Jaarstukken 2025 (NIEUWE VERSIE).pdf

Inwoners kunnen een aanvraag doen bij het fonds voor scholing gericht op de kanssectoren en –beroepen in de Drechtsteden. Het scholingsfonds zal tevens ontsloten worden via het Werkcentrum Drechtsteden. Daar kunnen met name de werkgevers terecht. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Het Talentenfonds Drechtsteden is geopend op 1 september 2025. Via het fonds kunnen inwoners kosteloos een korte gecertificeerde opleiding volgen gericht op een kansrijk beroep in onze regio. Het fonds biedt 69 opleidingen aan in de richting techniek, bouw, maritiem, zorg en welzijn, transport en logistiek. Ook werkgevers kunnen een aanvraag doen voor scholing van medewerkers. In 2025 zijn 70 aanvragen gedaan bij het fonds. Het Werkcentrum biedt passende begeleiding voor en na de opleiding.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

72

We pakken door op de wijkaanpak in Dordrecht-West 'Werken in de energietransitie in Dordrecht’ en ontdekken in Oost en Centrum waar de behoefte ligt. Begroting 2025 In 2024 zijn we gestart met de wijkaanpak in Dordrecht-West gericht op het verbinden van werkgelegenheidskansen in de wijk aan de talenten van inwoners uit de wijk. Door samenwerking tussen de toekomstmakelaars, verkenners in de wijk, woningcorporaties, Dordrecht Sociaal e.a. samenwerkingspartners helpen we inwoners hun toekomstperspectief te verbeteren. Deze aanpak wordt deels bekostigd vanuit het NPLV/Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. In 2025 pakken we door in West, verbinden we deze aanpak met het Werkcentrum Drechtsteden en besteden we meer aandacht aan de behoeften in Centrum en Oost. Daar zijn we in 2024 gestart met een aanpak gericht op vrouwen met een migratieachtergrond (Centrum) en jongeren (Oost). Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking 237 inwoners zijn via de wijkaanpak samen met professionals en vrijwilligers vooruitgeholpen in participatie en werk eventueel in combinatie met leren en/of zorgondersteuning. Eerst lag de focus vooral op Dordt-West. In 2025 hebben we 2 initiatieven ondernomen in Oost en Centrum gericht op de doelgroepen en behoeften in de Tweelingen/Stierstraat/Eisingahof en het Lijnbaangebied.

Samen met de gebieds- en wijkmanagers is er – op basis van de gebiedsprogramma’s - voor 2026 een gericht plan van aanpak voor Centrum en Oost. Hogeschool Rotterdam heeft een impactonderzoek gedaan naar de wijkaanpak: https://www.hogeschoolrotterdam.nl/contentassets/fefd7bc82f674741ac7b4377ad2c84d9/hogr_wij kaanpak_energietransitie_vdef.pdf

Doelstelling 2: Het verder verbeteren van de ondernemersdienstverlening. Het verbeteren van onze gemeentelijke ondernemersdienstverlening blijft een permanent onderwerp van aandacht. De basisdienstverlening naar ondernemers toe, bijvoorbeeld op het vlak vergunningverlening, uitbreidingsvraag, enz. moet op orde zijn en blijven. Dat is going concern. Daarnaast staan ondernemers gesteld voor grote uitdagingen, van digitalisering, arbeidsmarktvraagstukken tot wettelijke verplichte verduurzaming. Er zijn op verschillende plekken binnen én buiten onze organisatie initiatieven en loketten waar ondernemers terecht kunnen en ook verder geholpen kunnen worden. De ontwikkelopgave is om op ondernemersvragen het juiste antwoord te -laten- geven. Het spreekt voor zich dat we niet al deze ondernemers, met alle verscheidenheid, op eenzelfde manier 1 op 1 kunnen benaderen.

We ondersteunen de uitbouw en benutting van de gebiedsgerichte aanpak (Ondernemersfonds). Begroting 2025 Per 1 januari 2024 is een stadsbreed ondernemersfonds opgericht. Het ondernemersfonds biedt de ondernemers/commercieel vastgoed eigenaren en non profit organisaties de mogelijkheid om collectief via de OZB systematiek ingebrachte middelen te investeren collectieve maatregelen die direct ten goede komen van het ondernemersklimaat. Daarvoor organiseren ze zich naar trekkingsgebied/werklocatie en zorgen ze zelf voor een vorm van organisatie/bestuur als basis voor de ontwikkeling van plannen. Voor komend jaar staat de uitbouw van de samenwerkingsstructuur tussen de ondernemers (profit en non-profit) naar de gebieden op de rol. Een aantal gebieden, zoals in de WDO en de binnenstad, is daarbij al goed georganiseerd, voor een even groot aantal moet dat gebeuren. Gemeente ondersteunt 'vraaggericht' daar waar nodig. Daarnaast proberen we deze structuren zoveel mogelijk te benutten voor het richten van onze dienstverlening/accountmanagement. Voor komend jaar staat de uitbouw van de samenwerkingsstructuur tussen de ondernemers (profit en non-profit) naar de gebieden op de rol. Een aantal gebieden zijn daarbij al goed georganiseerd, voor een even groot aantal moet dat gebeuren. Gemeente ondersteunt “vraaggericht” daar waar nodig.

Voor aanvang van het nieuwe begrotingsjaar dient de Stichting Ondernemersfonds het jaarplan in het bij de gemeente, op basis van waarvan een subsidiebesluit wordt genomen. Na afloop verantwoordt de Stichting over de inzet van de middelen, conform de daarvoor in het samenwerkingsconvenant vastgestelde spelregels.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

73

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2025 heeft het Ondernemersfonds focus gehad om in de ± 20 deelgebieden elk een eigen organisatie op te zetten. De bedrijventerreinen zijn nagenoeg allemaal georganiseerd en mede via de inzet van een kwartiermaker is er ook bij de economische gebieden in de woonwijken vooruitgang geboekt met inmiddels 5 georganiseerde gebieden. De uitbouw van de samenwerkingsstructuur tussen de ondernemers (profit en non-profit) is in ontwikkeling. De gemeente faciliteert waar mogelijk de totstandkoming van uitvoeringsplannen per gebied. Daarnaast blijven we stapsgewijs doorwerken aan het integreren van activiteiten die soms nu nog vanuit de gemeente/overheid worden geïnitieerd en waar ondernemers ook zelf een belang bij hebben. Daarmee vergroten we ook het financiële draagvlak en de onderlinge samenwerking. Verschillende bijeenkomsten zijn georganiseerd met uiteenlopende onderwerpen zoals mobiliteit, veiligheid, digitalisering en verduurzaming. Over de opgaven heen maken we wederkerige afspraken met de grote werkgevers. Begroting 2025 Voor de grote werkgevers (illustratief de top-20 van Dordrecht qua banen) kiezen we ambtelijk en bestuurlijk voor een meer integrale benadering over de opgaven heen.

Daarbij spreken we ook de verbinding die de bedrijven met de stad maken, op vlak van arbeidsmarkt maar ook als het gaat om de bijdrage van bedrijven aan de verduurzamingsopgave van de stad. Met aantal bedrijven zijn deze gesprekken gestart en heeft een geleid tot een hechtere samenwerking, bijvoorbeeld op het vlak van de inzet van de mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. We zijn de relatie met de top-20 bedrijven aan het verdiepen. Daarbij wordt per bedrijf een agenda opgezet, met doelstellingen en zaken die we over en weer van elkaar mogen verwachten, vast te leggen in een specifiek afsprakenkader waar ambtelijk en bestuurlijk opvolging aan wordt gegeven. We organiseren in 2025 een startbijeenkomst met de grootste impact volle werkgevers, met een gedeelde agenda over grootste transitieopgaven. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De integrale werkgeversbenadering is geïnitieerd vanuit het programma Arbeidsmarkt & Menselijk Kapitaal. Voorafgaand aan de startbijeenkomst (februari 2025) zijn de grotere werkgevers individueel bezocht om de behoefte op te halen. Deze manier van vraaggestuurd werken zorgde ervoor dat arbeidsmarkt en klimaatneutraal als belangrijkste transitie opgaven naar voren kwamen.

