998822 Bijlage 1 Collegebesluit Voortgangsrapportage 2024-1 afwijkingen 50k

Bijlage 1

1e voortgangsrapportage 2024: Financiële afwijkingen op de begroting 2024 groter dan € 50.000 of bestuurlijk relevant

1e voortgangsrapportage 2024 (autonome afwijkingen bestaand beleid) Leeswijzer: Indien lasten worden verhoogd (+/+), worden de uitgaven verhoogd (nadeel). Indien de lasten worden verlaagd (-/-) worden de uitgaven lager (voordeel). Indien de baten worden verhoogd (+/+), worden de inkomsten verhoogd (voordeel). Indien de baten worden verlaagd (-/-) worden er minder inkomsten ontvangen (nadeel). Prognr.

Onderwerp

Onderbouwing

Incidenteel (I) of Structureel (S)

Lasten

Baten

Onderwijsachterstandenbeleid (SPUK)

De Specifieke Uitkering (SPUK) Onderwijsachterstandenbeleid is naar boven bijgesteld door toenemende aantallen. De kosten vallen ook hoger uit en eventuele resterende middelen of tekorten worden verrekend met gereserveerde middelen uit voorgaande jaren, waardoor dit budgettair neutraal is.

I

€ 70.000

€ 70.000

Tenniscomplex Stroomkabel

Wegens een defecte stroomkabel zijn incidenteel extra kosten gemaakt om deze te vervangen.

I

€ 43.000

Bibliotheek (SPUK)

Er is een Specifieke Uitkering (SPUK) ontvangen voor de bibliotheek waarmee een renovatie kan worden gerealiseerd. Daartegenover staan ook uitgaven waardoor dit budgettair neutraal verloopt.

I

€ 220.000

€ 220.000

Ambtelijke inzet huisvesting statushouders, asielzoekers en ontheemden

Voor de huisvesting statushouders, asielzoekers en ontheemden worden uitvoeringskosten gemaakt voor o.a. projectleiding en -ondersteuning, communicatie, gebouwenbeheer en control die niet voorzien waren. Deze incidentele kosten kunnen worden gedekt door een onttrekking aan de reserve huisvesting vluchtelingen, statushouders en andere doelgroepen die in de afgelopen jaren is opgebouwd vanuit de overgebleven middelen van de specifieke uitkering voor huisvesting van ontheemden.

I

€ 385.000

€ 385.000

Opvang statushouders Dennenheuvel

Naast de opvang van ontheemden kunnen ook 7 statushouders tijdelijk opgevangen worden op locatie Dennenheuvel. De kosten voor de opvang worden vergoed door de Hotel en Accommodatie Regeling (HAR) waardoor dit budgettair neutraal verloopt.

I

€ 65.000

€ 65.000

1. Opgroeien in Epe

2. Actief in Epe

3. Zorg en opvang

26-5-2023

Pagina 1 van 8

26-5-2023

Opvang noodopvang asielzoekers

De onvoorziene opvang van asielzoekers in hotel Fletcher Epe leidt tot onvoorziene personele kosten, juridische kosten, inrichtingskosten, beveiligingskosten en andere onvoorziene kosten. De kosten zullen aan het COA worden voorgelegd ter declaratie. De kosten die niet gedeclareerd kunnen worden zullen worden gedekt door een onttrekking aan de reserve voor huisvesting statushouders, asielzoekers en ontheemden.

I

€ 273.000

€ 273.000

Opvang en onderwijs ontheemden Oekraïne (SPUK)

In de begroting is geen rekening gehouden met inkomsten omdat er nog onzekerheid was over de duur van de opvang. Inmiddels is duidelijk dat ook dit jaar een Specifieke Uitkering (SPUK) kan worden aangevraagd voor de huisvesting, onderwijs en peuteropvang. De verwachte bijdrage is € 4.700.000. Vooralsnog is de verwachting dat de lasten gelijk zijn aan de inkomsten, in tegenstelling tot voorgaande jaren waarin aanzienlijke bedragen overbleven. Dit komt doordat de rijksvergoeding per plek naar beneden is bijgesteld van € 82 naar € 61 p.p.p.d. en doordat de kosten door de nieuwe opvanglocatie Dennenheuvel hoger zijn door o.a. projectkosten, inzet van locatiecoördinatoren en inzet van beveiliging.

