Document · PDF

Begroting 2025 Dordrecht DEFINITIEF.pdf

Dordtse Dinsdag – Beeld- en oordeelsvormende commissies 8 oktober 2024, gemeente DordrechtBij agendapunt: 1: Vaststellen Begroting 2025 - Raadsvoorstel40.231 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

1 alinea's met “introductieprogramma”: 1594

De Servicegemeente Dordrecht (SGD) vormt daarbij de bedrijfsvoering van de gemeente Dordrecht en regio Drechtsteden. Dit vraagt om een herinrichting van de organisatie met als doel Dordrecht in staat te stellen om in 2025 als één sterke centrumgemeente, herkend en erkend, robuust en flexibel, in te kunnen spelen op de maatschappelijk veranderende opgaven. Met ingang van 1 januari 2025 zijn de bedrijfsvoeringstaken daarom ondergebracht in een nieuw organisatieonderdeel: het domein Bedrijfsvoering. Voor het domein Bedrijfsvoering betekent dit een meerjarenontwikkelprogramma op drie ambities: • Hoogwaardige dienstverlening. • Een sterke relatie met de afnemers. • Inzet op vernieuwing en innovatie. We werken aan een gezamenlijke agenda voor de Smart Delta Drechtsteden. Dordrecht richt zich de komende jaren onder meer op het realiseren van meer betaalbare woningen, een gezonde en groene leefomgeving (leefbare, duurzame en groene stad), groei van de economie en een gezonde arbeidsmarkt. Samen met andere overheden, bedrijfsleven en onderwijs werken we daarom toe naar één gezamenlijke agenda Smart Delta Drechtsteden. Zodoende kunnen wij ons steviger profileren. Tevens werken we aan de doorontwikkeling van het regionale samenwerkingsmodel en de financieringsstructuur. Dit zal in 2025 zijn beslag krijgen.

In lijn met het BRE-onderzoek Zuid-Holland Zuid (Bestuurlijke Regionale Ecosystemen) streven we daarbij naar open netwerksamenwerking, zodat ook andere relevante publieke en private partners zich welkom voelen om aan te sluiten.

Begroting 2025 Dordrecht

We organiseren werkbezoeken, lobbyactiviteiten en netwerkbijeenkomsten om tot resultaatafspraken te komen op onze ambities uit lokale en regionale programma's. Met onze partners uit het onderwijs en bedrijfsleven agenderen we door lobbyactiviteiten kansen en knelpunten rondom veiligheid, bestaanszekerheid, bereikbaarheid, woningbouw en de (maritieme) maakindustrie. Door Den Haag (Rijksoverheid, provincie, Tweede Kamer) op deze manier te voeden met praktijkkennis en ervaring vanuit de regio, stellen we ons als constructieve partner op bij de grote transities rondom onder meer klimaat en energie. We behartigen met een actieve opstelling richting provinciale en nationale overheid onze belangen in bestuurlijke netwerken zoals de VNG, G40, en de Verstedelijkingsalliantie. Om dit te realiseren kiezen we in 2025 drie hoofdactiviteiten; (1) Het invullen van inhoudelijke lobbydossiers (met daarbij de focus op: wonen/bouwen, mobiliteit, economie/hoogwaardige maakindustrie, Chemours/PFAS, brede welvaart, energie); (2) Het versterken van het netwerk in Den Haag (denk aan: Kamerleden, bewindspersonen, topambtenaren, jaarlijkse nieuwspoortbijeenkomst, bilaterale contacten, en bewindspersonen naar de regio organiseren; (3) En we vergroten het bewustzijn en belang van lobby in de gemeentelijke organisatie.

We stellen een ontwikkelagenda op voor de toekomst van de dienstverlening van de Servicegemeente Dordrecht (SGD). Eind 2023 is een evaluatie uitgevoerd van de bedrijfsvoeringstaken van de Servicegemeente Dordrecht (SGD). Daarmee werd invulling gegeven aan de afspraak die gemaakt was bij de start van de samenwerkingsovereenkomst begin 2022 tussen de gemeente Dordrecht en de zes andere gemeenten en drie verbonden partijen. Het doel van de evaluatie was inzicht krijgen en handelingsperspectieven bieden voor de versterking van de samenwerking en de dienstverlening. Het evaluatierapport is in 2024 opgeleverd, het vervolgproces heeft tot doel gezamenlijk met de afnemende organisaties een solide basis te leggen voor de nabije toekomst. Hiervoor wordt een ontwikkelagenda voor de komende jaren opgesteld, waarin ambities worden benoemd en geprioriteerd. Met het opstellen van de ontwikkelagenda moet ook worden verkend wat realistische verwachtingen zijn tot 2026 en daarna met betrekking tot de (basis)dienstverlening en de innovatieagenda. Gezien de einddatum van 31 december 2025 voor het verlengen of opzeggen van het contract met de SGD, is het belangrijk om voor eind dit jaar een langetermijnperspectief (na 2026) te hebben geformuleerd. In 2025 zal het langetermijnperspectief daarom verder worden uitgewerkt en wordt gewerkt aan een vereveningssystematiek voor de bedrijfsvoering.

We werken aan een dienstverlenings- en financieringsmodel Domein Bedrijfsvoering. We werken aan een transparante en breed gedragen wijze van dienstverlening en financiering van de bedrijfsvoeringsdienstverlening aan de afnemers. Daarbij wordt gewerkt aan vier deelresultaten: • Sturingsmodel; een beschrijving van de wijze waarop de afspraken worden gemaakt over prestaties, kwaliteit, kosten en risico's, hoe daarop gestuurd wordt en over gerapporteerd. • Producten- en dienstencatalogus (PDC); een uniforme beschrijving van alle geleverde producten en diensten, inclusief de belangrijkste kenmerken, waaronder de wijze van afname en verrekeningen en KPI's. • Financieringsmodel; een beschrijving van de wijze waarop de (basis)dienstverlening en de ontwikkeling ervan transparant wordt gefinancierd. • Kostenverdeelmodel; een beschrijving van de principes en sleutels op basis waarvan de kosten worden verdeeld over de afnemers. De vormgeving van het nieuwe dienstverlenings- en financieringsmodel is afhankelijk van keuzes die worden gemaakt naar aanleiding van de uitkomsten van de evaluatie SGD in 2024 (zie ook de activiteit 'We stellen een ontwikkelagenda op voor de toekomst van de dienstverlening van de Servicegemeente Dordrecht').

Dit gebeurt met een oog op de andere dienstverlening van Dordrecht aan de regio om te zien of een gelijke systematiek voor alle dienstverlening werkend zou kunnen zijn.

2.2.1.4 Wat zijn de indicatoren? De basis: BBV-indicatoren Vanuit de basis BBV-indicatoren is geen logische koppeling te maken met dit beleidsprogramma, BBV-indicatoren zijn hier dan ook niet opgenomen.

Begroting 2025 Dordrecht

Aanvullende indicatoren Naast de indicatoren van het BBV, zijn voor elk begrotingsprogramma ook aanvullende indicatoren opgenomen. Deze aanvullende Dordtse indicatoren komen voort uit de in de nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026 voorgenomen wens om de informatievoorziening aan de gemeenteraad verder te verbeteren. Vanaf het najaar van 2023 tot de zomer van 2024 is met de Auditcommissie een intensief traject doorlopen om deze wens te concretiseren. Daaruit heeft een werkgroep van leden van deze commissie samen met experts van het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD) en de ambtelijke ondersteuning een verdiepende slag gemaakt op aanvullende indicatoren. In juni 2024 heeft de werkgroep een twintigtal aanvullende indicatoren voorgelegd aan de Auditcommissie, waarna opdracht is gegeven voor een directe nul-meting (eerste data voor de indicatoren) in de zomer van 2024. Het OCD heeft de nul-meting uitgevoerd, en de aanvullende indicatoren met data zijn in deze Begroting 2025 voor het eerst gepresenteerd. Onderzoeksverantwoording Omnibus enquête van het OCD Elf van de aanvullende indicatoren voor de Begroting 2025 zijn door het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) gemeten met behulp van een vragenlijstonderzoek (de omnibus) onder volwassen inwoners van de gemeente Dordrecht in augustus 2024.

