben genomen om de gemeente goed te blijven besturen.

In september hebben we vervolgens in de raad ook nog een bijzondere stap gezien toen Nieuwe Lijn besloot uit de coalitie te stappen. Dat ligt allemaal achter ons, we gaan vooruitkijken naar 2022 en verder. We hebben een aantal punten waar we graag aandacht voor willen vragen en het eerste punt is een voor ons continu terugkerend thema en wel vliegveld Lelystad. Vorig jaar tijdens de begroting hebben we hier als hele raad een amendement voor aangenomen waardoor we geld beschikbaar hebben gesteld om een second opinion te doen op de gevolgen voor mens en natuur, de zogenaamde passende beoordeling. In de krant de afgelopen week lazen we dat de gemeente Epe samen met andere gemeenten een oproep heeft gedaan aan de onderhandelaars in Den Haag om pas op de plaats te maken bij de opening van de luchthaven. En dat is natuurlijk heel fijn maar wij vragen ons wel af wat er met die middelen, met dat geld gebeurd is wat we vorig jaar als raad beschikbaar hebben gesteld voor die second opinion. Zijn er bijvoorbeeld andere gemeenten die ook een bijdrage hebben gedaan en werkt de gemeente hiermee samen? En is dit onderzoek al gedaan? Zo ja, wat is daar uitgekomen en zo nee, waarom dan niet? Dus allemaal vragen die we hierover hebben en wij horen heel graag van het college wat de status is van het amendement van vorig jaar.

Want nogmaals, wat ons betreft wordt er niet laag gevlogen boven onze gemeente. En we moeten er alles maar dan ook echt alles aan doen om dat, om het laagvliegen, te voorkomen. Het tweede punt betreft het aanleggen van de groene slinger in de kern Epe. In de commissievergadering heeft mijnheer Paasman hierover ingesproken en als lokaal CDA hebben we dit samen met de fractie van D66 opgepakt. En wat ons betreft worden deze historische plantsoenen, 9

die dus al bijna honderd jaar in eigendom zijn van de gemeente, daar waar nodig versterkt en met elkaar verbonden. Dat zou dan de groene slinger zijn. En om vervolgens deze wandeling te koppelen aan het klompenpad in de Horsthoek en het klompenpad in Emst. En daardoor ontstaat er een mooie route. Hiervoor hebben we samen met D66 een amendement voorbereid en straks zal mijn collega De Goede dit amendement ook officieel indienen. Ik was trouwens wel erg verrast over het boekje van de bibliotheek wat heet De Wandelaar alsof het allemaal samenkomt, hartstikke leuk. En het plan wat de werkgroep gemaakt heeft is vandaag ook rondgestuurd aan alle raadsleden om hoe we kunnen komen tot die groene ketting in 2025. Heel graag willen wij benadrukken dat juist de grote betrokkenheid van inwoners bij dit plan echt fantastisch is. Er zijn ontzettend veel clubs, verenigingen, stichtingen, individuele inwoners die heel graag een bijdrage willen leveren aan dit mooie idee. Deze week nog kreeg ik een mailtje van de VVV dat ze ook heel enthousiast zijn over dit plan omdat er veel vraag blijkt te zijn bij hun over wandeltochten in de omgeving.

Het is echt fantastisch dat er zoveel mensen enthousiast zijn, het verbindt mensen en het zou natuurlijk fantastisch zijn en misschien ook wel noodzakelijk als wij als gemeente hier ook een bijdrage aan kunnen leveren om zo de connectie tussen de inwoners en de gemeente nog sterker te maken. We raden u dan ook van harte aan om dit amendement over de groene slinger te steunen op weg naar een mooi feest met elkaar in 2025 en mooie leerzame wandelingen. Dan hoop ik, mijnheer De Goede, dat ik niet al het gras voor uw voeten heb weggemaaid, maar goed, daar kunt u zichzelf vast mee redden. Ons volgende punt: het lokale CDA vindt woningbouw voor starters belangrijk en urgent en daar zijn we volgens mij niet alleen in. Volgens mij vinden heel veel collega's dat. En een actief beleid van de gemeente zou hier gewenst in zijn en ook hiervoor wordt door een collega, in dit geval GroenLinks, een amendement ingediend om te onderzoeken of woningbouw versneld kan worden. En ook om te kijken of een woningen beschikbaar zouden kunnen zijn voor mensen die al een binding hebben met onze gemeente en om te kijken of woningen niet opgekocht kunnen worden door beleggers zoals we nu natuurlijk veel zien in grote steden. Nou, wij steunen dit amendement van harte, nogmaals dank aan de fractie van GroenLinks, want hierdoor blijft de leefbaarheid in onze omgeving goed en prettig.

