Presentatie Morele oordeelsvorming

Morele oordeelsvorming

Heidag gemeenteraad 2023 Yentl Demirel – Senior adviseur integriteit

Openings woord

Programma Tijd

Wat

Wie

13.30-13.35

Opening

Burgemeester en griffier

13.35-14.10

Ethiek en morele oordeelsvorming

Adviseur integriteit

14.10-15.10

Moreel beraad

Deelnemers in groepen

15.10-15.20

Plenaire terugkoppeling en afsluiting

Adviseur integriteit

15.20-15.30

Uitloop

Introductie ethiek en morele oordeelsvorming

Opwarmen •

Wat zou jij doen?

•

Bespreek in 2-tallen (2 minuten)

Waarom oefenen met oordelen? •

Morele intuïtie is moeilijk uitlegbaar aan anderen

•

Morele intuïtie leidt niet tot leren of verbeteren

•

Morele intuïtie bereidt je niet voor op nieuwe situaties

Moreel oordelen = systematisch onderbouwen

Valkuilen

Hoe kom je tot moreel oordeel? Vaardigheid:

•

Oordeel uitstellen

•

Morele intuïtie als startpunt, niet als eindpunt

Kennis: •

Kennis van ethische stromingen

•

Kennis van argumentatieleer

•

Kennis van normen en waarden

Structuur: •

Stappenplan moreel beraad

Kennis: normen en waarden

Kennis: argumentatieleer Beruchte argumentatiefouten:

•

Erna, dus erdoor

•

Cirkelredenering

•

Op de man spelen

•

Onterecht beroep op autoriteit

•

Op de man spelen

•

Hellend vlak

•

Overhaaste generalisatie

•

Ontduiken van de bewijslast

•

…

Gevolgethiek Ik handel juist als de (beoogde) gevolgen van mijn handelen juist zijn. Ik streef naar zoveel mogelijk geluk, nut, welvaart, gezondheid voor zoveel mogelijk mensen.

Beginselethiek Ik handel juist als mijn handeling juist is. Ik volg morele regels en plichten zonder uitzondering, ongeacht de gevolgen.

Deugdethiek Ik handel juist als de bedoeling van mijn handelen is een ‘goed mens’ te zijn. Ik train mijn karakter voortdurend.

De beste ethiek?

Oefening ethische stromingen (menti) Welke stromingen herken je?

Samenvatting ethische stromingen Ethische theorie

Uitgangspunt

Werkwijze

Valkuil

Beginselethiek bekijkt de handeling

Moraal is een kwestie van morele regels opvolgen

Bepaal welke norm het belangrijkst is

Bevel is bevel

Moraal is een kwestie van idealen realiseren

Bepaal welk gedrag het meeste bijdraagt aan het realiseren van je ideaal.

Het doel heiligt de middelen

Moraal is een kwestie Deugdethiek bekijkt de van een goed mens bedoeling van je gedrag willen zijn

Bedenk wie je wilt zijn

Ik bedoelde het goed

Gevolgenethiek bekijkt gevolgen van de handeling

Morele smoesjes

Ik heb er geen tijd voor

Ik krijg hier gedoe mee

Er zijn wel ergere dingen

Ik moest het doen van een ander

Juridisch gezien mag het

Er staat nergens dat het niet mag

Toch niemand die erachter komt

Iedereen zou dit doen

Als het niet gaat zoals het moet, dan moet het maar zoals het gaat

Als ik het niet doe, doet iemand anders het wel

Ik spreek niemand aan, iedereen is zelf verantwoordelijk

Moreel beraad 7 stappenplan

Uitleg moreel beraad •

Doel = moreel dilemma onderzoeken

•

Gestructureerd onderzoeksgesprek in 7 stappen

•

8 Praktijkcasussen

•

60 minuten

•

Rollen:

• Casusinbrenger • Procesbewaker / notulist • Verdieper / deelnemer

Stappen 1. Wat is de morele vraag? 2. Wie zijn de betrokkenen? 3. Wie moet er beslissen?

4. Welke informatie heb ik nodig? 5. Wat zijn de argumenten? 6. Wat is mijn conclusie? 7. Hoe voel ik mij nu?

Voorbeeld Twee buurkinderen kwamen aan de deur voor een heitje voor een karweitje. Ik heb ze bladeren in de tuin laten harken en onkruid uit de voortuin laten halen. Mijn man was verrast en dolgelukkig dat ik ook eens in de tuin meehielp. Hij was helemaal trots op mij. Ik kreeg het mijn mond niet uit dat ik kinderen hiervoor betaald had.

Toelichting stemonthouding

Moreel beraad 14.10 – 15.10 In groepen

Terugkoppeling

Waar kan je terecht? • Onderling bespreken • Gedragscode, procesafspraken integriteit, gemeentewet

• Burgemeester of griffier • Vertrouwenspersoon voor raadsleden (Corry van Zeeland)