786238 Bijlage 10. Onderzoek lichthinder

Bezoekadres: Stationsweg 2 8011 CZ Zwolle Postadres: Hoofdweg 76 3067 GH Rotterdam T +31 (0)88-5152505 E info@cauberghuygen.nl W http://www.cauberghuygen.nl K.V.K. 58792562 IBAN NL71RABO0112075584

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen Datum Referentie

30 juni 2022 07920-54975-04v2

Referentie Rapporttitel

07920-54975-04v2 Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

Datum

30 juni 2022

Opdrachtgever

Bemog Projectontwikkeling Postbus 30200 8003 CE ZWOLLE J. Lindeboom

Contactpersoon

Behandeld door

De heer H. Veerman De heer mr. ing. M.J.M. Blankvoort Cauberg Huygen B.V. Bezoekadres: Stationsweg 2 8011 CZ Zwolle Postadres: Hoofdweg 76 3067 GH Rotterdam Telefoon 088-5152505

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

07920-54975-04v2 30 juni 2022 Pagina 2

Inhoudsopgave 1

Inleiding

4

2

Uitgangspunten

5

2.1 2.2

Situatie Indeling voetbalvereniging

5 5

3

Beoordelen van lichthinder

7

3.1 3.2 3.3

Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer (Activiteitenbesluit) Algemene richtlijn betreffende lichthinder van de NSVV Lichttechnische eisen voor het voetbalveld

7 8 8

4

Berekeningen en resultaten

9

4.1 4.2 4.3 4.4

Gehanteerde rekenmethode Verlichtingssterkte Eh op de voetbalvelden Verlichtingssterkte Ev bij woningen Lichtsterkte I

9 10 10 11

5

Conclusies en aanbevelingen

12

Bijlagen Bijlage I

Invoergegevens en resultaten lichthinder berekening

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

07920-54975-04v2 30 juni 2022 Pagina 3

1

Inleiding

In opdracht van Bemog Projectontwikkeling B.V. (hierna: Bemog) is een lichthinderonderzoek uitgevoerd vanwege het voornemen om een appartementencomplex te bouwen met 29 appartementen op de locatie van het KOM Kinderopvang. Aanleiding van het onderzoek is de veldverlichting van de voetbalvereniging V.I.O.S. Vaassen (hierna: voetbalvereniging). Binnen 50 meter van het appartementencomplex is een voetbalvereniging gelegen. Vanwege de afstand van het appartementencomplex naar de voetbalvereniging is lichthinderonderzoek benodigd naar de lichteffecten van de voetbalvereniging op de appartementen. Doel van het onderzoek is het bepalen van de optredende verticale verlichtingssterkte alsmede de lichtsterkte ter plaatse van een vensteropening in een gevel van de geprojecteerd bebouwing teneinde een goed woonen leefklimaat te waarborgen, ter voorkoming van het optreden van lichthinder. De beoordeling van de rekenresultaten heeft plaatsgevonden aan de hand van de voorschriften uit het Activiteitenbesluit. De resultaten zijn voorts getoetst aan de grenswaarden van de lichtimmissie van een verlichtingsinstallatie voor sportaccommodaties uit de NSVV Richtlijn Lichthinder. Voorliggende rapportage brengt verslag uit van het lichthinder onderzoek.

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

07920-54975-04v2 30 juni 2022 Pagina 4

2

Uitgangspunten

2.1

Situatie

Aan de Woestijnweg is Bemog voornemens een appartementencomplex te ontwikkelen. Binnen een afstand van 50 meter van het project ligt een voetbalvereniging. In afbeelding 2.1 is een overzicht van de situatie weergegeven.

Afbeelding 2.1:

2.2

Overzicht van de situatie aan de Woestijnweg te Vaassen

Indeling voetbalvereniging

De voetbalvereniging heeft 3 wedstrijdvelden namelijk het hoofdveld en veld 1 en 2. Daarnaast heeft de voetbalvereniging 1 kleiner voetbalveld namelijk veld 3, 1 trainingsveld en 1 grasstrook tussen veld 1 en 2 in. Veld 1 en 3 zijn kunstgrasvelden. Daarnaast zijn gebouwen aanwezig als een kantine, de entree, materiaalhok, kleedkamers en een dameskleedkamer. In afbeelding 2.2 is hiervan een overzicht gegeven.