Afgelopen zomer hadden we in de kernen van Epe en Vaassen de tijdelijke maatregel dat fietsen in het centrum te gast waren en hierdoor was er vanzelfsprekend meer ruimte voor voetgangers maar ook voor terrassen in de centra en voor winkeliers om spullen buiten te zetten. En op de meeste plaatsen was dit een succes voor zowel bezoekers van het centrum als voor de ondernemers. En als lokaal CDA zouden wij dit beleid graag voort willen zetten de komende zomer en daar hebben we een concrete vraag over aan het college of dit aansluit bij de ideeën van het college. Op 1 april begint het zomerseizoen dus wat ons betreft kunnen de voorbereidingen hiervoor binnenkort van start gestart worden. Wel vragen we hierbij nog wel extra aandacht voor dat de diepe waterbak in Vaassen voor de bibliotheek. Want fietsen hierdoorheen schijnt nogal lastig te zijn maar volgens ons is het college hiermee bezig om dit op te lossen dus wij horen graag of u dat kunt bevestigen. Nou, daarnaast hebben wij een punt over de speeltuinen en daar heb ik mijnheer De Vries ook over gehoord dus dat is hartstikke leuk dat dat samenkomt. Wat ook wij zouden graag meer aandacht willen vragen voor de speeltuinen in onze gemeente.

Hierover hebben we inderdaad, wat mijnheer De Vries al aan refereerde, als lokale CDA-fractie vragen gesteld in de commissie en ook wij waren niet enthousiast over de antwoorden die we daarop kregen. Wat wij ervan begrepen is dat het beleid zoals het nu is dat er geen middelen in de begroting zitten voor onderhoud en vervanging van speeltoestellen in de speeltuinen. In de praktijk betekent dus dat als toestellen kapot zijn en niet meer gerepareerd kunnen worden dat ze weggehaald worden en dat er niks voor in de plek komt. Dat lijkt bijna een uitsterfconstructie voor speeltuinen. Volgens ons moet dat beter kunnen want spelen is inderdaad erg belangrijk voor kinderen. En onze concrete vraag is dan ook of het college kan aangeven wat het betekent als het vervanging van speeltuinen of van speeltoestellen in speeltuinen wel opnemen in de begroting. Ik ga afsluiten. Wat ons betreft ligt er met deze begroting een solide basis voor het volgende college wat na de verkiezingen in maart aan zal treden. We weten natuurlijk niet wie er zitting zal nemen in dit college maar we weten wel dat de financiële basis voor dit college op orde is. Wij gaan in ieder geval als lokaal CDA met veel vertrouwen de verkiezingen in, met een 10

fantastisch team. Voor nu willen we het college complimenteren met deze mooie passende begroting en wensen u Gods kracht toe bij de uitvoering van deze begroting. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, dat was mevrouw Hendriks van het CDA. Wie wil er een vraag stellen? De heer Boon, SGP/ChristenUnie. De heer Boon: Een hele korte vraag voorzitter. Woningbouw willen jullie ook, zijn jullie bijvoorbeeld ook voor het makkelijker maken van splitsen van woningen? De voorzitter: Mevrouw Hendriks, CDA. Mevrouw Hendriks: Dank u wel voorzitter. U zegt bent u daar ook voorstander van, kan ik ervan uitgaan dat u daar voorstander van bent, mijnheer Boon? Ja, in principe gaat het erom dat er nu voldoende woningen gebouwd worden of gerealiseerd worden of aanwezig zijn voor onze inwoners en mensen die in onze gemeente willen wonen dus als splitsen van woningen daartoe bijdragen zou dat een oplossing kunnen zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank. De kijker mist in ieder geval even het knikje van de heer Boon van SGP/ChristenUnie bij de vraag van mevrouw Hendriks. De heer De Vries, Nieuwe Lijn. De heer De Vries: Voorzitter, voor mijn begrip: ik begrijp dat mevrouw Hendriks zegt over dat fietsen in de centra van Epe en Vaassen dat dat gecontinueerd zou moeten worden. Ik herinner mij toch van een aantal jaren geleden dat de CDA-fractie vooral voorstander was om de auto's in Vaassen te houden.

