916106 Brief met reactie (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Gemeente
Epe (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimise rd)
Zaaknummer Telefoonnummer : 14 0578
Onderwerp
: Brief d.d. 20 december 2023 Epe, 22 januari 2024
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) ecte In onderstaande brief reageren we op uw brief d.d. 20 december 2023 gericht aan het college van B&W en
de raadsleden van de gemeente Epe. WOZ-belasting Gelet op uw verzoek u te ontslaan van uw verplichting tot het betalen van de WOZ belasting verwijzen wij naar de brief d.d. 12 december 2023 van het college. Hierin worden de wettelijke kaders voor de belastingheffing geschetst. Aanvullend hierop wijzen we u nog op de mogelijkheid om bezwaar in te dienen
tegen deze heffing, hierbij kunt u de door u genoemde redenen aandragen. Voor meer informatie verwijzen we u naar https:/www.epe.nl/gemeentebelastingen.
Openbaarheid van vergaderingen In uw brief geeft u aan dat vergaderingen van de gemeenteraad openbaar moeten plaatsvinden. Dat is ook in Epe het geval, tenzij er sprake is van een geheim onderdeel in een vergadering, dan wordt over dat
onderwerp in beslotenheid vergaderd. In de praktijk komt dit zelden voor. Naast vergaderingen vinden er ook bijeenkomsten plaats, deze zijn n Epe niet altijd openbaar. Dat is in lijn met de Gemeentewet. Dit wordt bevestigd door de minister van Binnenlandse Zaken in de brieven d.d. 31 augustus 2023 en 30 oktober 2023 met hierin antwoorden op de Kamervragen over het artikel ‘Nederlandse gemeenten overtreden massaal de wet door achterkamertjes in te duiken’. Volledigheidshalve hebben we de brieven vanuit het ministerie bijgevoegd.
We gaan ervan uit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en we hopen deze briefwisseling te kunnen beëindigen.
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Epe,
de
(geanonimise rd)
ter,
(geanonimiseerd)
dhr. dr. T.C.M.
Horn
dhr.
(geanonimise rd) N.L.J.J.
Dusink
Gemeente Epe | bezoekadres: Marktplein 1, 8161 EE Epe | postadres: Postbus 600, 8160 AP Epe | telefoon: 14 0578 | fax: (0578) 678788 e-mail: gemeente@epe.nl | website: wuw epe.nl | KvK 50483714 | IBAN NL23BNGH0285002430 | BTW NL001299992B01
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
> Retouradres
Postbus
20011
2500
EA
Den
Haag Directoraat-Generaal
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 2500
EA
20018 DEN
Openbaar
Bestuur en
Demacratische Rochtsstaat Directie Demoeratie en
Bestuur HAAG
Turfmarkt 147 Den
Haag
Postbus
2500
20011
EA
Den
Haag
Kenmerk 2023-0000591871
uw
kenmerk
Bijlage(n)
Datum Betreft
30 oktober 2023 _
°
Antwoord op Kamervragen over antwoorden op eerdere schriftelijke vragen inzake het artikel 'Nederlandse gemeenten overtreden massaal de wet door achterkamertjes in te duiken'
Hierbij bied ik u de antwoorden aan op de schriftelijke vragen die zijn gesteld
(geanonimiseerd) (GroenLinks) over antwoorden op eerdere door de leden (geanonimiseerd) N (D66) en N schriftelijke vragen inzake het artikel 'Nederlandse gemeenten overtreden massaal de wet door achterkamertjes in te duiken' (2023Z12312). Deze vragen werden ingezonden op 14 september 2023, met kenmerk 2023Z15235.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
(geanonimiseerd)
Pagina 1 van 6
Directoraat-Generaal
Openbaar
Bestuur
en
Democratische Rechtsstaat Directie
2023215235
Democratie
Gestuur Datum
1
Kenmerk
Bent u bekend met de berichten 'Nederlandse gemeenten overtreden massaal de
_ 2023000591871
wet door achterkamertjes in te duiken', 'Maas in de wet laat gemeenten achterkamertjes in duiken; D66 wil dat minister dat gat dicht”2, 'Betoog: Open overheid, papieren werkelijkheid', en 'Wees terughoudend met besloten vergaderen’s. Antwoord vraag 1. Ja. 2.
Bent u van mening dat raadsvergaderingen in principe openbaar zouden moeten zijn, en dat helder onderbouwd zou moeten worden waarom bepaalde vergaderingen zich buiten de gangbare vormen van democratische controle kunnen
voltrekken?