De indicatoren zijn ontleend aan verschillende monitoren van het OCD te weten de Monitor Communicatie en Bestuur, de Monitor Dordtse initiatieven, de Monitor Sociaal, het Onderzoek behoefte aan cultuur én de Veiligheidsmonitor. De doelgroep van de omnibus zijn volwassen inwoners uit Dordrecht. Om een representatief beeld te krijgen moet een aanzienlijk aantal respondenten deelnemen aan het onderzoek. Alleen dan is vast te stellen of verschillen in uitkomsten tussen bijvoorbeeld twee opeenvolgende jaren werkelijke verschillen zijn en niet op toeval berusten. Er is een steekproef gedaan van 4.000 personen uit de basisregistratie personen (BRP). Daarnaast zijn de 2.219 leden van het bewonerspanel benaderd met de omnibus enquête. Het onderzoek is uitgevoerd via een online vragenlijst. Geselecteerde inwoners kregen per brief (steekproef populatie) of email (het bewonerspanel) het verzoek om aan het onderzoek deel te nemen en de vragenlijst op internet in te vullen. Indien gewenst konden zij een schriftelijke vragenlijst opvragen. Een kleine 2.000 (1.964) personen heeft de vragenlijst ingevuld. Het netto respons percentage is 32%. Het databestand is herwogen naar wijk en leeftijd. Nota bene: de wijkverschillen zijn klein en indicatief voor verschillen, maar zijn niet statistisch significant. Aanvullende indicatoren Omschrijving

0-Waarde 2024

1 Relatie overheid - burger (1): samenwerking Waardering wijze waarop de gemeente inwoners betrekt / samenwerking zoekt.

6,2

2 Relatie overheid - burger (2): informeren Waardering wijze waarop de gemeente informatie verstrekt / inwoners informeert.

6,4

3 Relatie overheid - burger (3): vertrouwen Vertrouwen in gemeentebestuur

• • •

(zeer) veel vertrouwen: 37% neutraal: 47% (zeer) weinig vertrouwen: 16%

4 Responsiviteit overheid: initiatieven Waardering wijze waarop de gemeente initiatieven faciliteert

Begroting 2025 Dordrecht

•

Gemeente luistert

•

voldoende naar de mening van inwoners: 30% (zeer) mee eens. Gemeente betrekt inwoners voldoende: 39% (zeer) mee eens. Inwoners krijgen ruimte voor plannen: 33% (zeer) mee eens.

5 Gemeentelijke dienstverlening Waardering van de gemeentelijke dienstverlening door inwoners op de onderdelen balie, web en telefonie.

•

Balie: 8,8 (positief 9-10: 64,4%; neutraal 7-8: 31%; negatief 1-6: 4,6%)*

•

Web: 8,1 (positief 9-10: 55%; neutraal 7-8: 29%; negatief 1-6: 16%)*

•

Telefonie: 8,1 (positief 9-10: 54,8%; neutraal 78: 30,6%; negatief 1-6: 14,6%)*

*Data balie en web van 01/01/2024 t/m 30/06/2024, data telefonie van 01/04/2024 t/m 30/06/2024.

Bron

Frequentie

1 Omnibus enquête OCD

Jaarlijks

2 Omnibus enquête OCD

Jaarlijks

3 Omnibus enquête OCD

Jaarlijks

4 Omnibus enquête OCD

Jaarlijks

5 Gemeente Dordrecht, Dienstverlening Drechtsteden

Jaarlijks

Begroting 2025 Dordrecht

2.2.1.5 Wat mag het kosten? Hieronder wordt de opbouw van de kosten van het programma weergegeven voor het jaar 2025 (exclusief mutaties met reserves). Tevens wordt een korte toelichting gegeven op de betreffende kostensoorten.

Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht Interne salarislasten Materiële budgetten Bijdragen aan GR'en Subsidies • • • •

2025 18.597.785 4.340.652 1.208.523 278.411

Interne salarislasten: de salarislasten beslaan ruim 74% van dit programma en hebben met name betrekking op dienstverlening, werken voor derden en de griffie. Materiële budgetten: het materieel budget betreft middelen voor de Groeiagenda. Bijdragen aan GR'en: dit betreft de afdracht aan het Rijk voor de kosten van paspoorten, rijbewijzen en dergelijke. Subsidies: dit is budget voor de bijdragen die verstrekt worden aan de partnergemeenten.

Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen aan en onttrekkingen uit reserves. Bedragen x € 1.000

Onderwerp

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

24.425

32.903

43.864

52.889

Baten

10.459

10.885

11.121

10.515

Saldo

-13.967

-22.018

-32.744

-42.374

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

Totaal programma

-13.967

-22.018

-32.744

-42.374

Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties met de reserves.

Begroting 2025 Dordrecht

Bedragen x € 1.000

Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht Product

2025

2026

2027

2028

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Basisregistratie vastgoed

1.355

424

931

1.520

407

1.113

1.520

407

1.113

1.520

407

1.113

Griffie

2.755

2.789

2.771

313

315

2.611

589

2.022

2.637

589

2.047

2.636

589

2.046

2.636

589

2.046

Bestuurlijke samenwerking

152

Publieke dienstverlening

9.444

6.384

3.060

9.877

6.791

3.086

10.508

6.926

3.582

10.196

6.321

3.875

Internationale betrekkingen

109

111

Stelposten

810

145

665

8.475

245

8.230

18.824

345

18.479

28.160

345

27.815

Wijkwensen en participatie

4.093

4.087

Onderzoek

1.206

1.099

107

1.136

1.036

100

1.136

1.036

100

1.136

1.036

100

Werken derden

1.576

1.817

-241

1.804

1.817

-13

1.804

1.817

-13

1.804

1.817

-13

24.425

10.459

13.967

32.903

10.885

22.018

43.864

11.121

32.744

52.889

10.515

42.374

24.425

10.459

13.967

32.903

10.885

22.018

43.864

11.121

32.744

52.889

10.515

42.374

Rekenkamer Bestuur

Totaal saldo baten en lasten Mutaties met de reserves Geraamd resultaat

Begroting 2025 Dordrecht

2.2.2 Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht 2.2.2.1 Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen?

Welke belangrijke regionale, nationale en/of Europese maatschappelijke ontwikkelingen spelen op dit beleidsterrein en zijn mogelijk van invloed op het begrotingsprogramma? • Na stabilisering van kostenstijgingen in de afgelopen jaren voor cultuur-, evenementen-, en horeca, staat de sector opnieuw onder druk als gevolg van de voorgenomen BTW-verhoging van het Rijk. We zien ook complexere landelijke regelgeving rondom veiligheid en milieu en cultuur- en evenementenorganisaties worden steeds kwetsbaarder. Onder andere door toenemende vergrijzing van besturen en vrijwilligers. • De diverse (aanhoudende) crises en oorlogen, hoge prijzen en het huizentekort blijven zorgen voor risico's op sociale en maatschappelijke onrust en toenemende overlast en criminaliteit. • In toenemende mate hebben we te maken met hidden impact crimes zoals digitale criminaliteit, aantasting van de sociale stabiliteit en ondermijnende criminaliteit. Dit zijn complexe veiligheidsvraagstukken. • Partners vanuit jeugd, zorg, onderwijs en veiligheid constateren een verharding van de jeugdcultuur (op straat) en constateren dat jongeren op steeds jongere leeftijd (drugs- en alcohol)overlast veroorzaken, wapens bij zich dragen en/of in de criminaliteit belanden.