Het was niet alleen waardevol om elkaar te ontmoeten en te leren kennen, de thema's arbeidsmarkt en klimaatneutraal zorgen voor verbondenheid, een gedeelde agenda en bieden de mogelijkheid om hier concreet mee aan de slag te gaan. Ook biedt dit de mogelijkheid om verantwoording i.e. ambassadeurschap te pakken richting de stad en de Mkb'er. Verder is er gesproken over maatschappelijk betrokken ondernemen en hebben we getoetst hoe de gemeente kan ondersteunen. De afsprakenkaders zijn op maat gemaakt, gebaseerd op de profielen van de verschillende werkgevers. Onderwerpen lopen uiteen en zijn bijvoorbeeld duurzame groei, (cyber)veiligheid, digitalisering, ruimte, gebiedsprofilering, innovatie en vergunningen. We stimuleren Maatschappelijk Betrokken Ondernemen. Begroting 2025 Samen met de Stichting Maatschappelijke Ondernemen is een definitie van 'goed werkgeverschap' geformuleerd. Gezamenlijk bezoeken we bedrijven (waaronder de top 15 grootste werkgevers) om hen bekend te maken met het label ‘Ondernemen met Impact’. We brengen dit ook onder de aandacht bij nieuwe bedrijven die zich in Dordrecht vestigen. We geven meer aandacht aan bedrijven die ‘een verbintenis’ hebben met de stad Dordrecht die verder gaat dan alleen Dordrecht als vestigingslocatie.

Verder borgen we de MBO visie in uitgifte criteria voor gronden, gebiedsvisies voor de bedrijventerreinen, agenda's van de tracking-gebieden van het ondernemersfonds, en ons inkoopen aanbestedingsbeleid. Daarbij zetten we extra in op het verspreiden van het label 'Ondernemen met impact' in stad en regio.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

74

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De Maatschappelijk Betrokken Ondernemen (MBO) visie is opgenomen in de uitgifte criteria van 2e fase Distripark en is toegepast bij de revitalisering van de Dordtse Kil I en II. Vanuit de integrale werkgeversbenadering is een bijeenkomst met de 15 grootste werkgevers van Dordrecht georganiseerd met één van de centrale thema's MBO. In 2025 is het SROI-beleid als onderdeel van het inkoop- en aanbestedingsbeleid herzien. De MBOvisie vormt de basis van het nieuwe SROI-beleid wat in 2026 aan de gemeenteraad zal worden voorgelegd ter besluitvorming. De stichting telt in Dordrecht inmiddels 100 partners. Daarvan hebben 39 partners het label ‘Ondernemen met impact’ behaald. De stichting ondersteunt de partners om een actieplan te maken gericht op de 3 Drechtse doelen. Gemeente Dordrecht is zelf als organisatie ook partner van de stichting en zal in 2026 het label uitgereikt krijgen. Bij de start van de samenwerking met de stichting is vooral ingezet op het verhogen van het aantal partners. Inmiddels hebben we de focus van het actieplan verlegd van kwantiteit naar kwaliteit. Het leveren van ondersteuning bij het daadwerkelijk realiseren van impact vraagt bij een toenemend aantal partners veel van de stichting. Daar zit de energie op en de meerwaarde in voor onze samenleving.

Op de jaarlijkse Beursvloer is in 2025 een maatschappelijke opbrengst van 342 matches t.w.v. € 388.000 gerealiseerd. We organiseren een MKB dag. Begroting 2025 De MKB dag is goed gewaardeerd door de partners, netwerkpartners en de sponsor vanwege de goede sfeer. Het programma heeft de afgelopen 5 edities in grote lijnen dezelfde structuur gehad: een ontvangst, ronde van workshops, netwerkmoment en inspiratiesessie met een hoofdspreker. Onze partners voorzien de workshops van inhoud en de hoofdspreker heeft altijd een link met het thema van de MKB dag. Ook in 2025 organiseren we wederom met aantal partners/sponsors het evenementen. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De MKB Dag 2025 voldeed aan de opzet en het doel zoals beschreven: een inspirerend programma en ruime mogelijkheden om te netwerken. Het thema van de MKB Dag was Ondernemen is durven veranderen. Met ruim 220 aanwezigen en een positieve beoordeling van de ondernemers en de samenwerkingspartners was het een geslaagd evenement. Partners en sponsoren waren zichtbaar betrokken en social media-uitingen kregen volop aandacht. We versterken het accountmanagement om de Top5 positie te bereiken. Begroting 2025 Dat betekent dat we gebieds- en themagewijs de ondernemers proberen te bereiken.

Dat doen we zoveel mogelijk in samenwerking met de al bestaande ondernemersstructuren (van ondernemersfonds tot innovatietafels van de werkgevers) en door hen ook zelf probleemeigenaar te laten zijn van het vraagstuk en de oplossing. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Het onderzoek "MKB-vriendelijkste gemeente" bestaat niet meer in de vorm van een ranglijst. Het behalen van een top-5 positie is dus niet meer aan de orde. We houden daarom een ondernemerspeiling om verbeterpunten in de externe dienstverlening op te halen. Daarnaast hebben we in 2025 voorbereidingen getroffen voor het opzetten van een zelfscan om interne processen voor ondernemers te kunnen aanpassen en beter te laten aansluiten. Doelstelling 3: Het creëren van ruimte voor banen met sociaaleconomische impact. Een welvarende stad vraagt ook om een goed functionerende en zich doorontwikkelende economie. We willen bestaande werklocaties dan ook beter benutten. Daarbij is het belangrijk dat er voldoende werk is en verschillende soorten en type banen. Een gezonde en toekomstbestendige economie is namelijk niet te sterk afhankelijk van één type banen. De gemeente wil investeren in banen die ook in de toekomst van toegevoegde waarde zijn. Banen die op een positieve manier bijdragen aan de Dordtse samenleving.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

75

We werken gestructureerd aan de aanpak Ruimte voor banen, onderdeel van de agenda Stad 2030. Begroting 2025 We zetten in op een betere benutting van werklocaties, zoals we zien op Dordtse Kil I en II, Amstelwijck-West en rond de Merwedehavens. Per gebied is -gebruikmakend van de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden (ROM-D)- een lokale uitvoeringsorganisatie opgezet en zijn door de raad voorbereidings- en investeringsmiddelen beschikbaar gesteld ten behoeve van werkkapitaal en afdekking van de onrendabele toppen. In 2024 is deze structuur opgericht, en zijn er verschillende projecten in voorbereiding/uitvoering die in 2025 en volgende jaren ook concreet vorm krijgen. Ook vertalen we dit programma door in uitgiftebeleid, gekoppeld aan de beoogde werkmilieus en gewenste typen gebruikers. Voor specifiek de oudere bedrijventerreinen Dordtse Kil I/II en Amstelwijck-West geven we uitvoering aan een aanpak waarbij handhaving, verduurzaming, de aanpak van de openbare ruimte wordt gecombineerd met actievere sturing op vastgoed en uitgifte van percelen. Dit moet ertoe leiden tot een terreinen weer optimaal worden gebruik, waar het fijn ondernemen is, met meer toegevoegde waarde (vanuit banenperspectief) voor de stad. Afgelopen 2 jaar zijn daarvoor de eerste percelen aangekocht en in herontwikkeling.

Om de ongewenste ontwikkeling van kleinschalig bedrijfsvastgoed en opslagunits op met name verouderde bedrijventerreinen tegen te gaan, verwerken we het voorbereidingsbesluit uit 2023 dat dit tegengaat in het Omgevingsplan. Ook vertalen we dit programma door in uitgiftebeleid, gekoppeld aan de beoogde werkmilieus en gewenste typen gebruikers. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2025 hebben we in samenwerking met de ROM-D de 2e en 3e Merwedehavens aangekocht voor de maritieme industrie. Uitgiftecriteria zijn vastgesteld en middelen voor de onrendabele top van de businesscases zijn toegekend vanuit de aanpak Ruimte voor banen. De basis is in 2025 gelegd om in 2026 sanering af te ronden en uitgifte voor te bereiden. In 2025 is de uitgifte van de verworven percelen op Dordtse Kil I/II gestart in samenwerking met ROM-D en is de eerste gunning een feit. De beoogde 1,9 hectare in fase 1 is in eigendom en kan komende jaren worden uitgegeven. Een aantal daarvan betreft erfpachtpercelen. Deze komen later vrij dan gepland en worden dan ook later uitgegeven (0.5 hectare). In fase 1 zien wordt een extra potentie gezien voor verwervingen binnen de huidige kaders van 1 hectare. Daarnaast zijn er verschillende marktinitiatieven begeleid voor herontwikkeling (nieuwbouw).