Antwoord vraag 2. Raadsvergaderingen zijn inderdaad openbaar; besloten raadsvergaderingen zijn de uitzondering op de hoofdregel. De Grondwet, artikel 125, schrijft dit voor. Hetzelfde geldt voor vergaderingen van raadscommissies en door de raad ingestelde bestuurscommissies en overige commissies. In de Gemeentewet is een procedure vastgelegd die gevolgd moet worden als de raad besloten wenst te vergaderen. Dat kan alleen indien ten minste een vijfde van het aantal leden dat de presentielijst heeft getekend daarom verzoekt of de voorzitter dit nodig oordeelt. Hoewel de wet niet vastlegt in welke gevallen besloten vergaderd mag worden, is de mogelijkheid besloten te vergaderen zoals in de Grondwet bepaald naar haar aard een uitzondering. Een voorstel om besloten te vergaderen zal derhalve gemotiveerd moeten worden. Vervolgens moet de raad dan wel de raadscommissie ook nog bij meerderheid instemmen met het in beslotenheid vergaderen. Naast de raadsvergadering worden dus ook de vergaderingen van raadscommissies (en door de raad ingestelde bestuurscommissies en overige commissies) gereguleerd in de Gemeentewet. Alle vergaderstructuren die worden ingesteld om de besluitvorming in de raadsvergadering voor te bereiden zijn een raadscommissie. Daarmee is de wettelijke procedure inzake openbaarheid en besloten vergaderen van toepassing op een groot deel van de overleggen die in
gemeenten De Stentor,
plaatsvinden.5 Het is denkbaar dat in een gemeente ook overleggen 24 juni 2023
(https://www. destentor.nl/apeldoorn/nederlandse-gemeenten-overtreden-
massaalde-wer door-achterkamerties-in-te-duiken=a4162a2a/?referrer=htip% 3A%2F%2FwakZF) ? De Stentor, 1 september 2023 ( n -n-duiken:d66-wil-dat-min:
dichtwae733ba6/7referrer=http3A%2Fh2Fkva%2t)
3 VNG, 1 september 2023 (https://vng.nl/artikelen/betoog-open-overheid-papieren-werkelijkheid) * Binnenlands Bestuur, 4 september 2023 (https://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuurenorganisatie/minister- meer-duidelijkheid-over-Commissiestelsel). ° Daarnaast is ten aanzien van door de raad ingestelde zogeheten 'overige commissies’ nog n de wet vastgelegd
dat de raad de openbaarheid
van de vergaderingen
van deze commssies
reget.
Pagina 2 van 6
en
Directoraat-Generaal
Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat Directie
.en bijeenkomsten plaatsvinden waarin geen besluitvorming wordt voorbereid en
Bestuur
ie
Datum
derhalve buiten het hier beschreven wettelijk kader vallen. Daarbij kan het oorbeeld gaan om heisessies met de gehele raad of bijeenkomsten waarbij de leden van een fractie technische vragen kunnen stellen aan ambtenaren.
Dergelijke bijeenkomsten zijn op zichzelf niet verboden, maar mogen niet in de plaats komen van reguliere vergaderingen.
Demortie
Kenmerk
__
2023000091871
De voorschriften voor de
vergaderingen van de gemeenteraad en de raadscommissies waarin besluitvorming aan de orde is of wordt voorbereid en waarin raadsleden hun bevoegdheden als volksvertegenwoordiger uitoefenen, hebben tot doel politieke besluitvorming te organiseren op een wijze die voor inwoners en kiezers inzichtelijk en controleerbaar is. Hiervoor zijn waarborgen ingebouwd, zoals de verplichting om de agenda vooraf openbaar te maken. Daarnaast is de gelijke informatiepositie van alle raadsleden een belangrijk uitgangspunt dat met zich brengt dat het overleg tussen raad en college zoveel mogelijk in de raadsvergadering dient plaats te vinden. Dit uitgangspunt komt onder meer naar voren in de inlichtingenplicht van het college die jegens de raad als geheel geldt, ook als de inlichtingen door een of meer individuele raadsleden worden
gevraagd.5 3.
Deelt u de mening dat de wijze waarop de 'informele bijeenkomsten’ op dit moment worden georganiseerd tegen het principe van ‘openbaarheid tenzij’is en daarmee indruist tegen de geest van de Wet open overheid? Zo nee, waarom niet? 4.