2.2.2.2 Wat willen we bereiken?

We investeren in een levendige en aantrekkelijke (binnen)stad waarbij we ruimte creëren voor ontmoeting, cultureel aanbod en evenementen. Daarbij werken we aan de uitvoering van de Visienota Evenementen en de doelstellingen uit de nieuwe Cultuurnota Dordrecht 2030, waarbij de kracht van cultuur in Dordrecht wordt geborgd en waar mogelijk vergroot. Er liggen ook kansen om cultuur nog meer in te zetten als middel binnen het onderwijs en het sociaal domein. Voor een aangenaam verblijfsklimaat is ook toenemende aandacht voor groen in de binnenstad, zowel voor bewoners als voor bezoekers. Kansen van het kern winkelgebied, horeca en evenementen willen we beter benutten als wezenlijk onderdeel van de levendige binnenstad. Daarnaast zetten we in op betere spreiding van evenementen over verschillende locaties in Dordrecht, zodat lusten en lasten beter over de stad worden verdeeld. We stimuleren evenementen in de wijk om een zo divers mogelijke doelgroep te bereiken en de sociale cohesie te versterken. Er zijn veel factoren die invloed hebben op de leefbaarheid, zoals sociale cohesie en vrijetijdsbeleving, maar ook de aanwezigheid van voldoende voorzieningen, (sociale) veiligheid en daarbij de kwaliteit van de openbare ruimte. We willen dat mensen zich veilig en op hun gemak voelen in onze stad. Er zijn veel zaken die aan het gevoel van veiligheid bijdragen.

Wie zich veilig voelt, heeft daarbij meer vertrouwen in zichzelf, in anderen en in de toekomst. We investeren daarom in het behouden en verbeteren van de veiligheid en leefbaarheid in de directe woon- en leefomgeving van onze inwoners. Met het Nationaal Programma Dordt West hebben we de ambitie om de volgende generatie jeugd gezonder en veiliger op te laten groeien, met betere ontwikkelkansen, meer perspectief op werk en een fijnere woon- en leefomgeving. Daarvoor investeren we niet alleen in de jeugd, maar ook in het wonen, werken en leven van de overige bewoners van Dordt West. In alle wijken van de stad werken we aan meer vaste handhavers voor kwaliteit en stabiliteit, die zichtbaar en aanspreekbaar zijn. We investeren ook in de samenwerking met de Sociale Dienst, politie, betrokken bewoners en andere partijen, bijvoorbeeld om ondermijning of straatintimidatie tegen te gaan, maar ook om eenzaamheid en armoede eerder te signaleren.

Begroting 2025 Dordrecht

2.2.2.3 Wat zijn de doelstellingen? Doelstelling 1: Het vergroten van de levendigheid en aantrekkelijkheid van de (binnen)stad in balans met de leefbaarheid. Dordrecht staat de komende jaren voor de grote uitdaging om aantrekkelijk, levendig en veelzijdig te blijven voor inwoners en bezoekers. Daarom voeren we de binnenstadvisie 'Slijpen aan een Diamant' uit. Dat doen we in nauw overleg met onze belangrijkste stakeholders in het Binnenstadbedrijf Dordrecht. We willen horeca en nachtleven waar het kan, maar wel in goede balans met wonen in de (binnen)stad. Toerisme kan een belangrijke bijdrage leveren aan een aantrekkelijke, levendige binnenstad. Het culturele aanbod in Dordrecht en evenementen spelen daarbij een rol. Het doel is een zo breed mogelijk aanbod aan cultuur en evenementen. Dat doen we, omdat cultuur en evenementen maatschappelijke, economische en artistieke waarde hebben voor de stad. ENDPMEND We voeren nieuw horecabeleid uit. Voor een goede balans tussen beleven en wonen in een levendige binnenstad hebben we voortdurend aandacht voor de ontwikkelmogelijkheden van de horeca. Met een nieuwe horecavisie, relevante beleidskaders en een geactualiseerd terrassenbeleid zorgen we dat deze balans behouden blijft. Daarvoor doen wij in 2025 o.a.

nader onderzoek naar de geluidsruimte per horecaconcentratiegebied en onderzoek naar de verhoging van de beeldkwaliteit van terrassen, waaronder instrumenten om dit te stimuleren. We voeren nieuw evenementenbeleid uit. We behouden onze ambitie een toonaangevende evenementenstad in Nederland te willen zijn. Hiervoor zorgen we voor borging, kwaliteitsverbetering en innovatie van het aanbod aan evenementen, passend bij de eigenheid van Dordrecht. De subsidieregeling voor evenementen passen we hierop aan en ondersteunen de oprichting van een evenementenplatform. Met een locatieanalyse doen we onderzoek naar een goede spreiding van evenementen over de stad binnen de schaarser wordende ruimte. We voeren de nieuwe cultuurnota Dordrecht 2030 uit. Met cultuur voor en door iedereen zetten we in op bevorderen van sociale samenhang, positieve gezondheid en talentontwikkeling. Met een publieksonderzoek gaan we na in hoeverre het culturele aanbod aansluit bij de diverse doelgroepen en we zetten cultuurverbinders in. We vergroten met cultuur de levendigheid en aantrekkelijkheid van de stad, onder andere met een verkenning hoe cultuur in te zetten in ontwikkeling van Wantij West en Stadsas. We zetten in op de toekomstbestendigheid van de Dordtse culturele sector door het blijven ondersteunen van cultureel aanbod in Dordrecht. We herontwikkelen de Grote Markt.

In het kader van de herontwikkeling van de Grote Markt ronden we onderzoeken af en starten we het ontwerp. Via een interactief proces met stakeholders komen we tot een juiste inrichting waarbij vooral aandacht is voor groen, leefbaarheid en duurzaamheid. Mobiliteit en parkeren bekijken we in relatie met de omgeving. Tevens bekijken we de mogelijkheden om de Joodse geschiedenis te integreren. Ook wordt de nabijgelegen Aardappelmarkt heringericht. Doelstelling 2: Het krachtig aanpakken van ernstige (woon)overlast. De complexiteit van overlast neemt toe. Mensen met psychische aandoeningen worden minder en korter opgenomen en tegelijkertijd is het de bedoeling dat zij ambulante zorg en ondersteuning krijgen. Dat gaat vaak heel goed, maar soms ontstaat ernstige woonoverlast. Ook zien we schrijnende, overlastgevende situaties in de openbare ruimte. Bij verward gedrag en multiproblematiek is vaak geen snelle oplossing mogelijk. Daarom investeren we in de leefbaarheid en veiligheid in de directe woon- en leefomgeving, door krachtig in te zetten op de aanpak van overlastgevende gebieden, woningen en personen. Vroegtijdig ingrijpen en samenwerking op het snijvlak van zorg en veiligheid vergroot de kans op verbetering.

Begroting 2025 Dordrecht

We helpen personen die problemen hebben op meerdere leefgebieden. We versterken en verbinden de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking op het snijvlak van zorg en veiligheid. Het gaat daarbij om het verbeteren van de integrale aanpak in de zorg- en veiligheidsketen voor kwetsbare gezinnen en personen waar problemen spelen op meerdere leefgebieden. Bij aandachtshuishoudens met complexe problematiek zet de gemeente de sociaal pontonnier in. We continueren de inzet van de levensloopaanpak en werken aan de implementatie van het AVE-model (Integrale Aanpak ter Voorkoming van Escalatie bij huishoudens met oplopende problematiek) om invulling te geven aan domeinoverstijgende regie. De re-integratieofficier ondersteunt en begeleidt Dordtse ex-gedetineerden richting een perspectiefvolle toekomst, zodat de kans op recidive afneemt.