In totaal is circa 6 hectare aan nieuwbouwlocaties gerealiseerd of in ontwikkeling. De handhavingsaanpak fase 1 nagenoeg afgerond. Er is sprake van een aanzienlijke verbetering, maar op een aantal specifieke locaties blijft er een uitdaging bestaan vanwege de beperkte ruimte op eigen terrein voor parkeren en opslag. Er wordt gewerkt aan een aanpassing in het omgevingsplan om dit structureel te verbeteren. De inzet op de aanpak strijdig gebruik is beperkt gebleven vanwege verminderde capaciteit door de gemeentebrede bezuinigingsmaatregelen. Eind 2025 is er nieuw uitgiftebeleid voor bedrijventerreinen vastgesteld dat gestoeld is op erfpacht in plaats van eigendom. Op deze manier hebben we meer regie op het type gebruik van werklocaties. We werken aan het beter benutten van de havens en nieuwe afspraken met het Havenbedrijf Rotterdam. Begroting 2025 Dordrecht beschikt over havens en water-ontsloten terreinen. De vraag naar deze terreinen is groot, terwijl nieuw uitgeefbare kavels zeer beperkt zijn. We zetten verdere stappen om vanuit de aanpak Ruimte voor Banen grip te krijgen op strategische locaties en we sturen op rechtstreekse uitgifte aan bedrijven passend binnen het watergebonden profiel.

Concrete projecten waar we in 2025 aan werken betreffen de herontwikkeling- en uitgifte van het Peute terrein op de Tweede Merwedehaven als ook het voormalig PROAV terrein op de Derde Merwedehaven.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

76

Voor het Zeehavengebied zetten we samen met het Havenbedrijf Rotterdam in op het behoud en versterken van de maritieme en haven-gerelateerde bedrijvigheid. Op basis van het in 2024 gezamenlijk opgestelde Toekomstperspectief werken we in 2025 verder aan een geactualiseerd Ontwikkelprofiel voor de Dordtse Zeehaven, passend binnen het geheel van de Westelijke Dordtse Oever (WDO). Vanzelfsprekend krijgt ook verduurzaming hier een nadrukkelijke plaats, in aansluiting op de Routekaart Klimaatneutraal Dordrecht 2040. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Op 27 mei heeft de raad het uitgifteprofiel met bijbehorend budget voor dekking van de onrendabele top voor de herontwikkeling van de Tweede Merwedehaven vastgesteld. Eveneens op 27 mei heeft de raad ingestemd met het voorstel tot herontwikkeling van de Derde Merwedehaven. De daadwerkelijke uitgifte is in 2025 verder voorbereid en vindt plaats in 2026. In januari 2025 heeft het college het Toekomstperspectief Zeehaven Dordrecht 2040 vastgesteld. De raad is hierover in een RIB geïnformeerd. Gemeente en Havenbedrijf Rotterdam hebben de doelen in het Toekomstperspectief in 2025 uitgewerkt in een uitvoeringsagenda, met daarin afspraken over de samenwerking, strategische clustering van bedrijvigheid, de multimodale bereikbaarheid van de haven en verduurzaming.

We stimuleren de binnenstedelijke economie. Begroting 2025 In het kader van de planontwikkeling voor het Maasterras hebben we nadrukkelijk oog voor binnenstedelijke werklocaties: (kantoorhoudende) bedrijvigheid nemen we op in de ruimtelijke programmering. Samen met de werklocaties in het Schilgebied en de binnenstad moet dit zorgen voor een blijvend aantrekkelijk werkgebied rondom het centraal station. Een goed voorbeeld van onze pro-actieve aanpak is de verwerving en herontwikkeling van de huidige bibliotheek aan de Groenmarkt, waarbij we vanuit positie met tussenkomst van de lokale ontwikkelstructuur ROM-D inzetten op ontwikkeling van kwalitatieve waarde voor de plek en de (binnen)stad als geheel. Ook werken we in de binnenstad via het Binnenstadsbedrijf actiever met vastgoedpartijen en makelaars op het beoogd gebruik van winkelvastgoed in de binnenstad. Dit doen we aan de hand van overeengekomen brancheringsprofielen en moet leiden tot een beter winkel-, horeca- en ander commercieel voorzieningenaanbod. De eerste opbrengst van onze extra inzet op acquisitie zullen naar verwachting ook volgend jaar zichtbaar worden Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In het op 2 juli vastgestelde bestemmingsplan Maasterras fase 1 is ruimte opgenomen voor maximaal 10.000m2 kantoren, 1.050m2 detailhandel (incl.

maximaal één kleine supermarkt) en 550m2 horeca. Aanvullend hebben we in 2025 voorbereidend onderzoek gedaan naar de detailhandelsstructuur voor geheel Dordrecht. In 2026 krijgt dit nadere uitwerking. Voor de herontwikkeling van het pand van de huidige bibliotheek aan de Groenmarkt heeft het college in 2025 een plan uitgewerkt, waarvoor de raad op 11 november budget beschikbaar heeft gesteld. In de herontwikkeling komt op deze plaats ook ruimte voor maatschappelijke en commerciële functies. De samenwerking met ondernemers en vastgoedeigenaren in het Binnenstadsbedrijf is in 2025 voortgezet met als concrete resultaten in 2025 bedrijfsverplaatsingen van de Wibra, Bluebirds en Hans Anders. Daarnaast zijn er diverse nieuwe contacten gelegd en liggen er meerdere verkennende lijntjes uit voor mogelijke vervolgstappen. We starten de uitgifte van Distripark I Fase 2. Begroting 2025 We gaan sturen op de kwaliteit van de terreinen, bescherming van waardevolle industrieruimte en op ruimte voor banen op schaarse bedrijfslocaties, met meer oog voor differentiatie in de branchering. Het uitgifteprofiel ten opzichte van fase 1 is aangepast en scherper gemaakt op de doelstellingen van de stad t.a.v. banen met toegevoegde waarde/goed werkgeverschap, duurzaamheid en mobiliteit.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

77

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De eerste gesprekken met partijen over de vestiging op Distripark (2e fase) zijn gevoerd. Netcongestie (afgekondigd in december 2024) heeft voor vertraging gezorgd. Inmiddels is er een energie-coöperatie opgericht om tot energie-deling onderling over te kunnen gaan. Samen met de energie coöperatie zetten we versneld in op de realisatie van een energyhub, gekoppeld aan een zonneweide. Zo kan de opgewekte energie direct worden benut voor de toekomstige energievraag ter plaatse en wordt extra belasting van het net voorkomen. Op het gebied van stikstof ligt er een extra uitdaging, waarvoor we juridisch advies inwinnen. Doelstelling 4: Het realiseren van onderwijs dat voor iedereen kansen biedt om te (leren) leren en talent te ontwikkelen. De gemeente heeft een beperkte wettelijke taak als het gaat om onderwijskwaliteit en de inhoud van het onderwijs. Toch zijn er veel onderwerpen waar de verantwoordelijkheden van de gemeente, de scholen en het samenwerkingsverband passend onderwijs elkaar raken. Zoals de aansluiting van onderwijs en zorg, de aanpak van verzuim en thuiszitten, het bevorderen van kansengelijkheid en het versterken van brede vaardigheden van jongeren. We bevorderen de samenwerking en integrale aanpak door meerjarige afspraken te maken met onze partners.

Ook zetten we in op het benutten van het leerpotentieel van onze jongste inwoners, door naast het aanbieden van de basisvaardigheden aandacht te geven aan persoonlijke en brede ontwikkeling bij jongeren zoals zelfstandigheid en kritisch denken. We werken aan de ambities uit de Dordtse Visie Voortgezet onderwijs (20242030). Begroting 2025 Deze visie 2024 wordt samen met de partners op drie speerpunten uitgewerkt. Namelijk: (1) het versterken van de basisvaardigheden binnen een veilige schoolomgeving (onder regie van het onderwijs); (2) preventie en zorg (onder regie van het samenwerkingsverband passend onderwijs) en (3) de ontwikkeling van brede vaardigheden van jongeren (onder regie van de gemeente). Deze visie sluit inhoudelijk aan bij de Dordtse Onderwijsvisie 0-12 jaar zodat er een doorlopende ontwikkellijn ontstaat. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De realisatie van de doelen en ambities uit de meerjarige Dordtse Visie Voortgezet Onderwijs ligt grotendeels op schema. Bestuurlijk bewaken we de voortgang in de Regiegroep Visie VO. Voor elk speerpunt is een stuurgroep ingesteld en waar nodig werkgroepen. Alleen de stuurgroep voor speerpunt 1 is vertraagd. In 2025 zijn meerdere bijeenkomsten geweest over Veiligheid in en om de School, hierbij zijn alle VO-scholen en een extern deskundige betrokken.