Deelt u de mening van een van de onderzoekers dat, zelfs als 'bijeenkomsten’ als informeel worden aangeduid, het officiële voor de raad georganiseerde aangelegenheden zijn en dat het onwenselijk is dat daarvoor geen regels gelden? Antwoord vraag 3 en 4. Zowel vergaderingen van de raad, als vergaderingen van commissies worden gereguleerd in de Gemeentewet, zoals hiervoor vermeld. Daarnaast kunnen er bijeenkomsten zijn die geen raads- en commissievergaderingen zijn en die derhalve niet worden gereguleerd in de Gemeentewet. Daarin kan geen besluitvorming plaatsvinden, want die moet plaatsvinden in de raadsvergadering. Ook gaat het in deze bijeenkomsten niet om de voorbereiding van de besluitvorming in de raadsvergadering, want die vindt plaats in de raadscommissies. Het is onwerkbaar en ook niet wenselijk om elke denkbare bijeenkomst in de gemeente in de wet te reguleren. Voor bijvoorbeeld heisessies met de gehele raad, de hierboven genoemde bijeenkomsten van een fractie met een of meer ambtenaren of nieuwjaarsbijeenkomsten is regulering in de wet niet passend. Wel is hierbij het volgende van belang. De hoofdregel is dat de wet de vergaderingen van de raad regelt. Aanvullende overlegstructuren kunnen behulpzaam zijn bij het functioneren van het bestuur, maar kunnen niet in de ° Zie artikel
169, derde lid, Gemeentewet.
Pagina 3 van 6
en
Directoraat-Generaal
Openbaar
Bestuur
en
Democratische Rechtsstaat Directie
plaats komen van een politiek debat in een vergadering van de raad. Waar sprake is van besluitvorming of voorbereiding van die besluitvorming dient dit te gebeuren binnen de wettelijk geregelde vergaderingen. Daarbij is openbaarheid altijd het uitgangspunt. Zowel de Grondwet als de Gemeentewet schrijven dit
voor. Dit staat los van de Wet open overheid, die overigens alleen betrekking heeft op openbaarmaking
van
documenten
Democratie
Bestuur
Datum Kenmerk
2023-0000591871
en niet op de openbaarheid van
vergaderingen. Op basis van de informatie in de betreffende artikelen van De Stentor kan ik niet in algemene zin de conclusie trekken dat de wijzen waarop informele bijeenkomsten op dit moment worden georganiseerd tegen dit uitgangspunt indruisen. Zowel het type informele bijeenkomst, als de redenen om achter besloten deuren te vergaderen, kunnen per geval verschillen. Zolang men zich houdt aan het voorgeschreven regime van de Gemeentewet is dit toegestaan. Het college van burgemeester en wethouders dient dit te bewaken. Ook de gemeenteraad en raadscommissie dienen hierop toe te zien. Zij dienen in voorkomende concrete gevallen bij meerderheid te beslissen over de beslotenheid van vergaderingen waarin besluitvorming plaatsvindt of wordt voorbereid en waarin raadsleden hun bevoegdheden als volksvertegenwoordiger uitoefenen. 5
Hoe beoordeelt u de opmerking van een van de onderzoekers in het artikel dat het onderscheid tussen 'vergaderingen ‘en bijeenkomsten’ enigszins gekunsteld is aangezien de Gemeentewet geen onderscheid maakt in de type vergaderingen? Antwoord vraag 5. Die conclusie deel ik niet. De Gemeentewet reguleert de raadsvergadering en de vergaderingen van de verschillende categorieën commissies (raadscommissies, bestuurscommissies en overige commissies). Een groot deel van de overleggen die raadsleden met elkaar en met de leden van het college hebben, buiten de raadsvergadering om, vindt plaats in een commissie. Ook daarvoor gelden wettelijke regels. Er zijn echter bijeenkomsten met een meer informeel, incidenteel karakter die niet als raads- of commissievergadering kunnen worden beschouwd. Deze bijeenkomsten worden in de Gemeentewet genoemd noch gereguleerd. Het houden van deze bijeenkomsten en overleggen is niet bezwaarlijk zolang deze niet in de plaats komen van de wettelijke gremia zoals de raadsvergadering of de raadscommissie. Dat zijn immers de aangewezen bijeenkomsten voor het stellen van vragen aan het college, het debatteren over kwesties in de gemeente en het voorbereiden van besluiten van de raad. 6.
Kan de minister meer duidelijkheid geven over wat precies verstaan wordt onder respectievelijk een vergadering en een bijeenkomst en wat de verschillen tussen beiden zijn? Antwoord vraag 6. Zoals in het antwoord op vraag 5 aangegeven, noemt en reguleert de Gemeentewet de raadsvergaderingen en de vergaderingen van raadscommissies, bestuurscommissies en overige commissies. Raadscommissies zijn commissies die Pagina 4 van 6
en
Directoraat-Generaal
Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat Directie
worden ingesteld om de besluitvorming in de raadsvergadering voor te bereiden
Democratie
_ B
en om met het college of de burgemeester te overleggen. Bestuurscommissies kunnen door de raad, het college of de burgemeester worden ingesteld en het orgaan dat een bestuurscommissie heeft ingesteld kan dan vervolgens een of
Datum
meer van zijn eigen bevoegdheden overdragen aan die bestuurscommissie.