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

07920-54975-04v2 30 juni 2022 Pagina 5

Afbeelding 2.2:

Overzicht van de voetbalvereniging

Navolgend is de veldverlichtingsinstallatie beschreven, zoals aangegeven in het gesprek met de voor de verlichting verantwoordelijke van de voetbalvereniging. Uit dit gesprek met de voetbalvereniging is gebleken de voetbalvereniging niet voornemens is de representatieve bedrijfssituatie uit te breiden. Met het hanteren van de representatieve bedrijfssituatie als uitgangspunt voor het bepalen van de effecten op het voorgenomen bouwplan, wordt aangesloten bij de representatieve invulling van de maximaal planologische mogelijkheden van het omliggende plangebied. Een dergelijke werkwijze is bevestigd in een bestendige lijn van jusrisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, waaronder de uitspraak van 20 maart 2020, ECLI:NL:RVS:2020:717, r.o. 3.2, eerste alinea. -

Maandag tot en met vrijdag zijn trainingsdagen en zaterdag is de wedstrijddag. Veld 1, veld 3, de grasstrook en het trainingsveld is tijdens trainingsdagen verlicht tot maximaal 22:00 uur. Veld 1 is tijdens de bekerwedstrijden verlicht tot maximaal 23:00 uur. Veld 1 is voorzien van 6 masten -hoogte 15 meter- en per mast een LED armatuur van 2000 Watt en is berekend op een horizontale verlichtingssterkte van 200 lux. Het trainingsveld is voorzien van 8 masten -hoogte 18 meter- en per mast een LED armatuur van 784 Watt en is berekend op een horizontale verlichtingssterkte van 150 lux. Veld 3 is voorzien van 2 masten -hoogte 15 meter- en per mast twee hallogeen armaturen van onbekende Wattage echter is de horizontale verlichtingssterkte hiervan is niet bekend. De grasstrook is voorzien 2 hallogeen armatuur van onbekende Wattage die aan 2 masten van veld 1 hoogte 15 meter- zijn bevestigd echter is de horizontale verlichtingssterkte hiervan is niet bekend.

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

07920-54975-04v2 30 juni 2022 Pagina 6

3

Beoordelen van lichthinder

3.1

Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer (Activiteitenbesluit)

Op 1 januari 2008 is het Activiteitenbesluit inwerking getreden. Met ingang van die datum vallen de onderzochte inrichtingen onder de werkingssfeer van het Activiteitenbesluit. In het Activiteitenbesluit zijn de volgende voorschriften opgenomen omtrent licht en lichthinder. Hoofdstuk 2 Algemene regels ten aanzien van alle activiteiten Afdeling 2.1 Zorgplicht Artikel 2.1 1. Degene die een inrichting drijft en weet of redelijkerwijs had kunnen weten dat door het in werking zijn dan wel het al dan niet tijdelijk buiten werking stellen van de inrichting nadelige gevolgen voor het milieu ontstaan of kunnen ontstaan, die niet of onvoldoende worden voorkomen of beperkt door naleving van de bij of krachtens dit besluit gestelde regels, voorkomt die gevolgen of beperkt die voor zover voorkomen niet mogelijk is en voor zover dit redelijkerwijs van hem kan worden gevergd. 2. Onder het voorkomen of beperken van het ontstaan van nadelige gevolgen voor het milieu als bedoeld in het eerste lid wordt verstaan: […] h. het voorkomen dan wel voor zover dat niet mogelijk is het tot een aanvaardbaar niveau beperken van lichthinder; […] Artikel 3.148 1. De verlichting bij een gelegenheid voor sportbeoefening in de buitenlucht is uitgeschakeld: a. tussen 23.00 uur en 07.00 uur, en b. indien er geen sport wordt beoefend noch onderhoud plaatsvindt. 2.

