806567 Evaluatie Grondstofrijk Epe

Evaluatie Grondstofrijk Epe De resultaten van 2021 en 2022 Door Mario Groot Kormelink – gemeente Epe en; Jasper Berenschot – Circulus Apeldoorn, Januari 2023

Inhoudsopgave Januari 2023

1

Inhoudsopgave 1

Gemaakte afspraken 1.1 Grondstoffenplan 2020-2025 1.2 Uitvoeringsplan 2020 “Grondstofrijk Epe”

3 3 3

2

Uitgevoerde maatregelen

5

2.1 2.2 2.3 2.4

Invoering diftar Rest Meer en zuivere grondstoffen Communicatie en participatie

5 5 5 6

2.4.1 Diftarcommunicatie 2020 en 2021 2.4.2 Communicatie na invoering diftar:

6 7

3

Resultaten 3.1 Resultaten: 3.1.1 Restafval 3.1.2 Scheidingspercentage 3.1.3 Gemiddelde afvalstoffenheffing 3.1.4 Benchmark 3.1.5 Klanttevredenheidsonderzoek 3.2 Aandachtspunten: 3.2.1 Vervuiling grondstoffen 3.2.2 BEST-tas

4

Vervolgstappen 4.1 Stand van zaken 4.2 Vervolgstappen

9 9 9 10 11 12 14 16 16 19 20 20 20

4.2.1 Papierinzameling 4.2.2 Omgekeerd inzamelen glas

20 20

4.2.3 Voorbereiden van omgekeerd inzamelen restafval 4.2.4 Communicatie op zuivere grondstoffenstromen

21 21

1 Gemaakte afspraken 1.1 Grondstoffenplan 2020-2025 Het afval- en grondstoffenbeleid van de gemeente Epe is vastgelegd in het Grondstoffenplan ‘Grondstofrijk Epe 2020-2025’, vastgesteld door de raad op 20 februari 2020. Het daarbij behorende ‘Uitvoeringsplan Grondstofrijk Epe’ is vastgesteld op 21 april 2020. In het grondstoffenplan zijn 4 doelstellingen, grotendeels gebaseerd op het rijksbrede VANGprogramma, genoteerd: De hoeveelheid restafval (fijn+grof) per inwoner per jaar is max. 30kg in 2025; Het scheidingspercentage is 75% of meer; Beheersing van de afvalbeheerkosten. Verhoging van de afvalstoffenheffing moet zoveel mogelijk worden beperkt (indexering uitgezonderd); Tevredenheid van burgers blijft op peil. Om deze doelen in 2025 gerealiseerd te hebben heeft de raad in het Grondstoffenplan gekozen voor een combinatie van: Diftar invoeren (financiële prikkel) De VANG-methodiek invoeren (combinatie van financiële prikkels, service prikkels en communicatie)

1.2 Uitvoeringsplan 2020 “Grondstofrijk Epe” In het uitvoeringsplan zijn de doelstellingen zoals die genoteerd zijn in het Grondstoffenplan 2020-2025 uitgewerkt in een strategie en heeft betrekking op het jaar 2020. Er is gekozen voor een combinatie van maatregelen en een fasering waarin met enige vertraging gewerkt wordt naar de ambitieuze doelstelling van 30 kg. restafval in 2025, overeenkomend met de landelijke doelstelling zoals vastgelegd in het VANG-programma. De maatregelen zijn in 3 thema’s te vatten: Minder restafval Meer gescheiden grondstoffen aanbieden Gedragsverandering en motivatie tot preventie en beter scheiden Door gefaseerd prikkels in te voeren, ontstaat een cumulatief reductie-effect op restafval en de herhaalde aandacht voorkomt ‘gewoontegedrag’ na verloop van tijd. Deze gefaseerde aanpak sluit ook aan bij het bewonersonderzoek (medio 2019 uitgevoerd door Spectrum/Avalon) waaruit blijkt dat inwoners van de gemeente Epe stapsgewijs verandering wensen. Naast verhoogde inzet op voorlichting over afval scheiden geeft het bewonersadvies diverse maatregelen aan. Deze maatregelen worden hieronder in de drie pijlers geplaatst en in de

Gemaakte afspraken Januari 2023

3

volgende paragraven worden de afzonderlijke maatregelen uitgewerkt in relatie tot de afvaldriehoek en sociale impact.

