Document · PDF

Agendabundel

Oordeelsvorming 17 oktober 2022, gemeente elburg27.329 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Bundel - Oordeelsvorming van 17 oktober 2022

1 2 3

3.1

Opening Vaststellen agenda BESPREEKSTUKKEN Bespreekstukken zijn bedoeld om met de wethouder en de overige fracties in gesprek te gaan en het onderwerp voor te bereiden voor de raadsvergadering. Resultaat van de bespreking is dat duidelijk is of het onderwerp als hamerstuk naar de raad kan, of sommige partijen nog een stemverklaring willen geven, dan wel dat sommige partijen het onderwerp in de raad willen bespreken aan de hand van een motie of een amendement. De procedure voor de vergadering is: Raadsleden geven in maximaal 3 minuten hun voorlopig standpunt aan en over welke onderdelen van het voorstel ze nog van gedachten willen wisselen. Voorzitter inventariseert de gespreksonderwerpen en stelt ze een voor een aan de orde. Fracties en college geven aan wat ze van de ter berde gebrachte suggesties/aspecten vinden. Voorzitter concludeert of er ruimte is voor een motie of een amendement en daarmee voor een debat in de raad. 3e begrotingswijziging 2023 GGD NOG Willem Krooneman Zaaknummer 265836 Dossier 1811 voorblad 0 Raadsbesluit 3e begrotingswijziging GGD NOG.docx 0 Raadsvoorstel 3e begrotingswijziging GGD NOG.docx Bijlage 1 Brief van GGD over toezending voorstel derde begrotingswijziging aan de raden.pdf Bijlage 2 Adviesnota GGD Aanpassing indexering 2023 d.d. 7 juli 2022.pdf inwonerbijdrage GGD 3e begrotingswijziging 2023.pdf

3.2

Project Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Wethouder W. Krooneman Zaaknummer 263740 Dossier 1810 voorblad Raadsvoorstel Project Opgroeien in een Kansrijke Omgeving 2022.docx Bijlage 1 Raadsbesluit OKO.docx Bijlage 2 Memo haalbaarheidsonderzoek OKO op de Noord Veluwe.docx Bijlage 4 Reactie colleges op advies adviesraden.docx Bijlage 5 Trendgrafieken jeugdmonitor 2021 Elburg.docx Bijlage 3 Advies adviesraden gemeenten Noord Veluwe OKO project.docx FACTSHEET IJSLANDS PREVENTIEMODEL 2021 Hardenberg.pdf

3.3

Verordening op de gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit Elburg 2022 Zaaknr: 261016 Lyda Sneevliet Dossier 1776 voorblad verordening adviescie omgevingskwaliteit_raadsvoorstel_v20-09-2022.docx Verordening adviescommissie Elburg -schoon_zonder watermerk.docx Verordening adviescommissie Elburg toelichting -schoon_zonder watermerk.docx Verordening adviescie omgevingskwaliteit raadsbesluit_v10-10-2022 (1).docx Amendement voorstel.docx

3.4

Raadsvoorstel goedkeuring jaarrekening stichtingen 2021 Raadsvoorstel Jaarrekeningen stichtingen 2021.docx Raadsbesluit goedkeuring jaarrekeningen stichtingen 2021.docx B&W advies goedkeuring jaarrekeningen 2021 stichtingen (1).docx 20221010 schriftelijke raadsvragen Samen Vooruit - schriftelijke vragen jaarrekeningen stichtingen (2).pdf

Schriftelijke raadsvragen CU Jaarrekeningen 2021 van 5 stichtingen 121022.docx 3.5

vaststelling bestemmingsplan "Doornspijk, Zuiderzeestraatweg West 129-131" wethouder: L.S. Sneevliet zaaknr.: 214958 Dossier 1802 voorblad raadsvoorstel bp Zuiderzeestraatweg 129-131.docx raadsbesluit bp zuidezeestraatweg 129.doc bp totaal zuiderzeestraatweg 129.pdf aanpassingen vaststelling bp zuiderzeestraatweg West 129.pdf raadsbesluit bp zuidezeestraatweg 129 versie 2 met gewijzigde datum.doc

3.6

vaststelling bestemmingsplan "Verlengde Haerderweg 3" A.C. Sneevliet zaaknummer: 209640 Dossier 1730 voorblad raadsvoorstel vaststelling.docx raadsbesluit.docx Verlengde Haerderweg 3 bp.pdf Bijlagen bij toelichting samengevoegd.pdf Verlengde Haerderweg 3 bp verbeelding.pdf raadsbesluit versie 2 - gewijzigde datum.docx

3.7

vaststelling bp Tempelweg 7a A.C. Sneevliet zaaknummer: 257635 Dossier 1759 voorblad rhttps://portal.ibabs.eu/Document/DownloadDossierItemDocument/c6e95f3c-7540-46fa-a2077962bd13ee3f/faf4bd02-c8db-4fb2-b4da-806d860ee1c8aadsvoorstel bp Tempelweg 7a.docx raadsbesluit bp Tempelweg 7a.docx aanpassingen vast te stellen bp tempelweg 7a.pdf bp compleet.pdf raadsbesluit bp Tempelweg 7a versie 2 - gewijzigde datum.docx

Sluiting

3.1 3e begrotingswijziging 2023 GGD NOG 1 Dossier 1811 voorblad.pdf

Oordeelsvorming Dossiernummer

1811

Extern Zaak ID

0230265836

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

17 oktober 2022

Agendapunt

3.1

Titel

3e begrotingswijziging 2023 GGD NOG

Organisatieonderdeel

Domein Samen leven

Eigenaar

van Maanen, Alma

Bijlagen 0 Raadsbesluit 3e begrotingswijziging GGD NOG.docx 0 Raadsvoorstel 3e begrotingswijziging GGD NOG.docx Bijlage 1 Brief van GGD over toezending voorstel derde begrotingswijziging aan de raden.pdf Bijlage 2 Adviesnota GGD Aanpassing indexering 2023 d.d. 7 juli 2022.pdf inwonerbijdrage GGD 3e begrotingswijziging 2023.pdf Geagendeerd

Vergaderdatum

Oordeelsvorming

17 oktober 2022

Toelichting Willem Krooneman Zaaknummer 265836 Voorgesteld besluit Geen zienswijze in te dienen over de derde begrotingswijziging 2023 GGD NOG. Besluit Geen zienswijze in te dienen over de derde begrotingswijziging 2023 GGD NOG. Hamerstuk voor raadsvergadering 31 oktober 2022.

1 0 Raadsbesluit 3e begrotingswijziging GGD NOG.docx

De raad der gemeente Elburg; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 20 september 2022 b e s l u i t : Geen zienswijze in te dienen over de derde begrotingswijziging 2023 GGD NOG.

Aldus besloten door de raad der gemeente Elburg in zijn vergadering van 31 oktober 2022 de voorzitter, de griffier,

ir. J.N. Rozendaal

mr. D.H.A.A. Kassing

1 0 Raadsvoorstel 3e begrotingswijziging GGD NOG.docx

Raadsvoorstel

Onderwerp

Derde begrotingswijziging 2023 GGD NOG

Behandelaar:

Alma van Maanen

Datum Portefeuillehouder

20 september 2022 Willem Krooneman

Emailadres: Zaaknummer: Bijlagen

alma.van.maanen@elburg.nl 265836 2

Te nemen besluit: Geen zienswijze in te dienen over de derde begrotingswijziging 2023 GGD NOG. Inleiding De GGD Noord- en Oost-Gelderland (GGD NOG) voert voor de 22 deelnemende gemeenten - waaronder Elburg - de wettelijke gemeentelijke taken uit op grond van de Wet Publieke Gezondheid. In juni jl. heeft u besloten om naar aanleiding van de ‘winstwaarschuwing’ van de GGD NOG bij de programmabegroting 2023 het Algemeen Bestuur (AB) GGD een brief te sturen. In deze brief heeft het u het AB GGD NOG met betrekking tot de indexcijfers 2023 laten weten dat u ervan uitgaat dat het indexeringspercentage maximaal de prijsontwikkeling 2023 van het Bruto Binnenlands Product (BBP), zoals opgenomen in de meicirculaire 2022 Algemene Uitkering Gemeentefonds, zal bedragen. Inmiddels zijn de nieuwe hogere indexcijfers van het CPB doorgerekend voor de GGD begroting. En de GGD voorziet dat een indexering van 5,89% nodig is voor 2023, in plaats van de 2,63% waarmee in de Programmabegroting gerekend is. Daarom ligt er een voorstel aan het Algemeen Bestuur van de GGD om een begrotingswijziging door te voeren voor de Programmabegroting 2023 voor deze hogere indexering. Op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen, moeten verhogingen van de inwonerbijdrage door een gemeenschappelijke regeling zoals de GGD, altijd voor een zienswijze worden voorgelegd aan de gemeenteraden.