We zetten in op een afname van de door inwoners beleefde ernstige overlast in de openbare ruimte door de integrale aanpak voort te zetten. We hebben een stevige, vastgestelde integrale aanpak op Overlast in de Openbare Ruimte. We hebben gebieden geprioriteerd, waaronder Kromhout en omgeving. De resultaten van de evaluatie eind 2024 bieden input voor het vervolg van de aanpak. De integrale aanpak bij overlastgevende gebieden bestaat uit een locatie-, groeps-, en individuele aanpak. We bieden overlastgevers een sociaal aanbod gericht op scholing, werk, verslavingszorg, hulp en begeleiding (zachte hand), doen huisbezoeken en pakken indien nodig door met de harde hand, zoals strafrechtelijke interventies. We zetten in op een afname van de door inwoners beleefde ernstige woonoverlast door het uitvoeringsplan voort te zetten. Samen met politie en woningcorporaties treden we op bij (ernstige) woonoverlast. Hierbij zetten we verschillende instrumenten uit de escalatieladder in. Dat begint bij buurtbemiddeling en kan eindigen met een bestuurlijke gedragsaanwijzing, waaronder een huisverbod. Door het screenen van nieuwe huurders op overlastgevend en crimineel gedrag in kwetsbare gebieden wordt tevens preventief ingezet op woonoverlast. Doelstelling 3: Het investeren in leefbaarheid en veiligheid in de directe woon- en leefomgeving.

Als gemeente werken we nauw samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en veiligheidsinstanties om de leefbaarheid en veiligheid in de woon- en leefomgeving van onze inwoners te verbeteren. We vinden het cruciaal dat de inwoners van Dordrecht in de openbare ruimte hun gemak en veilig voelen. Iedere wijk in Dordrecht heeft haar eigen unieke kenmerken, thema's, doelen en ambities, wat betekent dat de maatregelen op het gebied van leefbaarheid en veiligheid specifiek op maat worden afgestemd. We voeren het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Dordt-West uit. De ambitie is om de volgende generatie jeugd gezonder en veiliger op te laten groeien, met betere ontwikkelkansen, meer perspectief op werk en een fijnere woon- en leefomgeving. Daarvoor investeren we niet alleen in de jeugd, maar ook in het wonen, werken en leven van de overige bewoners. We groeien met Dordt West naar het gemiddelde van Dordrecht. Met ons Nationaal Programma Dordt West willen we de leefbaarheid en veiligheid in 15 tot 20 jaar tijd op orde brengen en het perspectief voor bewoners verbeteren. We verbreden onze aanpak en zorgen voor veiliger en meer leefbare wijken in het stedelijke focusgebied Dordt West. Met ons project Preventie met Gezag wordt er extra ingezet op het versterken van de weerbaarheid van jongeren en voorkomen dat zij in de criminaliteit belanden.

We stellen gebiedsgerichte uitvoeringsprogramma’s op voor de gebieden Oost en Centrum. Aanvullend op het onze inzet in Dordt-West stellen wij gebiedsprogramma's op voor de gebieden Oost en Centrum. Daarmee identificeren we kansen, uitdagingen en vraagstukken voor de toekomst. We gebruiken beschikbare data en verrijken deze met inzichten van onze maatschappelijke partners en bewoners. Samen bepalen we richting en formuleren we uitdagingen voor het betreffende gebied. Dit gebeurt op wijk-, buurt- of straatniveau, waarmee we gezamenlijk een positieve impact realiseren. We vertalen dit in een gebiedsgericht uitvoeringsprogramma naar concrete acties en maatregelen.

Begroting 2025 Dordrecht

We vergroten de bekendheid van WhatsApp-buurtpreventie, buurtpreventieteams en Meld Misdaad Anoniem. We ondersteunen WhatsApp-buurtpreventie en buurtpreventieteams met het vergroten van hun bekendheid, bijvoorbeeld met een voorlichtingsavond of foldermateriaal en op onze gemeentelijke website. We brengen het bestaan van het anonieme meldpunt voor criminaliteit MeldMisdaad Anoniem onder de aandacht, onder andere via de landelijke campagne en op onze gemeentelijke website. We voeren het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026 uit. Het door de raad vastgestelde Integraal Veiligheidsplan (IVP) kent drie prioriteiten. Een gebiedsgerichte aanpak door te werken aan veilige wijken. Hierin verkennen we o.a. nieuwe cameratoezichtgebieden en vervangen we oude camera’s. Een themagerichte aanpak voor de sociale stabiliteit, digitale veiligheid en ondermijning, waarbij we o.a. via bijeenkomsten en trainingen het bewustzijn bij inwoners, bedrijven, bestuur en ambtenaren vergroten. Met de doelgroepgerichte aanpak voor jeugd en veiligheid zetten we o.a. in op een betere prioritering van preventielessen door Bureau Halt en werken we aan een impuls aan de aanpak van straatintimidatie. We breiden het aantal handhavers uit en verhogen de zichtbaarheid en aanspreekbaarheid.

De Routekaart Handhaving 2024-2026 is vastgesteld en gereserveerde middelen uit het Politiek Akkoord 2022-2026 zijn vrijgegeven. Deze middelen worden ingezet voor uitbreiding van het team, o.a. ten behoeve van inzet op specifieke en actuele thema's zoals afval en integrale (verkeers)controles, én voor verdere professionalisering met innovatie en (data)technologie. De nieuwe marktpartij levert op aanvraag voldoende potentieel personeel en na een jaar goed functioneren bieden wij hen een contract. Zij blijven daardoor langer en kennen hun wijk beter. De zichtbaarheid en aanspreekbaarheid van handhavers in onze wijken is dan ook goed geborgd.

2.2.2.4 Wat zijn de indicatoren? De basis: BBV-indicatoren De basisindicatoren komen voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dit is een vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Deze basis BBV-indicatoren zijn standaard onderverdeeld naar 'taakvelden', er is in de begroting een koppeling gemaakt tussen de taakvelden en de begrotingsprogramma's, waardoor deze nu een logische link vormen. Een totaal overzicht van de BBV-indicatoren is ook terug te vinden in de bijlagen van deze Begroting. Omdat de basis BBVindicatoren voor elke gemeente gelijk zijn, hebben deze geen specifieke relatie met de Dordtse doelstellingen. Wel is een vergelijking opgenomen met het gemiddelde van de G40 gemeenten. Daarnaast zijn via de website www.waarstaatjegemeente.nl de BBV-indicatoren van Dordrecht per thema te vergelijken met een selectie naar keuze (onder andere landelijk, provinciaal niveau of regionaal niveau).

Begroting 2025 Dordrecht

BBV-indicatoren

Jaarstukken Begroting Jaarstukken Begroting 2022 2024 2023 2025

Verwijzingen Halt - per 1.000 6 (2021) inwoners 12-17 jaar Jongeren met delict voor rechter - % 2,0 (2020) van 12-21 jaar Winkeldiefstal - per 1.000 inwoners 3,7 (2022) Geweldsmisdrijven - per 1.000 inwoners Vernieling en beschadiging - per 1.000 inwoners Diefstal uit woning - per 1.000 inwoners

9 (2022)

G40

10 (2023) 10 (2023)

1,0 (2021) 1,0 (2022)

1 (2022)

3,7 (2022) 3,7 (2023)

3,7 (2023) 3,7 (2023)

5,8 (2022)

5,8 (2022) 5,8 (2023)

5,8 (2023) 5 (2023)

5,6 (2022)

5,6 (2022) 6,1 (2023)

6,1 (2023) 7,1 (2023)

0,8 (2022)

0,8 (2022) 0,8 (2023)

0,8 (2023) 1,3 (2023)

Aanvullende indicatoren Omschrijving

0-Waarde 2024

6 Participatie in de buurt Vrijwillig actief in de buurt, op wijkniveau

Begroting 2025 Dordrecht

•

Dordrecht totaal: 32%

Wijken: • Binnenstad: 28% • Noordflank/Stadswerven: 50% • Oud-Krispijn: 36% • Nieuw-Krispijn: 39%* • Reeland: 35% • Staart: 21%* • Wielwijk/Dordtse Hout: 44%* • Crabbehof/Zuidhoven: 30%* • Sterrenburg/Wilgenwende: 31% • Dubbeldam/De Hoven: 27% • Stadspolder(s)/Oudelandshoek/Vissershoek: 26% *Door het lage aantal respondenten in deze wijk is dit cijfer indicatief.