2023-0000591871
Kenmerk
Overige commissies zijn andere commissies die door de raad, het college of de burgemeester worden doen
van
onderzoek
ingesteld. of hebben
Deze een
kunnen
adviserende
bijvoorbeeld zijn belast met taak.
Als
de
raad
het
een
raadscommissie of bestuurscommissie instelt, bepaalt de raad hiervoor de taken, de bevoegdheden, de samenstelling en de werkwijze. Op deze commissies is een aantal regels met betrekking tot raadsvergaderingen van toepassing, waaronder de regels met betrekking tot openbaarheid van de agenda en van de vergadering. In de circulaire
over
het
commissiestelsel
in de
Gemeente-
en
Provinciewet
zal
voor de praktijk nader worden verduidelijkt welke typen commissies er zijn en welke regels gelden voor die verschillende typen commissies. Ik verwacht deze circulaire nog dit jaar gereed te hebben. z.
Bent u bereid om al dan niet in samenwerking met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden, Het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, en de Wethoudersvereniging, in kaart te brengen welke typen en hoeveel bijeenkomsten en vergaderingen er per jaar in de afgelopen vijftien jaar zijn georganiseerd voor gemeenteraadsleden, in hoeverre deze openbaar waren zodat een eventuele trend te ontwaren valt? Antwoord vraag 7. Een dergelijk kwantitatief onderzoek overweeg ik op dit moment niet. Juist als het gaat om bijeenkomsten met een informeel karakter zal het zeer lastig zijn om in kaart te brengen hoe vaak deze precies hebben plaatsgevonden de afgelopen jaren. Wel deel ik de wens om in beeld te krijgen in hoeverre voor gemeenten voldoende duidelijk is dat hulpstructuren niet in de plaats kunnen komen van de vergaderorde van de verschillende gemeentelijke organen die de Gemeentewet regelt. Ik ben dan ook graag bereid om met de genoemde partijen hierover in overleg te gaan 8.
Kunt u de circulaire eerst in concept delen met de Kamer voordat het officieel in werking treedt? Zo nee, waarom niet? Antwoord vraag 8. Een circulaire is met name bedoeld als instrument om de praktijk te helpen bij het toepassen van (nieuwe of bestaande) wet- en regelgeving. In dit geval gaat het om uitleg en toepassing van het wettelijk kader in de Gemeente- en Provinciewet met betrekking tot de verschillende typen commissies. Omdat het bij een circulaire gaat om een uiteenzetting en uitleg van geldende wettelijke kaders en niet om nieuw beleid, is het niet gebruikelijk om circulaires vooraf in concept voor te leggen aan uw Kamer. Wel ben ik vanzelfsprekend graag bereid uw Kamer een afschrift te sturen
van
de circulaire
over
het commissiestelsel
als deze
wordt
gepubliceerd. Pagina $ van 6
en
Directoraat-Generaal
Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat Directie
Democratie
Bestuur
9.Bent u bereid om een voorlichting te vragen bij de Raad van State over de vraag
Datum
of de Wet open overheid en de Gemeentewet momenteel voldoende duidelijkheid
_ Kenmerk
geven over welke bijeenkomsten en vergaderingen openbaar danwel besloten
2023-0000591871
mogen zijn en welke mogelijkheden de wetten bieden om 'informele bijeenkomsten’ beter te reguleren? Antwoord vraag 9. Op dit moment vind ik het in de eerste plaats van belang dat voor gemeenten op grond van het wettelijk regime duidelijk is welke verschillende vergaderstructuren er zijn en welk wettelijk kader op dit moment voor die vergaderstructuren geldt, onder meer als het gaat om openbaarheid. Met de circulaire over het commissiestelsel wordt beoogd hierover nadere duidelijkheid te verschaffen. Vervolgens zal vanuit mijn ministerie in gesprek worden gegaan met in ieder geval de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden, om te inventariseren in hoeverre het bestaande wettelijk kader voldoende duidelijkheid biedt. Het vragen van een voorlichting bij de Raad van State overweeg ik niet. Overigens is het wettelijk kader inzake besloten vergaderen alleen in de Gemeentewet neergelegd en niet in de Wet open overheid. Die laatste wet ziet op de openbaarmaking van informatie die is neergelegd in documenten en niet op de openbaarheid van vergaderingen.
