Presentatie Politiek is grenzenwerk - M. Schulz - 10 september 2023
Tekst van het document
Politiek is grenzenwerk Over het stileren van strijd Heidag gemeenteraad Eindhoven 10 september 2023
Martin Schulz
Programma Politiek is grenzenwerk 10.00 – 10.45 uur
Wat is politiek?
10.45 – 11.00 uur
Koffie
11.00 – 11.45 uur
Politieke omgangsvormen
11.45 – 12.00 uur
Meer koffie
12.00 – 12.30 uur
Politiek en netwerksturing
12.30 uur stipt
Afronding 2
Wat is politiek?
3
4
Strijd en conflict
5
Politiek is verbeelding
6
Principes van politiek
o Politiek is bepalen wat politiek is o Alleen politiek kan politiek begrenzen o Democratische politiek erkent het verschil tussen (groepen) mensen o Democratische politiek gaat over de minderheid
o In democratische politiek heeft de ander altijd een legitiem politiek standpunt
7
Democratiedriehoek
Legitimiteit
Effectiviteit
Representativiteit 8
Vijanden, tegenstanders, bondgenoten
9
Strijd over verschil (divergerend)
Dynamieken van de gemeenteraad
Klein
Groot
Samen het hoogste bestuursorgaan zijn (convergerend)
Klein
Groot
Terughoudende raad
Saamhorige raad
Kans: ruimte scheppen voor anderen Risico: volgzame stempelmachine
Kans: solidariteit Risico: afvlakkend debat
Strijdlustige raad
Reflexieve raad
Kans: tot uiterste gaan voor idealen Risico: verziekte sfeer en vechtcultuur
Kans: strijd en reflectie verbinden Risico: zelfgenoegzaamheid 10
Reflectievragen
Hoe gaat uw gemeenteraad om met de twee krachten? Hoe beweegt uw raad door de vier rollen?
11
Politieke omgangsvormen
12
Integriteitscode: ‘respectvol’ met elkaar omgaan
13
Wat goede politiek is?
14
Goede politiek: inhoud of belangen?
Aspect
Politiek als belangenbehartiging
Politiek als inhoudelijke besluitvorming
Polariseren
Omgangsvormen zijn politiek, grenzen zijn er nauwelijks
Omgangsvormen zijn niet politiek, maar normale interactie begrensd door respect
Moraliseren
De ander beschuldigen in grote bewoordingen (de ander is ‘elitair’)
Inhoud negeren, aanval op omgangsvormen (de ander is ‘ordinair’)
15
Spreken tegen het electoraat van de ander
Kunnen opbrengen om te verdragen!
16
Strijd tussen personen of ambten Aspect
Nadruk op ‘ambt’
Nadruk op ‘persoon’
Focus …
Rol van het ambt in symboliek van politiek
Hoe specifieke persoon het doet als ambtsdrager
Tijdsperspectief …
Historisch, lange duur, continuïteit
Momentaan, korte termijn, begrensde periode
Maatschappelijke kwestie…
Verschillen en strijd tot compromis brengen, macht en tegenmacht
Benoemen, oplossen, regelen
Norm voor succes …
Legitimiteit en statuur van het ambt
Neergezette prestatie, aantoonbare eigen resultaten
Omgangsvormen politiseren 1e linie: (zelf)begrenzing in debat ― Interruptie ― Verzoeken om herformulering, excuses, terugnemen … ― Schorsing aanvragen en tot de orde roepen ― Ridiculiseren ― Verzoeken om aangifte te gaan doen ― Uitruilen ― Motie indienen over gedrag ― … Etc… 2e linie: begrenzing door de voorzitter ― Reglement van orde (dus niet in de integriteitscode) ― Handhaving inclusief sancties
19
Buiten de raadzaal is het een ander verhaal …
20
Van respect naar verdraagzaamheid
Ik kan de pijn verdragen tot die zeer doet 21
Reflectievragen
Hoe gaan wij in de raad om met polariseren en moraliseren? Wat zijn thans de omgangsvormen in de raad?
Hoe willen wij de omgangsvormen bewaken en begrenzen?
22
Politiek en netwerken
23
“Niet mijn akkoord”
24
‘IJsbergindex’
25
De politiek en het politieke
26
Politiek en netwerken: verplaatsing van het politieke
Kaderstelling over: wat politiek niet wil
28
Kaderstelling t.b.v. netwerken?
Aspecten
Gebruikelijke kaderstelling voor beleid
Kaderstelling voor werken in netwerken
Karakter
Disciplineren en voorschrijven
Verruimen en begrenzen
Inhoud
Wat de politiek wil dat er gebeurt
Wat de politiek niet wil dat er gebeurt
Focus op
Gesprek over wat de politieke voorkeuren zijn
Gesprek over wat de politiek het politieke acht
Monitoren
Realisatie van de inhoudelijke voorkeuren
Inachtneming van de politieke begrenzing
29
Politiek en netwerken: explicitering
30
van resultaten naar randvoorwaarden
New Public Management (NPM)
Network Governance (NG) van buiten naar binnen
van binnen naar buiten
Public Administration (PA)
Societal Resilience (SR)
van randvoorwaarden naar resultaten
31
Politiek en netwerken: institutionalisering
32
Institutionaliseren politieke route voor netwerken? Aspecten
P&C cyclus
Complexe projecten
Netwerken
Temporele logica
Vaste momenten in het jaar Standaard vormen (begroting, jaarrekening) De politiek
Periodiek, zolang het project duurt Adaptieve vormen (memo, stoplichtrapportage)
Onmiddellijk, ondertussen, als het nodig is Situationele vorm (bijpraten, filmpje, overzichtstekening)
Vormgeving
Actoren Kader Verantwoording
Missie, visie, doelstelling Feiten, cijfers, werkelijkheid, hoe het is
De politiek en geselecteerde partners Project en programma
De politiek en actoren in de samenleving Voorkeuren, ideeën, intenties Voortgang, realisatie, Ontwikkel- en afwijkingen, overschrijdingen onderhandelingsrichtingen, wat er speelt 33
Reflectie
34
Reflectievragen
Bij welke opgaven kiest de raad voor netwerksturing en waarom? Hoe geven we besluitvormingsprocessen bij netwerksturing goed vorm?
Hoe komen we samen tot reflectie?
35
Dank!
Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Dr. Martin Schulz Co-decaan/Adjunct-directeur Denktank schulz@nsob.nl
36