Is dit nou voortschrijdend inzicht omdat het inderdaad positief is of is er een ligt er een andere ontwikkeling aan ten grondslag? De voorzitter: Dat is een vraag aan mevrouw Hendriks, CDA. Mevrouw Hendriks: Ja voorzitter dank u wel. Mijnheer De Vries, ik weet niet, u heeft geformuleerd dat wij stimuleren dat fietsen in het centrum blijft, juist niet, wij zeggen dat fietsers te gast zouden moeten zijn en dat er dus meer ruimte zou moeten komen voor voetgangers, eigenlijk zoals we nu hebben gedaan om meer afstand te houden in het kader van de, nou ja, toen de corona kwam. Dus dit is wat ons betreft zou dat gecontinueerd worden omdat nu gewoon blijkt dat dat voor veel partijen heel prettig is. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Mijnheer De Vries. De heer De Vries: Ja dan heb ik waarschijnlijk verkeerd begrepen want in het verleden was het was men vooral voorstander van de auto’s te gast te houden in het centrum en nu zijn het de voetgangers die te gast moeten blijven maar. Helder, ik zie dat er een wijziging is en het stemt ons tevreden. Dank u. De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Hendriks, CDA, daar nog iets op wil zeggen. Mevrouw Hendriks: Ja, mijnheer De Vries, ik snap waar aan welke discussie is gerefereerd. Wij hebben daar ook in de carnaval veel aandacht voor gevraagd.

Het paaltje in Vaassen waar het ons toen heel erg om ging is, ging het niet om de auto’s zelf maar met name om de participatie en het betrekken van de inwoners en de ondernemers bij dit plan. En daar wilden we toen aandacht voor vragen en dat was voor ons toen heel belangrijk. De voorzitter: Dank. Volgens mij is daarmee het rondje vragen stellen jegens de fractie van het CDA afgelopen. Ik heb begrepen dat er nog een amendement en een motie komt maar die worden door 11

anderen ingediend, dat heeft u mooi aangekondigd, dat is dan mooi. Dan gaan wij naar de fractie van SGP/ChristenUnie, de heer Boon, aan u het woord. De heer Boon: Dank u wel voorzitter. Wanneer we de programmabegroting van 22-25 van de gemeente Epe met elkaar bespreken dan kunnen we er niet omheen eerst een korte duiding te geven van de tijd waarin we leven. Onze tijd wordt gekenmerkt door extremen, de pandemie heeft flinke sporen nagelaten in onze maatschappij. Niet alleen op het fysieke vlak van ziekte en gezondheid maar ook op het mentale vlak. De lontjes van veel mensen worden korter, polarisatie over wel of niet vaccineren viert soms hoogtij. En tegenwoordig hebben we de gewoonte bijna alles een crisis te gaan noemen. Wanneer de brandstofprijzen stijgen spreken we meteen van een energiecrisis. En we willen dat probleem zeker niet bagatelliseren voor mensen met een laag inkomen. Maar je kunt het ook zien als een kans voor het milieu bijvoorbeeld. Pak vaker de fiets, zet de verwarming lager en doe een extra trui aan. Wat ons als fractie van de SGP/ChristenUnie wel zorgen baart is het afnemende besef van normen en waarden. Veel mensen hebben vaak over van alles en iedereen een veelal ongenuanceerde mening. Dat beschadigt mensen. Daardoor voelen mensen zich ook onveilig. We willen benadrukken dat het belangrijk is respect voor elkaar te hebben.