Het eerste lid is niet van toepassing op dagen of dagdelen in verband met: a. de viering van festiviteiten die bij of krachtens een gemeentelijke verordening zijn aangewezen, in de gebieden in de gemeente waarvoor de verordening geldt; b. de viering van andere festiviteiten die plaatsvinden in de inrichting, waarbij het aantal bij of krachtens een gemeentelijke verordening aan te wijzen dagen of dagdelen niet meer mag bedragen dan twaalf per kalenderjaar, of c. door het bevoegd gezag aangewezen activiteiten in een inrichting, anders dan festiviteiten als bedoeld in onderdeel b, waarbij het aantal aan te wijzen dagen of dagdelen gebaseerd op dit artikel tezamen niet meer bedraagt dan twaalf dagen per kalenderjaar. 3. Een festiviteit of activiteit als bedoeld in het tweede lid die maximaal een etmaal duurt, maar die zowel voor als na 00.00 uur plaatsvindt, wordt hierbij beschouwd als plaatshebbende op één dag. Samengevat kan dus gesteld worden dat er vanuit het Activiteitenbesluit geen doelvoorschriften gelden, tenzij er een maatwerkvoorschrift is gesteld.

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

07920-54975-04v2 30 juni 2022 Pagina 7

3.2

Algemene richtlijn betreffende lichthinder van de NSVV

De commissie Lichthinder van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde heeft in 2014 een aanbeveling uitgebracht waarin grenswaarden worden gesteld aan sportverlichting1. Deze commissie heeft de aanbeveling opgesteld op basis van externe onderzoeken. Eén van deze onderzoeken is onder andere in opdracht van het Ministerie van VROM uitgevoerd. In de Richtlijn Lichthinder uit 2014 worden grenswaarden gegeven voor de lichtemissie van een verlichtingsinstallatie voor sportaccommodaties ter voorkoming van lichthinder voor omwonenden. De gehanteerde zone-indeling en de daarbij behorende grenswaarden staat weergegeven in tabel 3.1. Tabel 3.1:

Grenswaarden voor de lichtemissie ter plaatse van een vensteropening in een gevel van een omwonende en de lichtemissie van een verlichtingsinstallatie ter voorkoming van lichthinder

Te hanteren

Toepassingsco

parameter

ndities

OMGEVINGSZONE E1:

E2: Landelijk gebied

E3: Stedelijk gebied

Natuurgebied Verlichtings

dag en avond

sterkte Ev

07:00-23:00

(lx) op de

nacht

gevel

23:00-07:00

Lichtsterkte I

dag en avond

(cd) van elk

07:00-23:00

armatuur

nacht 23:00-07:00

3.3

E4:

Stadscentrum

/

Industriegebied

2 lx

5 lx

10 lx

25 lx

1 lx

1 lx

2 lx

5 lx

2500 cd

7500 cd

10.000 cd

25.000 cd

0 cd

500 cd

1000 cd

2500 cd

Lichttechnische eisen voor het voetbalveld

Buiten de normen die op grond van het Activiteitenbesluit gelden nabij woningen, dient de verlichting op de voetbalvelden ook een bepaalde verlichtingssterkte te hebben om een goede verlichting voor de spelers te waarborgen. Zoals in voorgaand hoofdstuk is beschreven is de veldverlichtingsinstallatie van veld 1 ontworpen op een horizontale veldverlichtingssterkte van 200 lux en de is het trainingsveld ontworpen op een horizontale verlichtingssterkte van 150 lux. Dat is als uitgangspunt gehanteerd in onderhavig onderzoek. Van veld 3 en de grasstrook ontbreekt dergelijke informatie. Daarom is in onderhavig onderzoek uitgegaan van een veldverlichtingsinstallatie van veld 3 en de grasstrook dat ontworpen is op een horizontale veldverlichtingssterkte van 150 lux. Deze waarde is overgenomen van de waarde waarop het trainingsveld mee is belicht.

1

Richtlijn Lichthinder; NSVV Commissie Lichthinder; november 2014.