2 Uitgevoerde maatregelen

De afgelopen jaren zijn de volgende acties conform het uitvoeringsplan uitgevoerd: 2.1 Invoering diftar Met ingang van 1 januari 2021 hanteert de gemeente het gedifferentieerde tarief (diftar) om de afvalstoffenheffing te innen. Met diftar betalen inwoners van de gemeente Epe naast een vast tarief ook een variabel tarief voor hun afvalstoffenheffing. Het variabele tarief betalen inwoners voor ieder keer dat zij restafval aanbieden. Hiermee krijgen inwoners invloed op de hoogte van hun afvalstoffenheffing. Hoe minder restafval inwoners aanbieden, hoe lager het variabele bedrag dat ze moeten betalen. Restafval kan worden aangeboden in de grijze minicontainer of bij een ondergrondse restafvalcontainer. 2.2 Rest Frequentiewijziging De inzamelfrequentie van rest is gewijzigd naar eens per 4 weken. Vrijwillig omgekeerd inzamelen Het aantal (ondergrondse) verzamelcontainers is toegenomen met: 2020

2021

Rest:

1 ondergrondse container

7x ondergrondse duo-container (30/60L)

PMD

6x 240L in beugel

3x ondergrondse container 1x bovengrondse container

Papier

-

8x ondergrondse container 1x bovengrondse container

Glas:

-

2 ondergrondse container, 1 bovengrondse container

Textiel

-

4x ondergrondse container

GFT

25x 240L in beugel

45x 240L in beugel

2x ECO box

12x ECO box

Aan het inzamelen van restafval is een variabel tarief gekoppeld. 2.3 Meer en zuivere grondstoffen De BEST-Tas is ingevoerd. Een evaluatie hiervan loopt reeds in een separaat traject. De inzamelfrequentie van GFT en PMD is gewijzigd naar respectievelijk 1x/2wk en 1x/4wk. Inwoners kunnen gratis een 2e GFT-container aanvragen. Hoogbouw brengvoorzieningen zijn gefaciliteerd.

Uitgevoerde maatregelen Januari 2023

5

2.4 Communicatie en participatie 2.4.1

Diftarcommunicatie 2020 en 2021

Fase 1 en 2 van de communicatie in 2020 hebben in het teken gestaan van communicatie over de wijzigingen en communicatie over afvalscheiding. Stapsgewijs was het devies. Conform afspraak zijn de volgende middelen ingezet. 2020

Activiteit

af

April

Wel/niet kaart voor PMD en GFT, verkrijgbaar op het gemeentehuis

v

Mei

Magazine met achtergrondinformatie en praktische wat-hoort-waar info

v

Mei/juni

BEST-tas introductie met begeleidende informatie en instructie

v

Juni

Online voorlichtingsbijeenkomst met follow-up communicatie (Q&A)

v

Juni

Nieuwsbrief met concrete informatie over wijzigingen in de inzameling

v

September

Nieuwsbrief met concrete informatie over GFT en bechippingsactie

v

September

Brief bewoners hoogbouw hoe zij aan kunnen geven GFT te willen scheiden

September

Verkrijgbaar op het Recycleplein: een kaart met o.m. een overzicht wat je gratis en betaald kunt wegbrengen

v

Oktober

Milieupas met begeleidende instructie

v

November

Informatie voor apotheken: medicijnen breng je naar de apotheek.

Jaarrond

Aanpassen website en app aan wijzigingen/Q&A o.a. met rekentool

v

December

Nieuwsbrief met concrete informatie over diftar/rekenhulp

v

Op www.circulus-berkel.nl zijn alle nieuwsbrieven te downloaden. 2021

Activiteit

af

Februari

Flyer bij aanslag afvalstoffenheffing (herhaald in 2022)

v

Jaar heen

4x pagina in huis-aan-huisblad (reguliere communicatie gericht op alle stromen)

v

Juni

Feedback op eerste resultaten middels persbericht en bericht gem.pag.

v

Jaar heen

Serie artikelen op gem. pagina (niet tot stand gekomen wegens wisselingen gemeente)

v

Belangrijk: in het late voorjaar van 2022 is er een nieuwe afval-app ingevoerd. Daarvoor hebben mensen moeten overstappen. Hiervoor is een aparte communicatiecampagne opgezet, regiobreed.

