388315 BBV Beslisnota raad kader uitwerking van besteding extra middelen jeugdzorg

Beslisnota voor de raad Onderwerp

Kader Uitwerking van besteding extra middelen jeugdzorg

Programma

1 - Opgroeien in Epe 3 - Zorg en opvang

Portefeuillehouder

Mw. C.M. de Waard - Oudesluijs MSc

Zaaknummer

388315

Adviseur

van den Berg

Afdeling

Samenleving

E-mail adres

andrea.van.den.berg@epe.nl

TE BESLUITEN OM 1. Het beleidskader "Uitwerking van besteding extra middelen jeugdzorg" vast te stellen; 2. Voor de uitvoering van het beleidskader de extra middelen jeugdzorg die de gemeente van het Rijk ontvangt vanaf 2022 beschikbaar te stellen; 3. Een reserve "hervorming jeugdzorg/Wmo" in te stellen waarin niet bestede middelen gestort worden om uitvoering van dit beleidskader meerjarig te kunnen financieren.

INLEIDING Sinds 2017 hebben veel gemeenten oplopende tekorten in de Jeugdzorg. In 2019 zijn er daarom tot en met 2021 incidenteel extra middelen beschikbaar gesteld door het Rijk. Ook hebben het Rijk en de VNG afgesproken een onderzoek uit te voeren naar of, en zo ja in welke mate, gemeenten structureel extra middelen nodig hebben voor de jeugdzorg. Uit het onderzoek ‘Stelsel in groei. Een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg’, uitgevoerd door advies- en onderzoeksbureau AEF in opdracht van het Rijk (Ministeries van VWS, Financiën, BZK en JenV) en de VNG, kwam naar voren dat de middelen die gemeenten kregen om de Jeugdwet uit te voeren niet voldoende waren. Het Rijk en de VNG hebben daarom afgesproken een hervormingsagenda voor de jeugdzorg op te stellen met als doel betere en tijdige zorg en ondersteuning te bieden en een beheersbaar en duurzaam financieel stelsel te creëren. Omdat veel gemeenten grote tekorten hadden en moesten bezuinigen op andere voorzieningen, was er op korte termijn financiële compensatie nodig. Aangezien de VNG en het Rijk, in afwachting van de kabinetsformatie, het niet eens werden over compensatie voor de tekorten, is een arbitragecommissie ingeschakeld. De uitspraak van de arbitragecommissie was dat het Rijk gemeenten in 2022 diende te compenseren voor het feitelijke tekort op de uitgaven voor de jeugdzorg.

Ook na 2022 moet het Rijk gemeenten blijven compenseren voor de tekorten, waarvan de verwachte opbrengsten van maatregelen uit de hervormingsagenda mogen worden afgetrokken. Omdat gemeente Epe momenteel geen tekorten heeft binnen het sociaal domein kon een beleidskader worden opgesteld hoe we de extra middelen de komende jaren gaan inzetten. De uitvoeringsacties komen voort uit de door het Rijk nog vast te stellen hervormingsagenda en gewenste transformatie jeugdzorg en WMO.

BEOOGD EFFECT Realiseren van een kwalitatief goed zorglandschap en het voorkomen van toekomstige tekorten binnen het sociaal domein.

ARGUMENTEN 1.1. Het sluit aan op de kaders van de Sociale Agenda. Het kader sluit aan op de Sociale Agenda, die is vastgesteld door de gemeenteraad op 9 december 2021. De extra middelen dragen bij aan de uitvoering van de gemeentelijke ambities in het sociaal domein.

1.2. Het draagt bij aan de doelstelling Grip op Zorg zonder dat hiervoor besparende maatregelen uitgevoerd hoeven te worden. De gemeente Epe heeft als ambitie grip te hebben op en sturing te geven aan transformatie binnen het sociaal domein. In 2020 heeft de raad ingestemd met de uitwerking van het project 'grip op zorg' (zaak 142672). Hiermee wilde de gemeente Epe anticiperen op de toekomstige vraag naar zorg en ondersteuning. Er was namelijk sprake van een financieel risico door teruglopende rijksbudgetten en de toenemende vraag binnen jeugdzorg en de Wmo. Uitgangspunt was dat de tekorten die in de toekomst zouden ontstaan in de jeugdzorg en de Wmo ook opgelost moesten worden binnen de beschikbare rijksbudgetten. De situatie is nu anders. Uit het onderzoek ‘Stelsel in groei. Een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg’, uitgevoerd door advies- en onderzoeksbureau AEF in opdracht van het Rijk (Ministeries van VWS, Financiën, BZK en JenV) en de VNG, blijkt dat gemeenten een feitelijk tekort hebben op de uitgaven voor de jeugdzorg. Gemeenten en het Rijk moeten aan de slag met de uitvoering van een hervormingsagenda om het jeugdstelsel weer 'houdbaar' te krijgen en het Rijk moet gemeenten blijven compenseren voor de tekorten.