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

07920-54975-04v2 30 juni 2022 Pagina 8

4

Berekeningen en resultaten

4.1

Gehanteerde rekenmethode

Voor het berekenen van de lichthinder vanwege de veldverlichtingsinstallaties van de drie velden is gebruik gemaakt van het door Signify (voorheen: Philips Nederland) ontwikkelde software pakket CalcuLuX Area versie 7.11.0.0. De toetsing van de verticale verlichtingssterkte vindt plaats op het zuid- en westgevel van het appartementencomplex (hoogte 12 meter) ten noorden van de voetbalvelden. De westgevel bevat een rekenraster met 17 rekenpunten over de breedte en 12 rekenpunten over de hoogte, in totaal dus 204 rekenpunten. De zuidgevel bevat een rekenraster met 20 rekenpunten over de breedte en 12 rekenpunten over de hoogte, in totaal dus 240 rekenpunten. De toetsing van de lichtsterkte vindt gedurende de dag- en avondperiode plaats op een beoordelingshoogte van 1,5; 4,5; 7,5 en 10,5 meter.

1

2 3 4

Afbeelding 4.1:

5

6

Beoordelingslocaties lichthinder (waarin westgevel geel is, zuidgevel rood en de beoordelingspunten oranje)

In bijlage I zijn de invoergegevens, het rekenmodel alsmede de rekenresultaten opgenomen.

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

07920-54975-04v2 30 juni 2022 Pagina 9

4.2

Verlichtingssterkte Eh op de voetbalvelden

Door middel van de berekeningen zijn voor de voetbalvelden de verlichtingssterkte bepaald. Er zijn berekeningen uitgevoerd op de voetbalvelden waarbij alle lichtmasten waren ingeschakeld. De resultaten zijn samengevat in tabel 4.1. De meetresultaten per meetpunt zijn weergeven in bijlage I. Tabel 4.1:

Gemiddelde verlichtingssterkte Eh [lux] op de voetbalvelden

Voetbalveld Veld 1

Gemiddelde verlichtingssterkte [lux]

Ontwerpuitgangspunt [lux]

206

200

Veld 3

161

150

Trainingsveld

154

150

Grasstrook

152

150

Uit de toetsing van tabel 4.1 blijkt dat op velden wordt voldaan aan de gehanteerde ontwerpuitgangspunten. Dat betekent ook dat de gehanteerde uitgangspunten voor de berekening van de lichthinder voldoende realistisch zijn. 4.3

Verlichtingssterkte Ev bij woningen

In afbeelding 4 is de berekende verticale verlichtingssterkte op het beoordelingsvlak gevisualiseerd doormiddel van een gevulde isolijndiagram. In bijlage I zijn de numerieke waarden op het rekenraster weergegeven. Hieruit blijkt dat de verlichtingssterkte ter plaatse van de lichtdoorlatende openingen van de geprojecteerde appartementen lager zijn dan 10 lux en daarmee zowel in de dagperiode als in de avondperiode wordt voldaan aan de grenswaarden.

Afbeelding 4.2:

Gevuld isolijnendiagram verticale verlichtingssterkte Ev [lux] voor de westgevel

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

07920-54975-04v2 30 juni 2022 Pagina 10

Afbeelding 4.3:

4.4

Gevuld isolijnendiagram verticale verlichtingssterkte Ev [lux] voor de zuidgevel

Lichtsterkte I

In de tabel 4.2 is de hoogste berekende lichtsterkte per armatuur op de beoordelingspunten samengevat. Tabel 4.2:

Rekenresultaten lichtsterkte I Lichtsterkte I [cd]

Beoordelingspunt

Dag en avond

(zie afbeelding 3)

(07:00-19:00) en (19:00-23:00) 1,5 m hoog

4,5 m hoog

7,5 m hoog

10,5 m hoog

Toetsing

01

8.089

7.597

7.192

6.798

10.000

02

8.782

7.772

7.296

6.902

10.000

03

9.628

8.063

7.506

7.096

10.000

04

9.381

8.432

7.984

7.556

10.000

05

9.610

9.129

8.699

8.268

10.000

06

9.987

9.570

9.153

8.702

10.000

Uit de van de rekenresultaten blijkt dat op alle beoordelingspunten wordt voldaan aan de gehanteerde grenswaarden.