Daarom ontvangt u dit raadsvoorstel. Uw raad heeft tot 24 oktober 2022 de gelegenheid een zienswijze hierover in te dienen bij de GGD. Wij hebben het voorstel van de GGD voor verhoging van de indexering beoordeeld en zien geen aanleiding om hierover een zienswijze in te dienen. Beoogd effect - De gemeente heeft een meer realistische begroting voor 2023. - De procedure rond de begrotingswijziging van de gemeenschappelijke regeling is correct uitgevoerd. - De GGD kan zich ook in 2023 inzetten voor de bescherming en bevordering van de gezondheid van de inwoners van de gemeente Elburg op het bestaande afgesproken niveau. Argumenten 1. Het verwerken van de hogere index in de GGD-begroting draagt bij aan een realistische gemeentebegroting. Als deelnemende gemeente in deze gemeenschappelijke regeling zijn we verplicht naar rato bij te dragen in de kosten. Als de kosten aan het eind van het jaar lager uitvallen, wordt het overschot uitgekeerd aan de gemeenten. Als de kosten hoger uitvallen, moeten de gemeenten achteraf bij

betalen. Dat betekent dat als de kosten voor de GGD stijgen door de inflatie, deze kosten uiteindelijk worden doorberekend aan de gemeenten. De GGD voorziet nu dat de kosten in 2023 hoger uit gaan vallen dan eerder geraamd. Dan kan de gemeente dat achteraf als tegenvaller meenemen. Of het nu al verwerken in de gemeentelijke meerjarenbegroting, zodat deze meer realistisch is. Het gemeentelijk uitgangspunt voor de eigen begroting is realistisch ramen. De voorgestelde begrotingswijziging bij de GGD draagt hier aan bij. 2. Het percentage van de indexering van de GGD is realistisch. Het AB GGD NOG heeft op 21 november 2019 besloten dat de berekening van de indexering wordt gebaseerd op de cijfers van het Centraal Planbureau (CPB). De bestaande GGD begroting 2023 was gebaseerd op de cijfers van de septembercirculaire voor het gemeentefonds van 2021. De begrotingswijziging die nu voorligt, is gebaseerd op de CPB-cijfers van maart 2022. Dit is actueler en past ook in het bredere beeld van de hoge inflatie in 2022. 3. De meerkosten door de hogere indexering worden gedekt uit hogere inkomsten uit het gemeentefonds. Door met deze hogere indexering te rekenen voor de GGD-begroting stijgen de kosten voor de gemeente. De CPB-cijfers, waarop de indexering van de kosten van de GGD is gebaseerd, worden ook gebruikt voor de indexering van het gemeentefonds.

De hogere CPB-cijfers zijn meegenomen in het accres van het gemeentefonds. De inkomsten van de gemeente uit het gemeentefonds stijgen. Dat geeft de gemeente de mogelijkheid om deze hogere kosten op te vangen. Kanttekeningen 1. De indexering kan nog hoger of lager uitvallen. De inflatie is in 2022 erg gestegen en er zijn nog veel onzekerheden of en hoe zich dit doorzet. Dit geldt niet alleen voor de GGD, maar voor heel Nederland. Door de indexering nu te verhogen wordt het risico op financiële tegenvallers achteraf, door hogere inflatie, in ieder geval verkleind. De GGD heeft toegezegd de middelen voor de hogere indexering apart te zetten, zodat ze gericht worden ingezet om daadwerkelijke kostenstijgingen op te vangen. Voor zover dit niet nodig blijkt te zijn, kunnen de middelen terugvloeien naar de gemeenten. 2. De GGD kan de opdracht krijgen om te bezuinigen. Als de kosten voor de GGD door inflatie stijgen en wij die niet (geheel) willen compenseren in de inwonerbijdrage, moeten de gemeenten de GGD gezamenlijk een bezuinigingsopdracht geven. Vanuit de inhoud is er geen aanleiding om de GGD nu een bezuiniging op te leggen. In de afgelopen jaren is de Takendiscussie gevoerd, waarbij de mogelijkheden voor bezuinigingen bij de GGD onderzocht zijn.

Daaruit bleek dat er bij onze GGD geen ruimte is om te bezuinigen op de uitvoering van de wettelijke taken, maar eerder juist versterking nodig is op een aantal punten. De kansen die er wel zijn om te bezuinigen op overhead, door meer samenwerking, zijn daarbij ook in beeld gebracht. De acties om die bezuinigingen te realiseren zijn al in gang gezet en dit is al meegenomen in de GGD-begroting. Ook ontbreekt het draagvlak voor bezuinigingen bij de ruime meerderheid van de overige 22 gemeenten, waardoor het ook geen kansrijke optie is. Financiën Als de nieuwe indexering van de inwonerbijdrage in november 2022 in het AB GGD wordt vastgesteld, wordt de inwonerbijdrage 2023 voor Elburg € 450.305,-. In het raadsvoorstel van juni 2022 was rekening gehouden met een inwonerbijdrage 2023 van € 436.900,-. Dit betekent een stijging van de inwonerbijdrage 2023 door de hogere indexering van € 13.405,-. Deze hogere lasten worden meegenomen in het voorstel voor de gemeentelijke primaire begroting 2023. Communicatie/burgerparticipatie -

Vervolg Na besluitvorming door uw raad zullen wij de GGD informeren dat u geen zienswijze indient. Op 17 november 2022 zal het AB van de GGD een besluit nemen over de aanpassing van de indexering van de inwonerbijdrage, nadat alle gemeenteraden de gelegenheid hebben gehad om een zienswijze op deze begrotingswijziging 2023 naar voren te brengen. De GGD legt gedurende het jaar verantwoording af aan het Algemeen Bestuur via de bestuursrapportages. Daarin zal ook de ontwikkeling van de kostenstijging/ indexering meegenomen worden. De gemeenteraad wordt jaarlijks geïnformeerd via de jaarrekening van de GGD. Bijlage(n) 1. Brief van GGD over toezending voorstel derde begrotingswijziging aan de raden 2. Adviesnota GGD Aanpassing indexering 2023 d.d. 7 juli 2022 Elburg, 20 september 2022 Het college, De burgemeester,

de waarnemend secretaris,

Ir. J.N. Rozendaal

J. Hofstede

1 Bijlage 1 Brief van GGD over toezending voorstel derde begrotingswijziging aan de raden.pdf

øøÐ Noord- en Oost-Gelderland

Aan: de raden van de gemeenten die deelnemen in GGD Noord- en Oost-Gelderland

- Per e-mail verzonden Kenmerk: Datum: Behandeld door: E-mail:

Telefoonnummer: Onderwerp:

JBlmdv/22-dir 023 B l.úi 202? M. de Vries m.devries@ggdnog.nl 088 - 443 3401 Toezending voorstel derde begrotingswijziging 2023 GGD NOG

Geachte raden,

Hierbij ontvangt u het voorstel voor de derde wijziging van de Programmabegroting 2023 van GGD NOG. De begrotingswijziging betreft een aanpassing van de indexering van de inwonerbijdrage aan de recente prijsontwikkelingen. Het voorstel is op 7 julijl. besproken in het algemeen bestuur van de GGD' ln de bijlagen vindt u een toelichting op de voorgestelde begrotingswijziging. Als u wilt reageren, dan graag vóór 24 oktober 2022 Voor het algemeen bestuur een besluit mag nemen, moeten verhogingen van de inwonerbijdrage voor een zienswijze worden voorgelegd aan de raden (zie art. 35 Wet gemeenschappelijke regelingen [Wgr] en art.2I Gemeenschappelijke Regeling GGD NOG). De per l juli 2022 gewijzigde Wgr bepaalt dat de

zienswijzentermijn L2 weken is (tot dan 8). Het algemeen bestuur, met de wethouders publieke gezondheid van de 22 gemeenten, beslist op 17 november over de begrotingswijziging. Wij vragen daarom de raden die willen reageren om vóór r 2022 hun z ienswijze aan ons te sturen. Daarmee kunnen wij tijdig een voorstel aan het 24o

algemeen bestuur voorbereiden. U kunt ons ook helpen met toezending van voorlopige reacties of standpunten. Verder stellen wij het op prijs dat u ons informeert als u besluit géén zienwijze in te dienen.