I

€ 4.700.000

€ 4.700.000

Inburgering en Onderwijsroute inburgeraars (SPUK)

De Specifieke Uitkering (SPUK) voor inburgeringstrajecten en de SPUK voor de Onderwijsroute vallen hoger uit dan in de begroting was opgenomen. Hiertegenover zijn ook de kosten hoger en is dit per saldo budgettair neutraal.

I

€ 345.000

€ 345.000

Toename instroom en stijging kostprijs huishoudelijke hulp

Er was al voorlopig voorbehoud opgenomen in de begroting 2024 ivm het kostprijsonderzoek dat in 2024 uitgevoerd zou worden en met terugwerkende kracht per 01-01-2024 zou ingaan. Dit kostprijsonderzoek leidt tot een extra stijging van 8% van de tarieven. Daarnaast was de daadwerkelijke instroom in 2023 hoger dan ingeschat. Dit werkt door in 2024. In de begroting 2024 hadden we geen stijging van het aantal cliënten opgenomen ivm de wachtlijsten en personeelstekorten.In totaal verwachten we hierdoor € 300.000 extra uitgaven te hebben in 2024. In de begroting 2024 hebben we een stelpost opgenomen voor extra zorgkosten door hogere indexering bij de WMO en Jeugdzorg dan de reguliere indexering door het Rijk. De gemeente werd hiervoor gecompenseerd door het Rijk. Na inzet van de helft van deze middelen blijft er een extra lastenpost over van € 215.000.

S

€ 215.000

Maatwerkvoorziening GGZ

Er is incidenteel geld voor het omzetten/ toewerken naar de nieuwe dienstverlening t.b.v. beschermd wonen (nieuw convenant per maart 2023). Hiervoor zijn middelen ontvangen vanuit centrumgemeente Apeldoorn. Deze middelen zijn bedoeld voor uitvoeringskosten (personele capaciteit) voor de voorbereiding van de nieuwe werkwijze Maatschappelijke Opvang/ Beschermd Wonen (MO/BW) die volgens het convenant per 1 januari 2025 ingaat.

I

€ 192.000

€ 192.000

Pagina 2 van 8

Maatwerkvoorziening GGZ

Maatwerkvoorziening GGZ

26-5-2023

Opstartkosten voor een voorziening voor inloop/daginvulling voor inwoners met een (ernstige) psychiatrische aandoening. Zij worden hiermee ondersteund in hun welzijn waardoor een beroep op beschermd wonen wordt verminderd of voorkomen. En er wordt ingezet op een tussenvoorziening voor kwetsbare jongeren om beschermd wonen te voorkomen en escalatie te voorkomen/verminderen. De dekking voor beide voorzieningen komt uit de teruggave overschot maatschappelijke opvang en beschermd wonen (zie volgende punt). In 2023 is een nieuw financieel convenant voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd wonen (MO/BW) vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin zijn afspraken gemaakt over financiële tekorten en overschotten. Net als vorig jaar ontvangt de gemeente Epe incidenteel een bedrag uit het verwachte overschot (van gemeente Apeldoorn, centrumgemeente). Het definitieve overschot is aan het einde van het jaar bekend. Volgens het convenant is de intentie om de overschotten te besteden in het sociaal domein en/of te reserveren voor toekomstige risico's binnen het sociaal domein. Daarnaast is afgesproken dat de regiogemeenten noodzakelijke investeringen doen volgens het convenant. Daarom wordt dit budget ingezet voor opstartkosten voor de pilot tussenvoorzieningen t.b.v.

kwetsbare jongeren en voorkomen van inzet beschermd wonen en opstartkosten voorziening voor inloop/daginvulling voor inwoners met een (ernstige) psychiatrische aandoening (zie vorige post). De verwachting is dat de regio steeds minder geld gaat ontvangen van het rijk voor Beschermd Wonen door wijzigende wetgeving. Om voorbereid te zijn op deze daling moet nu ingezet worden op aanpassing van het huidige beleid. Daarom is het noodzakelijk om de komende tijd extra middelen in te zetten. Het college adviseert daarom om een reserve voor MO/BW in te stellen vanaf 2024 die gevuld wordt met de overschotten MO/BW die we ontvangen van Apeldoorn, verminderd met de huidige en toekomstige kosten die we maken voor MO/BW, zoals de inloop- en tussenvoorziening (zie vorige punt).