Pagina 6 van 6
en
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
> Retouradres
Postbus
20011
2500
EA
Den
Haag
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer
Democratische Rechtsstaat
der Staten-Generaal Postbus 20018
Directie Democratie en Bestuur
2500
Turfmarkt 147
EA
DEN
HAAG
Den
Haag
Postbus
20011
2500 EA
Den Haag
Kenmerk
2023-0000426708 Uw
-
Datum Betreft
kenmerk
Bijlage(n)
31 AUG 2023
°
_ Antwoord op Kamervragen over het artikel 'Nederlandse gemeenten
overtreden massaal de wet door achterkamertjes
in te duiken’
Hierbij bied ik u de antwoorden aan op de schriftelijke vragen die zijn gesteld
(geanonimiseerd) (beidien D66) en B (geanonimiseerd) (GroenLinks) door de Ieden (geanonimiseerd) N N over het artikel 'Nederlandse gemeenten
overtreden massaal de wet door
achterkamertjes in te duiken’. Deze vragen werden ingezonden op 29 juni 2023, met
kenmerk
2023Z12312.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
(geanonimise rd)
Pagina
1 van
7
Directoraat-Generaal
Rechtsstaat Directie
2023212312
Democratie
Bestuur Datum
1
Kenmerk
Heeft u kennisgenomen van het artikel 'Nederlandse gemeenten massaal de wet door achterkamertjes in te duiken'?! Antwoord vraag
overtreden
2023-0000426708
1.
Ja.
2
Klopt het dat een groot deel van de gemeenten achter gesloten deuren vergadert zonder legitieme reden en zo ja hoeveel en hoe vaak maken gemeenten gebruik van dit soort informele bijeenkomsten?
Antwoord vraag 2. Ik beschik niet over cijfermateriaal over het aantal gemeenten dat gebruik maakt van besloten vergaderingen in de zin van de Gemeentewet en andere type bijeenkomsten. De wet legt de hoofdregel voor raadsvergaderingen vast, namelijk openbaarheid, maar regelt voor een vergadering achter gesloten deuren een procedure zonder inhoudelijke normen. Of er aanleiding is om in afwijking van de hoofdregel achter gesloten deuren te vergaderen (in de zin van de Gemeentewet), is dan ook aan de raad zelf. Het is binnen die systematiek niet aan mij om uitspraken te doen over de redenen die de raad heeft om achter gesloten deuren
te vergaderen of over de legitimiteit van die redenen. In het antwoord op vraag 4 licht ik dit nader toe en ga ik in op het verschil tussen vergaderingen de Gemeentewet en andere type bijeenkomsten.
in de zin van
E
Heeft u beeld van de situatie bij Provinciale Staten, algemene besturen van waterschappen en algemene besturen van gemeenschappelijke regelingen? Antwoord vraag 3. Ik beschik niet over cijfermateriaal over hoe vaak bij provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen gebruik wordt gemaakt van niet-openbare informele bijeenkomsten. 4.
Kan u per soort besloten overleg uiteenzetten of zij van mening is dat hier sprake is van overtreding van de Gemeentewet? Antwoord vraag 4. Het is essentieel voor een goed functionerend openbaar bestuur dat politieke besluitvorming helder en duidelijk is voor de inwoners, ook in gemeenten. Als het * De Stentor, 'Nederlandse gemeenten overtreden massaal de wet door achterkamertjes in te duiken’, 24 Juni 2023, hitps://www,destentor.nl/apeldoorn/nederlandse-gemeenten-overtreden-massaal-de-wet:"
Pagina 2 van
7
en
Directoraat-Generaal
Openbaar
Bestuur en
Demoeratische Rechtsstaat Directie
gaat om de openbaarheid van overleggen van de gemeenteraad zijn er twee verschillende situaties mogelijk: er is sprake van een vergadering Gemeentewet of er is sprake van een ander type bijeenkomst.