2.4.2

Communicatie na invoering diftar:

Doelen Bewoners begrijpen hoe diftar werkt: Er is een tarief voor restafval Er is geen tarief voor ‘grondstoffen’ Ik weet dat er een rekenhulp is Ik weet wat ik moet doen om de kosten te beïnvloeden (minder restafval) Bewoners begrijpen hoe ze hun afval (nog) beter kunnen scheiden: Ik weet wat bij GFT hoort Ik weet wat bij PMD hoort Ik weet waar ik kan opzoeken wat waar hoort Ik maak goed gebruik van de buurtcontainers voor restafval, PMD, glas, papier en textiel Ik begrijp het verschil tussen de 30- en 60 liter opening van de buurtcontainers voor restafval Ik weet hoe ik van mijn grof vuil af kom Ik weet hoe ik mijn leefomgeving schoon kan houden (geen bijplaatsingen, geen zwerfvuil) Weerstanden overwinnen Gedrag veranderen kost tijd en zorgt altijd voor een zekere weerstand. Je moet routines aanleren, of juist afleren. Dat vraagt tijd, herhaling van boodschappen, inzet van rolmodellen, inzet van meer kanalen en feedback. Uit onze ervaringen met eerdere diftarintroducties blijkt dat het merendeel van bewoners wijzigingen snel oppikt als er regelmatig actief en positief wordt gecommuniceerd. Een klein deel gaat in de weerstandsmodus en weigert alles. Deze groep is gebaat bij een afvalcoach die gericht kan worden ingezet. Inhoud en toonzetting boodschappen De focus van de inhoud ligt op de ‘groene bullets’ hierboven.

De communicatie is een mix van instructie, normgedrag laten zien door de inzet van rolmodellen, achtergrondinformatie en feedback. De toonzetting is positief en uitnodigend. Voor wat betreft beeld, maken we gebruik van animatie-achtige visuals: die ondersteunen de tekst. Kanalen De media-aanpak is crossmediaal: bij voorkeur hanteren we een gecombineerde inzet van kanalen zodra een boodschap/artikel/filmpje is gemaakt. Verder is het belangrijk dat bij inschakelen afvalcoach die op de hoogte is van de inzet van communicatie en contact

Uitgevoerde maatregelen Januari 2023

7

onderhoudt met de beide KCC’s en communicatie van de gemeente en Circulus. Deze rol is tot op heden niet nader ingevuld. De volgende media werden ingezet: Circulus.nl Circulus App Epe.nl Facebook Epe Huis-aan-huisblad Epe voor gemeentenieuws Huis-aan-huisblad Epe voor seizoenspagina’s (4 x per jaar) Gemeentehuis: distributie foldermateriaal (wat hoort bij PMD, GFT, hoe gebruik ik het Recycleplein Huis-aan-huisbrief (indien nodig. Let op: dit is het duurste middel!) Afvalcoach (nader in te vullen vanwege personele wisselingen bij de gemeente).

3 Resultaten 3.1 Resultaten: In 2021 hebben we diftar ingevoerd als systematiek voor de oplegging van de afvalstoffenheffing. Diftar is een ‘eerlijker’ manier om de afvalstoffenheffing te innen. Diftar gaat er namelijk van uit dat bewoners die veel restafval aanbieden meer betalen dan bewoners die weinig restafval aanbieden. Bewoners die bewust en zuinig met grondstoffen omgaan en deze stromen goed scheiden worden hiervoor beloond met lagere kosten. Diftar is de financiële prikkel voor bewoners om hun afval/grondstoffen beter te scheiden. Het doel van diftar is minder restafval en een hoger scheidingspercentage voor de verschillende grondstofstromen. Daarnaast hebben we de afgelopen jaren gewerkt aan een betere dienstverlening aan onze inwoners. U moet hierbij denken aan het aan huis ophalen van verschillende grondstofstromen, maar ook aan de uitbreiding van (ondergrondse) verzamelcontainers. Hiermee bieden we onze inwoners de mogelijkheid om op ieder gewenst moment hun afval of grondstoffen aan te kunnen bieden. De afgelopen 20 jaar hebben steeds meer gemeenten diftar ingevoerd om hun afvalstoffenheffing te innen. De ervaring laat zien dat deze gemeenten beter scoren op kostenen milieueffectiviteit dan gemeenten die geen diftar hebben. 3.1.1