Wij informeren u - voorafgaande aan het vaststellen van de begrotingswijziging in het algemeen bestuur over ons oordeel over de ingediende zienswijzen. Dit schrijft de Wgr voor sinds 7 juli 2022' Nadere informatie Als u vragen heeft, kunt u contact opnemen met: ¡ R. Schwebke, controller (tel. 088 - 443 3525, e-mail r.schwebke@gsdnoe'nl ), of ¡ M. de Vries, beleidsadviseur (tel. 088 - 443 3401-, e-mail m.devries@ggdnog.nl).

Met vriendelijke groet, het dagelijks bestuur,

esluijs MSc,

drs. J.J. Baardman,

directeur publieke gezondheid Postbus 3,7200 AA zutphen 088 - 443 30

voorzitter

00 ggd@ggdnog'nl www.ggdnog.nl

GGD Noord- en Oost-Gelderland is partner in het Centrum voor Jeugd en Gezin

1 Bijlage 2 Adviesnota GGD Aanpassing indexering 2023 d.d. 7 juli 2022.pdf

Algemeen bestuur Agendapunt:

Overlegdatum:

7-7-2022

Portefeuillehouder:

E.J. Huizinga (plv.)

Adviesnota Onderwerp

Aanpassen indexering 2023

Voorstel

1. in te stemmen met de aanpassing van de indexering van de inwonerbijdrage 2023 naar 5,89%, zoals opgenomen in de 3e (concept)begrotingswijziging 2023; 2. hierover definitief te besluiten in de AB-vergadering van 17 november 2022, nadat de raden de gelegenheid hebben gehad om hun zienswijze op de 3e begrotingswijziging 2023 naar voren te brengen.

Inleiding

Jaarlijks berekenen wij bij het opstellen van de programmabegroting het indexcijfer waarmee de gemeentelijke bijdrage per inwoner aan de GGD wordt verhoogd. Recente berekeningen geven aan dat de index voor 2023 door prijsstijgingen en inflatie uitkomt op 5,89%. Dit is ruim hoger dan de 2,63% die in de Programmabegroting 2023 is gehanteerd (zie agendapunt 7). Daarmee verwachten we een negatief saldo voor het jaar 2023. Wij stellen daarom voor om de index van 5,89% te verwerken in de 3e begrotingswijziging.

Beoogd effect

Een Programmabegroting 2023 die aansluit bij de kostenontwikkeling, zodat de GGD en ook de gemeenten niet met ongedekte hogere kosten te maken krijgen.

Argumenten 1.1. Gemeenten hebben meer zekerheid en duidelijkheid over de inwonerbijdrage aan de GGD en komen niet voor onverwachte kosten van de GGD te staan. Wij willen voor zowel gemeenten als GGD zoveel mogelijk financiële duidelijkheid bieden in deze onzekere tijden. Mogelijk vallen de prijsstijgingen nog hoger uit dan de CPB-cijfers van maart 2022, of – minder waarschijnlijk – wat lager. Op dit moment is echter de stellige verwachting dat de indexering in de Programmabegroting 2023 te laag is en de GGD in 2023 op een tekort afstevent. Wij vinden het verstandig om hierop te anticiperen en toekomstige tegenvallers te voorkomen. In het overleg van de financiële ambtenaren van de gemeenten is besproken dat wanneer de GGD de hogere inwonerbijdrage tijdig meldt, de gemeenten dit nog in de begroting 2023 kunnen meenemen. 1.2. De GGD krijgt met de hogere indexering een reële begroting voor het jaar 2023, op basis waarvan de GGD zijn taken kan uitvoeren op het bestaande, afgesproken niveau. Over de wijze waarop de index wordt berekend, heeft het AB op 21 november 2019 een besluit genomen. De berekening baseren we op de cijfers van het Centraal Planbureau (CPB). Het CPB heeft in 2021 geen decembercijfers gegeven, zodat wij in de Programmabegroting noodgedwongen de cijfers uit de septembercirculaire voor het gemeentefonds 2021 hebben gehanteerd. 1

In maart 2022 heeft het CPB nieuwe cijfers gepubliceerd. Door prijsstijgingen en inflatie komt de index voor 2023 uit op 5,89%. Dit is ruim hoger dan de raming van 2,63% die bij het opstellen van de Programmabegroting 2023 is gehanteerd. Daarmee verwachten we een negatief saldo voor het jaar 2023. De procedure voor de concept-Programmabegroting 2023 loopt al, zodat deze kan niet meer worden aangepast. We stellen daarom voor om de index van 5,89% te verwerken in de 3e begrotingswijziging. 1.3. Door nu de index bij te stellen worden schoksgewijze verhoging van de index voor 2024 voorkomen. De systematiek voor de berekening van de index omvat ook een correctie achteraf van de werkelijke indexcijfers in de voorgaande twee jaren. Hiermee ontstaat een indexering die recht doet aan de reële kostenontwikkeling. Als de index voor 2023 niet wordt bijgesteld, maar de werkelijke kosten wel aanmerkelijk meer stijgen, dan komt er voor het jaar 2024 een extra hoge indexering. Wij geven de voorkeur aan een zoveel mogelijk geleidelijke ontwikkeling die past bij de reële kosten. 1.4. De gemeenten ontvangen compensatie voor de kostenstijgingen. De CPB-cijfers, waarop de indexering van de kosten van de GGD is gebaseerd, worden ook gebruikt voor de indexering van het gemeentefonds. De hogere CPB-cijfers zijn meegenomen in het accres van het gemeentefonds. 2.1.

De raden kunnen hun zienswijze naar voren brengen over een voorstel tot verhoging van de inwonerbijdrage. Het algemeen bestuur besluit over de begroting en begrotingswijzigingen (budgetrecht). Voor het AB een besluit mag nemen, moeten verhogingen van de inwonerbijdrage voor een zienswijze worden voorgelegd aan de raden (zie art. 35 Wet gemeenschappelijke regelingen en art. 21 Gemeenschappelijke Regeling GGD NOG). De per 1 juli 2022 gewijzigde Wgr bepaalt dat de zienswijzentermijn 12 weken is (tot dan 8). Ook zijn wij als dagelijks bestuur na 1 juli 2022 verplicht naar de raden te reageren op de zienswijzen, vóórdat het algemeen bestuur de begroting of begrotingswijzing vaststelt. Zie ook de brief van de minister van BZK over de gewijzigde Wgr bij ingekomen stukken (agendapunt 3.g.).

Kanttekeningen

1.1. De hogere index zorgt voor hogere kosten voor de gemeenten. De keuze kan ook zijn om af te wachten en achteraf een oplossing te zoeken. De kosten voor de gemeenten worden inderdaad hoger. Daar staat tegenover dat de gemeenten ook een hogere bijdrage uit het gemeentefonds ontvangen. De CPB cijfers worden ook gebruikt voor de indexering van het gemeentefonds. De keuze kan ook zijn om de ontwikkelingen af te wachten. Wij geven er echter de voorkeur aan om zo veel mogelijk duidelijkheid en zekerheid te bieden. De middelen van de hogere index willen wij apart zetten, zodat wij deze gericht kunnen inzetten om daadwerkelijke kostenstijgingen op te vangen. Voor zover dit niet nodig blijkt te zijn, dan kunnen deze middelen terugvloeien naar de gemeenten. 1.2. De inflatiecijfers kunnen nog verder stijgen. De ontwikkeling van de prijzen zijn op dit moment onduidelijk. Door de oorlog in Oekraïne zijn er veel onzekerheden. Dit is echter niet alleen het probleem van de GGD of de gemeenten, maar van heel Nederland. Daarnaast zijn voor GGD NOG de gevolgen van de cao gemeenten/SGO vanaf 2023 belangrijk, omdat een groot deel van de uitgaven personeelslasten betreffen. Als de prijzen verder stijgen, dan gaan we in overleg met de gemeenten op zoek naar mogelijke oplossingen.

1.3. De index is een raming die ook lager kan uitvallen. Voor het begrotingsjaar 2023 legt de GGD verantwoording af in de bestuursrapportage. Mocht de daadwerkelijke kostenstijging lager uitvallen, dan presenteren we dit voordeel in de bestuursrapportage en beslist het algemeen bestuur hoe dit voordeel wordt bestemd. Onze inzet is echter om de gemeenten zoveel mogelijk duidelijk te bieden over de te verwachten inwonerbijdrage. Verder wordt een eventuele lagere kostenstijging gecorrigeerd in de indexering voor de inwonerbijdrage vanaf 2024. In de indexeringssystematiek die de GGD hanteert zit een correctie voor twee jaar.

Financiën

De inwonerbijdrage 2023 stijgt met € 422.000. In de bijgevoegde concept-begrotingswijzing staat de inwonerbijdrage per gemeente.