in de zin van de
Democratie
Bestuur _ patum Kenmerk
Indien sprake is van een vergadering in de zin van de Gemeentewet,
is op grond
__ 2023-0000426708
van artikel 125, eerste lid, Grondwet en van artikel 23, eerste lid, Gemeentewet het uitgangspunt dat de besluitvorming door de gemeenteraad en de beraadslaging die aan deze besluitvorming voorafgaat, volledig in de
openbaarheid plaatsvinden. Dit uitgangspunt geldt voor de raadsvergadering en voor de vergaderingen van raadscommissies, die zijn ingesteld op grond van artikel 82 Gemeentewet en de besluitvorming van de raad voorbereiden. Dit is een groot goed, omdat voor de inwoners van de gemeente duidelijk moet zijn hoe de besluitvorming in de raad, die er namens hen zit, plaatsvindt. Wel biedt de Gemeentewet een procedure voor het voortzetten van een vergadering achter gesloten deuren. De raad kan besluiten tot een besloten vergadering, indien ten minste een vijfde van het aantal leden dat de presentielijst heeft getekend daarom verzoekt of de voorzitter dit nodig oordeelt, in de zin van artikel 23, tweede lid, van de Gemeentewet. Die mogelijkheid is naar zijn aard bedoeld voor uitzonderlijke gevallen, maar wat die gevallen zijn, wordt niet door de wet bepaald. In het genoemde artikel van De Stentor wordt de suggestie gewekt dat de Wet open overheid (hierna: Woo) zou vastleggen in welke gevallen besloten
mag worden vergaderd. de hiervoor genoemde
Dat is echter niet het geval. De Gemeentewet legt alleen procedure
vast;
de
Gemeentewet
noch de Woo
bevat
inhoudelijke criteria die bepalen in welke gîva\len er wel en niet besloten
vergaderd mag worden. Wel is in artikel 24 van de Gemeentewet geregeld waarover niet vergaderd en besloten mag worden in een vergadering achter
gesloten deuren.? Het is de raad zelf die uiteindelijk besluit of in een bepaald geval besloten wordt vergaderd. Dit is anders als het gaat om het opleggen van geheimhouding op schriftelijke stukken door de raad, dit kan alleen onder verwijzing naar een van de belangen die in artikel 5.1, eerste en tweede lid, van de Woo worden genoemd. Naast de vergaderingen in de zin van de Gemeentewet, kunnen in een gemeente ook andere bijeenkomsten plaatsvinden, waarbij geen politiek debat of besluitvorming plaatsvindt maar die een informerend dan wel beeldvormend karakter hebben. Het gaat dan bijvoorbeeld om technische sessies met ambtenaren (zoals die ook in de Tweede Kamer plaatsvinden) of bijeenkomsten met zowel raadsleden (en eventueel leden van het college) als inwoners. Dit type bijeenkomsten wordt niet gereguleerd in de Gemeentewet. Bij de niet-openbare
overleggen die in het artikel in De Stentor worden beschreven, lijkt het te gaan om dit type, niet gereguleerde bijeenkomsten. De conclusie dat met dergelijke bijeenkomsten de wet overtreden zou worden, is dan ook onjuist. Van belang is dat tijdens deze bijeenkomsten geen besluitvorming of finale beraadslaging kan plaatsvinden. Die behoren op grond van de wet altijd in een raadsvergadering plaats te vinden.
? Dit betreft de toelating van nieuwe leden, de vaststelling en wijziging van de begroting en de vaststelling van de jaarrekening, de invoering, de benoeming en het ontslag van wethouders.
wijziging en afschaffing van gemeentelijke belastingen, en
Pagina 3 van 7
en
Directoraat-Generaal
Openbaar Rechtsstaat
Directie
s
Democratie
Bestuur
In hoeveel gevallen zijn er achteraf notulen opgesteld en/of vrijgegeven van deze bijeenkomsten, zoals wel gebruikelijk is bij besloten vergaderingen?
_ Datum Kenmerk
Antwoord vraag 5.
2023-0000426708
Ik beschik niet over cijfermateriaal waaruit volgt in hoeveel gevallen er achteraf notulen opgesteld en/of vrijgeven zijn die zien op de genoemde bijeenkomsten. 6
Welke mogelijkheden bestaan er voor derden om het besluit tot beslotenheid van een vergadering aan te vechten? En voor raadsleden zelf? Antwoord vraag 6. De Kroon heeft de bevoegdheid om besluiten van bestuursorganen van decentrale overheden te vernietigen, indien deze in strijd met het recht of n strijd met het algemeen belang zijn genomen. Als door een gemeenteraad te lichtvaardig zou worden besloten tot het sluiten van de deuren bij een raadsvergadering, zou dat
besluit dus vernietigd kunnen worden.
Hiertoe kan een voordracht worden gedaan
bij de Kroon.
Zoals n het antwoord op vraag 4 aangegeven is het de raad zelf die op grond van artikel 23 Gemeentewet kan besluiten of een vergadering in beslotenheid plaatsvindt dan wel dat daar van wordt afgezien (ondanks het verzoek daartoe van ten minste een vijfde van de raadsleden). Daarnaast kan de raad de
geheimhouding op de informaíie die tijdens een besloten raadsvergadering ter kennis van de aanwezigen is gekomen, nadien opheffen. Als de geheimhouding is opgeheven, gemaakt.
|
‘
wordt het van de betreffende vergadering gemaakte verslag openbaar
z
Hoe beziet u in het licht van dit nieuws, de mogelijkheid die middels de Gemeentewet wordt gegeven dat de voorzitter zonder daarover te beraadslagen de deuren
kan
sluiten?
