376493 Beslisnota Verordening Toekomstbestendig Wonen Gelderland, Gemeente Eped

Beslisnota voor de raad Onderwerp

Verordening Toekomstbestendig Wonen Gelderland, Gemeente Epe

Programma

7 - Duurzaamheid 5 - Ruimte en wonen 3 - Zorg en opvang

Portefeuillehouder

Dhr. E. Visser

Zaaknummer

376493

Adviseur

Wentink

Afdeling

Ruimte

E-mail adres

ingrid.wentink@epe.nl

TE BESLUITEN OM 1. 2.

De verordening Toekomstbestendig Wonen Gelderland, Gemeente Epe vast te stellen; De verordening Toekomstbestendig Wonen Gelderland, Gemeente Epe twee weken na vaststelling in te laten gaan en tegelijkertijd de verordening Stimuleringslening Wonen, gemeente Epe in te trekken.

INLEIDING Gemeente Epe biedt haar inwoners de mogelijkheid om onder gunstige voorwaarden een lening af te sluiten om hun huis te verduurzamen (Stimuleringslening Duurzaamheid Particulieren). De verduurzaming (energietransitie) is een van de vele uitdagingen waarvoor de inwoner aanpassingen aan de woning kan en soms moet doen. De veranderingen in de zorg vragen van inwoners dat ze zelf investeren in hun woning om daardoor langer thuis te kunnen blijven wonen. Gemeente Epe wil vanuit de Woonzorgagenda hierop aansluiten door ook de mogelijkheid voor een lening aan te bieden (blijverslening). Provincie Gelderland biedt de Toekomstbestendig Wonen lening aan, waar gemeente Epe bij aansluit. Dit is een lening die inwoners stimuleert integraal te investeren in de doelen voor de toekomst. De doelen die gefinancierd worden zijn: duurzaamheid, bestaande uit energiebesparing en -opwekking en klimaatadapatie; langer thuis blijven wonen (blijverslening), asbestsanering en funderingsherstel. Er zijn vier leenvormen en provincie Gelderland betaalt van elke aangevraagde lening 50%. Dit komt de betaalbaarheid van de transities ten goede.

BEOOGD EFFECT Gemeente Epe biedt inwoners een mogelijkheid om tegen gunstige voorwaarden te lenen, zodat zij integraal kunnen investeren in een duurzame en toekomstbestendige woning.

ARGUMENTEN 1.1 De TBW-lening bevordert de betaalbaarheid van de energietransitie Door de provinciale verordening vast te stellen kan gemeente Epe aanspraak maken op cofinanciering door de provincie Gelderland. Van elke aangevraagde TBW-lening betaalt de provincie vijftig procent. Dit komt de betaalbaarheid van de energietransitie ten goede. 1.2. Met de TBW-lening bereiken we een bredere doelgroep, doordat er meerdere leenvormen mogelijk zijn. In Epe kunnen inwoners op dit moment alleen gebruik maken van een consumptieve duurzaamheidslening. Als de nieuwe verordening vast wordt gesteld, wordt de lening ook open gesteld voor de andere beleidsdoelen en kunnen meer doelgroepen (bv. ouderen) een lening krijgen. Leenvormen: 1. Consumptief; 2. Hypothecair;

3. Verzilverlening; 4. Maatwerklening. Het maximale bedrag dat geleend kan worden verschilt per variant van € 30.000 tot € 50.000. De lening heeft wel in alle gevallen een minimale hoogte van € 2.500. In de memo in de bijlage en in de verordening staan de leenvormen uitgelegd. Inwoners met een huurwoning hebben de afgelopen jaren de mogelijkheid gehad een duurzaamheidslening af te sluiten. De ervaring is dat zij hiervan geen gebruik maken. De TBW-lening biedt deze mogelijkheid niet, dus inwoners met een huurwoning kunnen geen gemeentelijke lening (meer) aanvragen. Investeringen in het toekomstbestendig maken van huurwoningen worden gedragen door de verhuurder. 1.3.De lening draagt bij om de woningvoorraad in onze gemeente toekomstbestendig te maken. Het is de bedoeling dat de gemeente leningen tegen een lage rente verstrekt voor maatregelen die bijdragen aan het toekomstbestendig maken van de woningvoorraad. Leningen die niet bijdragen aan het doelbereik van de lening kunnen we alleen voorkomen door de juiste maatregelen te kiezen. Daarom is vooraf gedefinieerd voor welke maatregelen een lening kan worden aangevraagd (Nadere regels behorend bij verordening Toekomstbestendig Wonen Gelderland, Gemeente Epe). Deze nadere regels stelt het college vast nadat de raad de verordening heeft vastgesteld. De concept-regels zijn als bijlage bijgevoegd. 1.4.

