416244 BBV Beslisnota raad Huisvesting Oekrainers, statushouders en overige doelgroepen

Beslisnota voor de raad Onderwerp

Huisvesting Oekraïners, statushouders en andere doelgroepen

Programma

5 - Ruimte en wonen

Portefeuillehouder

Dhr. drs. B.J. Aalbers Mw. C.M. de Waard - Oudesluijs MSc Dhr. dr. T.C.M. Horn

Zaaknummer

416244

Adviseur

van Zwam

Afdeling

Ruimte

E-mail adres

jasper.van.zwam@epe.nl

TE BESLUITEN OM 1. Een krediet van € 300.000 excl. BTW beschikbaar te stellen voor de transformatie van de gemeentelijke panden voor de tijdelijke huisvesting van statushouders. 2. Een krediet beschikbaar te stellen van € 1.300.000 excl. BTW voor de realisatie van semi-permanente voor de tijdelijke huisvesting van statushouders en andere doelgroepen. 3. Een krediet beschikbaar te stellen van € 200.000 excl. BTW voor de inzet van een projectleider, extra ambtelijke ondersteuning en de aanschaf van een vastgoedbeheersysteem t.b.v. de uitvoering van de huisvestingsplannen. 4. De onvermijdelijke structurele lasten van de semi-permanente woonunits te verwerken in de begroting 2023-2026. 5. Een ‘werkbudget’ in te stellen van € 200.000 excl. BTW t.b.v. de realisatie of transformatie van toekomstige panden van derden voor de tijdelijke inzet als huisvesting voor statushouders of voor het dekken van onvoorziene uitgaven in het kader van de huisvesting van statushouders.

INLEIDING Sinds de oorlog in Oekraïne zijn er veel mensen op de vlucht. Het merendeel daarvan blijft in nabijgelegen landen. Maar inmiddels is er al een groot aantal in Nederland aangekomen. De verwachting is dat dit aantal alleen maar zal toenemen. Voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen hebben vele inwoners initiatief genomen hen op te vangen in hun huis of in hun recreatieverblijf. Door de schrijnende situatie is de nood hoog. Inmiddels zijn er 130 Oekraïners opgevangen in de gemeente Epe. Voor een groot deel door particulieren. Voor de centrale opvang is inmiddels een coördinatiepunt van de veiligheidsregio Noord en Oost Gelderland (VNOG) ingericht. Vanuit het coördinatiepunt worden vluchtelingen in een noodopvanglocatie ondergebracht waar zij tijdelijk kunnen verblijven. Door deze tijdelijke opvanglocaties kunnen de locaties voor langere termijn in gereedheid worden gebracht. Het college heeft besloten 4 locaties in te zetten voor noodopvang van Oekraïners en deze aan te melden bij de Veiligheidsregio Noord en Oost Gelderland (VNOG) die de opvang van Oekraïners coördineert. Voor deze noodopvang ontvangen de gemeenten een rijksbijdrage. VNOG is nog steeds op zoek naar noodopvanglocaties. De gemeente draagt daarvoor locaties aan van voornamelijk particulieren en bedrijven die daarvoor ingezet kunnen worden.

Maar ook door het Rijk wordt gevraagd naar alternatieve opvanglocaties voor de andere vluchtelingenstromen. Het Rijk roept gemeenten op om met passende en realistische oplossingen te komen om de uitstroom van statushouders uit AZC’s te bespoedigen. De Provincie ziet toe op het voldoen aan deze taakstelling. Naast tijdelijke oplossingen wordt ook onderzoek gedaan naar mogelijkheden om permanente nieuwbouw (waaronder de sociale huurwoningen) te versnellen en welke instrumenten daarvoor nodig zijn. De komende jaren vinden er in elk geval door Woningcorporatie Triada ontwikkelingen plaats die er voor zorgen dat de sociale huurwoningvoorraad toeneemt.

De vluchtelingenstromen zorgen samen met de huidige woning problematiek ervoor dat gemeenten onconventionele oplossingen moeten bedenken om de druk op noodopvanglocaties en AZC’s te beperken. Er is onderzoek gedaan naar het inzetten van gemeentelijk vastgoed en vastgoed van derden t.b.v. noodopvang en huisvesting van statushouders. Het onderzoek is als bijlage toegevoegd. Het college heeft besloten, onder voorbehoud van het beschikbaar stellen van voldoende financiële middelen door de raad, om de in het bijgevoegde locatieonderzoek opgenomen locaties in te zetten voor de tijdelijke huisvesting van statushouders.

BEOOGD EFFECT Realisatie van geschikte (nood)huisvesting voor Oekraïense vluchtelingen en huisvesting statushouders en andere doelgroepen om daarmee te voldoen aan de door het Rijk opgelegde verplichtingen inzake de taakstelling, de maatschappelijke verplichting voor het huisvesten van deze doelgroepen en het beperken van de druk op de huidige AZC's

ARGUMENTEN 1.1/2.1 Een krediet is noodzakelijk om de druk op AZC's te verlichten en de verwachte hogere taakstelling te halen Met het beschikbaar stellen van een krediet t.b.v. het realiseren van tijdelijke huisvesting kan voldaan worden aan de verwachte hogere taakstelling en het verminderen van de druk op AZC's als gevolg van de verhoogde uitstroom van asielzoekers. 1.2/2.2 Met een krediet kan gemeentelijk vastgoed worden getransformeerd en semi permanente woonunits worden gerealiseerd Het beschikbare vastgoed van de gemeente is gescreend op geschiktheid om in te zetten voor tijdelijke huisvesting. Omdat dit niet voldoende is om aan verwachte hogere taakstelling en het beperken van de druk op de AZC's te kunnen voldoen is een krediet nodig om gemeentelijke locaties en enkele locaties van derden in te zetten voor de tijdelijke realisatie van semi-permante woonunits. Er wordt extra aandacht besteed aan de landschappelijke inpassing van de woonunits op de locaties. Voor verdere toelichting op de locatiekeuzes wordt verwezen naar bijgevoegd collegevoorstel en bijgevoegd locatieonderzoek.