Er is een verkenning gestart naar mogelijke voorzieningen voor thuiszitters via het samenwerkingsverband en naar een regionale aanpak voor mentale gezondheid van jongeren, via de GGD en de scholen. Vanuit de werkgroep ‘van vmbo naar mbo’ is een overdrachtsmiddag georganiseerd en is een overstapcoach aangesteld voor leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben bij de overgang van het vmbo naar het mbo. We creëren een sluitend vangnet voor kwetsbare jongeren en we stellen een nieuw regionaal plan VSV (Voortijdig Schoolverlaten) op. Begroting 2025 We bereiden ons voor op de 'Wet van school naar duurzaam werk' die per 2026 in werking treedt. Daarom maken we met onze partners afspraken over de activiteiten die voortijdig schoolverlaten en jeugdwerkloosheid tegengaan. We richten ons op kwetsbare jongeren om die naar arbeid, school of dagbesteding te kunnen toeleiden en voortijdig schoolverlaten te kunnen voorkomen. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2025 hebben we in samenwerking met de MBO's, de Samenwerkingsverbanden VO, de Arbeidsmarktregio's en andere partners in de doorstroomregio Zuid Holland Zuid een Regionaal Programma VSV en Jeugdwerkeloosheid opgesteld. Het programma bevat maatregelen en afspraken gemaakt in lijn met de 'Wet van school naar duurzaam werk’ en loopt 4 jaar, van 20262029.

Het is erop gericht om kwetsbare jongeren die zonder startkwalificatie school (dreigen) te verlaten of niet zelfstandig in staat zijn aan het werk te gaan, te ondersteunen terug naar school of richting duurzaam werk.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

78

De afspraken en maatregelen richten zich op a: hulp in school, b: de overstap van VO naar MBO en c: de overstap van school naar duurzaam werk. Met de afspraken tussen de partners een stevig vangnet gecreëerd. We continueren de uitvoering van de Dordtse onderwijsvisie 0-12 jaar (20202030) en het Dordts Leerprogramma. Begroting 2025 We geven verdere uitvoering aan de Dordtse onderwijsvisie om kansengelijkheid te bevorderen n. Het Dordtse leerprogramma wordt gecontinueerd. Daarnaast voeren we naschoolse programma's uit in alle wijken (doelgroep 6-12 jaar), waarbij sociale ontmoeting en talentontwikkeling belangrijke uitgangspunten zijn. Ten slotte werken we samen met opvang en onderwijs aan een kwalitatief hoogstaand aanbod voor het jonge kind (0-6 jaar) en ontwikkelen we een duurzame samenwerking tussen deze betrokken partijen via de rijkssubsidie Jonge Kind. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2025 hebben we samen met onze partners de Dordtse onderwijsvisie (0-12 jaar) verder uitgevoerd. De deelnemende scholen zetten vanaf groep 3 gemiddeld vijf uur extra onderwijstijd per week in, vooral om de taalontwikkeling te versterken. In de kleutergroepen ligt het aantal uren aan verlengde leertijd lager en wordt juist ingezet op extra ondersteuning op de taalontwikkeling onder schooltijd.

We hebben de samenwerking tussen de voorschool en de basisschool verstevigd door gezamenlijke trainingen en intervisies. We hebben het naschoolse aanbod van het Wijkavontuur uitgebreid, zodat kinderen van 6 tot 12 jaar nog meer kansen krijgen om hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen. Dit programma wordt grotendeels gefinancierd vanuit de Rijksregeling School en Omgeving. Uit deze middelen, die zijn toegekend tot 2028, bekostigen we ook de Brede School Academie. Voor de jongste kinderen (2-6 jaar) en hun ouders zijn we gestart met het programma Zomeravontuur. Vier weken lang kunnen zij in Dordt-West vrij deelnemen aan activiteiten op het gebied van spel, bewegen, muziek en creatie. Halverwege het jaar is in Dordrecht ook SV Gio van start gegaan, een naschools programma dat kinderen ondersteunt om ‘aanvoerder van hun eigen toekomst’ te worden. We concretiseren het programma 'Glansrijke Toekomst voor de Dordtse jeugd (16-27)'. Begroting 2025 Samen met de betrokken onderwijs- en sociale partners volgen we en helpen we jongeren, die vast zijn gelopen in het mbo of dreigen vast te lopen. Dit doen we concreet in twee projecten: 1) het versterken van de overgang van vmbo naar mbo en 2) uitval in het mbo voorkomen en alternatieven bieden.

Voor het eerst project zetten we een overstapcoach in die jongeren helpt bij een 'zachte' landing in het mbo en we versterken de loopbaan oriëntatie op het vmbo. Voor het tweede project volgen we 50 jongeren om een beeld te krijgen waarom jongeren uitvallen en tijdig passende ondersteuning in te zetten. Ten slotte verstevigen we reeds beschikbaar ondersteunend aanbod dat gericht is op het verbeteren van de mentale gezondheid van de jongeren. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Samen met onderwijs- en sociale partners hebben we de opgestarte projecten uitgevoerd. Zo volgen en helpen we jongeren, die vast zijn gelopen in het mbo of dreigen te stagneren. En versterken we de overgang van vmbo naar mbo met een overstapcoach en versterkte loopbaanoriëntatie. Daarnaast zijn er nieuwe projecten gestart. Allereerst zijn we samen met ROC Da Vinci gestart met een traject waarbij vastgelopen havisten zich kunnen oriënteren op een MBOopleiding. Ook is er een project opgezet waarbij deskundigen vanuit de GGD MBO-docenten trainen zodat mentale gezondheid onder studenten vroeger wordt gesignaleerd. Hierdoor kan er sneller en preventiever ondersteuning worden ingezet. Doelstelling 5: Het ontwikkelen van het Leerpark tot een volwaardige campus.

We zetten de volgende stappen om het Leerpark door te ontwikkelen tot een volwaardige regionale campus voor de Drechtsteden, waar leren - werken & innoveren centraal staat. Met als partners het bedrijfsleven en de onderwijs- & kennisinstellingen.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

79

We bouwen aan een overall campusorganisatie en -infrastructuur. Begroting 2025 In de Coöperatie Ontwikkeling Leerpark (COL) nemen gemeente en Da Vinci College deel. De COL beheert de Duurzaamheidsfabriek. Deze samenwerking wordt in 2025 beëindigd. Daarnaast wordt er een coöperatie of andere organisatievorm met de Werkgevers Drechtsteden gevormd. Deze zal inzetten op de oprichting van een publiek-privaat Expertise- en Testcentrum Duurzame Energie in combinatie met de Duurzaamheidsfabriek. Hier kunnen start-ups en scaleups nieuwe producten testen en demo projecten laten zien i.s.m. onderwijspartners, MKB en energiecoöperaties. En tevens kleinere serieproducties realiseren. Hiertoe wordt een businessplan en financieringsmodel opgesteld, dat mede gebruik maakt van de Regiodeal in de vorm van huurreductie voor startups en de aanschaf van 'shared facilities', waar het brede MKB gebruik van kan maken. Afhankelijk van de vraag of we tot een programma kunnen komen met eigenaarschap vanuit het regionaal bedrijfsleven, kunnen naar verwachting 2025 de eerste faciliteiten worden gerealiseerd. Via deze strategie behouden daarmee ook ruimte voor definitieve gebiedsontwikkeling en de beoogde stations-inpassing. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De COL is nog niet definitief beëindigd, maar bevindt zich in de afbouwfase.