Je hoeft het niet altijd met elkaar eens te zijn om toch op persoonlijk vlak elkaar te respecteren. Het is onze wens dat we deze boodschap als gemeente gezamenlijk blijven uitdragen. Complimenten aan het college dat er ondanks de spannende tijd waarin we leven weer een sluitende meerjarenbegroting gepresenteerd kan worden. Dank ook aan alle medewerkers van de gemeente Epe die er hieraan hun bijdragen hebben geleverd. Het is in de achterliggende jaar voor hen niet altijd gemakkelijk geweest: de werkdruk was hoog. In dat verband zijn we blij dat er in deze begroting geïnvesteerd wordt in de uitbreiding van ambtelijke ondersteuning. Geen ongebreidelde groei maar versterking daar waar dit nodig is. Wanneer we bijvoorbeeld de communicatie met onze inwoners willen verbeteren dan is het goed hiervoor extra capaciteit in te zetten. Het financieel beleid van de afgelopen jaren werpt in minder goede tijden zijn vruchten af. Nieuwe Lijn die heeft daar ook al iets over gezegd. Door behoedzaam te begroten en te rekenen met voldoende grote reserves hebben we nu geen ingrijpende maatregelen behoeven te nemen. We zijn benieuwd of de collega's die in het verleden nog wel eens pleitten voor meer investeringen het achteraf met ons eens zijn dat dit toch wel een wijs en goed beleid is geweest. Woningbouw is iets wat voor de gemeente Epe wat ons betreft met stip op één moet staan.

Eigenlijk zijn alle fracties het daar wel over eens. Maar hoe dan? Moeten we ons als gemeente actief hiermee gaan bezighouden zoals sommige fracties willen? Ook onze fractie vindt dat we niet te afwachtend moeten zijn wanneer het gaat om woningbouw. Wees creatief met het toestaan van bouwvormen en maak het splitsen van woningen gemakkelijker. Die laatste wens heeft onze fractie al jaren maar daar is tot op heden nog niet veel mee gedaan. Graag horen we op deze punten een reactie van het college. Hè voorzitter, ik zeg er even bij buiten mijn tekst mogelijk dat het amendement wat GroenLinks straks gaat indienen een deel is van de oplossing. En dat willen we ook steunen. Over de mogelijke stijging van de woonlasten, de verzamelnaam voor de afvalheffing, de rioolheffing, en de OZB, maakt onze fractie zich wel zorgen. Het lijkt erop dat die in deze begroting wat te rooskleurig wordt voorgespiegeld. Volgens ons zullen de woonlasten in de nieuwe bestuursperiode zonder aanvullend beleid in de buurt of mogelijk zelfs hoger worden dan het landelijk gemiddelde. Dit is een punt van aandacht voor het nieuw college maar graag horen we hierop nu al reactie van het huidige college. Beweging en gezondheid zijn twee dingen die vaak samengaan. Daarom is onze fractie ook blij met het succes van Jongeren op gezond gewicht, JOGG. Deze jeugd...

Dit jeugdgezondheidsprogramma draait al sinds 2018 en maakt jongeren bewust van de gevolgen van de keuzes die ze maken. Denk hierbij aan: rookvrije schoolpleinen, het benadrukken van de voordelen van gezonde voeding en het tegengaan van het gebruik van geestverruimende middelen. Voorzitter, in onze bijdrage aan de Gemeentewijzer hebben we gesproken van een blik omhoog gesymboliseerd door de kerktoren van Vaassen en een blik vooruit. Waarom zouden we omhoog moeten kijken, vraagt iemand zich wellicht af. Daar heeft de dichter van Psalm 121 het antwoord op: ik hef mijn ogen op naar de bergen vanwaar mijn hulp komen zal. Mijn hulp is van de 12