Antwoord vraag 7. Het is uiteindelijk altijd de raad die bij meerderheid besluit of al dan niet besloten wordt vergaderd. De voorzitter kan de deuren sluiten indien hij of zij van oordeel is dat dit nodig is, maar vervolgens beslist de raad bij meerderheid of ook daadwerkelijk besloten zal worden vergaderd. Zoals aangegeven, is openbaarheid echter altijd het uitgangspunt bij raadsvergaderingen. De voorzitter zal dan ook
niet lichtvaardig over moeten gaan tot het sluiten van de deuren, de mogelijkheid besloten te vergaderen is bedoeld voor uitzonderlijke gevallen. Overigens gaat het in het artikel met name over niet-openbare bijeenkomsten die geen vergadering in de zin van de Gemeentewet zijn. Die moeten worden onderscheiden van besloten vergaderingen, waartoe de voorzitter van de raad het initiatief kan
nemen
door
de
deuren
te sluiten
en
de
raad
te laten
stemmen
over
het al dan niet besloten vergaderen.
Pagina 4 van 7
en
Directoraat-Generaal Bestuur
en
Rechtsstaat Directie
m
Democratie
Bestuur
Deelt u de mening dat een "informele bijeenkomst” geen vluchtweg mag worden om bepaalde informatie voor burgers en pers verborgen te houden?
__ patum Kenmerk
Antwoord vraag 8.
2023-0000426708
Ik onderschrijf vanuit het oogpunt van transparantie en democratische legitimatie van besluitvorming dat het van belang is er scherp op te blijven dat geen formele besluitvorming plaats kan vinden tijdens niet-openbare informele overleggen. Ook als wel gebruik wordt gemaakt van niet-openbare informele overleggen, is het van belang om hierover zo transparant mogelijk te zijn richting inwoners. Zo kan bijvoorbeeld op de website van de gemeente worden geplaatst dat en wanneer een dergelijke niet-openbare bijeenkomst plaatsvindt. Ook kunnen eventuele documenten die er besproken worden actief openbaar gemaakt worden. 9.
Ziet u een verschil tussen een informele bijeenkomst waarbij de volledige gemeenteraad of alle woordvoerders op een dossier bijeengeroepen wordt achter gesloten deuren en een besloten vergadering? Antwoord vraag 9.
Ja, zoals aangegeven in het antwoord op vraag 4 worden vergaderingen in de zin van de Gemeentewet gereguleerd. Informele bijeenkomsten worden niet gereguleerd in de Gemeentewet. In het antwoord op vraag 4 is dit verschil nader
toegelicht.
Î
10.
Hoe kijkt u naar het argument dat gemeenten aandragen dat raadsleden in
vrijheid zouden moeten kunnen spreken, en dat zij daartoe blijkbaar niet de ruimte voelen tijdens openbare vergaderingen? Antwoord vraag 10.
Allereerst s van belang dat besluitvorming altijd in een raadsvergadering plaats dient te vinden, waarbij openbaarheid het uitgangspunt is. Voor inwoners moet immers transparant zijn wat de volksvertegenwoordigers, die er namens hen zitten, besluiten. Dit uitgangspunt van besluitvorming in een (openbare) raadsvergadering staat altijd voorop. Ook de beraadslaging die voorafgaat aan die
besluitvorming dient plaats te vinden in een vergadering, een raadsvergadering dan wel een vergadering van een raadscommissie. Dat raadsleden in sommige gevallen de behoefte kunnen hebben om, los van de besluitvorming en beraadslaging, met elkaar en/of met het college te overleggen, is begrijpelijk. De Gemeentewet verbiedt dit niet. Tegelijkertijd is het aan te bevelen om ook bij dit type overleggen zo transparant mogelijk te zijn richting de inwoners van de
gemeente en met deze mogelijkheid terughoudend om te gaan.
11
Pagina 5 van 7
en
Bestuur en Democratische Rechtsstaat Directie
Welke mogelijkheden zouden er volgens u moeten zijn om op informele wijze te
Bestuur
overleggen tussen de Raad en het College van B&W of om technische briefingste
_ atum
organiseren,
Democratie
en hoe zouden deze zich tot het principe van openbaarheid? Kenmerk
Antwoord vraag
11.