Restafval

De invoering van diftar in 2021 heeft ook in Epe het verwachte effect gehad. De hoeveelheid restafval is substantieel afgenomen. Boden de inwoners van de gemeente Epe in 2020 nog ± 170 kg restafval per persoon per jaar (90 kg fijn en 15 kg grof) aan, in 2022 is dat afgenomen tot ± 106 kg. Dat is een afname van ruim 60%. Daarmee hebben de inwoners van Epe de VANG-doelstelling van 100 kg restafval per persoon per nagenoeg gerealiseerd. De VANG-doelstelling van 30 kg restafval per persoon per jaar in 2025 is nog wel ver weg. Het is dan ook de vraag deze doelstelling realistisch is. Overigens kunnen we ook wel stellen dat de inzameling van zuivere grondstoffen vooralsnog belangrijker is dan het bereiken van 30 kg restafval. Uiteindelijk gaat het bij de gescheiden inzameling om het hergebruik, de recycling of up-cycling van zoveel mogelijk grondstoffen. Als dat goed lukt neemt de hoeveelheid restafval vanzelf af. In onderstaande grafiek wordt duidelijk gemaakt dat de hoeveelheid restafval vanaf 2013 steeds verder is afgenomen met een sterke afname na invoering van diftar.

Resultaten Januari 2023

9

3.1.2

Scheidingspercentage

In onderstaande grafiek ziet u de massabalans van de belangrijkste afval en grondstoffenstromen vanaf 2020. Hierin is goed te zien dat dat de hoeveelheid restafval met de invoering van diftar sterk is afgenomen. De afname is voor een belangrijk deel te danken aan de substantiële toename van de hoeveelheid GFT die extra gescheiden is aangeboden en daarvoor nog in het restafval zat. De totale hoeveelheid afval en grondstoffen is met ± 10% afgenomen. Het scheidingspercentage ten opzichte van 2020 is toegenomen naar 78%. Ruim boven de VANG-doelstelling van 75%.

Massabalans Epe Prognose

2022

2021

2020

Ongescheiden Restafval

92,2

90,1

155,8

Grof restafval Subtotaal

13,2 105,4

13,0 103,1

14,9 170,7

Gescheiden GFT-afval

160,6

171,5

142,2

Papier en karton Verpakkingsglas PMD Textiel en kleding Luiers

53,5 27,4 33,0 4,9 0,0

58,8 26,6 35,7 4,8 0,0

59,9 26,9 33,8 4,9 0,0

E-goed Groenafval Overig Subtotaal

5,1 62,0 30,2 376,8

5,6 74,3 33,6 410,9

7,0 87,3 38,2 400,3

Totaal

482,2

514,0

570,9

Scheidingspercentage

78%

80%

70%

kg per persoon per jaar

De gegevens over 2022 zijn op basis van de eerste drie kwartalen uit dat jaar.