7 Cultuuraanbod Waardering van het cultuuraanbod

•

Totale aanbod: 7,3

• • • • • • • • • • •

Theater, schouwburg: 7,4 Poppodium: 7,2 Concert op locatie: 6,9 Museum: 7,5 Galerie, atelier: 6,8 Expositieruimte: 6,6 Archief: 6,5 Bibliotheek: 7,3 Kunstuitleen: 6,3 Bioscoop of filmzaal: 7,7 Locatie voor culturele educatie: 6,7

8 Sociale overlast Ervaren sociale overlast in de buurt • Dordt totaal: 23% (dronken mensen, verwarde personen, drugsgebruik, drugshandel, overlast door Wijken: buurtbewoners, mensen op straat • Binnenstad: 36% lastigvallen, rondhangende jongeren) • Noordflank/Stadswerven: 24% % inwoners dat veel overlast ervaart • Oud-Krispijn: 26%

Begroting 2025 Dordrecht

• • • • • • • •

Nieuw-Krispijn: 31%* Reeland: 20% Staart: 25%* Wielwijk/Dordtse Hout: 47%* Crabbehof/Zuidhoven: 35%* Sterrenburg/Wilgenwende: 15% Dubbeldam/De Hoven: 11% Stadspolder(s)/Oudelandshoek/Vissershoek: 17%

*Door het lage aantal respondenten in deze wijk is dit cijfer indicatief.

9 Veiligheid in de buurt Veiligheidsbeleving in de buurt, op wijkniveau

•

Dordt totaal: 7,0

Wijken: • Binnenstad: 6,8 • Noordflank/Stadswerven: 6,5 • Oud-Krispijn: 6,6 • Nieuw-Krispijn: 7,1* • Reeland: 7,1 • Staart: 6,8* • Wielwijk/Dordtse Hout: 5,9* • Crabbehof/Zuidhoven: 6,2* • Sterrenburg/Wilgenwende: 7,3 • Dubbeldam/De Hoven: 7,8 • Stadspolder(s)/Oudelandshoek/Vissershoek: 7,4 *Door het lage aantal respondenten in deze wijk is dit cijfer indicatief.

Bron

Frequentie

6 Omnibus enquête OCD

Jaarlijks

7 Omnibus enquête OCD

Jaarlijks

8 Omnibus enquête OCD

Jaarlijks

9 Omnibus enquête OCD

Jaarlijks

Begroting 2025 Dordrecht

2.2.2.5 Wat mag het kosten? Hieronder wordt de opbouw van de kosten van het programma weergegeven voor het jaar 2025 (exclusief mutaties met reserves). Tevens wordt een korte toelichting gegeven op de betreffende kostensoorten.

Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht Interne salarislasten Materiële budgetten Bijdragen aan GR'en Subsidies Kapitaallasten • • • • •

2025 15.050.217 9.064.044 13.303.557 10.683.094 2.805.186

Interne salarislasten: de salarissen binnen dit programma hebben vooral betrekking op musea, veiligheid en het Biesboschcentrum. Materiële budgetten: dit betreft met name het budget voor recreatie, cultuur, musea, toerisme, en de Biesbosch. Bijdragen aan GR'en: dit is de bijdrage aan de Veiligheidsregio Zuid-Holland-Zuid voor de brandweer. Subsidies: dit is budget voor diverse subsidies op het gebied van cultuur en evenementen. Kapitaallasten: de kapitaallasten hebben betrekking op de musea, diverse activa in de Biesbosch en het zwembad.

Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen aan en onttrekkingen uit reserves. Bedragen x € 1.000

Onderwerp

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

50.906

49.448

48.623

48.494

Baten

5.398

4.441

4.261

Saldo

-45.508

-45.007

-44.362

-44.233

Toevoeging reserves

435

Onttrekking reserves

2.259

1.908

1.157

1.190

Totaal programma

-43.684

-43.534

-43.640

-43.478

Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties met de reserves.

Begroting 2025 Dordrecht

Bedragen x € 1.000

Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht Product

2025

2026

2027

2028

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Openbare Orde en Veiligheid

3.237

778

2.459

2.481

2.340

2.333

Handhaving Openbare ruimte

4.220

191

4.028

4.283

191

4.092

3.633

191

3.442

3.633

191

3.442

640

Brandweer

13.213

Mediazaken

280

8.385

8.305

8.320

8.240

8.307

8.237

105

188

-83

105

188

-83

105

188

-83

105

188

-83

Recreatie

3.448

1.135

2.313

3.253

1.135

2.118

3.261

1.135

2.126

3.263

1.135

2.128

Binnenstad

356

359

360

Evenementen

1.526

Toerisme

2.171

2.162

2.171

2.162

2.171

2.162

2.171

2.162

Kunst en geschiedenis

13.325

3.017

10.308

12.816

2.837

9.979

12.787

2.737

10.050

12.732

2.737

9.995

Totaal saldo baten en lasten

50.906

5.398

45.508

49.448

4.441

45.007

48.623

4.261

44.362

48.494

4.261

44.233

435

-2.259

-1.824

435

-1.908

-1.473

435

-1.157

-722

435

-1.190

-755

51.341

7.658

43.684

49.883

6.349

43.534

49.059

5.418

43.640

48.929

5.451

43.478

Rampenbestrijding

Cultuur Volksfestiviteiten

Mutaties met de reserves Geraamd resultaat

Begroting 2025 Dordrecht

2.2.3 Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht 2.2.3.1 Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen?

Welke belangrijke regionale, nationale en/of Europese maatschappelijke ontwikkelingen spelen op dit beleidsterrein en zijn mogelijk van invloed op het begrotingsprogramma? • Bodemdaling en daardoor funderingsproblematiek bij niet gefundeerde woningen speelt breed in Nederlandse steden en ook in verschillende Dordtse wijken. • Beperkingen en onduidelijkheid over landelijke financiering zorgt op de langere termijn voor knelpunten in de betaalbaarheid van de energietransitie voor isolatie en warmte. • Door de energietransitie raakt het energienet overbelast en dit veroorzaakt zowel lokaal als nationaal grote problemen. • Zowel Europees (in de vorm van een restrictieverbod PFAS) als op rijksniveau zijn er belangrijke ontwikkelingen ten aanzien van de omgang met PFAS in bodem en water. • In het landelijke ruimtelijke beleid is water en bodem sturend. Dit heeft impact op keuzes die in Dordrecht gemaakt moeten worden.

2.2.3.2 Wat willen we bereiken? We willen een groene en gezonde stad zijn voor onze inwoners. Een stad waar het prettig wonen, werken en verblijven is. We zetten op diverse locaties belangrijke stappen in het vergroenen en verduurzamen van onze stad. Daarbij is aandacht voor mensen, dieren en de biodiversiteit op ons eiland. We werken aan CO2-reductie, zodat we in 2040 een klimaatneutrale stad zijn. We investeren in het verduurzamen van woningen, bedrijven en mobiliteit. We blijven ons inzetten voor een verbetering van de kwaliteit van de woon- en leefomgeving, onder meer door te investeren in onze sportvoorzieningen. In het dossier Chemours/PFAS is het van belang dat onze inwoners en ondernemers kunnen rekenen op de inzet van hún gemeente als het gaat om de belangen van de inwoners en ondernemers. Ook in de problematiek rondom bodemdaling en funderingsproblemen is het zaak om, in samenwerking met andere overheden en stakeholders, tot een heldere en effectieve aanpak te komen.