I

€ 60.000

I

€ 940.000

€ 1.000.000

Pagina 3 van 8

5. Ruimte en Wonen

26-5-2023

Transformatie gemeentelijke panden en In 2022 is besloten om, voor het kunnen voldoen aan de taakstelling voor het woonunits voor statushouders huisvesten van statushouders, gemeentelijk vastgoed te transformeren en woonunits te plaatsen. De transformatie van het vastgoed is duurder geworden door stijging van de kosten van bouwmaterialen en arbeidsuren. Daarnaast is het aanbestedingstraject voor de plaatsing van woonunits bijna afgerond en zal dit jaar het traject worden vervolgd om deze te plaatsen. Het is op dit moment nog niet duidelijk hoeveel woonunits geplaatst kunnen worden dit jaar en hoeveel er mogelijk volgend jaar geplaatst gaan worden. Bij de 2e voortgangsrapportage 2024 zal de afwijking van de begroting worden opgenomen.

I

PM

Wegwerken achterstanden Streekarchief EHH

In verband met de fusie met het Streekarchivariaat Noord-West Veluwe (SNWV) is een nulmeting op het huidige collectiebeheer uitgevoerd om te bepalen of het huidige collectiebeheer voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Daaruit is gebleken dat er sprake is van forse achterstanden. Hiermee voldoen we niet aan onze wettelijke taken. Om inzicht te verkrijgen in de juiste aanpak en kosten om deze achterstanden weg te werken, wordt er een plan van aanpak gemaakt door een externe partij. Het definitieve plan van aanpak wordt opgeleverd begin vierde kwartaal 2024. Eind augustus 2024 wordt een globale kostenraming vanaf 2025 om deze achterstanden weg te werken verwacht. De kosten van het plan van aanpak (€66.000) worden gelijkelijk verdeeld over Epe, Heerde en Hattem.

I

€ 22.000

Vertraging deelname NoVA

Het Streekarchief Epe Hattem Heerde (EHH) zal samengaan met het SNWV in de nieuwe bedrijfsvoeringsorganisatie Noord-Oost Veluws Archief (NoVA). De oprichting van NoVA is uitgesteld tot 1 januari 2025. Dit levert een budgetoverschot op. Dit overschot willen we aanwenden voor het wegwerken van de achterstanden in het huidige collectiebeheer van het Streekarchief EHH (zie vorig punt). Uitstel van de toetreding tot NoVA betekent dat de huidige gemeenschappelijke regeling (GR) Streekarchief EHH wordt voortgezet, met als gevolg dat de huidige GR per 1 juli 2024 niet voldoet aan Wet gemeenschappelijke regelingen.

I

-€ 70.000

PM

Pagina 4 van 8

7. Duurzaamheid Door de fusie van ODNV en OVIJ is in 2024 de programmabegroting 2024 van ODVeluwe vastgesteld. Er wordt in 2024 € 42.000 eenmalig extra kosten gemaakt door Gelders Ondergrond Overleg en restant fusiekosten. Daarnaast wordt er een taak van de provincie Gelderland overgeheveld naar de gemeente Epe. Het gaat hierbij om de uitvoering van bodemtaken die door de invoering van de Omgevingswet worden overgeheveld omdat de gemeente bevoegd gezag heeft gekregen. ODVeluwe gaat deze taken voor de gemeente Epe uitvoeren. Dit levert voor 2024 € 36.000 aan extra kosten op. Bij nieuw beleid zal deze nieuwe (wettelijke) taak structureel worden opgevoerd.

I

€ 78.000

Toename kosten grondstoffeninzameling De kosten van de inzameling en verwerking van grondstoffen in de gemeente (zie toelichting) stijgen door enerzijds indexatie en herijking van tarieven van inzamelaar Circulus (nadeel € 190.000) en anderzijds doordat het aanbod van burgers van met name plastic fracties uit de PMD niet de gewenste kwaliteit heeft (landelijk beeld). Dit leidt tot meer verbrandingskosten en tot minder inkomsten uit subsidie per ton ingezameld PMD (nadeel € 115.000). Conform het uitgezette beleid vindt er ook een verandering plaats van de inzameling van Oud Papier en Karton (van verenigingen naar het huis aan huis ophalen). Dit brengt eenmalige extra kosten met zich mee (nadeel: € 20.000).