Tegelijkertijd worden elementen ervan geborgd in de nieuw te vormen campusorganisatie. Hieraan wordt momenteel gewerkt. Met de bouw van de Maakfabriek komt ook de programmering van activiteiten op de Campus en in het bijzonder de Maakfabriek weer aan de orde. Dat is/wordt de hoofdtaak van de nieuwe campusorganisatie, in nauwe samenwerking met de Werkgevers Drechtsteden en de opleidingspartners als Bouwmensen, DaVinci College en Beroepentuin. Met name aan de financiering van de Maakfabriek is noodzakelijkerwijs veel aandacht gegeven, onder meer in overleg met Provincie Zuid Holland en het Rijk in het kader van de Regiodeal. Er is gekoerst op het in eigen beheer ontwikkelen en houden van de Maakfabriek. Het definitieve besluit vindt plaats begin 2026. Hierbij zijn ook de Werkgevers Drechtsteden en opleidingspartners betrokken: Triple Helix aanpak. De verwachting is dat in het derde kwartaal van 2026 de bouw van de Maakfabriek kan beginnen. We ontwikkelen een nieuw programma voor de Maakfabriek. Begroting 2025 We gaan in het kader van de Maakfabriek als onderdeel van de campusontwikkeling uit van een semi-permanente huisvestingsstrategie (een ontwikkeling uitgaande van ongeveer 15 jaar) waarbij de oorspronkelijke doelstellingen achter de Maakfabriek -met ook ruimte voor start upsgehandhaafd blijven.

We kiezen daarmee voor meer een flexibel ontwikkelmodel, gebaseerd op actuele vragen uit de markt en kunnen we op deze manier ook start-ups en scale-ups beter faciliteren in hun huisvestingsvraag. Zo komt er ook een goede aansluiting op start-up programma van YES!Delft. Afhankelijk van de vraag of we tot een programma kunnen komen met eigenaarschap vanuit het regionaal bedrijfsleven, kunnen naar verwachting in 2025 de eerste faciliteiten worden gerealiseerd. Hiertoe wordt in samenwerking met de Werkgevers Drechtsteden een businessplan en financieringsmodel opgesteld, dat mede gebruik maakt van de Regiodeal in de vorm van huurreductie voor startups en de aanschaf van 'shared facilities', waar het brede MKB gebruik van kan maken. Via deze strategie behouden we daarmee ook ruimte voor definitieve economische invulling van deze gebiedsontwikkeling. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Er is uiteindelijk gekozen voor een permanente oplossing voor de Maakfabriek. Het gebouw krijgt een levensduur van 40 jaar. Daarmee spelen we in op de behoefte van huurders aan langjarige zekerheid, terwijl de huurvoorwaarden voor start-ups en scale-ups gunstiger uitvallen. Hierbij zijn ook de Werkgevers Drechtsteden nauw betrokken geweest. Via de Werkgevers zijn er ook contacten opgebouwd met andere potentiële huurders in de Regio.

In 2025 is het programma van de Maakfabriek uitgewerkt en vastgesteld. De investerings- en vastgoedexploitatie zijn opgezet en met de gegadigde gebruikers zijn bindende afspraken gemaakt. Deze vormen de basis voor een ‘design & build’-aanbesteding vanuit de gemeente, die

Jaarstukken 2025 Dordrecht

80

eind derde kwartaal is opengesteld, onder voorbehoud van kredietverstrekking door de gemeenteraad begin 2026. Ook zijn de voorbereidingen getroffen voor een Smart Energy Hub op het Leerpark, met diverse bedrijven, die een test- en ontwikkel lab voor Energie coöperaties willen vestigen in de Maakfabriek.

2.2.5.3 Wat zijn de indicatoren? De basis: BBV-indicatoren De basisindicatoren komen voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dit is een vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Deze basis BBV-indicatoren zijn standaard onderverdeeld naar 'taakvelden', er is in de jaarstukken een koppeling gemaakt tussen de taakvelden en de programma's, waardoor deze nu een logische link vormen. Omdat de basis BBV-indicatoren voor elke gemeente gelijk zijn, hebben deze geen specifieke relatie met de Dordtse doelstellingen. Wel is een vergelijking opgenomen met het gemiddelde van de G40 gemeenten. Daarnaast zijn via de website www.waarstaatjegemeente.nl de BBV-indicatoren van Dordrecht per thema te vergelijken met een selectie naar keuze (onder andere landelijk, provinciaal niveau of regionaal niveau). Aanvullende indicatoren Naast de indicatoren van het BBV, zijn voor elk begrotingsprogramma ook aanvullende indicatoren opgenomen. Deze aanvullende Dordtse indicatoren komen voort uit de wens van de Auditcommissie om de informatievoorziening aan de gemeenteraad verder te verbeteren (opgenomen in de nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026).

In 2023 en 2024 is met de Auditcommissie, de ambtelijke ondersteuning en experts van het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD) een intensief traject doorlopen om deze wens te concretiseren. Hierop zijn een twintigtal aanvullende indicatoren geselecteerd en uitgewerkt, en heeft het OCD in de zomer van 2024 een eerste 0-meting uitgevoerd. In het voorjaar van 2025 heeft het OCD een tweede meting uitgevoerd (de 2025 meting), deze gegevens zijn verwerkt in deze Jaarstukken over 2025. Onderzoeksverantwoording Stadsenquête 2025 van het OCD Elf van de aanvullende indicatoren voor zijn door het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) gemeten met behulp van een vragenlijstonderzoek (de Stadsenquete). In 2025 is een nieuwe en betere onderzoeksmethode gebruikt ten opzichte van de 0-meting in 2024 (de Omnibusenquete). Hier is voor gekozen om een nog betrouwbaarder beeld te krijgen van wat inwoners van de stad vinden. Met behulp van deze nieuwe onderzoeksmethode zijn o.a. groepen zoals jongvolwassenen beter vertegenwoordigd dan in de eerdere 0-meting. Als gevolg van deze methodische wijziging kunnen de resultaten van deze meting uit 2025 niet altijd even goed vergeleken worden met de resultaten van de 0-meting uit 2024. Gevonden verschillen geven een indicatief beeld. In het voorjaar van 2026 zal dezelfde methode gebruikt worden als in 2025 (voor de 2026 meting).

Vergelijkingen tussen 2026 en 2025 zullen daarmee straks wel goed mogelijk zijn.

BBV-indicatoren Netto arbeidsparticipatie - % (sociaal domein)

Begroting 2026

Jaarstukken 2025

G40

71,8 (2024)

71,8 (2024)

72,8 (2024)

Werkloze jongeren - % (sociaal domein)

2 (2023)

3 (2024)

2 (2024)

Absoluut verzuim - aantal per gemeente (onderwijs) Relatief verzuim - aantal per gemeente (onderwijs) Voortijdige schoolverlaters - % (onderwijs)

3,6 (2024)

3,6 (2024)

7,1 (2024)

14 (2024)

14 (2024)

29 (2024)

2,9 (2024)

2,9 (2024)

2,6 (2024)

Banen - per 1.000 inwoners 15-64 jaar (economie) Vestigingen - per 1.000 inwoners 15-64 jaar

805,1 (2023)

853,1 (2024)

922,4 (2024)

152,2 (2023)

173,6 (2024)

179,3 (2024)

Jaarstukken 2025 Dordrecht

81

Aanvullende indicatoren Omschrijving

0-Waarde 2024

Actuele waarde 2025

17 Baanontwikkeling in Dordrecht Baanontwikkeling per sector en Jaar 2023 t.o.v. 2022: Meest recente cijfers komen uit aantal banen in Dordrecht 2024 t.o.v. 2023: • Totaal baanontwikkeling: • Totaal +3,2% (2022: 61.970 / baanontwikkeling: 2023: 63.975) +5,4% (2023: 63.975 / 2024: 67.445) Per sector: • Landbouw en visserij: Per sector: +0,0% (2022: 125 / • Landbouw en visserij: 2023: 125) +24% (2023: 125 / • Delfstoffen, industrie en 2024: 155) energie: +0,5% (7.135 • Delfstoffen, industrie en / 7.170) energie: +3,8% (2023: • Bouwnijverheid: +6,2% 7.170 / 2024: 7.445) (5.160 / 5.480) • Bouwnijverheid: +7,6% • Groothandel, (2023: 5.480 / 2024: detailhandel en 5.895) reparatie: +4,7% • Groothandel, (11.590 / 12.140) detailhandel en • Vervoer en opslag: reparatie: +5,3% +9,3% (3.060 / 3.345) (2023: 12.140 / 2024: • Horeca: +2,2% (2.300 / 12.785) 2.350) • Vervoer en opslag: • Informatica en +9,4% (2023: 3.345 / communicatie: +3,5% 2024: 3.660) (1.720 / 1.780) • Horeca: +0,4% (2023: • Financiële instellingen: 2.350 / 2024: 2.360) +3,4% (740 / 765) • Informatica en • Zakelijke communicatie: +15,2% dienstverlening: +0,5% (2023: 1.780 / 2024: (7.420 / 7.460) 2.050) • Overheid: +7,1% (4.515 • Financiële instellingen: / 4.835) +7,8% (2023: 765 / • Onderwijs: +6,4% 2024: 825) (3.970 / 4.225) • Zakelijke • Gezondheid en welzijn: dienstverlening: +0,2% (12.205 / +11,8% (2023: 7.460 /