3.1.3

Gemiddelde afvalstoffenheffing

De gemiddelde afvalstoffenheffing was in 2022 iets lager dan in 2021, namelijk € 291 om € 296. De afvalstoffenheffing was in deze jaren 100% kostendekkend. Inbegrepen in de afvalstoffenheffing zijn kosten voor opruimen van dumpingen, de doorbelastingen van personeelskosten, een deel van de straatreinigingskosten, kwijtscheldingen en bijdragen voor medisch afval. De gemiddelde afvalstoffenheffing in Epe was in 2020 € 262. Deze is echter niet goed te vergelijken met die van 2021 en 2022. Vanaf 2021 is de vergoeding die gemeenten ontvangen van het Afvalfonds Verpakkingen voor het ingezamelde PMD verlaagd waardoor de inkomsten afnamen en vanaf 2021 is er geen bijdrage uit de egalisatiereserve huishoudelijk afval meer

Resultaten Januari 2023

11

ontvangen omdat deze uitgeput was. In 2020 kwam nog een bedrag van € 274.000 uit deze reserve. Het is lastig om de afvalstoffenheffing met die van andere gemeenten te vergelijken omdat niet alle gemeenten een 100% kostendekkende heffing hebben, en soms ook geen, of slechts beperkt, bijbehorende kosten doorbelasten. In Nijmegen bijvoorbeeld betaalden huishoudens in 2022 gemiddeld slechts € 38 voor het aanbieden van afval en grondstoffen. Het overgrote deel van de inzamel- en verwerkingskosten worden daar gedekt uit de algemene middelen. Daardoor zijn de heffingen niet zonder meer vergelijkbaar. Ondanks al die verschillen in opbouw van de afvalstoffenheffing was de gemiddelde heffing in Nederland in 2021 en 2022 respectievelijk € 313 en € 317. De gemeente Epe zit met haar afvalstoffenheffing dus iets onder het landelijke gemiddelde.

3.1.4

Benchmark

Circulus en haar aandeelhoudende gemeenten doen al jaren mee aan de landelijke benchmark huishoudelijk afval. Zo ook in 2021. In deze benchmark, die door de NVRD1 wordt georganiseerd, vergelijken gemeenten en publieke organisaties hun aanpak en prestaties op het gebied van afval- en grondstoffenbeheer. Hierdoor worden zij geprikkeld om te leren van elkaar en in benchmarkbijeenkomsten ervaringen en ‘best practices’ uit te wisselen. Vergelijkingsbasis De gemeenten en bedrijven die aan de benchmark meedoen worden zoveel mogelijk vergeleken op basis van dezelfde omstandigheden. Omdat het aandeel hoogbouw in een verzorgingsgebied zeer prestatiebepalend blijkt te zijn, en hierop nauwelijks kan worden gestuurd, zijn de deelnemende organisaties gegroepeerd naar hoogbouwklasse. De volgende hoogbouwklasses zijn gedefinieerd: Klasse A 50 t/m 100% hoogbouw Klasse B 30 t/m 49% hoogbouw Klasse C 20 t/m 29% hoogbouw Klasse D 0 t/m 19% hoogbouw Epe is ingedeeld in hoogbouwklasse C. Deelnemersveld en dekking Aan de benchmark peiljaar 2021 hebben 105 deelnemers meegedaan die in totaal 171 gemeenten vertegenwoordigen (sommige inzamelbedrijven, zoals Circulus, doen voor

1 Nederlandse Vereniging van Reiniging Diensten – Branche organisatie

meerdere gemeenten mee). Daarmee beslaat de benchmark 49% van de Nederlandse gemeenten. Onderstaande tabel is afkomstig uit de Benchmark 2021.

Toelichting In bovenstaande figuur zijn alle gemeenten weergegevens uit KLASSE C ( 20 – 29% hoogbouw), onderscheiden naar toegepaste inzamelstrategie (kleur van de bol). Servicedifferentiatie = omgekeerd inzamelen en/of laagfrequent inzamelen van restafval. De stippellijnen geven de gemiddelden van alle strategieën gezamenlijk weer. De gemeenten die linksonder zijn weergegeven zijn het meest kosteneffectief: zij hebben de minste hoeveelheid restafval (kernprestatie milieu) tegen de laagste afvalbeheerkosten

In bovenstaande tabel is te zien dat Epe goed scoort op afvalbeheerkosten en hoeveelheid restafval. Wat verder opvalt in de tabel is dat de gemeenten links onderin de tabel allemaal

Resultaten Januari 2023

13

diftar-gemeenten zijn. Diftar heeft dus een positief effect op zowel de kosten als op het milieurendement. 3.1.5