Vervolg   

De raden van de gemeenten kunnen een zienswijze geven op de 3e wijziging van de begroting 2023. Het algemeen bestuur beslist in de vergadering van 17 november 2022 over vaststelling van de begrotingswijziging. Afhankelijk van het besluit van het AB wordt de hogere index ook meegenomen in de tarieven die de GGD voor diensten in rekening brengt.

Communicatie n.v.t.

Warnsveld, 16 juni 2022 Het dagelijks bestuur, drs. J.J. Baardman, directeur publieke gezondheid

C.M. de Waard-Oudesluijs MSc, voorzitter

Bijlagen

1. 3e Begrotingswijziging met overzicht inwonerbijdrage 2023

1 inwonerbijdrage GGD 3e begrotingswijziging 2023.pdf

Inwonerbijdragedeelnemende gemeenten2023

Gemeente

Aantal

inwoners 31-12-2021

inwoners 30-12-2021

■ incl Apeldoorn

excl Apeldoorn

2ebegrotings wijziging 2023

aanpassing indexering naar5,89%

3ebegrotings wijziging 2023

Aalten

27.100

498.756

15.303

514.059

Berkelland

43.850

807.028

24.761

831.790

Bronckhorst

36.075

663.935

20.371

684.306

Doetinchem

58.547

1.077.516

33.060

1.110.577

Montferland

36.349

668.978

20.526

689.503

Oost Gelre

29.607

544.896

16.719

561.615

OudeIJsselstreek

39.386

724.872

22.241

747.112

Winterswijk

29.177

536.982

16.476

553.458

RegioAchterhoek

300.091

5.522.964

169.456

5.692.420

Apeldoorn

165.586

1.424.269

45.089

1.469.358

Brummen

20.888

384.429

11.795

396.224

Epe

33.260

612.127

18.781

630.908

Hattem

12.305

226.465

6.948

233.413

-3.617

-118

-3.735

349.295

10.717

360.012

KortingHattem Heerde

18.979

Lochem

34.071

627.053

19.239

646.292

Voorst

24.996

460.034

14.115

474.149

-7.254

-235

-7.489

Korting Voorst Zutphen

48.327

889.424

27.289

916.714

Oost Veluwe

358.412

192.826

4.962.226

153.622

5.115.847

Elburg

23.739

436.900

13.405

450.305

Ermelo

27.260

501.701

15.393

517.094

Harderwijk

48.859

899.216

27.590

926.805

Nunspeet

28.220

519.369

15.935

535.305

Oldebroek

23.931

440.433

13.513

453.947

Putten

24.599

452.727

13.891

466.618

RegioNoordVeluwe

176.608

3.250.346

99.728

RegioMidden IJssel /

3.350.074

Inwonerbijdragedeelnemende gemeenten2023

Gemeente

Aantal inwoners

inwoners

Aantal

31-12-2021

30-12-2021

■ incl Apeldoorn

exd Apeldoorn

2ebegrotings wijziging 2023

aanpassing indexering naar5,89%

3ebegrotings wijziging 2023

Aalten

27.100

498.756

15.303

514.059

Berkelland

43.850

807.028

24.761

831.790

Bronckhorst

36.075

663.935

20.371

684.306

Doetinchem

58.547

1.077.516

33.060

1.110.577

Montferland

36.349

668.978

20.526

689.503

Oost Gelre

29.607

544.896

16.719

561.615

OudeIJsselstreek

39.386

724.872

22.241

747.112

Winterswijk

29.177

536.982

16.476

553.458

RegioAchterhoek

300.091

5.522.964

169.456

5.692.420

Apeldoorn

165.586

1.424.269

45.089

1.469.358

Brummen

20.888

384.429

11.795

396.224

Epe

33.260

612.127

18.781

630.908

Hattem

12.305

226.465

6.948

233.413

-3.617

-118

-3.735

349.295

10.717

360.012

KortingHattem Heerde

18.979

Lochem

34.071

627.053

19.239

646.292

Voorst

24.996

460.034

14.115

474.149

-7.254

-235

-7.489

Korting Voorst Zutphen

48.327

889.424

27.289

916.714

Oost Veluwe

358.412

192.826

4.962.226

153.622

5.115.847

Elburg

23.739

436.900

13.405

450.305

RegioMidden IJssel /

Ermelo

27.260

501.701

15.393

517.094

Harderwijk

48.859

899.216

27.590

926.805

Nunspeet

28.220

519.369

15.935

535.305

Oldebroek

23.931

440.433

13.513

453.947

Putten

24.599

452.727

13.891

466.618

RegioNoordVeluwe

176.608

3.250.346

99.728

3.350.074

TotaalGGD NOG

835.111

669.525

13.735.536

422.806

14.158.341

18,404

0,565

18,969

8,601

0,273

8,874

Bijdrageper inwoner Bijdrageper inwoner Apeldoorn

3.2 Project Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) 1 Dossier 1810 voorblad.pdf

Oordeelsvorming Dossiernummer

1810

Extern Zaak ID

0230263740

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

17 oktober 2022

Agendapunt

3.2

Titel

Project Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)

Organisatieonderdeel

Domein Samen leven

Eigenaar

Hofmeijer, Marijn

Bijlagen Raadsvoorstel Project Opgroeien in een Kansrijke Omgeving 2022.docx Bijlage 1 Raadsbesluit OKO.docx Bijlage 2 Memo haalbaarheidsonderzoek OKO op de Noord Veluwe.docx Bijlage 4 Reactie colleges op advies adviesraden.docx Bijlage 5 Trendgrafieken jeugdmonitor 2021 Elburg.docx Bijlage 3 Advies adviesraden gemeenten Noord Veluwe OKO project.docx FACTSHEET IJSLANDS PREVENTIEMODEL 2021 Hardenberg.pdf Geagendeerd

Vergaderdatum

Oordeelsvorming

17 oktober 2022

Toelichting Wethouder W. Krooneman Zaaknummer 263740 Voorgesteld besluit

College van burgemeester en wethouders: 1. In te stemmen met bijgevoegd raadsvoorstel en -besluit 2. In te stemmen met bijgevoegde antwoordbrief op het advies van de adviesraden sociaal domein. 3. Mandaat te accepteren van de colleges van Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten om te besluiten tot het aangaan van contracten en andere verplichtingen in het kader van de regionale ondersteuning van Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), onder de navolgende condities: a. alvorens verplichtingen aan te gaan zoekt de gemeente Elburg afstemming met de andere

deelnemende gemeenten. b. dit mandaat omvat tevens de bevoegdheid als genoemd in artikel 160, lid 1 onder d en e, van de Gemeentewet.

Burgemeester: 4. Volmacht c.q. machtiging te accepteren van de burgemeesters van Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten om in het kader van de uitvoering van het hiervoor bedoelde besluiten alle deelnemende gemeenten in en buiten rechte te vertegenwoordigen. Besluit

1 Raadsvoorstel Project Opgroeien in een Kansrijke Omgeving 2022.docx

Raadsvoorstel

Onderwerp

project ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving’ op de Noord-Veluwe.

Datum Portefeuillehouder

31 oktober 2022 Willem Krooneman

Behandelaar:

Marijn Hofmeijer

Emailadres: Zaaknummer: Bijlagen:

marijn.hofmeijer@elburg.nl 263740 5

Te nemen besluit: 1. 2.

In te stemmen met het vierjarige project ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving’ op de NoordVeluwe. In te stemmen met de projectstructuur die bestaat uit een lokale aanpak met regionale ondersteuning van het Trimbos-instituut, Nederlands Jeugd Instituut en de GGD NOG.