Eén energiemaatregel nemen is verplicht voor elke aanvraag, waardoor de drempel zo laag mogelijk ligt. Bij het aanvragen van een TBW-lening is het verplicht om tenminste één energiemaatregel te nemen. Een energiemaatregel hoeft niet perse in de lijst van maatregelen voor te komen, als deze een aantoonbaar energiebesparend effect heeft is dit voldoende. Dat maakt de drempel voor andere dan energie doelen zo laag mogelijk en het bereik van de lening zo groot mogelijk. 1.5. Met een aanvraag kunnen meerdere doelen worden gediend, integraal investeren wordt hiermee bevorderd. Voor sommige maatregelen op de lijst is de prijs zo laag dat hier normaal gesproken geen lening voor aangevraagd hoeft te worden. De lening kent daarom een drempel van € 2.500. Deze kleine maatregelen maken dan vaak onderdeel uit van een groter pakket aan ingrepen. Een integrale benadering is het doel van de lening, dit biedt voor de inwoner kansen op zowel het gebied van duurzaamheid, levensloopbestendigheid als toekomstbestendigheid. We verbeteren hiermee de kwaliteit van de woningvoorraad op meerdere vlakken. 1.6 Bij gebruik van de lening voor levensloopbestendigheid vermindert de kans op een later beroep op de Wmo voor aanpassingen. Vanuit het rijk worden mensen gestimuleerd om langer zelfstandig thuis te blijven wonen. Een deel van het woningbestand is minder geschikt voor langer zelfstandig thuis wonen.

Zaken zoals drempels, verouderde badkamer en kleine slaapkamers belemmeren het langer zelfstandig thuis wonen. Het eigen vermogen zit vaak vast in de stenen van de woning, waardoor inwoners op latere leeftijd een beroep doen op de Wmo om de woning aan te passen. Het zelf tijdig levensloop geschikt maken van de woning zorgt dat ervoor dat zij zelf de regie kunnen houden over hun woonsituatie. Dit voorkomt aanvragen op de Wmo, danwel het verplicht moeten verhuizen. 1.7 De huidige ‘Duurzaamheidslening’ gaat volledig op in de ‘Toekomstbestendig wonen lening’. De verordening Stimuleringslening Woningen, gemeente Epe (duurzaamheidslening particulieren) wordt ingetrokken via de nieuwe verordening. Twee weken na het raadsbesluit treedt de TBW-lening in werking, dat is ook de datum dat de oude verordening wordt ingetrokken. Er staat nog wel een restbedrag op de SVnrekening van de duurzaamheidslening voor particulieren. Omdat energiemaatregelen ook in de ‘Toekomst Bestendig Wonen Lening’ centraal staat, sluiten de beleidsdoelen goed op elkaar aan. Er wordt voorgesteld om de saldi van de duurzaamheidslening over te hevelen naar de nog in te richten rekening-courant van de ‘Toekomstbestendig wonen lening’. Ook de toekomstige aflossingen op de ‘Duurzaamheidslening’ zullen overgeheveld worden naar de ‘Toekomstbestendig wonen lening’. 1.8.

Toename capaciteit revolverend fonds voorkomt jaarlijkse aanvulling van het budget (op termijn). De huidige stimuleringslening Duurzaamheid particulieren heeft een rente percentage van 0.9 procent, die alleen de kosten voor SVn dekt. Gemeente Epe heeft daar destijds bewust voor gekozen om de kosten voor inwoners zo laag mogelijk te houden. Door het aansluiten bij de Provinciale regeling is dit niet meer mogelijk en stijgt het percentage (op dit moment tussen de 1,6 en 1,8 %) licht. Dat betekent echter ook dat het fonds sneller op zichzelf kan staan, zonder dat het fonds vanuit de gemeente steeds aangevuld moet worden. 1.9. Er heeft inspraak plaatsgevonden.