Heer die de hemel en de aarde gemaakt heeft. Die hulp wensen we alle medewerkers en de inwoners van de gemeente Epe van harte toe. Dank voor uw aandacht. De voorzitter: Dank u wel, netjes binnen de vijf minuten en het was de heer Boon van de SGP/ChristenUnie. Zijn er vragen aan de heer Boon? Ik zie mevrouw Hendriks van het CDA, gaat uw gang. Mevrouw Hendriks: Dank u wel voorzitter. Mijnheer Boon, wij reageren even op uw over het splitsen van woningen. Daar hadden we het net ook al over maar nu mag ik een vraag aan u stellen. U zegt: het college heeft hier de afgelopen tijd niks aan gedaan. Mijn vraag is wel: goh, wat is de zijn de inspanningen van uw fractie geweest en is het misschien een idee om hier in deze begrotingsraad nog een motie voor in te dienen, wellicht gekoppeld aan de motie die GroenLinks heeft voorgesteld. Want ja zoals u ook weet: als we blijven zitten en niks doen gebeurt er ook niks. Dank u wel. De heer Boon: Nou dat is een mooie vraag... De voorzitter: Mijnheer Boon, aan u het woord. De heer Boon: Sorry, voorzitter. Dat is een mooie vraag mevrouw Hendriks. Het is zo dat wij daarin misschien ook wat te afwachtend geweest zijn dus wat dat betreft wil ik de handen ook wel in eigen boezem steken. Ik zei al: het amendement van GroenLinks is waarschijnlijk deel van de oplossing.

Dus of we nu versneld iets met de motie moeten doen dat zou kunnen maar dat weet ik niet, misschien zou je ook kunnen zeggen integraal pakken we het aan. Hè maar het is misschien een stukje, zoals dat in onze fractie ook wel eens genoemd wordt, laaghangend fruit wat je redelijk makkelijk kunt realiseren en waar je heel veel jonge gezinnen, jonge mensen waarschijnlijk toch mee gaat helpen dus er zal zeker nog over doorgesproken worden. Wij zullen dat ook meenemen in de fractie van moeten we dat mee of we er niks mee? Vooralsnog zou ik zeggen even zo in eerste instantie reagerend lijkt het amendement van GroenLinks mij voldoende omvattend om hier ook een antwoord op te geven. De voorzitter: Mevrouw Hendriks, CDA. Mevrouw Hendriks: Ja, voorzitter dank u wel. Mijnheer Boon dank voor uw antwoord. Wij zijn niet bij uw fractieberaad maar ik wil wel aanbieden om samen wellicht even te bellen om te kijken of er iets mee kunnen of desnoods met GroenLinks. Want wij horen uit de gemeenten om ons heen ook wel voorbeelden zoals het zou kunnen, creatieve voorbeelden en wellicht is dit het moment om daar iets mee te doen. Dus ik steek de hand naar u uit en ik ga er eigenlijk vanuit en het kan bijna niet anders dat u hem aanneemt, dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Boon, SGP/ChristenUnie, neemt u de aangeboden hand aan? De heer Boon: Zeker, voorzitter, dank voor het aanbod van het CDA.

We zullen verder met elkaar in een conclaaf gaan. De voorzitter: Dank. Dan ga ik naar de heer De Goede, D66. De heer De Goede: Ja dank u wel voorzitter. Dan bied ik aan de heer Boon en mevrouw Hendriks aan om ook onze hand daarbij te steken en te kijken van hoe we dit kunnen gaan doen. En ik zie al meer handen in de zaal hier overeind komen. Dus ik denk dat de heer Boon een wel gedragen onderwerp heeft gevonden.

13

De voorzitter: Nou dat is dan een goede reden om daar donderdag misschien verder over te spreken en we krijgen straks ook inderdaad nog een voor aangekondigd amendement. Maar er zullen ongetwijfeld genoeg handen uit de mouwen gestoken kunnen en willen worden om dit aan te pakken. Mijnheer Boon mag ik hier uw bijdrage mee sluiten? De heer Boon: Prima, voorzitter, dank. De voorzitter: Dank, dat was dus de bijdrage van SGP/ChristenUnie, de heer Boon. Dan gaan we nu naar de vierde fractie, dat is de fractie van VVD en ik geef het woord aan mevrouw De Vries. Mevrouw De Vries: Dank u voorzitter. Het is goed gebruik dat na vier jaar van de coalitie Nieuwe Lijn, CDA, SGP/ChristenUnie, GroenLinks, PvdA, Epe Liberaal en GemeenteBelangen de balans wordt opgemaakt. En deze begroting staat in teken van afronding van dat programma. De afgelopen raadsperiode heeft u de VVD leren kennen als een constructieve criticus. Vele onderwerpen hebben wij omarmd en een paar volstrekt niet. Zo begon de coalitie in 2018 met de aankondiging van de OZB-verhoging, er is al even over gesproken, zonder daarbij het ambitieniveau te beperken. Wat ons betreft grijp je dan te snel naar een instrument waarbij de lasten van de inwoners meteen structureel omhooggaan. De laatste beleidsarme begroting van 2020 konden we wel mee instemmen.