Klanttevredenheidsonderzoek

Aanleiding In opdracht van Circulus wordt jaarlijks een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd onder inwoners van de gemeenten waar Circulus verantwoordelijk is voor de inzameling van het afval. Ook in de gemeente Epe heeft dit onderzoek plaatsgehad. Het klanttevredenheidsonderzoek wordt uitgevoerd sinds 2006. De meest recente rapportage geeft het resultaat weer van twee onderzoeksperioden waarbij het resultaat van de onderzoeksperiode vanaf juli 2021 t/m juni 2022 (in het rapport weergegeven als 2021/2022) wordt vergeleken met het onderzoek uitgevoerd vanaf juli 2020 t/m juni 2021 (2020/2021). Doelstelling Het doel van het onderzoek is het doorlopend inventariseren van de tevredenheid van inwoners van de gemeente Epe over het afvalbeheer en de diensten van Circulus. Doelgroep De doelgroep bestaat uit alle inwoners van Epe die gebruikmaken van de diensten van Circulus. Methode Het onderzoek is uitgevoerd met behulp van een online vragenlijst, waarvoor de inwoners op twee manieren benaderd zijn: • telefonisch (na toezegging voor medewerking is een e-mail met een link naar de vragenlijst verstuurd) • via de website van Circulus. Steekproef In totaal hebben 455 inwoners van gemeente Epe de vragenlijst ingevuld. Deze steekproefgrootte is voldoende om statistisch verantwoorde uitspraken te doen voor alle inwoners van deze gemeente.

In onderstaande tabel wordt de tevredenheid van de inwoners op vijf thema’s weergegeven.

De algehele tevredenheid is iets toegenomen (van 7,6 naar een 7,7) en de tevredenheid over de thema’s is nauwelijks veranderd. Aan de inwoners is om een algemene beoordeling (rapportcijfer) gevraagd ten aanzien van Circulus (middelste cirkel) en daarnaast is de tevredenheid getoetst op verschillende punten, waarbij een gemiddelde score (op een vijfpuntenschaal) is berekend per thema (buitenste cirkels). Circulus wordt door de inwoners van de gemeente Epe beoordeeld met een 7,7. Wanneer gekeken wordt naar de afzonderlijke thema’s, dan is men het meest positief over het recycleplein en de aanbiedingsmogelijkheden (beide 4,0) en zijn de thema’s contact en brengpunten het laagst, maar nog wel ruim voldoende beoordeeld (3,7). Vergeleken met de vorige onderzoeksperiode is de tevredenheid over de thema’s nauwelijks veranderd.

Resultaten Januari 2023

15

3.2 Aandachtspunten: 3.2.1

Vervuiling grondstoffen

Het bereiken van zuivere grondstofstromen is het belangrijkste speerpunt van het nieuwe VANG-programma en een belangrijke doelstelling van het Diftar-principe. Uiteindelijk willen we zo veel mogelijk grondstoffen hergebruiken of recyclen. Daarvoor moeten de stromen schoon zijn. Om te controleren of dat het geval is monitoren we de stromen jaarlijks door sorteeranalyses uit te voeren. In deze sorteeranalyses wordt gekeken naar de samenstelling van de gescheiden ingezamelde stromen. Voornamelijk de PMD en GFT fracties behoeven de komende jaren aandacht. Deze blijken in toenemende mate vervuiling te bevatten. Helaas blijkt deze vervuiling een landelijke ontwikkeling te zijn. Als gescheiden ingezamelde stromen teveel vervuilt zijn worden ze door de verwerkers afgekeurd omdat ze niet meer tot nieuwe grondstoffen verwerkt kunnen worden. De afgekeurde stromen moeten dan tegen het dure verbrandingstarief als restafval verbrand worden. Tegelijkertijd lopen we eventuele vergoedingen mis. De sorteeranalyse voor de gemeente Epe gaf voor deze stromen de volgende resultaten: Ingezamelde PMD De geconstateerde vervuiling bestaat uit type 2 stoorstoffen. Deze zijn geanalyseerd en blijken in Epe voornamelijk te bestaan uit Grote folies, EPS, verpakte etensresten, GFT, oud papier en karton, textiel, glas, spuitbussen, restafval. Bijna de helft van de ingezamelde PMD stroom is in Epe vervuild.