1.3/2.3 De gemeente neemt hierdoor haar maatschappelijke verantwoordelijkheid en zorgt voor het beperken van de druk op de sociale woningmarkt Naast de wettelijke verplichting inzake de taakstelling heeft de gemeente ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid voor de huisvesting van asielzoekers en het voorkomen van druk op de woningmarkt. Middels het beschikbaar stellen van een krediet neemt de gemeente deze maatschappelijke verantwoordelijkheid en wordt de druk op de woningmarkt (tijdelijk) verlicht. 1.4 Het college is al gestart met de voorbereiding voor de realisatie van huisvesting in gemeentelijk vastgoed Door de huidige crisis is het onverstandig om te wachten met de realisatie tot de raad heeft besloten een krediet beschikbaar te stellen. Het op voorhand inzetten van middelen door het college voldoet aan de daaraan gestelde criteria. Het is namelijk onvoorzien, onvermijdbaar en onuitstelbaar. 3.1 Voor de realisatie is extra ambtelijke capaciteit noodzakelijk Er is onvoldoende capaciteit om op relatief korte termijn dergelijke huisvestingsplan te realiseren. Er wordt extern een projectleider en medewerker(s) geworven om de plannen uit te voeren.

3.2 Een vastgoedbeheersysteem is nodig om het vastgoed goed te kunnen beheren Voor een verdere professionaliseringsslag in navolging op de Nota Vastgoedbeleid 2019 en de inzet van het vastgoed voor huisvesting van statushouders is een vastgoedbeheersysteem nodig. 4.1 Afhankelijk van subsidiemogelijkheden is er sprake van een exploitatietekort Een exploitatietekort doet zich voornamelijk voor bij de inzet van units. De huur of leasekosten van de units en de investering in het bouw- en woonrijpmaken kunnen niet volledig gedekt worden uit te huuropbrengsten. De huurtarieven voor woonruimte in de sociale huursector is namelijk door het rijk gemaximeerd. De mogelijkheden voor het verkrijgen van subsidies worden nader onderzocht.

5.1 Een werkbudget is verstandig om snel in te kunnen spelen op huisvestingsvraagstukken als gevolg van de oorlogssituatie in Oekraïne en de ontwikkeling van de taakstelling De verwachting is dat de taakstelling ongekend hoog blijft. Om in te spelen op de ontwikkelingen op het gebied van de taakstelling en onvoorziene uitgaven te kunnen dekken in dat kader is een noodfonds/werkbudget verstandig. Door het instellen van dit werkbudget is het college bevoegd deze middelen gemotiveerd in te zetten indien daartoe noodzaak voor is. Dit bevordert de snelheid van de realisatie.

KANTTEKENINGEN Zie onderdeel financiën.

FINANCIËN De totale investering t.b.v. tijdelijke huisvesting voor statushouders bedraagt € 2 miljoen. Daarvoor kunnen ca. 118-140 statushouders worden gehuisvest. Het exploitatietekort op de inzet van woonunits wordt geschat op ca. € 100.000 per jaar. Dat heeft te maken met de gemaximeerde huurtarieven die door het Rijk zijn opgelegd. De totale uitgaven/investeringen betreffen grove ramingen. De locaties worden nader uitgewerkt op basis waarvan de kosten meer definitief worden geraamd. De dekking van de investeringen is op dit moment niet voorzien in de begroting. Gelet op het onvoorziene en onvermijdelijke karakter van de uitgaven zal bij de komende begroting dekking moeten worden gevonden. Dit kan door inzet van eenmalige middelen of door het opnemen van de structurele lasten in de begroting. Hierbij wordt dan uitgegaan van de op dat moment best beschikbare kostenramingen. Dit geldt ook voor de structurele lasten van de exploitatie. In 2021 was er subsidie beschikbaar via de Regeling huisvesting aandachtsgroepen (RHA). Voor 2022 is deze nog niet opengesteld. De verwachting is dat deze in de loop van het jaar weer beschikbaar is, waarna een aanvraag wordt ingediend. De verwachting is dat deze regeling een deel van de investering en het structurele exploitatietekort dekt. De onvermijdelijke structurele effecten (uitgaven en inkomsten) worden verwerkt in de begroting 2023-2026.

COMMUNICATIE Omwonenden en huidige gebruikers van de locaties worden vroegtijdig geïnformeerd over inzet van de locaties. Het is belangrijk dat de communicatie over dit plan zorgvuldig wordt gedaan. Per locatie wordt daarvoor een plan van aanpak opgesteld. Alle belanghebbenden, zoals huurders, locatie-eigenaren en direct aanwonenden ontvangen van het college een algemene brief over de inzet van de locaties. Afhankelijk van de planning worden belanghebbenden zoveel mogelijk persoonlijk benaderd voor een toelichting op de plannen. Omwonenden worden schriftelijk geïnformeerd. Tevens wordt een persgesprek georganiseerd. Voor de commissievergadering waarin de kredietaanvraag wordt behandeld, zijn informatiebijeenkomsten waar geïnteresseerde inwoners informatie kunnen krijgen over de voorgenomen huisvestingsplannen en maatschappelijke onderwerpen. Raadsleden krijgen via de griffie daarvoor een uitnodiging.

UITVOERING Hiervoor wordt verwezen naar bijgevoegd collegebesluit en het locatieonderzoek.