2.2.3.3 Wat zijn de doelstellingen? Doelstelling 1: Het intensiveren van de vergroening en verduurzaming van de openbare ruimte. In ons beheer en onderhoud, maar ook bij projecten in de weg- en waterbouw, hebben we steeds meer aandacht voor vergroening en verduurzaming. Daarbij werken we zoveel mogelijk samen met inwoners en ondernemers. Ook onze sportparken willen we groener en duurzamer maken. We investeren in nieuwe, milieuvriendelijke technologieën en materialen. Zo zorgen we dat onze sportaccommodaties langer meegaan en van betere kwaliteit zijn. In Nederland neemt de behoefte aan plekken voor recreatie en toerisme toe. Tegelijkertijd staat de natuur onder druk. Dordrecht is uniek als toegangspoort naar de Biesbosch. We gebruiken het Biesboschcentrum en het Weizigt als plekken voor recreatie en educatie over groen, water en duurzaamheid. ENDPMEND We werken samen met inwoners en ondernemers aan het klimaatadaptiever, biodiverser en gezonder maken van de leefomgeving. We zetten bij meerjarenonderhoudsprojecten waar mogelijk participatie in voor het succesvol vergroenen van de openbare ruimte. Zo maken we samen met inwoners de leefomgeving klimaatadaptiever, biodiverser en gezonder. Ook zoeken we uit waar we in de stad, los van onderhoudsprojecten, al eerder groenblauwe maatregelen moeten treffen om te extreme hittestress tegen te gaan.

Voorbeeldprojecten waar we voor een dergelijke aanpak hebben gekozen zijn op de Staart en de Dubbeldamseweg.

Begroting 2025 Dordrecht

We zetten steviger in op circulaire principes bij projecten uit de grond, weg en waterbouw. Samen met de kring GWW (aannemers in de Grond- Weg- en Waterbouw) wordt nadrukkelijk besproken wat in de uitvoering duurzamer kan. Daarvoor doen we bij elke opdracht samen met de aannemer een duurzaamheidscheck voor optimalisatie van de plannen en de uitvoering. Daarnaast worden bij specifieke projecten extra duurzaamheidsdoelen in de opdracht meegenomen. We verduurzamen onze infrastructurele projecten. Wij zijn verantwoordelijk voor de inrichting van de openbare ruimte. Ieder jaar voeren we veel infrastructurele projecten uit. Al een aantal jaren verhogen we de duurzaamheidsscore van deze projecten. Bijvoorbeeld door het gebruik laten maken van duurzame machines of het doen van een pilot met lage temperatuur asfalt. Ook bij renovaties op sportparken nemen we klimaat adaptieve maatregelen. Om dit nog steviger te integreren in onze manier van werken, is in 2024 het actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) opgesteld. Daarnaast is het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) ondertekend. In 2025 voeren we het actieplan MVOI en het convenant SEB uit. We passen ecologisch beheer toe op onze sportparken. Op de sportaccommodaties is ecologisch beheer geïmplementeerd in de werkwijze.

Dit betekent dat bij het onderhoud van de sportvelden onder andere rekening houden met het broedseizoen en aanvullende door de stadsecoloog opgestelde maatregelen. Ook wordt er gekeken naar maatregelen op het gebied van biodiversiteit door de aanplant van bomen, bloemenperken, bosschages en natuurvriendelijke oevers. We gebruiken het Biesboschcentrum en Weizigt als plekken voor recreatie en educatie over groen, water en duurzaamheid. Met het educatie- en recreatieaanbod laten Weizigt en het Biesboschcentrum bewoners de natuur van dichtbij beleven. Vanuit de gedachte dat wanneer mensen zich verbonden voelen met de natuur, zij daar beter zorg voor willen dragen. 'Natuurlijk beleven en leren' vormt de inhoudelijke basis voor de samenwerking tussen de betrokken partijen in Dordrecht. Ook in 2025 bieden het Biesboschcentrum en Weizigt vanuit deze gemeenschappelijke visie een actueel en educatief aanbod aan voor scholen via een gezamenlijke gids (folder en website). Daarnaast zijn er verschillende samenwerkingen in het kader van educatie zoals Water Educatie Drechtsteden en het project Groen Doet Goed in samenwerking met Toppie Dordrecht. Het Biesboschcentrum blijft investeren in locatie en organisatie. In 2025 wordt gekeken hoe de kansen en maatregelen vanuit het onderzoek 'Florerend Biesboschcentrum' uitvoering kunnen krijgen.

Aanvullend op het onderzoek is er ook budget vrijgemaakt voor een Kwaliteitsimpuls Omgeving Biesboschcentrum. In de bepaling van de strategische positie van het Biesboschcentrum in haar omgeving, zijn daarnaast ook beleidsmatige kaders zoals de recreatievisie en visie op het buitengebied nodig. Hierover moet in de loop van 2025 meer duidelijkheid komen. Doelstelling 2: Het versterken van een klimaatbestendige, groenblauwe en waterveilige stad. We willen onze stad beter beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Dit doen we door de openbare ruimte klimaatbestendig te maken en te zorgen voor meer groen en water in de stad. Zo kunnen we beter omgaan met extreme weersomstandigheden zoals hitte en hevige regenval. Deze maatregelen dragen bij aan een veiliger en prettiger leefomgeving voor iedereen. De inzet op waterveiligheid en zelfredzaamheid blijft nodig en ook educatie is nodig om bewustwording te creëren. Als we willen dat Dordrecht groeit moeten we ook investeren in de groene longen van de stad. We dragen vanuit de opgave Groen Blauwe Stad bij aan het vergroenen van de Stad. We werken aan groen vanaf de voordeur tot aan de Biesbosch: we versterken de groenblauwe structuren op het eiland, we zorgen voor grasvelden met meer bloemen in de wijken en we vinden meer insecten en vogels in het groen.

Met het project Vergroening Binnenstad brengen we de versteende plekken in beeld en onderzoeken we de mogelijkheden om deze te vergroenen. Dit is voor een deel ook gerealiseerd met het Bewegend Bos.

Begroting 2025 Dordrecht

We blijven inzetten op waterveiligheid en zelfredzaamheid. We stellen een evacuatieplan op, waar het aanwijzen en/of realiseren van vluchtplekken bij dreigende overstroming ook onder valt. Denk aan het Maasterras als grootschalige hoogwater schuillocatie. We ontwikkelen maatregelen om schade als gevolg van hevige regenwateroverlast te beperken. We organiseren jaarlijks een waterfestival om de eeuwenlange relatie tussen Dordrecht en water te vieren en waterbewustzijn te stimuleren. 'De Redders van Dordt', een jaarlijks evenement om zo een hele generatie jongeren groot te brengen met kennis van klimaatverandering en wat ze zelf kunnen doen om te handelen bij extreme situaties, is hier een integraal onderdeel van. Door handelingsperspectieven te ontwikkelen op het gebied van waterveiligheid werken we aan zelfredzaamheid en samenredzaamheid. We ontwikkelen dergelijke perspectieven ook op het gebied van wateroverlast, hitte en droogte. Een voorbeeld van zelfredzaamheid is het plaatsen van vloedschotten tegen hoog water. We creëren bewustwording met educatie en participatie over klimaatadaptatie en biodiversiteit. Met educatie laten Weizigt en het Biesboschcentrum bewoners de natuur van dichtbij beleven. Het project Groene Buur breidt zich in 2025 uit met 10 nieuwe Groene Buren, die andere inwoners enthousiast maken voor een groene tuin en omgeving en nemen zelf initiatieven.