I

€ 310.000

Hogere bijdrage begroting 2024 en bodemtaken OD Veluwe

Voor het opvangen van schommelingen in inkomsten en uitgaven in enig jaar, heeft de gemeente een egalisatiereserve afval ingesteld. Deze reserve heeft met de jaarrekening 2023 een saldo van nihil. In de begroting 2024 was rekening gehouden met met een onttrekking van de reserve afval om de kosten en baten met elkaar in 2024 in evenwicht te brengen. Omdat de reserve afval een nihil saldo heeft kan deze onttrekking niet plaatsvinden in 2024 (nadeel € 113.000). Vanuit de verkregen middelen voor het verwijderen en voorkomen van zwerfafval (incl. een prullenbakvergoeding) kan in 2024 eenmalig een bedrag van € 131.000 ingezet worden ter dekking van de meerkosten 2024. Per saldo leidt dit alles tot een nadeel van € 310.000 in de begroting 2024. De structurele effecten van de hiervoor genoemde punten zijn op dit moment nog niet goed te bepalen. In principe wordt er uitgegaan van 100% kostendekkendheid. De mate waarin de hierboven gemelde hogere kosten en minder subsidieopbrengsten doorrekenen in de tarieven voor afvalstoffenheffing wordt mede bepaald door de zuiverheid van scheiding van afval door inwoners van de gemeente.

26-5-2023

Pagina 5 van 8

10. Weer aan het werk Bijzondere bijstand

Er wordt meer beroep gedaan op de bijzondere bijstand door onder meer inwoners die onder de armoedegrens leven en door de toename van statushouders die een beroep doen op de bijzondere bijstand.

S

€ 200.000

BUIG budget en uitkeringen IOAW en IOAZ

Het inkomensdeel BUIG (middelen voor de bekostiging van uitkeringen op basis van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en BBZ) welke de gemeente in 2024 van het rijk ontvangt is naar beneden bijgesteld met € 390.000. Hier tegenover staat een daling van het aantal uitkeringen IOAZ en IOAW doordat het aantal wat hier gebruik van maakt afgenomen is en er geen nieuwe instroom meer is. Hierdoor ontstaat een voordeel van € 270.000. Het nadeel wat per saldo ontstaat op de BUIG van € 120.000 wordt onttrokken uit de opgebouwde reserve die hiervoor bestemd is. Per saldo verloopt dit budgettair neutraal.

S

-€ 270.000

-€ 270.000

Uitvoering WSW

In de meicirculaire 2024 is de integratie uitkering voor de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) naar boven bijgesteld. Deze verhoogde inkomsten worden doorbetaald aan Lucrato die deze dienstverlening voor gemeente Epe uitvoert.

S

€ 386.000

€ 386.000

In de begroting is een stelpost opgenomen voor de verlaging van de indexering (7,5%) op een groot aantal (beïnvloedbare) posten over de programma's in de begroting. Bij de uitwerking hiervan is gebleken dat de doelstelling niet gehaald wordt. De doelstelling was € 1.000.000. Verwezen wordt naar de memo aan de raad van december 2023.

I

€ 334.000

De overtollige liquide middelen worden, overeenkomstig de Regeling Schatkistbankieren decentrale overheden, gestald in 's Rijks' Schatkist. De gemeente Epe heeft in de eerste 5 maanden in 2024 een hoog positief saldo bij de schatkist aangehouden. Per 15 mei 2024 bedraagt de totale rentebate van € 255.000, welke niet is begroot. Waarschijnlijk zal de totale rentebate in 2024 nog hoger uitvallen.

I

11. Bestuur en organisatie Stelposten. Onderrealisatie verlaging index 7,5%

12. Overzicht algemene dekkingsmiddelen Rentebate schatkistbankieren

€ 255.000

In begroting 2024 is rekening gehouden met een financieringstekort, resulterend in begrote rentelasten (€ 342.000). Door het ontbreken van een financieringplanning en het huidige positieve saldo liquide middelen (€ 17 mln. per 13 mei 2024) is het op dit moment nog niet duidelijk wanneer externe financiering zal worden aangetrokken en hoeveel de werkelijke rentelasten zullen afwijken van de begroting.

26-5-2023

Pagina 6 van 8

13. Overhead

26-5-2023

Legal Officer Wpg/Wjsg

In 2022 zijn de Wet politiegegevens (Wpg) en de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg) herzien. De gemeente heeft wettelijk verplichte taken die zij voor de Wpg en Wjsg moet uitvoeren. Op dit moment voldoet gemeente Epe niet aan de wettelijke eisen. Dit blijkt ook uit het oordeel uit de externe (her)audits uitgevoerd in 2023 en 2024. Er wordt onderzocht wordt of deze wettelijke taken in samenwerking met andere gemeenten kunnen worden uitgevoerd.