Opvallend is het aandeel GFT, oud papier en karton, textiel en glas. Dit zijn stromen die gewoon gratis gescheiden kunnen worden aangeboden. Circulus is momenteel bezig om binnen de aandeelhoudende gemeenten te inventariseren in welke straten/wijken de vervuiling voornamelijk wordt veroorzaakt zodat we daar de komende tijd gericht actie op kunnen ondernemen. We gaan de komende tijd (regionaal) aandacht besteden aan het belang van zuivere grondstoffen.

In de taartgrafiek op de volgende pagina wordt de vervuiling aanschouwelijk gemaakt.

In de geanalyseerde periode (Q1 t/m Q3 2022) is gekeken naar het tonnage ingezamelde PMD dat afgekeurd is en verwerkt moest worden als restafval. In deze periode is 159,42 ton PMD afgekeurd. Dat betekent dat de gemeente Epe € 34.754 inkomsten is misgelopen aan PMD vergoedingen van het afvalfonds. Tegelijkertijd heeft het € 17.425 gekost om het te laten verbranden.

Ingezamelde GFT In onderstaande taartgrafiek worden de resultaten van de sorteeranalyses voor GFT weergegeven die in 2022 zijn uitgevoerd. Te zien is dat 4% ongewenste fracties in het GFT zitten en 4% vervuiling. Ongewenst is GFT dat nog in één of andere vorm van plastic verpakking zit. Vervuiling bestaat uit verschillende fracties die niets met GFT te maken hebben zoals kranten, glas en restafval. In het huidige verwerkingscontract voor GFT is een maximale gewichtsvervuiling van 5% toegestaan. De vervuiling van 4% valt daarmee nog net binnen de marge. We gaan de komende tijd (regionaal) aandacht besteden aan het belang van zuivere grondstoffen.

Resultaten Januari 2023

17

3.2.2

BEST-tas

In 2022 heeft een algemene evaluatie naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van de inzameling via de BEST-tas plaatsgevonden. De BEST-tas wordt gebruikt om Boeken, Elektronica, Speelgoed en Textiel gescheiden in te zamelen en zo milieuvriendelijk te kunnen verwerken. Uit het onderzoek blijken de volgende resultaten: Inhoud van de tas:

Bruikbaarheid: • • • •

Textiel: Boeken Elektra Speelgoed

: circa 3 procent verkoopbaar, de rest gaat naar reshare : circa 10-20 % verkoopwaardig, de rest wordt als oud papier afgevoerd : circa 0-5% verkoopwaardig, de rest gaat als e-waste weg. : circa 5-10% verkoopwaardig, de rest gaat weg als afval/grondstof

Resumerend kan geconcludeerd worden dat circa 95% van de inhoud van de BEST-tas bestaat uit niet-verkoopbare grondstoffen bestaande uit restafval, papier, textiel en e-waste. Hiervoor bestaande andere, goede inzamelmethodieken: • • •

Papier: Textiel: Restafval:

Minicontainers aan huis en verzamelcontainers recyclepleinen Verzamelcontainers en recyclepleinen Minicontainers aan huis en verzamelcontainers.

De herbruikbaarheid wordt bovendien negatief beïnvloed door regen en bij de inzameling van de zakken waarbij schades aan elektronica, speelgoed en textiel ontstaan. De BEST-tas wordt opgehaald bij de inzameling van oud papier en glas. Hierbij wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van sociale arbeid. We zullen de overweging moeten gaan maken of we moeten doorgaan met de BEST-tas en of alle kosten en inspanningen nog wel opwegen tegen het geringe rendement.