We breiden de goede samenwerking met woningcorporaties over het vergroenen van (nieuwbouw)tuinen uit. We sluiten aan bij verschillende meerjarig onderhoudsprojecten om daarbij tuinen te vergroenen. Eén van deze projecten is de Groene Kruislaan. Dit project maakt onderdeel uit van het Europese project Biodiverse cities. We realiseren het Stadspark als groene longen van de stad. Van het Wantij tot aan de Nieuwe Dordtse Biesbosch: de Dordwijkzone loopt van noord naar zuid door de stad. Hier ontwikkelt de gemeente een toegankelijk centraal gelegen stadspark met ruimte voor sport en recreatie. De vier grootste sportparken in Dordrecht liggen in de ruimte waar het Stadspark gerealiseerd gaat worden. De betreffende sportparken worden opengesteld en geïntegreerd in de openbare ruimte. Zonder de veiligheid van de sportparken uit het oog te verliezen. Ook zorgen we voor een goed netwerk van fiets- en wandelpaden. We leggen in het gebied, dat nu al een natuurlijke buffer is, groenvoorzieningen, watergangen en ecologische verbindingen aan. Zo versterken we de werking van dit gebied als klimaatbuffer en draagt de Dordwijkzone bij aan een gezonde en leefbare stad. In 2025 wordt verder gewerkt aan de verschillende deelgebieden: Wantijzone/Jeugddorp Sportparken Stadspolders/Reeweg, Krommedijk en Stevensweg/Schenkeldijk.

Doelstelling 3: Het versneld realiseren van een klimaatneutrale stad, in 2040. Dordrecht heeft als doel om in 2040 klimaatneutraal te zijn. Een grote, maar noodzakelijke opgave die we op vier thema's aangaan: gebouwde omgeving, mobiliteit, economie en energie. Per thema zijn routekaarten ontwikkeld en per routekaart is een hink (2026) - stap (2030) - sprong (2040) beschreven met mijlpalen en maatregelen. Deze zijn voornamelijk gericht op het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, maar ook op het realiseren van een circulaire en natuurinclusieve samenleving. Dordrecht neemt zijn verantwoordelijkheid in het ondersteunen van de nationale en lokale netbeheerders bij het vinden van oplossingen voor het versterken van het energienet. Als het gaat om onze gemeentelijke panden gaan we verder met de verduurzaming ervan. Maar vanuit het Nationaal Programma Dordt West is ook veel aandacht voor de verduurzaming van particuliere woningen. Meer informatie over Dordt West is te vinden in de programmakaart Leefbaar en Veilig. We zetten in op vermindering van de uitstoot door verkeer. Samen met raad en stad werken we aan het mobiliteitsplan 2040. Onderdeel is een breed participatietraject op straatniveau. We gaan uit van het STOMP-principe (Stappen – Trappen – Openbaar vervoer – MaaS – Privéauto) en creëren zo ruimte voor de binnenstedelijke bouwopgave, klimaatadaptatie en gezondheid.

Vanuit het fietsuitvoeringsplan bouwen we aan verbetering van het fietsnetwerk in de stad waardoor fietsen aantrekkelijker wordt. We optimaliseren het looproutenetwerk als onderdeel van het mobiliteitsplan en bereiden de opzet van de jaarlijkse monitor voor. Dordrecht heeft de ambitie om in januari 2026 de zero emissie zone voor logistiek in te voeren. In 2025 zijn alle benodigde onderdelen hiervoor gerealiseerd, waaronder het verkeersbesluit en ontheffingenbeleid.

Begroting 2025 Dordrecht

We versnellen de uitvoering van de energietransitie in bestaande woningen en nieuwbouw. Samen met onze partners ondersteunen we actief onze inwoners die moeite hebben met het betalen van hun energierekening, door middel van kleine energiebesparende maatregelen. Vanuit de Dordtse Isolatie Aanpak in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma helpen we in 2025 ongeveer 1.000 woningen met isoleren. Daarnaast ontzorgen we 100 gemeentelijke monumenteneigenaren in hun weg naar verduurzaming. We ondersteunen 10 VvE’s met financiering voor onderzoekskosten voorafgaand aan de verduurzaming van hun pand en we geven cursussen verduurzaming aan minimaal 50 bewoners-eigenaren van VvE’s. We actualiseren de Transitievisie Warmte uit 2021 naar een Warmteprogramma, zodat onze inwoners zich beter kunnen voorbereiden op een andere manier van hun huis verwarmen. We stellen een eerste wijkuitvoeringsplan Crabbehof op. Er wordt volop uitvoering gegeven aan klimaatneutraal, bijvoorbeeld met de verduurzaming van eigen vastgoed en afspraken over toekomstbestendige nieuwbouw. Bij onze eigen bouw- en sloopprojecten zetten we steviger in op circulaire principes, zoals het gebruik van secundaire en biobased materialen, een materialenpaspoort en waar mogelijk oogsten in plaats van slopen (hergebruik van materialen), zoals we ook gedaan hebben voor het Dordthuis.

We verminderen de uitstoot van onze bedrijven en werken aan de transitie naar een circulaire economie. In 2024 zijn we gestart met het faciliteren van energiecoöperaties op drie bedrijventerreinen. Hierdoor kunnen bedrijven groepscontracten afsluiten met de netbeheerder en mogelijk energie delen om zo zelfvoorzienend en energieneutraal te worden. In 2025 zullen deze coöperaties actief zijn. Voor de coöperatie Distripark/Kil III hebben we financiering uit Europa ontvangen. De komende jaren breiden we deze aanpak uit naar de andere bedrijventerreinen in Dordrecht, met in ieder geval twee in 2025. Voor de Zeehaven stellen we, samen met het Havenbedrijf Rotterdam een visie op, met aandacht voor energie en circulariteit. In samenwerking met de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid houden we toezicht op en stimuleren we de bedrijven die moeten voldoen aan de energiebesparingsplicht. In 2025 vergroten we de inspanning hiervan. Daarnaast gaan we actief aan de slag met de verduurzaming van de grootste uitstoters in de stad door het opstarten van het programma Grote uitstoters. We creëren randvoorwaarden om het energiegebruik te kunnen verduurzamen en het energiesysteem toekomstbestendig te maken. Om in de toekomst voldoende en duurzame energie te hebben werken we verder aan het ontwikkelen van zon- en windenergie in de juiste energiemix. Dit leggen we vast in ruimtelijk beleid.

In 2025 bepalen we de kaders voor opwek van zonne-energie aan de westzijde van de A16 (zoekgebied Regionale Energie Strategie 1.0). Ook voeren we in 2025 onderzoek uit naar de mogelijke zoekgebieden voor wind- en zonne-energie zoals opgenomen in de geactualiseerde Structuurvisie Windenergie om tot eisen en randvoorwaarden, waaronder (ruimtelijke) kaders, per zoekgebied te komen. We verlichten netcongestie door ruimtelijke inpassing van benodigde extra stations en de verslimming van het elektriciteitsnet, zoals het oprichten van energiecoöperaties op bedrijventerreinen (zie hierboven). In overleg met TenneT, het rijk en de regio behartigen wij onze belangen en die van de Biesbosch bij de aanleg van een nieuwe 380kV-hoogspanningslijn voor het versterken van het nationale energienet. We gaan verder met de verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed. We ronden vorig jaar ingezette werkzaamheden af. Dit betreft onder andere de sportboulevard, Huis van Gijn en koetshuis Weizigt. Voor het Energiehuis gaan we in 2025 onderzoek doen en de scenario's in kaart brengen voor de verduurzaming van het gebouw (in combinatie met grootschalige renovatie). Verder bereiden we de collectieve aanleg van zonnepanelen op ruim 30 eigen gebouwen voor en starten met de uitvoering.