Op grond van de inspraakverordening heeft de concept verordening met de maatregelenlijst zes weken ter inzage gelegen (geëindigd op 29 december 2021). Dit is via de gebruikelijke digitale kanalen gecommuniceerd. Hierop zijn geen inspraakreacties gekomen. De verordening en maatregelenlijst worden nu met minimale wijziging (volgorde artikelen en maatregelenlijst opgenomen in nadere regels) vastgesteld. 2.1 Er is voorbereidingstijd nodig voor implementatie van de regeling. Na vaststelling van de verordening heeft de SVn, de organisatie die de regeling voor onze gemeente uitvoert, een voorbereidingstijd van 2 weken nodig om de regeling daadwerkelijk te kunnen uitvoeren.

KANTTEKENINGEN 1.1 Leenvormen brengen meer risico met zich mee De consumptieve en hypothecaire leningen hebben een laag risico, want de aanvrager wordt via besteedbaar inkomen, of onderpand gefinancierd. Voor de hypothecaire lening geldt dat dit met name ingezet wordt voor het financieren van hogere investeringen, bijvoorbeeld richting NOM. De Maatwerklening is een groter risico, want die wordt aangevraagd als men niet in aanmerking komt voor de andere leenvormen (te laag inkomen of onderpand). Er wordt elke drie jaar gekeken of en hoeveel een aanvrager terug kan betalen. De maatwerklening is alleen beschikbaar voor de energietransitie, daar waar men mee moet met de plannen in de wijk. Op dit moment is het defaultpercentage (leningen die niet wordt terugbetaald) één procent van het totaal bij SVn (dit is een landelijk cijfer). De Verzilverlening is niet zo zeer een risico voor de gemeente, want het onderpand is voldoende. Echter deze leenvariant is erg prijzig voor de inwoner omdat de rente stapelt. Aanvragers kunnen zonder de verhoging van de huidige maandlasten dus geld lenen, maar betalen dat aan het eind van de rit bij verkoop terug. 1.2 Provinciale budget kan opraken De provincie heeft al 9 miljoen van de totaal tien miljoen die zij beschikbaar had uitgezet in TBW-leningen.

Er staat nog een nieuw bedrag klaar van 25 miljoen en er wordt al nagedacht over de toekomst na deze 25 miljoen. Het risico is dus klein, maar wel aanwezig. 1.3 Aanvragers willen de oude lage rente behouden De huidige lening heeft een laag rentepercentage van 0,9%. Dit gaat omhoog naar zo'n 1,6-1,8% afhankelijk van de leenvorm. Wanneer we dit omrekenen naar geld betekent het dat op een lening van 10.000 euro de aanvrager 3 euro per maand meer gaat betalen. Dit is op de gehele looptijd een bedrag van 360 euro. Dit is een relatief klein verschil. 1.4 Maatwerklening is te moeilijk voor doelgroep Ervaring uit andere gemeenten leert ons dat aanvragers voor de maatwerklening af kunnen haken. Het proces is lastiger, omdat de aanvrager moet aantonen dat andere leenvormen voor hen uitgesloten zijn. Gemeente Epe kan, wanneer de toekomst uitwijst dat dit een te grote drempel is, kiezen voor het ondersteunen van deze aanvragers. Dat kan door financieel adviseurs in dienst te hebben (voorbeeld Arnhem) of het advies voor de aanvrager te betalen (pilot in Achterhoek via energieloket Agem).

1.5 Artikel 9 Nadere regels is niet specifiek De formulering van het artikel 'Nadere regels' is heel algemeen: "Het college kan voor de uitvoering van deze verordening nadere regels vaststellen." De kredietbeheerder SVn wil deze formulering zou houden, vanuit de wens om zoveel mogelijk een lijn te trekken in alle verordeningen. Het risico ligt in een mogelijke discussie over de formulering, die geïnterpreteerd kan worden als een soort vrijbrief, wat niet is toegestaan. In de verordening van Epe hebben we daarom de bevoegdheid nadere regels vast te stellen ten aanzien van de maatregelen tevens opgenomen in artikel 4 lid 3.