S

PM

Verlofsparen

Ter ondersteuning van het vitaliteitsbeleid is in de CAO de mogelijkheid opgenomen dat medewerkers vanaf 1 januari 2022 hun bovenwettelijke vakantie-uren kunnen sparen. Hiervoor is de voorziening Verlofsparen gevormd. In begroting 2024 is een lage inschatting gemaakt van de uren die in 2024 gespaard zullen worden. Op basis van het aantal gespaarde uren in 2023 wordt verwacht dat er in 2024 minimaal €50.000 meer uren gespaard zullen worden dan begroot. Pas eind 2024 zal duidelijk zijn hoeveel meer uren gespaard zullen worden.

S

€ 50.000

Bijstelling opbrengst algemene uitkering Het bedrag in de vastgestelde begroting 2024 voor de algemene uitkering uit o.b.v. decembercirculaire 2023 het gemeentefonds is gebaseerd op de gegevens uit de meicirculaire 2023. Recent is de meicirculaire 2024 verschenen, die nu de meest recente circulaire is, waarop we de inkomstenraming van de algemene uitkering voor 2024 kunnen baseren. Hierin zijn ook de effecten van de september- en decembercirculaire 2023 verwerkt. Op basis van de circulaires verwachten we over 2024 een hogere opbrengst dan het oorspronkelijk begrote bedrag 2024. De hogere opbrengst wordt voor een groot deel veroorzaakt door ontwikkeling van het accres (volume, loon- en prijsdeel en uitkeringsfactor, € 666.000). Daarnaast wordt een aanvulling ontvangen in verband met de afrekening 2023 van de ruimte onder het 'BCF-plafond' (Btw Compensatie Fonds, € 353.000), ontvangen we eenmalig extra middelen voor de uitvoeringskosten van de Omgevingswet (€ 195.000) en vindt een aanpassing plaats i.v.m. mutaties in de WOZ-waarden (€ 95.000). Er zijn ook enkele kleinere verhogingen opgenomen voor 'taakmutaties'; omdat deze per saldo geen effect hebben, zijn deze nu buiten beschouwing gelaten. Het college zal de raad ook afzonderlijk informeren over de uitkomsten van de meicirculaire 2024.

I

€ 1.375.000

Pagina 7 van 8

Vervanging wegens langdurige ziekte

Ter vervanging van langdurige ziekte wordt personeel ingehuurd. Met de raad is afgesproken dat ingehuurd mag worden tot het gemiddelde ziekteverzuim bij vergelijkbare gemeenten. Dit gemiddelde ziekteverzuim is 6,3% (cijfers A&O fonds). In Epe is het ziekteverzuim het afgelopen jaar fors gedaald en komen we op een ziekteverzuim van momenteel 4,4%. De inhuurkosten door langdurige ziekte zijn € 437.000.

I

€ 437.000

Inhuur vanwege tekort capaciteit

Op een enkel taakveld wordt substantieel ingehuurd vanwege het niet kunnen invullen van de benodigde vacatures. Ook zijn de kosten per ingehuurde medewerker fors toegenomen. Er worden op dit moment nieuwe vaste medewerkers gezocht. Daarnaast hebben we te maken met achterstanden en effecten van de Omgevingswet in processen. Dekking kan deels plaats vinden doordat in de meicirculaire 2024 een aanvullend bedrag voor uitvoeringskosten van de Omgevingswet is opgenomen (€ 195.000, opgenomen in de post onder de algemene uitkering) en deels door een extra onttrekking aan de reserve Omgevingswet en Wkb (€ 350.000).

I

€ 884.000

Arbeidsmarkttoelage

Om nieuwe medewerkers aan te trekken wordt in sommige gevallen gebruik gemaakt van het toekennen van een arbeidsmarkttoelage. Er zijn heldere kaders opgesteld om de toepassing van de toelage beperkt te houden. Ook in 2024 is de toelage toegepast om medewerkers aan te trekken. Dit betreft een incidentele toelage van maximaal één jaar waarna verlenging hiervan heroverwogen kan worden. Er zal in de salarislasten een extra bedrag worden opgenomen voor de inzet van de arbeidsmarkttoelage.

I

€ 102.000

Eindtotaal Totaal voordeel/nadeel voortgangsrapportage 2024-1 (incl. verrekening reserves):

26-5-2023

€ 9.971.000

€ 350.000

€ 9.346.000 -€ 625.000

Pagina 8 van 8