12.235) 2024: 8.340) • Cultuur, recreatie en • Overheid: -1,3% (2023: overige dienstverlening: 4.835 / 2024: 4.770) +1,7% (2.030 / 2.065) • Onderwijs: +3% (2023: 4.225 / 2024: 4.350) • Gezondheid en welzijn: +3,1% (2023: 12.235 / 2024: 12.615) • Cultuur, recreatie en overige dienstverlening: +6,3% (2023: 2.065 / 2024: 2.195)

Jaarstukken 2025 Dordrecht

82

Vacatureontwikkeling in de Drechtsteden Vacatureontwikkeling per Jaar 2023 t.o.v. 2022: Meest recente cijfers komen uit kwartaal en aantal vacatures in 2024 t.o.v. 2023: de Drechtsteden • Totaal vacatureontwikkeling: • Totaal +0,0% (2022: vacatureontwikkeling: 22.650/2023: 22.650) +1,3% (2023: 22.650 / 2024: 22.950) Per kwartaal: • 1e Kwartaal: -5,9% Per kwartaal: (2022: 5.950/2023: • 1e Kwartaal: +7,2% 5.600) (2023: 5.550 / 2024: • 2e Kwartaal: -1,6% 5.950) (6.100/6.00) • 2e Kwartaal: +2,5% • 3e Kwartaal: -0,9% (2023: 6.000 / 2024: (5.550/5.500) 6.150) • 4e Kwartaal: +9,9% • 3e Kwartaal: +0,0% (5.050/5.550) (2023: 5.500 / 2024: 5.500) • 4e Kwartaal: -4,5% (2023: 5.600 / 2024: 5.350)

18

19 Ontwikkeling sociale klassen De doelgroepindeling in 7 Ontwikkeling sociale klassen van Ontwikkeling sociale klassen van sociale klassen is gebaseerd op het SCP in Dordrecht (mei het SCP in Dordrecht (december het onderzoeksrapport 2024): 2025): Eigentijdse ongelijkheid uit de • Werkende bovenlaag: • Werkende bovenlaag: reeks Verschil in Nederland van 14% 11% (ontwikkeling t.o.v. het Sociaal en Cultureel • Jongere kansrijken: 8% 2024: -3%) Planbureau (SCP), de data is • Rentenierende • Jongere kansrijken: 9% gebaseerd op TDA Analytics. bovenlaag: 12% (ontwikkeling t.o.v. • Werkende middengroep: 2024: +1%) 27% • Rentenierende • Laagopgeleide bovenlaag: 9% gepensioneerden: 16% (ontwikkeling t.o.v. • Onzekere werkenden: 2024: -3%) 12% • Werkende middengroep: • Precariaat: 10% 28% (ontwikkeling t.o.v. 2024: +1%) • Laagopgeleide gepensioneerden: 18% (ontwikkeling t.o.v. 2024: +2%) • Onzekere werkenden: 12% (ontwikkeling t.o.v. 2024: 0%) • Precariaat: 13% (ontwikkeling t.o.v. 2024: +3%)

Jaarstukken 2025 Dordrecht

83

Bron

Frequentie

17 Bedrijven en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden https://drechtsteden.incijfers.nl/jive?workspace_guid=d744b3bf7877-4345-a1f9-c41e6afa668a

Jaarlijks, indien mogelijk. Meest recente cijfers uit 2023/2024.

18 UWV https://www.werk.nl/arbeidsmarktinformatie/datasets

Jaarlijks, indien mogelijk. Meest recente cijfers uit 2023/2024.

19 Online dashboard Cultureel Zuid-Holland in kaart - SCP via Kunstgebouw, Kunstgebouw is de Zuid-Hollandse provinciale ondersteuningsinstelling voor cultuur: https://www.kunstgebouw.nl/cultureel-zuid-holland-in-kaart/

Jaarlijks, indien mogelijk.

2.2.5.4 Wat heeft het gekost?

Hieronder wordt het programmaoverzicht weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen en onttrekkingen uit reserves. In deze jaarstukken is een verschillenanalyse per programma opgenomen. Hierin geven we de belangrijkste oorzaken aan van de hieronder genoemde verschillen ten opzichte van de actuele begroting. Bedragen x € 1.000

Lerend en Ondernemend Dordrecht

Begroting 2025

Werkelijk 2025

Lasten

55.552

41.391

Baten

23.803

17.069

Saldo

31.748

24.323

Toevoeging reserves

3.299

3.207

Onttrekking reserves

10.816

4.422

Totaal programma

24.231

23.108

Met de programmarekening is een totaaloverzicht opgenomen van de gerealiseerde baten en lasten op productniveau. Hieronder wordt het programmaoverzicht weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties met de reserves.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

84

Lerend en Ondernemend Dordrecht

Bedragen x € 1.000

Lasten

Baten

Begroot Werkelijk Verschil

Begroot Werkelijk

Verschil

Bibliotheek

4.185

3.730

455

505

473

-32

Leerplicht en voortijdig schoolverlaten

4.899

3.726

1.173

4.420

3.162

-1.258

Bestrijding Onderwijsachterstanden

11.992

8.475

3.517

9.080

7.157

-1.923

Voor- en vroegschoolse educaties

2.336

1.612

724

2.205

1.450

-755

Onderwijs aangelegenheden

2.806

2.676

130

746

878

132

Werkgelegenheid

2.831

2.751

80

969

969

Ruimtelijke Lobby

7.378

2.497

4.881

2.489

1.339

-1.150

Leerpark

2.640

370

2.270

2.420

-309

-2.729

Ondersteuning ondernemerschap

4.031

3.583

448

352

134

-218

Detailhandel en ambulante handel

448

270

178

359

369

10

Droge / natte bedrijven

263

391

-128

97

198

101

Onderwijshuisvesting

11.741

11.312

429

1.130

1.249

119

Totaal

55.550

41.393

14.157

23.803

17.069

-6.734

Verschil tov actuele begroting excl. mutaties reserves (a)

7.423

Stortingen in reserves Reserves Mutaties in de reserves

Onttrekkingen uit reserves

Begroot Werkelijk Verschil 3.299

3.207

92

Begroot Werkelijk 10.816

4.421

Mutaties reserves (b) Totale verschil t.o.v. actuele begroting Totale verschil t.o.v. actuele begroting (a+b)

Jaarstukken 2025 Dordrecht

Verschil -6.395 -6.303

58.849

44.600

14.249

34.619

21.490

-13.129 1.120

85

2.2.6 Bouwend en Bereikbaar Dordrecht 2.2.6.1 Wat hebben we bereikt?

In 2025 is wederom gewerkt aan het realiseren van onze ambities voor een bouwende en goed bereikbare stad. Wij constateren dat wij voor diverse doelstellingen over het algemeen op koers liggen. In de periode 2022 tot en met 2025 zijn 2.349 woningen toegevoegd en bevinden zich nog 967 woningen in aanbouw. We schatten in dat we in deze bestuursperiode (t/m 2026) circa 75% van de doelstelling behalen. Ook zijn stappen gezet in het ontwikkelen van planvoorraad door onder meer de vaststelling van het bestemmingsplan Maasterras fase 1 en is een omvangrijk aantal betaalbare woningen aan de programmering toegevoegd. Verder zijn, om onze groeiambitie waar te kunnen maken, scherpere beleidskeuzes vastgelegd in de geactualiseerde omgevingsvisie 2.0. Eerder zijn op het gebied van de bereikbaarheidsopgave al duidelijke beleidskeuzes gemaakt en vastgelegd in het Mobiliteitsplan Dordrecht 2040. Deze worden nu op wijkniveau verder uitgewerkt en afgerond in de nieuwe bestuursperiode. Een belangrijke stap in de OV bereikbaarheid van Dordrecht zijn de gemaakte afspraken voor station Dordrecht en station Leerpark. Partijen, waaronder de Rijksoverheid, zijn begin 2026 het eens geworden over de benodigde maatregelen. Er worden in 2026 nog nadere afspraken gemaakt over de kostenverdeling.

