Sociaal Domein Startprogramma Nieuwe Raad 11 juni2026 TP

Het sociaal domein in vogelvlucht Startprogramma Gemeenteraad Eindhoven 11 juni 2026

Inhoud ❑ Wettelijke taken om inwoners te ondersteunen ❑

Participatiewet (P-wet)

❑

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

❑

Jeugdwet

❑ Een toekomstbestendig sociaal domein ❑

Trends en ontwikkelingen in het sociaal domein

❑

Koers Sociaal (2)040

❑

Transformatieprogramma Sociaal (2)040

Participatiewet

Participatiewet

Ondersteuning Gemeente Eindhoven

❑

Betaald werken of meedoen naar vermogen ❑

❑

Via werk of een andere vorm van maatschappelijke participatie

Gesubsidieerd werk ❑

Inwoners met een ondersteuningsvraag worden bij of via Ergon geholpen met het vinden van passend en duurzaam werk

❑

Inkomensondersteuning d.m.v. bijstand ❑

(Tijdelijke) inkomensondersteuning

Participatiewet Rechten en plichten

Werk ❑

Recht op ondersteuning naar werk of participatie.

❑

Verplichtingen zoals deelname aan traject, werk te accepteren of naar vermogen maatschappelijke activiteiten te verrichten.

Inkomen ❑

Recht op bijstand (inkomensondersteuning) als voldaan wordt aan voorwaarden.

❑

Verplichting om wijzigingen door te geven of mee te werken aan een onderzoek

Participatiewet in cijfers ❑

6.400 uitkeringen Participatiewet

❑

150 uitkeringen (IOAW, IOAZ, Bbz) ❑ IOAW: Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers

❑ IOAZ: Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen ❑ Bbz: Bijstand voor zelfstandigen

❑

Bijna 60% langer dan 5 jaar in de uitkering

❑

40% ouder dan 51 jaar, 11% onder 27 jaar

❑

Instroom- en uitstroomredenen

❑

Kwartaalbericht Participatiewet

Financiering vanuit Rijksoverheid ❑

Bundeling Uitkeringen en Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG) ❑ Bijstandslasten en loonkostensubsidie (142,5 mio) ❑ Objectief verdeelmodel o.b.v. 50 indicatoren ❑ Niet-geoormerkt budget ❑ Bekendmaking door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op drie momenten: ❑ Voorlopig budget

❑ Nader voorlopig ❑ Definitief budget

❑

Re-integratie ❑ 5 clusters in Gemeentefonds

Netwerk Werk & Inkomen Uitvoering Participatiewet

❑

WIJeindhoven ❑ Toegang ❑ Maatschappelijke participatie

❑

Re-integratie ❑ Ergon en Werkgelegenheidsteam (E&C)

❑

Inkomen ❑ Sociaal Domein

Pilots Werk en Geld - Vereenvoudiging Sociaal Domein -

❑

Ontwikkelen en leren: pilots als stevig fundament voor de toekomst ❑ Maximale werkloosheidswet-uitkering ❑ Nieuw instroomproces ❑ Spreken huidige bijstandsgerechtigden ❑ Financiering door het Transformatiefonds

❑ Projecten jeugdwerkloosheid

Ontwikkelingen Participatiewet ❑ Vereenvoudiging Sociaal Domein ❑ Participatiewet in balans

❑ Wet van school naar duurzaam werk ❑ Beleidsplan Een financieel zeker bestaan

❑ Strategische koers Ergon

Wmo

Wet maatschappelijke ondersteuning

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) ❑

Maatschappelijke ondersteuning (artikel 1.1 Wmo): ❑ Ondersteunen van zelfredzaamheid en participatie van inwoners ❑ Bevorderen van toegankelijkheid van voorzieningen ❑ Bevorderen van sociale samenhang, veiligheid en leefbaarheid ❑ Voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld

❑ Bieden van beschermd wonen en opvang

❑

Compensatieplicht aan inwoners

Ontwikkelingen Wmo Wmo onder druk

❑ Problemen buiten invloedsfeer ❑

Zorgverzekeringswet (Zvw) en Wet langdurige zorg (Wlz)

❑

Wettelijk uitgangspunt botst met perceptie individu

❑ Wmo ook onder druk door: ❑ Dubbele vergrijzing ❑ Woningtekort / problemen doorstroom woningmarkt ❑ Schuldenproblematiek ❑ Personeelstekorten en wachtlijsten ❑ Financiële tekorten vanuit rijksmiddelen ❑ Abonnementstarief (eigen bijdrage van € 21,- voor maatwerkvoorzieningen)

Proces Vanaf melding

Proces – Na toewijzing

Maatwerkvoorzieningen Voor

Vo

❑ Financiering ❑ Zorg in Natura (ZiN) ❑ Persoonsgebonden budget (pgb)

❑

Voorzieningen ❑ ❑ ❑ ❑ ❑ ❑ ❑ ❑ ❑ ❑

Beschermd wonen Maatschappelijke opvang Huishoudelijke ondersteuning Begeleiding Hulpmiddelen Vervoer Valpreventie Woonvoorzieningen Dagbesteding (basis en maatwerk) Onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO)

Budgetten op taakvelden Wmo Beschermd wonen Maatschappelijke opvang Huishoudelijke ondersteuning Begeleiding