Inleiding De gemeenten Oldebroek, Elburg, Nunspeet, Harderwijk, Ermelo en Putten werken binnen het thema Volksgezondheid samen. In het najaar van 2021 is de regionale nota Volksgezondheid door de verschillende gemeenteraden aangenomen. Eén van de beslispunten hierin was een haalbaarheidsonderzoek doen naar het draagvlak voor de aanpak ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving’, oftewel OKO (voorheen IJslands Model genoemd) binnen de gemeenten op de NoordVeluwe. Dit haalbaarheidsonderzoek heeft inmiddels plaatsgevonden. Deze treft u aan in de bijlage. Uit het haalbaarheidsonderzoek wordt geconcludeerd dat er voldoende draagvlak is voor de OKO-aanpak. Dit raadsvoorstel is een vervolg op het haalbaarheidsonderzoek. Beoogd effect We willen een duurzame verandering creëren naar een gezondere leefstijl en omgeving voor jongeren. Met OKO willen we met een meerjarige aanpak een positieve trendbreuk in het middelgebruik en welbevinden onder jongeren bereiken: • Afname van alcoholgebruik onder jongeren • Afname van het roken onder jongeren. • Afname van softdrugsgebruik onder jongeren • Verbetering van de mentale gezondheid onder jongeren: o Het verhoogde risico op psychosociale problematiek onder jongeren neemt af. o Het aantal jongeren wat zich meestal gelukkig voelt neemt toe. o De eenzaamheid onder jongeren neemt af. o Het aantal veerkrachtige en weerbare jongeren stijgt.

o Meer jongeren hebben matig tot veel vertrouwen in de toekomst. Toelichting Uit de laatste cijfers van de GGD-monitor blijkt dat de tendens van middelengebruik onder jongeren op de Noord-Veluwe niet goed is. Het middelengebruik neemt niet af en groeit zelfs op onderdelen. Dit sluit niet aan bij doelstellingen van NIX 18 en vraagt om een nieuwe benadering rondom middelengebruik.

In de afgelopen twintig jaar is op IJsland, door introductie van het IJslandse Preventiemodel, het middelengebruik onder jongeren drastisch gedaald. Jongeren op IJsland behoren nu tot de minst gebruikende jongeren in Europa. Door de opvallende resultaten is het IJslands preventiemodel inmiddels ook in Nederland bekend. De afgelopen jaren hebben zes Nederlandse gemeenten in een leertraject het IJslandse preventiemodel (OKO) geïmplementeerd, ondersteund door het Trimbos-instituut en het Nederlands Jeugdinstituut. Ze zijn enthousiast over de aanpak en adviseren andere Nederlandse gemeenten om ook op deze manier te gaan werken. In 2022 zijn nog 10 gemeenten gestart met deze aanpak. In 2023 gaan er nog meer gemeenten starten met OKO. Uit de evaluatie uit de eerste pilotperiode (2018-2021) kwam naar voren dat gemeenten positief zijn over OKO. Dit heeft met name te maken met de data gestuurde, community-based en evidence-based aanpak. Daarnaast richt OKO zich niet alleen op het voorkomen/verminderen van het gebruik van alcohol, drugs en tabak door jongeren. De OKO-aanpak heeft ook een positieve invloed op het verbeteren van welbevinden van jongeren. Precieze resultaten van de OKO-aanpak zijn nog niet te benoemen, hiervoor is het nog te vroeg. OKO is een investering voor de langere termijn.

Wel wordt door gemeenten aangegeven dat door deze aanpak de samenwerking tussen gemeente, welzijn en maatschappelijke partners is verbeterd. Door deze aanpak is er ook meer regie en een meer gerichte en afgestemde aanpak en inzet van middelen en mensen. Zo is er nu veel meer aandacht voor twee belangrijke helpende factoren in de OKO-aanpak: zinvolle vrijetijdsbesteding en ouderbetrokkenheid. Het voorstel is om in 2023 van start te gaan met OKO in de gemeenten op de Noord-Veluwe. Argumenten 1.1 De gemeente heeft wettelijk de taak om de gezondheid van jongeren te bevorderen en middelengebruik onder jongeren tegen te gaan. Gemeenten hebben vanuit de Wet Publieke Gezondheid de taak en verantwoordelijkheid om de gezondheid van inwoners te beschermen en te bevorderen. Daarnaast is in 2014 de Alcoholwet ingegaan die verkoop van alcohol aan minderjarigen verbiedt. 1.2. Middelengebruik door minderjarigen is schadelijk. Het puberbrein is volop in ontwikkeling en daardoor extra kwetsbaar. Het gebruik van alcohol, tabak en drugs verstoort die ontwikkeling en kan nadelige consequenties hebben voor de rest van het leven. Dit vraagt om het realiseren van een kansrijke leefomgeving voor jeugdigen waarin veel aandacht is voor welbevinden. OKO is daarvoor een succesvolle aanpak. 1.3 De norm is NIX18.

Om de gezondheid van jongeren te beschermen is er de landelijke norm dat jongeren onder de 18 jaar niet roken en niet drinken, daarom NIX 18. Het middelengebruik onder jongeren op de Noord-Veluwe neemt niet verder af en neemt op onderdelen zelfs toe. De acceptatie van alcoholgebruik door jongeren op de Veluwe is hoog. 18% van de ouders stemt in met het gebruik. De huidige aanpak leidt niet tot de gehoopte effecten van middelengebruik onder jongeren. Deze tendens is ook zeer schadelijk voor jongeren, aangezien ze bij veel gebruik significant grotere kans hebben op meer en andere problemen nu en in de toekomst. Een programmatische aanpak is daarom wenselijk.

1.4 Het doorbreken van de huidige tendens vraagt om een andere aanpak. Om de trend te keren is dus een andere aanpak nodig. De OKO-aanpak is die andere aanpak doordat deze data gestuurd, community-based en evidence-based is. En deze zich, naast het tegengaan van middelengebruik, ook richt ook op het vergroten van het welbevinden van de jongeren. 1.5 De adviesraden sociaal domein adviseren positief. De concept-memo “Opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO) is in de regio vergadering van de Adviesraden Sociaal Domein besproken en toegelicht. Alle adviesraden (Oldebroek, Elburg, Nunspeet, Harderwijk, Ermelo en Putten) staan positief ten aanzien van het inzetten van het project “Opvoeden in Kansrijke Omgeving” (OKO) in hun lokale gemeente. Ook ondersteunen zij de regionale aanmelding bij het Trimbos-instituut. Omdat daarmee regionale ondersteuning van de programmatische benadering van het OKO-project wordt geborgd. De adviesraden ontvangen graag een integraal uitwerkingsdocument op grond waarvan lokale uitvoeringsplannen ontwikkeld kunnen worden. 1.6. OKO past binnen de vernieuwing van het sociaal domein. OKO is een voorloper en een aanjager van vernieuwing binnen het sociaal domein. OKO is een data gestuurde, community-based en evidence-based aanpak.

Door deze gestructureerde aanpak en het inzetten op een positieve kansrijke leefomgeving wordt de kwaliteit van samenwerking tussen de lokale partners versterkt en de integraliteit tussen verschillende programma’s geïntensiveerd. Daarnaast is het betrekken van jongeren en ouders een actief onderdeel van de werkwijze. 1.7 Het programma OKO is onderdeel van de gezondheidsnota. Het programma OKO is een integrale aanpak binnen gezondheid en wordt als onderdeel van de gezondheidsnota uitgevoerd. Daarom is het logisch om de gemeenteraad te informeren over de voortgang binnen de bredere evaluatie van het gezondheidsbeleid. 2.1. De uitvoering van OKO vindt lokaal plaats. De uitvoering van OKO vindt lokaal plaats. Er wordt per gemeente een lokaal plan gemaakt met lokaal betrokken partners. De lokale projectgroepen brengen met elkaar het plan ten uitvoer. De onderzoeken van de GGD NOG worden lokaal uitgewerkt en door de lokale projectgroep vertaald naar activiteiten. 2.2 De regionale ondersteuning versterkt de lokale aanpak. De implementatie van de lokale uitvoering wordt regionaal ondersteund. Jongeren houden zich niet aan gemeentegrenzen. Veel jongeren gaan in buurgemeenten naar school of naar hun vrijetijdsbesteding. Ook werken diverse organisaties regionaal.

Om meer effect te hebben op de jongeren en hun leefomgeving is het nodig dat de gemeenten gezamenlijk met OKO aan de slag gaan. De adviesraden adviseren ook positief over de regionale ondersteuningsstructuur. Met regionale ondersteuning kan de programmatische benadering van OKO lokaal beter worden uitgevoerd. Hiervoor zijn twee regionale projectcoördinatoren nodig die de lokale projectgroepen ondersteunen. De ondersteuning door het Trimbos-instituut en het onderzoek van de GGD wordt ook gezamenlijk opgepakt en bekostigd. 2.3 Lokale programma’s kunnen integreren met OKO. Het is mogelijk om de werkwijze van OKO te koppelen aan programma’s als de Gezonde School of JOGG. Deze richten zich ook op het creëren van een gezonde en dus kansrijke omgeving van jongeren. Het JOGG is inmiddels duurzaam geborgd en Gezonde School kan een onderdeel zijn van het Extra Contactmoment Adolescenten van de GGD. 2.4 Een regionale aanpak maakt de investering in OKO lokaal beter te dragen. Een essentieel onderdeel van OKO is het doen van onderzoek. Dit vraagt om extra inzet van de GGD. De kosten die dit met zich meebrengt zijn voor kleine gemeente in verhouding hoog. Regionale samenwerking verlaagt de kosten per gemeente. Hetzelfde geldt voor de kosten voor een projectleider. Ook is het effect van de aanpak groter wanneer gemeenten samenwerken in een regio.