2023-0000426708
Zoals in het antwoord op vraag 4 aangegeven, kunnen in een gemeente bijeenkomsten plaatsvinden
met (leden van) de raad en het college, waarbij geen
besluitvorming
maar die een
plaatsvindt,
informerend/beeldvormend
karakter
hebben. Het gaat dan bijvoorbeeld om technische sessies met ambtenaren (zoals die ook in de Tweede Kamer plaatsvinden) of bijeenkomsten met zowel raadsleden als inwoners. Overigens kunnen dergelijke bijeenkomsten, zoals ook landelijk gebeurt, openbaar plaatsvinden. Informatie die experts verschaffen, kan immers ook voor inwoners interessant en relevant zijn. De besluitvorming zelf vindt altijd plaats in de raadsvergadering en voor de
voorbereiding van die besluitvorming kunnen raadscommissies worden ingesteld. Zowel
bij de raadsvergaderingen als bij de vergaderingen van raadscommissies is
openbaarheid het uitgangspunt. Hieruit volgt dat de besluitvorming en de beraadslaging die hieraan voorafgaan in beginsel altijd openbaar zijn, behoudens de gevallen waarin expliciet wordt besloten tot een besloten vergadering. Dit is
vanuit het oogpunt van transparantie en democratische legitimatie van besluitvorming ook van groot belang. d2;
Welke voorwaarden zouden er volgens u moeten gelden voor informele
overleggen tussen de Raad en het College van B&W en hoe verhouden die zich tot de huidige voorwaarden in de Gemeentewet en de Wet openbare overheid? Antwoord vraag 12. Informele overleggen zoals hierboven beschreven worden zoals aangegeven niet gereguleerd in de Gemeentewet. De gronden voor geheimhouding die in artikel
5.1, eerste en tweede lid, van de Wet open overheid worden genoemd, zijn niet van toepassing op het al dan niet houden van vergaderingen in de zin van de
Gemeentewet en evenmin op informele overleggen tussen (leden van) de raad en het college.
Tegelijkertijd is het aan te bevelen om ook bij dit type overleggen zo transparant mogelijk te zijn richting de inwoners van de gemeente. Dit kan bijvoorbeeld door op de website van de gemeente te vermelden dat een informeel overleg plaatsvindt of plaats heeft gevonden. Ook kunnen tijdens deze overleggen besproken documenten bijvoorbeeld actief openbaar worden gemaakt. Tot slot zij opgemerkt dat het de rede ligt om terughoudend om te gaan met informele
overleggen buiten de vergaderingen om. 13.
Bent u bereid om met de gemeenten in gesprek te treden over waarom zij de behoefte voelen om buiten de openbaarheid samen te komen en informatie te delen en tegelijkertijd streng toe te zien op de handhaving van de Gemeentewet artikel 237
Pagina 6 van
7
en
Directoraat-Generaal
Openbaar
Bestuur en
Democrati Rechtsstaat
Directie
Democratie
Antwoord vraag 13. Aan de voorbeelden die in het genoemde artikel worden genoemd kan niet de conclusie worden verbonden dat gemeenten in strijd met de wet besloten vergaderen. Op dit moment zie ik dan ook geen aanleiding om de betreffende
Bestuur
gemeenten aan te spreken. Wel wil ik in algemene zin benadrukken dat de finale
2023-0000426708
beraadslaging en besluitvorming in de openbaarheid moeten plaatsvinden. en raadscommissievergaderingen zijn dan ook altijd openbaar, behoudens
Datum Kenmerk
Raads-
uitzonderlijke situaties die tot beslotenheid noodzaken. Het is van belang er scherp op te zijn dat geen besluitvorming plaatsvindt in andere niet-openbare overleggen, zoals technische briefings of informatiebijeenkomsten. Om
gemeenten
meer duidelijkheid te bieden
over wanneer wel en wanneer
niet
sprake is van een in de Gemeentewet geregelde raads- of raadscommissievergadering,
werkt mijn
ministerie aan een circulaire over het
commissiestelsel in de Gemeentewet. Deze circulaire zal onder meer ingaan op het wettelijk kader voor raadscommissies, maar biedt tevens de mogelijkheid om belangrijke achterliggende waarden zoals transparantie en democratische legitimatie te benadrukken. 14.
Deelt u de mening dat van tevoren de agenda van een overleg bekend moet worden gemaakt zodat burgers en journalisten op de hoogte zijn van de onderwerpen die besproken worden en op grond daarvan kunnen bepalen of ze
een vergadering (digitaal) willen bijwonen? Antwoord vraag
|
14.
Zoals hierboven aangegeven, is het raadzaam dat gemeenten zo open mogelijk zijn over eventuele informele overleggen die plaatsvinden tussen (leden van) de raad en het college. Het van tevoren bekend maken van de agenda is daarvan een goed voorbeeld. Wettelijk bestaat hiertoe echter geen verplichting, nu deze informele overleggen niet worden gereguleerd in de Gemeentewet. Op dit moment zie ik geen aanleiding om hiertoe een verplichting n de wet op te nemen.
Pagina 7 van 7
en