Bestuurlijke reactie aan rekenkamercommissie DRL

uw brief van:

29 oktober 2025

ons kenmerk:

0498729621

behandeld door:

Irma Ruitenberg

Datum: Onderwerp:

9 december 2025 Bestuurlijke reactie rekenkamer rapport Jeugdhulp

Aan de rekenkamercommissie SED

Geachte leden van de rekenkamercommissie, Wij hebben het rapport van uw onderzoek naar de ‘jeugdhulp in zes Westfriese gemeenten, editie SED-gemeenten’ in goede orde ontvangen. Het onderzoeksrapport en de bestuurlijke reactie zullen wij ook delen met het Dagelijks Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) SED. Wij willen u allereerst bedanken voor het rapport naar aanleiding van het onderzoek naar jeugdhulp in onze regio. Het rapport is goed en prettig leesbaar. Het is een toegankelijk rapport en geeft de lezer een goed beeld van de uitvoering van jeugdhulp in onze gemeenten. Alvorens wij ingaan op de aanbevelingen, willen wij graag eerst ingaan op het feit dat het rekenkameronderzoek is afgenomen in een periode dat er op lokaal en regionaal niveau wijzigingen hebben plaatsgevonden. Deze ontwikkelingen leiden ertoe dat de onderzoeksinformatie uit het rapport op sommige punten verouderd is. •

•

•

Het onderzoek vond plaats gedurende de laatste maanden van de overbruggingsovereenkomsten specialistische en hoog specialistische jeugdhulp. Bij de ingang van de nieuwe overeenkomsten per 1 juli 2025 zijn er wijzigingen doorgevoerd. In juli 2025 hebben onze gemeenteraden de nieuwe verordeningen jeugdhulp vastgesteld. Er hebben wezenlijk wijzigingen plaatsgevonden in navolging van de inkoop, waaronder het werken met het perspectiefplan. Het perspectiefplan is niet voor alle hulpvragen meer verplicht en is administratief luwer ingericht. Wij geven vervolg aan het visieleertraject van de VNG, waarbij wij ons richten op de ontwikkeling naar ‘stevige lokale teams en toegang’. Dit is een traject dat al in gang is gezet maar nog loopt en naar verwachting in 2026 wordt afgerond.

Conclusies en aanbevelingen voor de SED-gemeenten Over het algemeen herkennen wij ons in het beeld zoals uit uw onderzoek is gekomen. De conclusies en aanbevelingen die u geeft sluiten goed aan bij opgaven die wij hebben vanuit landelijke ontwikkelingen, zoals de Hervormingsagenda Jeugd. Voor alle aanbevelingen geldt dat wij hier al uitvoering aan geven, graag lichten wij dit per aanbeveling toe. 1) Maak werk van de adviezen die recent zijn gedaan door onder meer VNG, AEF en de regionale werkgroep ‘Advies Hervormingsagenda Jeugd’. Uniformeer de organisatie van de jeugdhulp in de drie gemeenten. De afgelopen periode hebben wij samen met de lokale teams een aantal vervolgstappen gedefinieerd. De basis voor deze stappen is de inhoud: welke kwaliteit mogen mogen

Bezoekadres Raadhuisplein 1 1616 AV Hoogkarspel

Postadres Postbus 9 1616 ZG Hoogkarspel

Telefoon 14 0228 gemeente@drechterland.nl www.drechterland.nl

KvK 37159718 IBAN NL75BNGH0285015850 BIC BNGHNL2G

onze inwoners van ons verwachten en welke basistaken horen thuis in een lokaal team (inclusief toegang). We sluiten aan bij het Richtinggevend Kader waarin de VNG, op basis van nieuwe wetgeving en bestuurlijke akkoorden, aangeeft welke elementen minimaal aanwezig moeten zijn in het lokaal team. Op basis van dit kader is duidelijk dat de huidige lokale teams, toegang en SED-organisatie op verschillende punten aanpassing vragen. Wij verwachten medio 2026 concrete stappen te hebben gezet naar een “brede lokale toegang”. Uiteraard doen we dit onderzoek met de drie gemeenten samen en zullen waar mogelijk taken en functies harmoniseren om efficiency en eenduidigheid voor de betrokkenen te realiseren. 2) Achterhaal de oorzaken van de lange wachttijd voor de intake bij de Afdeling Jeugd van de SED-organisatie. En breng deze wachttijd terug. Breng de wachttijd voor 95% van de aanvragen terug naar de in de verordening genoemde periode. Door extra inzet van personeel hebben wij de wachttijd inmiddels weten terug te brengen naar 3 tot 4 maanden. De praktijk leert dat wachttijden fluctueren, we houden dit uiteraard nauwlettend in de gaten en acteren op momenten dat de wachttijden oplopen. Onze consulenten zetten zich blijvend iedere dag in om tijdig de meest passende zorg in te zetten.