2.5 De huidige omvang van preventie, jongerenwerk en onderwijs vraagt om een extra investering. OKO geeft de kans om de bestaande inzet programmatisch te verbeteren door middel van datagerichte en community-based aanpak. Dit vraagt om extra capaciteit van een projectleider en de GGD. Van elke

gemeente wordt in 2023 een inzet van 8-12 uur van de beleidsmedewerker Volksgezondheid verwacht. In de jaren erop is de verwachting dat de inzet minder zal zijn.

Kanttekeningen 1.1 OKO laat niet direct een meetbaar resultaat zien. De gemeenten die hebben deelgenomen aan de pilot geven aan dat resultaten niet direct zichtbaar zijn. Middelengebruik is een maatschappelijk probleem en dat vraagt om een lange adem en langdurige inzet om meetbare resultaten te zien. Echter er zijn wel directe resultaten terug te zien in de lokale samenwerking en het versterken van een kansrijke omgeving. De resultaten uit IJsland laten zien dat het effect pas op langere termijn zichtbaar is. 1.2 OKO vraagt een andere manier van samenwerken. De OKO-aanpak is anders dan de huidige aanpak en vraagt dus om verandering en draagvlak bij samenwerkingspartners. Dat kan weerstand oproepen. Het afgelopen jaar is gebleken dat relevante partners openstaan voor de OKO aanpak. Wanneer er gestart wordt met OKO wordt daar het eerste jaar verder op geïnvesteerd. Pilotgemeenten en hun partners geven terug dat deze andere manier van werken de samenwerking goed heeft gedaan 1.3 OKO vraagt een andere houding en rol van gemeenten. De keuzes die worden gemaakt binnen OKO worden samen met partners gemaakt. Dit wordt gedaan op basis van data. Dit kan betekenen dat er in de toekomst andere keuzes worden gemaakt. En dat van gemeenten een andere houding en rol en een wijziging van beleid vraagt. De rol van de gemeente zal meer die van samenwerkingspartner en facilitator zijn.

2.1 Regionale ondersteuning kan invloed hebben op de lokale aanpak. Regionale ondersteuning kan van invloed zijn op de lokale plannen en ideeën. Om te borgen dat er echt lokaal wordt gewerkt, is gekozen voor een lokale uitvoering met een lokaal plan gemaakt door de lokale projectgroep. De regionale opzet is vooral om kosten te delen en de benodigde expertise bij de projectleiders te borgen. Daarnaast heeft de regionale JOGG-structuur de afgelopen negen jaar bewezen dat regionale ondersteuning en lokale uitvoering een goede aanpak is die het lokale ten goede komt. 2.2 OKO vraagt een om extra investering De uitgaven van het sociaal domein staan onder druk. OKO vraagt op langere termijn – minimaal 4 jaar – om extra budget, terwijl het niet direct een meetbaar resultaat laat zien. Maar middelengebruik is een maatschappelijk probleem en dat vraag om een lange adem en langdurige inzet om meetbare resultaten te zien. Er zijn wel directe resultaten terug te zien in de lokale samenwerking en het versterken van een kansrijke omgeving. En de resultaten uit IJsland laten zien dat het effect op langere termijn zichtbaar wordt.

Financiën Kosten regionale projectondersteuning Er is budget nodig om de regionale ondersteuning voor OKO te financieren. Regionale inzet

Regionale

kosten

per

Regionale kosten per jaar

jaar Projectleiders

1,5 fte € 165.050,-- per jaar *

Dataonderzoek

GGD

In 2023 € 4.500,--

NOG

In 2025 € 16.500,-- **

Projectondersteuning

€ 15.000 per jaar ***

Trimbos-instituut *

Twee projectleiders die de projectgroepen ondersteunen.

lokale

Tweejaarlijks onderzoek door de GGD naar middelengebruik.

Trimbos-instituut biedt daarbij trainingen, tools, procesbegeleiding, uitwisseling met andere gemeenten en afstemming op landelijk niveau aan.

uitgaande van 1430 inzetbare uren per fté rekenend met een integraal uurtarief van € 77,-- (excl. BTW)

** bedrag zonder aftrek van SPUK data-onderzoek GGD *** bedrag zonder aftrek van SPUK-projectondersteuning

Het is nog niet duidelijk welke onderdelen van OKO in het bevolkingsonderzoek van de GGD NOG worden opgenomen. Het bedrag dat is opgenomen voor het data-onderzoek door de GGD NOG is een zo goed mogelijke aanname. De kosten voor OKO worden op basis van het aantal jeugdigen per gemeente als volgt verdeeld van 2023 t/m 2026. Gemeente Verdeelsleutel

Kosten 2023

Kosten 2024

Kosten 2025

Kosten 2026

Elburg

14,06%

€ 25.964

€ 25.331

€ 27.651

€ 25.331

Ermelo

14,06%

€ 25.964

€ 25.331

€ 27.651

€ 25.331

Harderwijk

27,60%

€ 50.968

€ 49.726

€ 54.280

€ 49.726

Nunspeet

16,15%

€ 29.823

€ 29.097

€ 31.761

€ 29.097

Oldebroek

14,06%

€ 25.964

€ 25.331

€ 27.651

€ 25.331

Putten

14,06%

€ 25.964

€ 25.331

€ 27.651

€ 25.331

100,00%

€ 184.665

€ 180.165

€ 196.665

€ 180.165

Daarnaast kan het zijn dat er lokaal nog een aanvullend uitvoeringsbudget nodig is. Landelijke bijdrage via Specifieke Uitkering Het Trimbos-instituut is momenteel met het ministerie van VWS een SPUK-regeling aan het uitwerken om gemeenten te ondersteunen met de implementatie van de OKO-aanpak. In deze SPUK-regeling komt een uitkering voor de ondersteuning door het Trimbos-instituut aan gemeenten en een uitkering voor GGD-en voor de uitvoering van het extra onderzoek voor het datagericht werken. De verwachting is dat hier grotendeels de kosten voor het Trimbos-instituut en het extra onderzoek door de GGD NOG uit gefinancierd kunnen worden. Lokale dekking Dekking voor de kosten van het project OKO zijn opgenomen in de Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026. Communicatie/burgerparticipatie Communicatie met betrokken partijen volgt gedurende het traject.

Vervolg • Na positieve besluitvorming in de 6 gemeenteraden worden de volgende stappen gezet: • De regio wordt (definitief) aangemeld als deelnemer van het project OKO bij het Trimbos-instituut. • De regionale projectstructuur wordt opgezet en projectleiders worden geworven en aangesteld om • • •

in 2023 te kunnen starten. Het Trimbos-instituut zal de regio en de projectcoördinatoren ondersteunen in het opzetten van de lokale projectgroepen en lokale projectplannen. De GGD NOG wordt gevraagd om het data-onderzoek uit te voeren en de uitslag per gemeente te delen. De gemeenteraad wordt jaarlijks via een raadsinformatiebrief over de voortgang geïnformeerd.

Bijlage(n)

1. Raadsbesluit OKO project 2. Memo haalbaarheidsonderzoek ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving op de Noord-Veluwe’ 3. Advies adviesraden aanmelding Noord-Veluwe OKO project 4. Antwoordbrief advies adviesraden aanmelding Noord-Veluwe OKO project 5. Trendgrafieken jeugd- en kindermonitor 2021 Elburg

Elburg, 31 oktober 2022

De burgemeester,

waarnemend gemeentesecretaris,

Ir. J.N. Rozendaal

J. Hofstede

1 Bijlage 1 Raadsbesluit OKO.docx

De raad der gemeente Elburg; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 20 september 2022 b e s l u i t : 1. In te stemmen met het vierjarige project ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving’ op de NoordVeluwe. 2. In te stemmen met de projectstructuur die bestaat uit een lokale aanpak met regionale ondersteuning van het Trimbos-instituut, Nederlands Jeugd Instituut en de GGD NOG.