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

07920-54975-04v2 30 juni 2022 Pagina 11

5

Conclusies en aanbevelingen

In opdracht van Bemog Projectontwikkeling B.V. (hierna: Bemog) is een lichthinderonderzoek uitgevoerd vanwege het voornemen om een appartementencomplex te bouwen met 29 appartementen op de locatie van het KOM Kinderopvang. Aanleiding van het onderzoek is de veldverlichting van de voetbalvereniging V.I.O.S. Vaassen (hierna: voetbalvereniging). Binnen 50 meter van het appartementencomplex is een voetbalvereniging gelegen. Vanwege de afstand van het appartementencomplex naar de voetbalvereniging is lichthinderonderzoek benodigd naar de lichteffecten van de voetbalvereniging op de appartementen. Doel van het onderzoek is het bepalen van de optredende verticale verlichtingssterkte alsmede de lichtsterkte ter plaatse van een vensteropening in een gevel van de geprojecteerd bebouwing teneinde een goed woonen leefklimaat te waarborgen, ter voorkoming van het optreden van lichthinder. Bij het onderzoek zijn de richtlijnen van de commissie Lichthinder van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV) als uitgangspunt gekozen. Uit de rekenresultaten blijkt dat de verlichtingssterkte ter plaatse van de lichtdoorlatende openingen van de geprojecteerde woningen lager zijn dan 10 lux. Er wordt daarom voldaan aan de grenswaarden.

Uit de toetsing van de rekenresultaten van de lichtsterkte blijkt dat de gehanteerde grenswaarden van 10.000 cd op alle beoordelingspunten ter plaatse van het geprojecteerde woningbouwplan in acht worden genomen. Gelet hierop is ten aanzien van het onderdeel lichthinder sprake van een aanvaard woon- en leefklimaat. Cauberg Huygen B.V.

De heer mr. ing. M.J.M. Blankvoort Senior adviseur

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

07920-54975-04v2 30 juni 2022 Pagina 12

Bijlage I

Invoergegevens en resultaten lichthinder berekening

Woestijnweg te Vaassen; onderzoek lichthinder vanwege veldverlichting VIOS Vaassen

07920-54975-04v2 30 juni 2022

B

B

B

B A B

B B

B

B B

A B B B

Z

Y

X

C B

C

200 150 100

B

B

B

50

B

B B

Y(m)

B B

0

A B

B

A B

-50

B

B C C

-200

-150

-100

B

-160

-110

-60

-10

40

X(m)

90

140

150

250

300

B

B

B

B

B

B

0

50

100

AC(m)

150

200

250

200

-120

-70

-20

30

80

AB(m)

130

180

125

175

225

200

30

80

AC(m)

130

180

230

150

C

-20

C

-200

-150

-100

-50

0

AB(m)

50

100

50

150

250

200

300

60

110

100

B

B

B

10

B

B

AC(m)

B B

-140

-90

-40

B

-100

-50

0

50

100

AB(m)

150

200

100

300

400

60

AC(m)

110

160

210

200

A

-40

10

A

-100

-50

0

50

100

AB(m)

150

200

150 100 50

4.5

4

C

B

AC(m)

0

BB C B

3.5

B

-50

3

B

B A B A

2.5

-100

B

B

-150

2

-200

1.5

-120

-70

-20

30

AB(m)

80

130

-90

AC(m)

B

-230 -220 -210 -200 -190 -180 -170 -160 -150 -140 -130 -120 -110 -100

-80

-70

-60

-50

-40

-30

B

B

-90

-80

-70

-60

-50

-40

-30

-20

-10

-20

1.2

1

B

B

B A

0.8

B

B A

0.6

B

C B

0.4

B C

AB(m)

0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

-10

0

10

20

30

40

Lichtsterktediagram 120o 150o

180o

150o

[cd/1000lm] 120o

90o

90o

60o

60o

1500

30o

C = 180o C = 270o C = 265o

Lichtsterktediagram 120o 150o

0o

30o C = 0o C = 90o C = 85o

Imax

180o

150o

[cd/1000lm] 120o

90o

90o

60o

60o

750

30o

C = 180o C = 270o

0o Imax

30o C = 0o C = 90o

Lichtsterktediagram 120o 150o

180o

150o

[cd/1000lm] 120o

90o

90o

60o

60o

1500

30o

C = 180o C = 270o C = 260o

0o Imax

30o C = 0o C = 90o C = 80o