Resultaten Januari 2023

19

4 Vervolgstappen

4.1 Stand van zaken Met de invoering van diftar is de eerste stap gezet naar methode en doelstellingen in het VANG programma. De stand van zaken is dat dat we op het punt van de twee belangrijkste VANGdoelstellingen (2020) op de goede koers liggen; Het scheidingspercentage ligt boven de 75% en het aantal kilo’s restafval ligt op rond de 100kg per inwoner. De invoering van Diftar is daarmee een goede maatregel geweest. 4.2 Vervolgstappen 4.2.1

Papierinzameling

Om deze positieve koers door te zetten (de volgende VANG-doelstelling ligt in 2025 op max. 30kg restafval en maximale scheiding) willen we onze inwoners in de gemeente Epe verder ondersteunen in het gescheiden aanbieden van afvalstromen. Een voor de hand liggende maatregel, die tevens als volgende fase genoemd wordt in het grondstoffenplan, is het inzamelen van papier met minicontainers en verzamelcontainers. Aan de huidige wijze van inzamelen kleven een aantal nadelen waar we vanaf willen. Alle papier en glas moet optillen en in de wagen gooien is arbotechnisch niet meer verantwoord. Daarnaast komt het geregeld voor dat het papier door de straten verwaait of dat het nat regent waardoor verwerkers het kunnen weigeren. Nat papier bevat veel water en daar willen de verwerkers niet voor betalen. We gaan in overleg met de verenigingen/kerken die op dit moment oud papier ophalen over hoe we de nieuwe inzameling vorm gaan geven. De invoering van deze maatregel kan met instemming van de gemeente gestart worden en zou gedurende 2023 plaats kunnen vinden. 4.2.2

Omgekeerd inzamelen glas

In het grondstoffenplan is opgenomen om de huidige manier van inzamelen van papier en glas te beëindigen. In Epe wordt het glas huis aan huis ingezameld. Epe is de enige Circulusgemeente waar glas nog aan huis wordt opgehaald. De bedoeling is dat het glas, zoals het eigenlijk ook gebruikelijk is in den lande, wordt aangeboden in ondergrondse verzamelcontainers. In Epe, Vaassen en de andere dorpskernen staan verdeeld 15 ondergrondse glascontainers waar mensen hun glasafval heen kunnen brengen. Stoppen met de huis aan huis inzameling van glasafval is dus mogelijk, en leidt tot:

1) kostenefficiëncy en een doelmatige oplossing voor een zuivere grondstoffenstroom. Hiermee worden middelen vrijgemaakt voor het verbeteren van andere grondstoffenstromen en; 2) duurzame inzetbaarheid van Circulus personeel. Inzameling van glasafval gebeurt handmatig en is in het kader van de duurzame inzetbaarheid (arbo) van uitvoeringspersoneel ongewenst. Door een reeds strategische positionering van glascontainers bij supermarkten is de impact op het serviceniveau van de algemene afvalinzameling minimaal. 4.2.3

Voorbereiden van omgekeerd inzamelen restafval

Om op termijn voorbereid te zijn om het ondergronds inzamelen van restafval (omgekeerd of gespiegeld inzamelen) blijven we de voorzieningen verbeteren. Naar mate ondergrondse containers met 60L klep afgeschreven worden, worden deze vervangen door 30L/60L duocontainers. Daarnaast zullen nieuwbouwwijken uitsluiten ingericht worden op het principe omgekeerd inzamelen. 4.2.4

Communicatie op zuivere grondstoffenstromen

Zuivere grondstofstromen zijn noodzakelijk voor een hoogwaardige verwerking van afval. Het is belangrijk dat we daarop blijven sturen en dat we er beter in worden. Handhaving is daarin een belangrijk instrument maar goede en gerichte communicatie, in samenwerking met Circulus, is nog belangrijker. Vanuit Circulus loopt een onderzoek naar het in kaart brengen van grondstoomkwaliteit op wijkniveau. Wijkgerichte communicatie en andere mogelijkheden die de kwaliteit van stromen kunnen verbeteren worden binnen dit project in de loop van 2023 verder uitgewerkt en in overeenstemming met de gemeente ingevoerd. We trekken hierbij op met de andere aandeelhoudende gemeenten van Circulus omdat we overal met vervuiling te maken hebben en we overal dezelfde boodschap moeten uitdragen. Ook vanuit kostenefficiency is het verstandiger om hier gezamenlijk in op te trekken

Vervolgstappen Januari 2023

21