2.2.6.2 Verantwoording over beleid Doelstelling 1: Het realiseren van 4.000 woningen tot en met 2026. De ambitie is om tot 2026 in totaal 4.000 woningen te bouwen in alle segmenten. Hiervan zullen 1.200 woningen in het sociale huursegment vallen. Sinds 1 januari 2022 zijn bijna 1.600 woningen gerealiseerd. We maken woningbouw mogelijk door gronduitgifte, gebiedsontwikkeling, bestemmingsplannen en begeleiden van initiatieven. Begroting 2025 In de gebieden van de Stadsas Dordt, Stadswerven, Amstelwijck, Gezondheidspark en Spuiboulevard doen we er alles aan om de productie op gang te houden of te krijgen. Eind 2024 wordt het bestemmingsplan van de eerste fase van het Maasterras ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Bij vaststelling zorgt dit voor een belangrijke impuls voor de realisatie van het woningbouwprogramma, het economische programma en het voorzieningenniveau. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Op 2 juli 2025 zijn het bestemmingsplan en de grondexploitatie voor de eerste fase van het Maasterras vastgesteld. In deze nieuwe wijk kunnen ca. 2.200 woningen gerealiseerd worden. In Stadswerven wordt op meerdere locaties gewerkt aan de verdere ontwikkeling van het gebied. In één van de deelgebieden, Het Wantij, is in 2025 gestart met de bouw van nieuwe woningen, waarvan de oplevering in 2026 wordt verwacht.

Voor een ander deel, the Yard II, is inmiddels een omgevingsvergunning verleend en kan binnenkort met de bouw worden begonnen. Daarnaast worden op een derde deelgebied, Stroom, momenteel woningen gerealiseerd. De voorbereidingen voor de overige vier deelgebieden binnen Stadswerven zijn eveneens in volle gang: daar is de ontwerpfase inmiddels afgerond, zodat de volgende stappen richting uitvoering kunnen worden gezet. Binnen Amstelwijck is in 2025 gestart met de bouw van de laatste woningen in deelgebied Refaja. Oplevering staat gepland in 2026. De gronduitgifte in deelgebied Midden loopt volgens planning. In deelgebied Spoorzone heeft gronduitgifte vertraging opgelopen vanwege de aanwezigheid van bevers en vleermuizen. De gebiedsontwikkelingen binnen Spuiboulevard lopen: de aanbestedingsprocedure voor deelgebied de Hellingen loopt volgens planning en is afgerond; start sloop staat gepland in 2026. Voor het deelgebied Crownpoint is overeenstemming bereikt met de ontwikkelaar. Ook hier wordt in 2026 gestart met de sloop. Voor het gebied van het huidige Stadskantoor is de bouwenvelop in voorbereiding en wordt start sloop verwacht in 2027.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

86

We wijzen locaties aan voor het terugbouwen van sociale huurwoningen. Begroting 2025 De doelstelling uit het politiek akkoord gaat uit van 30% te bouwen sociale huurwoningen tot en met 2026. De lokale woonvisie ‘Goed wonen in Dordrecht 2019 – 2031’ gaat uit van 2.000 (terug) te bouwen sociale huurwoningen tot 2031. De locaties van deze 2.000 sociale huurwoningen zijn in kaart gebracht (Dordrecht West, Poelwijckstraat/Oudelandstraat, Thureborgh), Gezondheidspark, Spuiboulevard, Maasterras, middels de verdichtingsstudies en nog enkele kleinere locaties. Hierbij het gaat om zowel locaties van de gemeente, Trivire, Woonbron als overige partijen. De gemeente schept de randvoorwaarden om te kunnen bouwen en de woningcorporaties en ontwikkelaars staan aan de lat deze te realiseren. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In de periode 2022 t/m 2025 zijn in totaal 661 sociale huurwoningen van de woningcorporaties opgeleverd en 343 sociale huurwoningen door andere partijen. In totaal zijn dit ruim 1.000 sociale huurwoningen. In 2025 zijn 196 opgeleverd op de locaties het Witte Dorp, de Colijnstraat en het Vijverplantsoen. Voor 2026 staan er 106 sociale huurwoningen van woningcorporaties op de planning voor oplevering (Van den Broek-Erf, Selma Lagerlöf-Erf, Oudland en de Laan van Riga).

Een deel van deze woningen wordt nu eerst gebouwd, met Oekraïne middelen, voor de opvang van Oekraïners. Op termijn worden dit sociale huurwoningen. Daarnaast worden 66 tijdelijke woningen gebouwd voor de opvang van Oekraïners op de locaties Cornelis Trompweg en Cornelis Evertsenstraat. Verder staan er nog 92 sociale huurwoningen van particulieren gepland (Stadswerven I Vlijkade, De Jagerweg 210 en Bosboom Toussaintstraat 62). In totaal maakt dit ruim 1.200 sociale huurwoningen voor de periode 2022-2026, ruim 30% van de doelstelling van het bouwen van 4.000 woningen. We blijven hiermee op schema voor wat betreft het bouwen van sociale huurwoningen. Tot en met 2030 voldoen we aan de doelstelling van de woonvisie (2.000 sociale huurwoningen bouwen), want de resterend circa 800 sociale huurwoningen bevinden zich in de woningbouwprogrammering en zijn gepland vóór 2031. We zorgen voor differentiatie in het woningaanbod in Dordrecht West. Begroting 2025 Ook in 2025 blijft de focus in Dordrecht-West liggen op het differentiëren van het woningaanbod. Het gaat om een kwalitatieve verbetering van de sociale huurvoorraad en een toename van het aanbod in (betaalbare) koopwoningen.

Concreet gaat het om projecten in en rondom de Charlotte de Bourbonstraat, het Witte Dorp, speeltuinvereniging aan de Piet Heinstraat, Vliegenstraat, Van der Goesstraat, Colijnstraat, Karel Doormanweg, Admiraalsplein, volkstuinenlocatie bij het Wielwijkpark, M.H. Trompweg, Witte de Withstraat en de Bouwhuyslocatie. Onderzoek loopt naar locaties aan de Zuidendijk (Troelstraweg en Ruys de Beerenbrouckweg) en de Protestantse Zorggroep Crabbehoff (PZC). Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2025 zijn de woningen in het Witte Dorp en de Colijnstraat gerealiseerd. Eerder zijn de Van Kinsbergenstraat, W.H. Vliegenstraat en de Charlotte de Bourbonstraat en omgeving opgeleverd. Op de planning staan woningen in zowel het koop- als huursegment, op de volgende locaties: Colijnstraat, PZC Crabbenhoven, Thorbeckeweg, Troelstrahof, Meubeloutlet (Troelstraweg), Zuidendijkzone, Thureborgh, Isaac da Costastraat en omgeving, NMI locatie, Movadoterrein, een tiental projecten in Wielwijk. Hiermee wordt, mede in samenhang met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, een kwaliteitsslag gemaakt en worden ook woningen toegevoegd. De woningvoorraad wordt meer gedifferentieerd, door naast sociale huurwoningen ook (betaalbare) koopwoningen toe te voegen.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

87

We actualiseren de huisvestingsverordening. Begroting 2025 De uitgangspuntennotitie van de huisvestingsverordening is medio 2024 vastgesteld door de raad en vanaf de tweede helft van 2024 werken we aan de uitwerking hiervan, met deels een regionale component. Hierbij nemen we naast nieuwe landelijke wetgeving ook een aantal moties en amendementen mee. Dit alles heeft invloed op de verdeling van bestaande woningen en de toevoeging van nieuwe woningen. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Op 27 mei 2025 heeft de gemeenteraad de geactualiseerde Huisvestingsverordening vastgesteld. De belangrijkste wijzigingen in de huisvestingsverordening zijn: een nieuwe regionale regeling voor mensen die een opvanginstelling verlaten, met versoepelde toegangscriteria (beleidsregels verlaten instelling); versoepeling van regels ten aanzien van kamerverhuur en woningvorming; een experimentenregeling (kapstokregeling) om experimenten met betrekking tot de huisvestingsverordening mogelijk te maken met behulp van 'nadere regels'. Een van deze nadere regels, 'Nadere regels experiment Wonen Eerst Dordrecht' is in november 2025 vastgesteld. Op basis hiervan stellen de woningcorporaties in Dordrecht jaarlijks maximaal 50 sociale huurwoningen beschikbaar voor dak- en thuislozen.