Echter zien we een toenemende complexiteit van de problematiek van gezinnen, groeiende wachtlijsten bij aanbieders en langdurende hulptrajecten. Ook is de rol van de consulent in de afgelopen jaren veranderd: van enkel een keukentafelgesprek en beschikken, is de Jeugdconsulent nu actief betrokken bij hulptrajecten van gezinnen. Onderdeel van de overeenkomsten per 1 juli 2025 is dat consulenten nu nog actiever betrokken zijn bij gezinnen. Regie door een consulent zorgt voor grip op dat wat wordt ingezet: zij sturen op effectiviteit, doorstroom en uitstroom. Dit vraagt om een, soms, (tijds-) intensieve rol van de Jeugdconsulent. 3) Achterhaal de oorzaken van de budgetoverschrijdingen. Investeer in een nauwkeuriger en meer dynamische vorm van kostenraming, waarin ook uitzonderlijke situaties — zoals intensieve hulp aan één gezin — worden meegenomen. Op dit aspect hebben wij meerdere stappen gezet en waar wij reeds de effecten van zien. Allereerst hebben wij, in SED verband, een beheersteam opgezet. Dit beheersteam heeft als doel om de cliëntgebonden kosten jeugd te verminderen. Het beheersteam stuurt op de maatwerkovereenkomsten, verwijzingen van o.a. huisartsen en Gecertificeerde Instellingen en acteert op de top 10 duurste jeugdigen per gemeente. Dit heeft de eerste positieve financiële resultaten opgeleverd.

Ten tweede hebben wij in samenwerking met Van Dam datapartners gewerkt aan een prognosemodel jeugdzorg. Dit prognosemodel heeft tot doel: • •

Om op basis van historisch zorggebruik en actuele toewijzingen jeugdzorg de toekomstige kosten voor de Jeugdzorg te voorspellen (prognotiseren), en Inzicht in actueel Jeugdzorggebruik op basis van het berichtenverkeer. Als laatste heeft Van Dam Datapartners in 2025 een vergelijkende jeugdzorganalyse voor onze gemeenten uitgevoerd om inzicht te krijgen in de oorzaken van de hoge clientgebonden kosten jeugdzorg. Met deze informatie verwachten wij een steeds realistischer beeld te krijgen van de

Pagina 2 van 5

ontwikkelingen in de jeugdzorgkosten. 4) Maak duidelijk wat de eerstelijnshulp van het lokale teams precies inhoudt en hoe die zich verhoudt tot de tweedelijn. Dat is met name belangrijk voor ‘Ons stede Broec’ waar de hulpverlening soms trekken heeft van specialistische zorg. Voor Enkhuizen en Drechterland geldt dat zij de positie van hun eerstelijnshulp moeten verduidelijken. In uw onderzoek gaat u specifiek in op Ons Stede Broec als het gaat om eerstelijns hulp met ‘trekken’ van specialistische zorg. Dit gaan wij met het lokale team van Ons Stede Broec oppakken. Hier nemen wij ook de lokale teams van Enkhuizen en Drechterland in mee. Gezien de gezamenlijke opgaven als uitkomst op het visieleertraject en de Hervormingsagenda: ‘stevige lokale teams en toegang’, werken wij in SED verband samen en leren van elkaar. Wij werken, samen met onze lokale teams, toe naar het realiseren van het Richtinggevend kader van de VNG en de daaruitvoortvloeiende verplichting tot ‘stevige lokale teams’. Dit leidt uiteindelijk tot een duidelijk beeld van wat de inwoner mag verwachten van het lokale team. Momenteel is er een wet in voorbereiding, de wet Reikwijdte Jeugdzorg, die de kenmerken verplicht stelt. 5) Versterk de samenwerking met huisartsen. Maak duidelijker welke eerstelijnshulp binnen de gemeente wordt geboden, en wat een huisarts kan verwachten als hij daarnaar doorverwijst.