Aldus besloten door de raad der gemeente Elburg in zijn vergadering van 31 oktober 2022 de voorzitter,

de griffier,

ir. J.N. Rozendaal

mr. D.H.A.A. Kassing

1 Bijlage 2 Memo haalbaarheidsonderzoek OKO op de Noord Veluwe.docx

Pagina 1 van 20

Onderwerp

: Haalbaarheidsonderzoek OKO op de Noord Veluwe

Datum

: 20 september 2022

Gericht aan

: Colleges en Raden van de gemeenten op de Noord-Veluwe

Van

: Ambtenaren Volksgezondheid Noord-Veluwe

Aanleiding

De gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten werken binnen het thema Volksgezondheid samen. In het najaar van 2021 stemden de raden van deze gemeenten in met de regionale nota Volksgezondheid “Samen verder voor een gezond Noord-Veluwe 2022-2025”. Eén van de beslispunten hierin was dat de gemeenten een haalbaarheidsonderzoek uitvoeren naar de implementatie van het IJslands model binnen deze Noord-Veluwse gemeenten1. 2.

NIX 18 en OKO

2.1

De norm: NIX 18

Gemeenten hebben vanuit de Wet Publieke Gezondheid de taak en verantwoordelijkheid om de gezondheid van inwoners te beschermen en te bevorderen. Daarnaast is in 2014 de Alcoholwet ingegaan die verkoop van alcohol onder de 18 jaar verbiedt. Hieruit is de campagne ontstaan van NIX18. De landelijke norm is dat jongeren onder de 18 jaar niet roken en niet drinken. 2.2

Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO oftewel IJslands Model)

Sinds kort hebben we het niet meer over ‘IJslands model’, maar over ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving‘, afgekort OKO. Deze benaming is passender voor Nederland en sluit aan bij de nieuwe visie op preventie binnen volksgezondheid en de transformatie van het sociaal domein. In de OKO aanpak is het IJslands model aangepast op de Nederlandse samenleving. OKO is een preventieaanpak gericht op het creëren van een positieve leefomgeving, waarin jongeren gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien, zonder middelengebruik. De doelgroep van OKO zijn jongeren van 12 tot 18 jaar. De basisprincipes bij OKO zijn: 1. Evidence-based: onderzoek stuurt de praktijk aan. 2. Community based: organisaties en personen in de omgeving van jongeren worden zoveel mogelijk betrokken. 3. In dialoog: continue dialoog tussen onderzoek, beleid en praktijk. 4. Duurzaam: lange termijn commitment en investering is nodig.

1 Zie bijlage 1

Pagina 2 van 20

De werkwijze heeft in IJsland, op de langere termijn, een zeer positief resultaat gehad. Het middelengebruik is drastisch gedaald. Daarnaast heeft de aanpak in IJsland geleidt tot een verbetering van de mentale gezondheid van jongeren.

Figuur: Middelengebruik onder 15- en 16-jarige IJslandse jongeren.

Wat is het probleem?

3.1

Samenvattend •

Alcoholgebruik onder jongeren neemt toe

•

18% van de ouders stemt in met alcoholgebruik van jongeren onder de 18 jaar

•

Roken en middelengebruik onder jongeren neemt niet verder af

•

Mentale ongezondheid onder jongeren neemt toe

•

Middelengebruik onder jongeren geeft een groter risico op andere problemen nu en in de toekomst.

De landelijke norm is NIX18. Veluwse gemeente halen deze norm niet. 30% van de jongeren heeft recent alcohol gedronken. Dit is schadelijk voor de ontwikkeling. De landelijke norm is NIX18. De Noord-Veluwse gemeenten staan hier voor een opgave. Hoopgevend is dat het IJslands model laat zien dat het anders kan. En steeds meer Nederlandse gemeenten kiezen voor OKO. .

Pagina 3 van 20

2.2

Alcohol

Het puberbrein is volop in ontwikkeling en daardoor extra kwetsbaar. Het gebruik van alcohol, tabak en drugs verstoort die ontwikkeling en kan nadelige consequenties hebben voor de rest van het leven. Waar eerst een daling te zien was in alcoholgebruik door de jeugd op de NoordVeluwe, neemt het alcoholgebruik in deze groep weer toe (figuur 1). In 2021 heeft bijna 30% van de jongeren recent alcohol gedronken, bijna 1 op de 5 jongeren heeft recent gedaan aan binge-drinken. De norm van NIX18 is dus nog heel ver weg.

percentage

Alcoholgebruik, jeugd Noord Veluwe 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0

ooit alcohol gedronken recent alcohol gedronken recent binge drinken ouders stemmen in met alcoholgebruik 2011

2015

2019

2021 2023

Figuur 1. Alcoholgebruik onder de jeugd in de Noord-Veluwe. Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd, GGD Noord- en Oost-Gelderland. Jongeren kunnen gemakkelijker bewusteloos raken door alcohol dan volwassenen. Ook kan alcohol de ontwikkeling van de hersenen verstoren. Jongeren die veel drinken, raken bovendien vaker (ongewenst) zwanger. Naast de lichamelijke en psychische risico’s die drinkende jongeren zelf lopen, vormen ze ook een risico voor anderen. Jongeren die alcohol drinken, zijn vaker agressief en plegen vaker (verkeers)misdrijven dan leeftijdgenoten die niet drinken. Jongeren die alcohol drinken, veroorzaken ook extra zorgkosten en onderwijskosten. Nadat de leeftijdsgrens voor het kopen van alcohol in 2014 van 16 naar 18 jaar ging daalde het aantal 18-minners dat alcohol dronk. Daarna bleef deze lijn een periode stabiel. Recent zien we weer een lichte stijging. Van de ouders stemt 18% in met het alcoholgebruik van hun minderjarige kinderen. Dit is niet wenselijk en mogelijk zelfs schadelijk. Verandert de omgeving niet? Dan verandert het gedrag van de jongeren ook niet. 2.3

Roken en Drugs

Het aandeel jongeren dat ooit heeft gerookt neemt sinds 2007 af, maar het aandeel jongeren dat wekelijks rookt is sinds 2019 gestabiliseerd. Het aandeel jongeren dat ooit softdrugs heeft gebruikt, is bovendien licht toegenomen tot 8% in 2021 (figuur 2).

Pagina 4 van 20

percentage

Roken en drugs, jeugd Noord Veluwe 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0

ooit gerookt rookt wekelijks ooit hasj/wiet

2007

2011

2015

2019

2021 2023

Figuur 2. Middelengebruik onder de jeugd in de Noord-Veluwe. Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd, GGD Noord- en Oost-Gelderland. 2.4

Mentale gezondheid

Tegelijkertijd neemt mentale ongezondheid onder de jeugd in de Noord-Veluwe toe (figuur 3). Meer jongeren hebben een verhoogd risico op psychosociale problematiek. In deze groep is een hoger middelengebruik te zien dan jongeren met een goede mentale gezondheid2. We zien bovendien dat risicogedrag met elkaar samenhangt. Bijvoorbeeld: -

Jongeren van 13 die drinken, beginnen sneller met het gebruik van andere middelen.

Jongeren die onder de 18 jaar beginnen met drinken, roken vaker en sporten minder.

Jongeren die alcohol drinken, zijn vaker betrokken bij roekeloos gedrag en overlast.

Mentale ongezondheid, jeugd Noord Veluwe 50 45 percentage

40 35

verhoogd risico op psychosociale problemen

30 25 20

voelt zich (zeer) vaak gestrest

15 10 5 0

2011

2015

2019

2021

Figuur 3. Mentale ongezondheid onder de jeugd in de Noord-Veluwe. Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd, GGD Noord- en Oost-Gelderland. Uit literatuur blijkt ook dat middelengebruik door jongeren ook wordt ingezet om stress en mentale problemen te ontvluchten. Voor het moment biedt middelengebruik wellicht verlichting, maar op de lange termijn laat het de stress oplopen. Voor het puberbrein is het middelengebruik risicovol en middelengebruik kan het op de lange termijn ernstige gevolgen hebben. 2 Psychische gezondheid van jongeren in Noord- en Oost-Gelderland, GGD Noord- en Oost-Gelderland,

2021

Pagina 5 van 20

Alle feiten pleiten voor een brede benadering die inzet op het voorkomen van het gebruik van alcohol, drugs en tabak door jongeren en het verbeteren van het welbevinden van jongeren Een goede mentale gezondheid is namelijk voorwaardelijk om goed te functioneren en draagt bij aan het maken van gezonde keuzes. 3.

Waarom OKO?