FINANCIËN Stand van zaken (huidige lening) In totaal is er voor beide leningen door Raad en College €3.000.000,- beschikbaar gesteld om uit te lenen. Hiervan is inmiddels €2.750.000,- uitgeleend, waarvan €400.000,- nog klaarstaat in de pot voor overige doelgroepen (de verwachting is dat dit in 2022 ingezet gaat worden). Daarnaast staat nog €250.000,- bij SVn (de uitvoerder van de lening) voor de particuliere lening. Wat komt er al terug in de pot van SVn? De stimuleringslening is opgezet als revolverend fonds. Dit houdt in dat rente en aflossing van de uitgegeven leningen in een fonds terecht komt, waar vanuit nieuwe leningen worden gefinancierd. Voor gemeente Epe gaat dit minder hard dan voor gemeenten die de lening integraal hebben overgenomen van SVn. Gemeente Epe heeft namelijk het rente percentage verlaagd tot het minimum om de lening zo aantrekkelijk mogelijk te

maken voor haar inwoners. De oorspronkelijke 1,6% rente is verlaagd naar 0,9% voor particulieren. Dit percentage is het bedrag dat SVn nodig heeft om haar werk te kunnen doen. Bij de overige doelgroepen is het percentage van 1,6% naar 0% gebracht, omdat hier de kosten van SVn in de afsluitkosten zitten. In de huidige situatie komt gemiddeld een bedrag van €200.000,- €250.000,- jaarlijks terug. Budget Blijverslening wordt aan TBW toegevoegd In de Woonzorgagenda wordt benoemd dat de gemeente Epe de blijverslening gaat uitvoeren. De raad heeft hiervoor bij het vaststellen van de begroting in 2018 budget vrijgemaakt. De vertaling van de blijverslening vindt plaats in een verordening die door de raad moet worden vastgesteld. Dit is nog niet gebeurd. Daarnaast is de blijverslening onderdeel van het project Grip op zorg. Het invoeren van de blijverslening wordt benoemd in ombuigvoorstel 8 (levensloopbestendige woningen). Het is een maatregel om de uitgaven op het gebied van woningaanpassingen te verminderen en zo grip te houden op de kosten binnen de Wmo. Er is voor de blijverslening een bedrag van € 160.000,- gereserveerd en dit bedrag is nog beschikbaar. Budget dat ingezet wordt kan niet geoormerkt worden voor één specifiek doel. De 'pot' bij SVn is voor alle doelen beschikbaar.

Nieuw beleid 2022 In de begrotingsbehandeling 2022 is extra budget vrijgemaakt voor de TBW-lening en de Duurzaamheidslening Overige Doelgroepen. Het gedeelte dat ingezet gaat worden voor de TBW-lening zal langer mee kunnen door de co-financiering van de provincie en het revolverende fonds zal sneller dan nu het geval is zelf onderhoudend worden vanwege de rente stijging. Dit geldt niet voor het budget dat ingezet wordt voor de Stimuleringslening Duurzaamheid Overige Doelgroepen, die blijft zoals hij is.

COMMUNICATIE Op grond van de inspraakverordening heeft de concept verordening zes weken ter inzage gelegen. Dit is via de gebruikelijke digitale kanalen gecommuniceerd. Daarnaast is er via de gemeentewijzer een bericht uitgegaan over de inzageperiode van deze verordening. Zoals hiervoor aangegeven zijn er geen inspraakreacties geweest. Via alle mogelijke kanalen van de gemeente zullen we inwoners informeren over de lening, wat deze inhoudt en hoe je die kunt aanvragen.

UITVOERING In de week na het raadsbesluit worden de nadere regels vastgesteld in het college. De inwerkingtreding van de verordening en de nadere regels zal plaatsvinden twee weken na het nemen van het raadsbesluit. Op ditzelfde moment wordt de huidige stimuleringslening wonen ingetrokken, zoals in de verordening vermeld staat. Het nemen van het raadsbesluit en de inwerkingtreding betekent automatisch dat gemeente Epe is aangesloten bij de Toekomstbestendig Wonen lening van de Provincie Gelderland. Dat betekent dus dat elke lening aangevraagd vanaf de inwerkingtreding voor de helft wordt gedekt door de provincie. De inwerkintreding zal gecommuniceerd worden naar de inwoners.