Versterk de samenwerking door huisartsen te stimuleren/ te ondersteunen om te werken met een praktijkondersteuner. De conclusies zoals deze zijn getrokken over de samenwerking met onze huisartsen herkennen wij niet volledig. Juist gedurende 2025 zien wij dat de samenwerking met de huisartsen is verbeterd: zij weten onze lokale teams steeds beter te vinden en er is in toenemende mate contact over de gezamenlijke opgave om de jeugdhulp beschikbaar te houden voor de meest kwetsbare inwoners. In lijn met de Hervormingsagenda Jeugd werken wij aan het verstevigen van de samenwerking met huisartsen. De afgelopen periode zijn er voor onze gemeenten meerdere werksessies geweest met de huisartsen en lokale teams over de samenwerking. We onderzoeken samen de mogelijkheid tot het werken met ZorgDomein1, om rechtstreekse verwijzingen naar de lokale teams mogelijk te maken. 6) Zorg ervoor dat bij meervoudige problematiek vanuit het lokale team altijd een regisseur betrokken is bij het gezin die door een specialistische zorgaanbieder kan worden benaderd als er actie nodig is om achterliggende problemen aan te pakken. Het is belangrijk de procesregie structureel te borgen en het principe één gezin, één plan, één regisseur consequent toe te passen. Momenteel zijn wij aan het onderzoeken hoeveel capaciteit wij nodig hebben om dit te realiseren.

Dit ook in navolging van de nieuwe overeenkomsten jeugd die per 1 juli 2025 zijn ingegaan. In de inkoop zijn afspraken gemaakt over de wijze en intensiteit van regievoeren. Deze rol willen wij structureel borgen in onze lokale teams en toegang. Mede in het kader van het vervolg op het visieleertraject werken wij aan de uitvoering hiervan. Conclusies en aanbevelingen voor de regio We herkennen het beeld dat de Rekenkamer schetst van verschillen tussen de Westfriese gemeenten in de inrichting van de jeugdhulp. Tegelijkertijd benadrukken wij dat deze 1 ZorgDomein is een digitaal platform dat zorgverleners helpt met het vinden, kiezen en regelen van

zorg.

Pagina 3 van 5

verschillen niet altijd als knelpunt hoeven te worden gezien. Iedere gemeente heeft binnen het regionale kader de ruimte om het lokaal zo in te richten dat dit aansluit bij de lokale maatschappelijke opgave en schaalgrootte. We waarderen de regionale aanbevelingen van de Rekenkamer. Deze sluiten goed aan bij de ontwikkelingen die reeds in gang zijn gezet en helpen om de gezamenlijke koers verder te versterken. Hieronder volgt een reactie per regionale aanbeveling uit het rapport. 1) Laat regionale afspraken doorwerken in lokaal beleid. Zorg ervoor dat dat de lokale verordening en de beleidsregels worden afgestemd op de regionale afspraken. Overweeg om met de zeven gemeente (inclusief Koggenland) te komen tot dezelfde lokale beleidsregels en verordeningen. Wij ondersteunen de aanbeveling om regionale afspraken te laten doorwerken in lokaal beleid. In de regio Westfriesland werken wij intensief samen aan gezamenlijk jeugdhulpbeleid. Naar aanleiding van de regionale inkoop jeugd 2025 zijn de verordeningen per 1 juli 2025 opnieuw met de zeven Westfriese gemeenten afgestemd en uniform opgesteld. In de toekomst blijven wij inzetten op uniformiteit, eenduidigheid en afstemming tussen zeven gemeenten daar waar dit bijdraagt aan de dienstverlening aan onze inwoners. 2) Onderzoek op regionaal niveau hoe de kosten van jeugdzorg beter geraamd kunnen worden.

Vijf gemeenten laten budgetoverschrijdingen zien. In drie gemeenten zijn de overschrijdingen fors. De raming van jeugdhulpkosten vraagt blijvend aandacht. Binnen het regionale partnerschap werken wij met de regionale Netwerkorganisatie Zorg in regio Westfriesland aan een gezamenlijke systematiek voor kostenprognose, monitoring en sturing. Het strategisch partnerschap met gecontracteerde jeugdhulpaanbieders is hier onderdeel van. Deze informatie levert inzicht in de jeugdzorgkosten die bijdragen aan de lokale begrotingsopgave. 3) Onderzoek op regionaal niveau hoe de wachttijden voor een intakegesprek voor hulpvragers kunnen worden teruggebracht. Wat kan geleerd worden van de lokale teams die geen of een heel beperkte wachttijd hebben? Vanuit de regio herkennen wij de wachttijden bij verschillende lokale teams. Binnen de bestaande regionale overlegstructuur is ruimte om kennis en ervaring te delen. Momenteel werken wij aan het structureel terugdringen van de wachttijden. Landelijke programma's – zoals de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario – gaan bijdragen aan het terugdringen van de wachttijden. Hierbij onderzoeken we de mogelijkheden van het samenbrengen van expertise, het toenemend preventieve belang van voorliggende voorzieningen en ook het toevoegen van expertise aan de lokale toegangen. We blijven monitoren wat de effecten hiervan zijn op de wachttijden.