Doelstelling 2: Het ontwikkelen van planvorming voor het toevoegen van harde planvoorraad. Als gemeente kunnen wij ervoor zorgen dat plannen mogelijk worden door kaders te stellen. Kan er gebouwd worden? Dan noemen we dat 'harde planvoorraad'. Om de doelstelling voor deze raadsperiode te halen moeten we ons richten op het vormen van harde planvoorraad. Er zijn harde bestemmingsplannen voor bijna 4.500 woningen, waarvan een deel reeds in uitvoering is. Bijna 3.000 van deze woningen staan gepland om uiterlijk 2026 opgeleverd te worden. Voor de periode daarna zijn er harde en zachte plannen voor nog eens 6.500 woningen. Na het onherroepelijk worden van de bestemmingsplannen/omgevingsplannen voor de Spuiboulevard, Amstelwijck en met name het Maasterras en de andere onderdelen van de Stadsas Dordt is er voldoende planvoorraad om 11.000 woningen binnenstedelijk te kunnen realiseren. Echter, vanwege de omvang en complexiteit van de ontwikkeling van de Stadsas Dordt wordt gestudeerd waar verdichting kansrijk is. Daarbij is randvoorwaardelijk dat verdichting leidt tot een kwaliteitsimpuls voor het gebied. We voegen koopwoningen aan de planvoorraad toe in het betaalbare segment. Begroting 2025 In zowel het politiek akkoord als de woonvisie is afgesproken om 1.500 zogeheten betaalbare koopwoningen te programmeren.

Het gaat hierbij om koopwoningen die volgens de definitie van het Rijk in de categorie tot € 390.000 vallen. Mede met de hulp vanuit subsidies van het Rijk, programmeren we deze woningen met name op de Spuiboulevard, Gezondheidspark middenzone en het Maasterras. Uiteraard wordt dit naast het toevoegen van planvoorraad in alle andere segmenten gedaan, omdat er ook vraag is naar woningen in alle segmenten. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In de actuele programmering bevinden zich ruim 2.250 betaalbare koopwoningen. Waaronder in het Maasterras, waar 30% van de woningen in het segment betaalbare koop valt. Voor de definitie van betaalbare koop sluit de gemeente aan bij de landelijke norm; in 2025 lag de bovengrens op €405.000. We werken concrete planvorming uit voor de ontwikkelingsgebieden van de Stadsas Dordt. Begroting 2025 Het programma Stadsas Dordt levert met onder andere woningbouw, werkgelegenheid en infrastructurele investeringen een bijdrage aan de sociaaleconomische positie en het voorzieningenniveau van Dordrecht. Hiermee verminderen we de druk op de woningmarkt én voorzien we in de toekomstige behoefte. Dit vanuit de bouw- en bereikbaarheidsambities uit het Politiek Akkoord 2022-2026 en de lange termijn agenda 'Agenda Dordrecht 2030'.

Stadsas Dordt werkt langs het spoor aan 3 gebiedsontwikkelingen (Maasterras, Leerpark-Gezondheidspark en het

Jaarstukken 2025 Dordrecht

88

gebied rondom station Dordrecht) en werkt mee aan de MIRT-verkenning Oude Lijn (tracé Leiden – Dordrecht). Voor de 1e fase van het Maasterras werken we toe naar een vastgesteld en onherroepelijk bestemmingsplan, afstemming met publieke partners en een samenwerking met private ontwikkelaars. Parallel werken we aan de planvorming voor de 2e en 3e fase van het Maasterras. Dat bestaat onder andere uit het onderzoeken van diverse (milieu)aspecten en het verkennen van bouwprogramma’s. Dat wordt te zijner tijd vertaald in een omgevingsplan. Hetzelfde vindt plaats voor de gebiedsontwikkeling Knoop Leerpark-Gezondheidspark en het gebied rondom Station Dordrecht. Binnen dit laatste gebied start de bouw van fase 1 Thureborgh, met 200 woningen medio 2025. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Dordrecht werkt mee met de MIRT-verkenning Oude Lijn welke binnen Dordrecht betrekking heeft op het toekomstbestendig maken van station Dordrecht en de studie naar de mogelijk komst van station Campus Leerpark. De Rijksoverheid heeft in januari 2026 de keuze gemaakt om naast de aanpak van station Dordrecht ook station Leerpark te realiseren. Naar verwachting wordt voor beide stations in november 2026 het voorkeursbesluit door de minister genomen. In de tussentijd wordt toegewerkt naar een bestuursovereenkomst met afspraken over kosten, baten en risico’s.

De gebiedsontwikkeling Leerpark is mede afhankelijk van deze afspraken. Het bestemmingsplan met de grondexploitatie voor de gebiedsontwikkeling Maasterras fase 1 zijn op 2 juli 2025 door de raad vastgesteld. Er is door 5 partijen een beroepsprocedure bij de Raad van State gestart. Er zijn overeenkomsten gesloten met een aantal particuliere grondeigenaren in Maasterras fase 1. Hiermee heeft de gemeente regie op ruim 90% van de grond. Met ontwikkelaar BPD is ook een samenwerkingsovereenkomst ondertekend voor de ontwikkeling van 550 woningen. Met het ministerie van I&W zijn afspraken gemaakt over het vervangen van de bestaande aanlanding van de verkeersbrug door een nieuwe verhoogde stadsstraat. Na het starten van de bouw van woningen in Maasterras fase 1 start voor fase 2 en 3 een nieuw traject met bijbehorende onderzoeken en overleggen met belanghebbenden. De herinrichting van het Weizigtpark is afgerond, de bouw van het entreegebouw met fietsenstalling aan de zuidzijde van het station Dordrecht is gereed en Woonbron heeft het eigendom van Van Baerleplantsoen 26 aan de gemeente overgedragen. De bouw van het particuliere initiatief Nieuw Thureborgh fase 1 (199 appartementen) is vertraagd naar het voorjaar van 2026. We brengen door middel van een verdichtingsstudie potentiële ontwikkellocaties in kaart.

Begroting 2025 Door middel van een verdichtingsstudie hebben we mogelijke ontwikkellocaties in het gebouwde gebied van Dordrecht onderzocht. De eerste resultaten laten zien dat er genoeg kans en ruimte is in Dordrecht om te verdichten en dat het daarmee mogelijk is om binnenstedelijk 11.000 woningen te bouwen. In 2024 zijn de uitkomsten van dit onderzoek gepresenteerd aan de gemeenteraad. Deze werken we in 2024 en 2025 per wijk verder uit. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De wijkuitwerkingen van de verdichtingsstudie zijn afgerond. De resultaten zijn in december 2025 aan het college gepresenteerd. In het eerste kwartaal van 2026 is de raad hierover geïnformeerd door middel van een RIB en besloten vergadering. Deze uitwerkingen per wijk geven richting aan de verdichting die we willen faciliteren, maar per locatie blijft een planstudie en concrete uitwerking nodig. We geven deze uitwerkingen als richtlijnen mee als (potentiële) initiatiefnemers zich aandienen, die dit kunnen uitwerken tot een plan waar een vergunning voor kan worden aangevraagd. Een voorbeeld hiervan is de verkenning van de ontwikkelpotentie rond station Stadspolders. Hierover is reeds een RIB gestuurd in december 2025. Doelstelling 3: Het ontwikkelen van een ruimtelijke ordening die ruimte biedt aan duurzame ontwikkelingen, transformatie en een divers woonaanbod.

Dordrecht bevindt zich midden in een dynamische periode met een grote behoefte aan woningen. Daarbij moet de bereikbaarheid, natuur en klimaat, en economische functies gewaarborgd of verder versterkt worden. We blijven werken aan een aantrekkelijk leefklimaat. De schaarste van ruimte, ook in onze stad, maakt deze complex.