Met het beleidskader geven we aan hoe de extra Rijksmiddelen worden ingezet om verder oplopende tekorten in de jeugdzorg op te vangen, uitvoering te geven aan de landelijke hervormingsagenda en te investeren in preventieve, voorliggende voorzieningen die bijdragen aan het welzijn van onze inwoners. Hiermee verwachten we op termijn de instroom in de Jeugdzorg en Wmo te kunnen beperken. Zo kan ook in Epe de kwaliteit van de jeugdzorg verder worden verbeterd en worden gewerkt aan de beheersbaarheid van de kosten. De gemeente Epe onderschrijft daarmee de doelstelling van de hervormingsagenda en investeert in de uitvoering ervan. 2.1. Daarmee kan een groot aantal uitgaven en investeringen bekostigd worden. In de huidige programmabegroting 2022 – 2025 zijn de extra Rijksmiddelen opgenomen, maar zijn de middelen niet nodig om de begroting van het sociaal domein sluitend te krijgen. De middelen worden in eerste instantie ingezet voor de specifieke jeugdzorgkosten, zoals stijgende kosten door meer inzet van jeugdzorg in verband met complexere casuïstiek, nieuwe contracten met jeugdbeschermingsorganisaties, CAO-stijgingen en verbeterde regievoering vanuit de gemeente. Ook uit de landelijke hervormingsagenda 2022-2028 zullen specifieke jeugdzorgkosten voortkomen. De middelen worden daarnaast ingezet voor preventie in het sociaal domein om toekomstige kosten te beheersen. 3.1.

Niet bestede middelen kunnen nodig zijn om de uitvoering van dit beleidskader meerjarig te financieren. Dit beleidskader is van toepassing op de extra middelen Jeugd die de gemeente van het Rijk ontvangt vanaf 2022. In 2023 ontvangt Epe in elk geval € 2.400.000 en met de provincie, het Rijk en de VNG is afgesproken dat er in de begroting voor de jaren 2024, 2025 en 2026 alvast middelen mogen worden opgenomen. Vanaf 2024 zijn de bedragen onzeker en zullen de beschikbare middelen naar verwachting lager worden, maar er zullen wel structureel extra middelen beschikbaar komen. Niet bestede middelen worden daarom in een nieuw in te stellen reserve ‘hervorming jeugdzorg/Wmo’ gestort, zodat ze beschikbaar blijven voor besteding binnen dit kader. Zo kunnen de verwachte kosten ook gedekt worden in de jaren dat de middelen lager uitvallen.

KANTTEKENINGEN 1.2/2.1 Voor de toekomst zijn de ontwikkelingen nog onduidelijk. De uitwerking van de hervormingsagenda wordt eind 2022 verwacht. In de decembercirculaire van 2022 moet er meer duidelijkheid over de structurele financiële middelen in de toekomst komen.

FINANCIËN De gemeente Epe ontvangt in 2022 € 2.105.350,-. In 2023 ontvangt Epe in elk geval € 2.400.000 en met de provincie, het Rijk en de VNG is afgesproken dat er in de begroting voor de jaren 2024, 2025 en 2026 alvast middelen mogen worden opgenomen. Vanaf 2024 zijn de bedragen onzeker en zullen de beschikbare middelen naar verwachting lager worden, maar er zullen wel structureel extra middelen beschikbaar komen. In de begroting wordt voor de jaren vanaf 2024 vooralsnog rekening gehouden met netto 75% van het voor die jaren te ontvangen bedrag (door het opnemen van een uitgaven stelpost van 25%). De beschikbaarstelling van de bedragen vindt plaats bij de besluitvorming van de begroting.

COMMUNICATIE Er is afstemming geweest met het toegangsteam jeugdzorg van het Centrum voor Jeugd en Gezin. Ook zijn onze partners binnen het sociaal domein geraadpleegd over welke preventieve ondersteuning er binnen Epe

extra of aanvullend ingezet kan worden om instroom in de WMO en Jeugdzorg te verminderen. Deze partijen worden ook op de hoogte gebracht van het raadsbesluit.

UITVOERING Zodra de gemeenteraad het beleidskader heeft vastgesteld kan er een start worden gemaakt met de uitvoering hiervan. De maatschappelijke partners zullen een subsidie-aanvraag indienen zodat de plannen uitgevoerd kunnen worden.