4) Versterk de verbinding tussen huisartsen en de lokale teams. Huisartsen weten het voorveld en de gemeentelijke eerstelijn nog niet altijd goed te vinden. Voor de gewenste toename van doorverwijzingen van huisarts naar lokale team is het nodig dat huisartsen weten wat de eerstelijnshulp inhoudt en ook weten wat een patiënt daar kan verwachten. Ook moeten in enkele gemeenten (Medemblik, Enkhuizen en Drechterland) de wachttijden fors worden teruggebracht. Verken met huisartsen in dit kader o.a. de mogelijkheid om de POH-functie binnen een huisartsenpraktijk te stimuleren of te ondersteunen. De verbinding met de huisartsen is zowel lokaal als regionaal van belang. De afgelopen

Pagina 4 van 5

periode is er regionaal geïnvesteerd in de samenwerking met de huisartsen. Hierbij werken we samen met de Koepelorganisatie Huisartsen in West-Friesland en zetten ook in op een versterking van deze samenwerking. Het intensiveren van de samenwerking tussen huisartsen en de lokale teams, zowel lokaal als regionaal, sluit aan bij de uitgangspunten van de Hervormingsagenda Jeugd. 5) Zorg ervoor dat bij meervoudige problematiek vanuit het lokale team altijd een regisseur betrokken is bij het gezin die door een specialistische zorgaanbieder kan worden benaderd als er actie nodig is om achterliggende problemen aan te pakken. Dit is weliswaar staand beleid, in de praktijk lukt het lokale teams echter niet altijd de regierol goed te spelen. Wij onderschrijven het belang van consequente procesregie bij meervoudige problematiek. In de regionale inkoop jeugd 2025 zijn uniforme afspraken gemaakt tussen de Westfriese gemeenten over de wijze en intensiteit van regievoeren. Deze rol wordt structureel geborgd binnen de lokale teams en gemeentelijke toegang. Daarnaast kan er bij stagnatie gebruik worden gemaakt van het Regionaal Expertise Team (RET). 6) Monitor het zorgaanbod: voor sommigen vormen van specialistische hulp zijn er lange wachttijden.

Voorbeelden daarvan zijn diagnostiek en behandeling voor jongeren met vragen rondom gender en eetstoornissen (enkel voor deze doelgroepen), verslavingsproblemen, en zorg met verblijf. Maak in regionaal verband afspraken met zorgaanbieders om de wachttijden terug te brengen. De constatering dat er bij bepaalde vormen van (hoog) specialistische hulp sprake is van lange wachttijden, herkennen wij. Voor deze vormen van hulp geldt dat de wachttijden in onze regio overeenkomen met het landelijk beeld. Het monitoren en terugbrengen van de wachttijden is een gezamenlijke opgave van de zeven Westfriese gemeenten, de Netwerkorganisatie Zorg in Regio Westfriesland en de gecontracteerde jeugdhulpaanbieders. Er zijn verschillende ontwikkelingen die hieraan bijdragen, zoals de ingang van de nieuwe inkoop van de Jeugdhulp per 1 juli 2025, de vernieuwde beschikbaarheidswijzer en het strategisch partnerschap met de hoog specialistische jeugdhulpaanbieders. Aanvullend hierop blijven we waar mogelijk bijsturen op het terugbrengen van de wachttijden. Wij willen u nogmaals hartelijk danken voor uw onderzoek. Wij (h)erkennen de opgaven wij voor staan. Het bevestigt dat wij reeds inzetten op de juiste opgaven om de toegang tot zorg en ondersteuning te verbeteren. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders, de secretaris

de burgemeester

M.N. Schoor

B.W. Diepstraten

Pagina 5 van 5