Het collegeprogramma 2018-2022 kreeg de titel Sociaal, Duurzaam en Verbindend mee. Een titel met een hoog ambitieniveau die wat een bijzondere nasmaak heeft gekregen in het afgelopen jaar. Zo zijn de inwoners kritisch op het terrein van openbare ruimten en ruimtelijke ontwikkeling. Een kritische noot waar wij later in december op terugkomen als raad. Maar het is ook kritiek die je niet meteen naast je neer zou moeten leggen onder het mom van de kritische burger heeft het niet begrepen en heeft enkel en alleen uitleg nodig. Tweede opmerkelijke wijziging is het vertrek van de grootste partij Nieuwe Lijn uit het college, om vervolgens als oppositiepartij verder te gaan. Ook de VVD wil hier niet te lang bij stilstaan, er is genoeg over gezegd maar de VVD stelt vast dat de manier hoe Nieuwe Lijn uit het college is getrokken ertoe geleid heeft dat bijvoorbeeld de aanpak van de woningcrisis gewoon tien maanden daardoor heeft stilgelegen. Onbegrijpelijk, omdat we snoeihard meer woningen of tijdelijke en creatieve oplossingen mogelijk moeten maken. Onze jongeren zoeken woonruimte, ouder willen kleiner wonen en hun achterblijvende woning beschikbaar stellen aan gezinnen, ja dan moet je toch echt de focus, dan moet toch echt de focus daarop liggen met een bestuur dat van aanpakken houdt en daarvoor niet wegloopt.

En voorzitter daarom zal de VVD mede-indiener zijn van het amendement wat collega van GroenLinks straks zal indienen. Waar we als VVD zeer tevreden over zijn is dat het huidige college nu duidelijke stappen verder maakt. Als voorbeeld noem ik het advies vragen aan de raad door wethouder mevrouw De Waard over hoe inwoners goed betrokken kunnen worden bij de verduurzaming van ons maatschappelijk vastgoed. Het bleek weliswaar een korte commissieconsultatie te zijn maar voor de VVD is het een wezenlijke stap in het creëren van een goede verbinding met de inwoners. Een tweede prettige voorbeeld is hoe wethouder Visser intensief het participatietraject rond de fietsroute Apeldoorn-Zwolle, de F50, oppakt. Ook daar wordt de raad goed in meegenomen. En zeer zeker, last but not least, een derde compliment komt toe aan wethouder Aalbers. De wijze waarop hij de raad ruimte geeft om met elkaar te debatteren over de wijzigingen met betrekking tot de omgevingsvisie is echt wel een voorbeeld voor de toekomst en een positief voorbeeld voor de toekomst. De VVD is van mening dat deze open houding van deze drie wethouders ons functioneren als gemeentebestuur verder brengt in de verbinding met inwoners. Juist ook omdat het alle drie pittige bestuurlijke besluiten zijn waar de raad nog mee aan de slag moet.