3.1

De huidige aanpak voldoet niet meer

Op basis van bovenstaande gegevens kunnen we constateren dat met de huidige aanpak de trend niet zal veranderen. De huidige aanpak is gericht op het verminderen van het gebruik. Echter de aanpak is te fragmentarisch en het creëren van een kansrijke omgeving ontbreekt. De problematiek vraagt om een programmatische aanpak. In een goede programmatische aanpak wordt gebruik gemaakt van dataset om de ontwikkelingen te evalueren en de effectiviteit van de aanpak te vergroten. Binnen de huidige opzet ontbreken deze mogelijkheden. 3.2

OKO: de andere benadering

De nieuwe en vernieuwende aanpak om middelengebruik tegen te gaan en in te zetten op een kansrijke omgeving is OKO; de nieuwe integrale aanpak. Community-building Binnen OKO wordt er gefocust op beschermende en risicofactoren in de verschillende levensdomeinen: gezin, peergroup, school en vrije tijd. Heel concreet wordt er samen met ouders, school en partners vormgegeven aan activiteiten in de omgeving van jongeren. Community-building is een zaak van lange adem en gestaag doorwerken. Het is geen quick-fix, maar wel een duurzame oplossing.

Pagina 6 van 20

Datagericht OKO werkt datagericht. Dat wil zeggen dat er tweejaarlijks breed onderzoek onder jongeren wordt gedaan. Deze data worden door de partners gezamenlijk geduid en gebruikt in het richten van de activiteiten. Dit is uniek en gebeurt in geen enkel programma zo methodisch en consequent. 3.3

Ervaringen andere gemeenten

De afgelopen jaren hebben zes Nederlandse gemeenten in een leertraject het IJslandse preventiemodel (OKO) geïmplementeerd, ondersteund door het Trimbos-instituut en het Nederlands Jeugdinstituut. Ze zijn enthousiast over de aanpak en adviseren andere Nederlandse gemeenten om ook op deze manier te gaan werken. In 2022 zijn nog 10 gemeenten gestart met deze aanpak. In 2023 gaan er nog meer gemeenten starten met OKO. Precieze resultaten zijn nog niet te benoemen, hiervoor is het nog te vroeg. De grote merkbare verschillen zijn vooral dat er door de programmatische aanpak en de beschikbare data gerichtere en betere samenwerking ontstaat. De gedegen programmatische aanpak maakt dat gerichtere acties in samenhang plaatsvinden. Ambtelijk wordt door Amersfoort aangegeven dat dit een programma is dat echt werkt

“In IJsland zijn ze al heel ver met een community aanpak om het welbevinden van jongeren te verbeteren en middelengebruik te voorkomen. De school speelt hierin een belangrijke rol. Samen met de school, ouders, gemeente en andere lokale partners wordt gewerkt aan een veilige omgeving voor jongeren, op alle plekken waar zij veel tijd doorbrengen. Wij kunnen veel leren van hun succesvolle aanpak.”

binnen het sociaal domein. In de

Jeroen de Greeff - Projectleider Opgroeien in een Kansrijke Omgeving het model gaat om het veranderen van de sociale omgeving van jongeren op een positieve Kempengemeenten is geconcludeerd dat

manier, door in te zetten op zinvolle vrijetijdsbesteding en ouderbetrokkenheid. Ook na afloop van de pilot gaan de Kempengemeenten door met deze werkwijze. De gemeente Hardenberg en de Kempengemeenten geven de volgende pluspunten en aandachtspunten mee: Pluspunten -

Samenwerking tussen gemeenten, scholen en welzijn verbeterd

Meer integraliteit en creativiteit in beleid en aanpak

Duidelijk regierol van gemeente

Meten is weten

Ingezette middelen worden anders ingericht

Pagina 7 van 20

Extra kosten op extra werkbudget en projectkosten OKO

Aandachtspunten -

Continuïteit

Ambassadeurschap wethouder

Zie voor een uitgebreidere opsomming bijlage 2. 3.4

Landelijke overheid: mentale gezondheid en veerkracht

In de kamerbrief van het ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport van 13 mei 2022 over de Hervormingen Jeugdzorg wordt OKO aangehaald. Bij het leidende principe 2 ‘versterken veerkracht van kinderen en gezinnen in hun dagelijkse leven’ wordt aangegeven dat het ministerie extra inzet op OKO. OKO sluit hiermee aan bij de ambitie om de sociale en pedagogische basis, o.a. in het onderwijs, te versterken. In de kamerbrief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 10 juni 2022 wordt de aanpak ‘Mentale gezondheid: van ons allemaal’ aangeboden. Doel is om aandacht te besteden aan mentale gezondheid en zo de veerkracht van inwoners en de samenleving te versterken. Nu is mede door Corona het welbevinden onder jongeren sterk gedaald. OKO wordt in de bijlage over effectieve interventies genoemd. Bij de doelgroep 12-18 jaar is OKO een belangrijk programma met een integrale aanpak en verbinding van verschillende leefstijlthema’s gericht op het terugdringen van middelengebruik en versterking van welbevinden door het creëren van een positief schoolklimaat. 4

Haalbaarheid van OKO in lokale gemeenten op de Noord-Veluwe

4.1

Gepeild draagvlak

In onze regio heeft voor de start van OKO al een peiling voor het draagvlak plaatsgevonden. Het verkrijgen van draagvlak is ook onderdeel van het eerste jaar van het 4-jarige traject met OKO. Zo is het bouwen aan lokale coalities met uitvoerende en lokale partners zoals sportclubs, jongerenwerk, onderwijs onderdeel van jaar één. Het draagvlak is bij de gemeenten op de Noord-Veluwe gepeild onder beleidsmakers, lokaal jongerenwerk, politie, verslavingszorg, samenwerkingsverband van het onderwijs en scholen. 4.2

Partners positief over OKO.

Ze zijn positief over het volgende: -

OKO biedt een visie en eenduidige aanpak, daarmee kans op betere resultaten.

OKO zet in op beschermende factoren.

OKO sluit goed aan bij visie van Positieve Gezondheid.

OKO heeft een breder positief effect op welbevinden en weerbaarheid van de jongere.

OKO bevordert een positieve omgeving om op te groeien.

OKO geeft kansen op het echt betrekken van ouders en de leefomgeving van jongeren.

OKO sluit goed aan bij de noodzaak voor preventief werken in het sociaal domein.

Pagina 8 van 20

Draagvlak voor preventie wordt groter door gezamenlijk op basis van data te bepalen wat het probleem is en de aanpak te bepalen.

De datagerichte aanpak en kort-cyclisch werken heeft een breder leereffect bij partners.

De partners hebben daarnaast wel een aantal aandachtspunten: -

Hoe wordt de aanpak uitgerold?

Hoe verhoudt het regionale project zich tot de lokale inzet?

Is de bestaande inzet van preventie en jongerenwerk voldoende voor OKO?

Hoe om te gaan met jongeren die buiten de gemeente naar school gaan?

Hoe ouders goed te betrekken?

Wat zijn geschikte rolmodellen?

In de uitrol van OKO worden alle aandachtspunten meegenomen en gewerkt aan een stevig lokaal draagvlak voor de OKO aanpak. Dit vindt vooral plaats in het eerste jaar van OKO, waar wordt gewerkt aan de lokale samenwerking en draagvlak. Hieronder een samenvatting per soort partner: Partij Reactie Onderwijs Het onderwijs is positief over de aanpak. Met name ouderbetrokkenheid, datagericht werken en het positieve effect op mentale gezondheid wordt gewaardeerd. Jongerenwerk

Jongerenwerk ziet de urgentie van de problematiek. Is nieuwsgierig naar de gevolgen voor hun werkwijze en inzet.

Verslavingszorg

Verslavingszorg is vooral blij met de aandacht voor dit thema. De normalisering van alcoholgebruik onder jongeren zien zij als een groot probleem dat nog niet voldoende erkend wordt.

Beleidsmakers

Beleidsmakers zijn positief over de integraliteit, beschermende factoren, samenwerking en het datagericht werken. Ze zien wel uitdagingen in de implementatie en het ook echt zo gaan werken. Daarnaast vragen zij ruim aandacht voor lokaal maatwerk.

Buurt- en sportcoaches en sportclubs

De buurt- en sportcoaches zijn positief over OKO. In gemeenten zonder Voortgezet Onderwijs zijn sportclubs een belangrijke vindplaats van jongeren en ouders. Daarmee zijn zij een belangrijke samenwerkingspartner waarbij door de community-based aanpak concreet aan betrokkenheid van ouders en jongeren kan worden gewerkt binnen de structuur van de sportverenigingen. Voor de sportclubs geldt dat NIX18 wettelijk al geldt in de sportkantines, dus er mag aan jongeren onder de 18 geen alcohol worden geschonken. Sportclubs kunnen een actieve rol hebben in het organiseren van sportactiviteiten. Er zijn veel aanknopingspunten in het sportbeleid en lokale preventieakkoorden voor OKO, zoals rookvrije sportkantine, maatschappelijke inzet door sportclubs, bijv. open clubsubsidie in Putten.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=elburg&id=76d39213-1ebe-4f26-b7c7-aadfa362039e