Verhouding voorzieningen Wmo – Bedragen bij vaststelling begroting 2026 Beschermd wonen

€ 36.597.000,00

Maatschappelijke opvang

€ 26.992.000,00 € 26.406.000,00 € 15.941.000,00

Persoonsgebonden budgetten (pgb’s voor alle voorzieningen)

€ 7.172.000,00

Mobiliteitsvoorzieningen

€ 6.148.000,00

Overig (o.a. dagbesteding, medisch advies en woningaanpassingen)

€ 5.719.000,00

Vervoer

€ 3.319.000,00

5%

4% 3%

28%

6%

Huishoudelijke ondersteuning Begeleiding

12%

Pgb Wmo (alle voorzieningen) 21%

21%

Mobiliteitsvoorzieningen Overig (o.a. dagbesteding en woningaanpassingen)

Vervoer

Jeugdwet Gemeentelijke taken op het gebied van jeugd(hulp)

Jeugdwet

Taken van de gemeente De gemeente is verantwoordelijk voor: ❑ Preventief jeugdbeleid (art.2.2, lid 2) ❑ Kwalitatief / kwantitatief toereikend jeugdhulp aanbod (art 2.6, lid 1) ❑ Toeleiding naar Jeugdhulp (art. 2.3, lid 1 en 2.6 lid e)

Wat is jeugdhulp? ❑ Jeugdhulp is specialistische (2e lijns) ondersteuning aan jeugdigen en/of ouders bij: ❑ Psychische problemen ❑ Gedragsproblemen ❑ Een verstandelijke beperking van de jeugdige ❑ Opvoedingsproblemen van de ouders.

❑ De hulp is gericht op het verminderen, stabiliseren, behandelen of leren omgaan met de gevolgen van deze problemen. ❑ Voorbeelden van ondersteuning in de 1e lijn: ❑ WIJeindhoven, huisarts en jongerenwerk

❑ Voorbeelden van ondersteuning in de 0e lijn: ❑ Vrijwillige maatjes, Buurtgezinnen

Jeugdwet: belangrijke elementen ❑ De Jeugdwet is een open-einde regeling: de gemeente heeft zorgplicht als er een ondersteuningsvraag ligt

❑ De gemeente heeft een leveringsplicht bij alle medische verwijzers: de gemeente moet jeugdhulp beschikbaar stellen (en betalen) als de huisarts, jeugdarts (GGD) of andere medisch specialist hierna verwijst

❑ De gemeente legt vast wanneer en hoe jeugdhulp wordt toegekend: dit gebeurt in de Verordening Jeugd, vastgesteld door de gemeenteraad

❑ Regionale samenwerking is op onderdelen verplicht: de inkoop van jeugdhulpaanbod vindt plaats op regionale schaal

Beschikbare budgetten

Trends en ontwikkelingen ❑

❑

❑

Explosieve groei van gebruik en kosten ❑

± 1 op de 7 jeugdigen ontvangt jeugdhulp

❑

Toename in lichtere jeugdhulp

❑

Geen afname van specialistische zorg

Structurele druk op beschikbaarheid en continuïteit ❑

Personeelstekort en hoge werkdruk

❑

Wachttijden en beperkte beschikbaarheid van specialistische zorg

Oorzaken van instroom liggen buiten de jeugdzorg ❑

❑

Factoren zoals armoede, prestatiedruk, onderwijsproblematiek en complexe scheidingen vergroten de vraag

Rol van de Gemeenteraad ❑

Aanpassen Verordening Sociaal Domein gemeente Eindhoven

❑

Kaderstellende rol t.a.v. de instroom (“de kraan”)

❑

Formele bevoegdheid in het vaststellen en wijzigen van de verordening

❑

Achtergrondinformatie voor raadsleden

Hervormingsagenda jeugd (2023-2028) ❑ Hervormingsagenda Jeugd (2023–2028) ❑ Doel: betere zorg en een financieel houdbaar stelsel

❑ Belangrijkste richtingen ❑ Aanscherpen van de jeugdhulpplicht: focus op meest kwetsbare jeugdigen ❑ Versterken van lokale teams en toegang tot hulp

❑ Zorg zoveel mogelijk thuis en in de eigen omgeving (afbouw residentiële zorg) ❑ Verplichte regionale samenwerking voor specialistische zorg ❑ Verminderen van administratieve lasten ❑ Betere verbinding met onderwijs, zorg en bestaanszekerheid

Trends en ontwikkelingen ❑

Sterke bevolkingsgroei Eindhoven (+ ± 25%)

❑

Sterke banengroei in Brainport-regio (72.000 in totaal, 36.000 in Eindhoven)

❑

Bevolkingsgroei door buitenlandse migratie

❑

Toenemende druk op zorg en ondersteuning

❑

❑

Oplopende kosten

❑

Oplopende druk op – schaars – personeel

Versnippering tussen onderwijs, pedagogische basis en zorg ❑

❑

Gevolg: te late en te zware ondersteuning

Concentratie van kansenongelijkheid ❑

In kwetsbare wijken en doelgroepen in kwetsbare posities

Koers Sociaal (2)040

Opgave 4 Opgave 5 Opgave 6

Leidende principes

Opgave 1 Opgave 3

Opgave 2

Een toekomstbestendig sociaal domein Meerdere sporen

Opgaveplan