Het college maar ook wij als raad hadden natuurlijk allemaal wel last van de beperkingen die de coronacrisis met zich mee heeft gebracht en daar hebben we als fractie ook oog voor gehad maar het moet aan de andere kant ook weer geen excuus worden om de wat minder vlekkeloos verlopen uitdagingen meteen onder het corona-excuus te scharen. Laten we vooral ook de reflectie vasthouden als ergens vertraging of ruis op de lijn zit. Goed, na deze wat meer algemene beschouwingen brengt het me tot de toekomst waar natuurlijk deze begroting 2022-2025 over gaat. 14

De VVD wil waardering uit overbrengen voor het vele ambtelijke advieswerk. Door de korte lijntjes en de heldere uitleg werden wij in ieder geval als fractie goed meegenomen. En voorzitter, u kent de fractie: wij zijn scherp als we zien dat de raad niet in positie wordt gebracht. Wij hechten daarom ook veel waarde aan het adviesorgaan van de Rekenkamercommissie. Afgelopen juni heeft de raad unaniem tot een VVD-wijzigingsvoorstel besloten en die had moeten leiden tot een verhoging van het onderzoeksbudget. Dat zien we nu niet terugvertaald in deze begroting. En wat ik reeds benoemde over de noodzaak van reflectie op ons functioneren als gemeentebestuur zien we dit weliswaar als een fout van het college maar niet als een zodanig omissie die wat ons betreft tot een stevig debat moet leiden. Simpelweg omdat het huidige budget tot 2022 meer dan voldoende is voor het functioneren van de Rekenkamercommissie. Maar goed, eerlijk is eerlijk, het college moet het amendement nog wel uitvoeren en ons verzoek aan het college is ook of u bereid bent toe te zeggen dat het amendement van juni 2021 vertaald wordt naar de komende begroting 2023-2026. Voorzitter, de VVD is wat minder gecharmeerd van de ongebreidelde uitbreiding van de ambtelijke dienst al dan niet via inhuur. Het ambitieniveau van deze begroting is laag.

Ondertussen en ik heb het maar even opgeteld, gaat er 2,3 miljoen incidenteel en zeven ton structureel naar een verbreding van de ambtelijke ondersteuning. En het college maakt in het hoofdstuk Bestuur maar in een paar zinnen duidelijk waarom we dat doen. En voorzitter we hadden graag een wat bredere analyse willen hebben van wat nu echt het probleem is. De stijging van bijvoorbeeld de externe inhuur is zonder heldere analyse wat ons betreft haast buitenproportioneel. De VVD verwacht dat de interne processen geoptimaliseerd worden maar je zult ook een goede evaluatie nodig hebben voordat je meteen de portemonnee trekt. Wat heeft het college gedaan om het niet zover te laten komen? Nou, we hebben geen idee. En dat maakt dat we wat terughoudend zijn om deze forse geldstroom aan belastinggeld automatisch uit te gaan geven. Dat je als organisatie kijkt of alles goed op rolletjes loopt is natuurlijk uitstekend maar niet dat de kosten van de ambtelijke dienst daarmee automatisch sky high stijgt, zonder daarbij het inzicht in die kostenstijging te geven. En wat betreft de VVD zouden we graag vinger aan de pols willen houden samen met het college. Vooral ook omdat het om zo'n groot bedrag gaat. En we nodigen het college uit om af eerst de nut en noodzaak te bespreken voordat je het geld gaat uitgeven.

En afhankelijk van het antwoord van het college, voorzitter, overweegt de VVD hieromtrent een motie. De VVD is blij met de extra informatie die het college heeft gegeven rond de ontwikkeling van algemene uitkering. We houden onze zorgen omtrent de nieuwe taakstelling, de komende begrotingsperiode, maar aan de andere kant was deze extra informatie voor dit moment overtuigend genoeg om nu geen extra reservering op te nemen. En we nodigen nog steeds het college uit om de raad natuurlijk intensief mee te nemen in de toekomstige ontwikkeling. En ook de VVD ziet ook dat er een concrete lastenstijging op de loer ligt. En dat is inderdaad de afrekening van het grijze afval in februari 2022. Zoals op bladzijde 68 in de begroting staat is de aanbodfrequentie hoger komen te liggen dan bij de vorige begroting is ingeschat. Had het college dan nog niet intensiever op dit gevaar moeten wijzen? VVD is benieuwd naar het antwoord van de wethouder in dezen, voorzitter. Tot slot. Ook zijn wij zeer geïn... of zijn we gecharmeerd van het amendement groene slinger, dus die zullen we ook mee indienen. En we zullen, tot slot voorzitter, een positieve motie indienen die bij zal dragen aan het binnenklimaat van scholen, om die te verbeteren.