Hiernaast bereiden we werkzaamheden aan het Dordrechts Museum en het Stadsarchief voor en ook op onze sportaccommodaties zetten we in op verduurzaming, bijvoorbeeld door te investeren in LED-verlichting. Tot slot werken we nieuwe maatregelen uit en kijken daarbij ook naar de financieringswijze, zodat we de uitvoering van de verduurzaming kunnen versnellen.

Begroting 2025 Dordrecht

Doelstelling 4: We zorgen voor een schone, hele en veilige openbare ruimte, dit doen we samen met inwoners. Circulariteit, duurzaamheid, hergebruik en schoon zijn de uitgangspunten van het Grondstoffenplan, dat deels reeds is geïmplementeerd en verder wordt uitgerold. Deze thema's krijgen tevens aandacht via educatie. We zorgen voor een schone openbare ruimte door voldoende, goed werkende faciliteiten, een snelle dienstverlening, beleid op maat, datagestuurd werken en participatie. Om onze openbare ruimte op de sportparken schoon, heel en veilig te houden, werken we samen met onze sportparkgebruikers. Een thema dat veel aandacht krijgt is dat van bodemdaling en de funderingsproblematiek die daardoor kan ontstaan bij niet gefundeerde woningen. In verschillende Dordtse wijken speelt deze problematiek. We dragen bij aan een circulaire economie door het beter gescheiden aanbieden van huishoudelijk afval. Met de verdere implementatie van de maatregelen uit het Grondstoffenbeleidsplan 2020-2030 moet de afvalscheiding ook bij de hoogbouw sterk verbeteren en de hoeveelheid restafval verder verminderen. Het verwachte resultaat is 166 kg fijn restafval per inwoner per jaar. De invoering van het recycletarief in 2026 wordt voorbereid. Ondertussen geven we verder uitvoering aan het programmaplan Schoon, gericht op het komen tot een schonere buitenruimte.

We helpen onze inwoners om afval te zien als grondstof. Weizigt biedt leerlingen van zowel basisscholen als in het voorgezet onderwijs het educatieprogramma 'Grondstof & Zwerfafval aan. We informeren onze inwoners over het belang van het scheiden van de afvalstromen. Weizigt faciliteert met opruimmaterialen inwoners die zelf de openbare ruimte schoonhouden. We ontwikkelen een lokale aanpak bodemdaling en funderingen. Dit doen wij in samenwerking met lokale en landelijke stakeholders en het Rijk, Provincie en Waterschap. Hierin houden we nadrukkelijk rekening met de aanpalende beleidsterreinen en ambities op het gebied van verduurzaming woningen met DEFG label, het Nationaal Programma Dordt West en de OZB consequenties. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden om de bodemdaling bij de inrichting van de openbare ruimte zo veel mogelijk te beperken. Onderdeel daarvan is ook de kosteneffectiviteit, circulariteit, levensduur en milieubelasting (CO2/stikstof, etc). Doelstelling 5: Het verbeteren van de kwaliteit van de woon- en leefomgeving. Naast regulier onderhoud voeren we ook grote onderhoudsprojecten uit aan wegen en riolering. Daarbij proberen we waar mogelijk de omgeving meteen klimaatadaptiever, biodiverser en gezonder te maken. Daarnaast brengen we de inwoners van Dordrecht en hun leefomgeving dichter bij elkaar.

Want wanneer je je verbonden voelt met de natuur, wil je daar beter voor zorgen en zo bijdragen aan een betere leefomgeving. Door sportaccommodaties te moderniseren en toegankelijk te maken voor iedereen, zorgen we voor een prettige en sportieve leefomgeving. We streven in het dossier Chemours concrete doelen na, zoals het opruimen van de door Chemours in het verleden veroorzaakte vervuiling dan wel een schadeloosstelling daarvoor. Maar ook het toewerken naar "nul uit de pijp" als het gaat om de uitstoot van Chemours, een Europees verbod op PFAS, zicht krijgen op gezondheidseffecten van onze inwoners en adequate communicatie met en informatie aan inwoners en ondernemers. We combineren onze ambities in de openbare ruimte bij de uitvoering van herinrichtingsprojecten. Bij alle MOP projecten (Meerjaren Onderhoudsplan) waar we het riool en/of de weg grondig renoveren nemen we zo veel mogelijk ambities mee op het gebied van vergroenen, biodiversiteit, bewegen en ontmoeten en klimaatadaptatie. Ook mobiliteit en delen en delen van het fietsplan worden meegenomen waar dit past en vanuit participatie ook worden gewaardeerd. Voorbeelden van projecten waar we aan de slag gaan zijn de G. Schalkensingel, Ceramstraat/rotonde Bankastraat, Dubbeldamseweg Noord en Hallinqlaan/Stooplaan.

Begroting 2025 Dordrecht

We verbeteren de waterkwaliteit met de Waterkraan. Het project Waterkraan heeft als doel om Dordrecht klimaatbestendiger te maken. Het zorgt ervoor dat schoon water uit de Nieuwe Dordtse Biesbosch verschillende Dordtse wijken in kan stromen. Dat leidt tot een betere waterkwaliteit in sloten en vijvers. Tegelijk kan bij hevige regenval het water uit de wijken sneller wegstromen naar de polder. Samen met het Waterschap Hollandse Delta hebben we een concept samenwerkingsovereenkomst opgesteld om het project Waterkraan verder te realiseren. De plannen om duikers en stuwen te optimaliseren, watergangen te verbreden en waar mogelijk natuurvriendelijke oevers te ontwerpen worden eerst technisch uitgewerkt. Daarna wordt gestart met de realisatie. We verbeteren de toegankelijkheid en veiligheid op sportparken. Met behulp van de SportVerkeerScans hebben we de mogelijkheden voor betere verlichting en veiligheid op sportparken in kaart gebracht. Dit waren onderzoeken per sportpark waarin respondenten konden aangeven wat beter kan op de sportparken m.b.t. mobiliteit. Uit deze verkenning is naar voren gekomen dat de verlichting op afgelegen en donkere fietspaden beter kan, om zo de sociale veiligheid te vergroten. Voor 2025 specificeren we waar deze verlichting concreet kan worden aangebracht, waarbij we rekening houden met onder meer de ecologische impact, energiekosten, etc.

Daarnaast zorgen we er op deze manier voor dat de paden ook toegankelijker worden om doorheen te fietsen en wandelen. Op deze manier fungeren de sportparken als groene doorstroom locatie binnen de gemeente Dordrecht. We stellen concrete doelen in het dossier Chemours. Voorop staat het opruimen van de door Chemours in het verleden veroorzaakte vervuiling dan wel een schadeloosstelling daarvoor. De gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden bewaken het publieke belang en stemmen dit af met de bevoegde gezagen. In 2025 worden de in september 2024 gestarte onderhandelingen over een fonds afgerond, op basis van de in juni 2024 door Chemours en de gemeenten Dordrecht, Sliedrecht, Papendrecht en Molenlanden getekende intentieverklaring. We willen zo snel als mogelijk "nul uit de pijp" als het gaat om de uitstoot van Chemours. Wij maken gebruik van ons adviesrecht hierin en trekken samen met de provincie en de andere drie gemeenten samen op richting Rijk en Europa om aanscherping van de wetgeving onder de aandacht te brengen. Net zoals in 2024, blijven wij het komend jaar lobbyen via onze volksvertegenwoordigers in het nationale en Europese parlement voor een verbod op PFAS. Wij ontvangen hen in Dordrecht en laten zien wat de PFAS verontreiniging in ons gebied teweeg heeft gebracht. Dit doen we samen met actieve inwonersgroepen en de GGD.

We willen zicht op de gezondheidseffecten van onze inwoners. In 2024 heeft dankzij onze lobby o.a. in onze regio verkennend onderzoek door het RIVM plaatsgevonden naar de zorgen van inwoners over hun gezondheid. Samen met de GGD zijn wij vertegenwoordigd in de begeleidingsgroep en lobbyen wij bij de ministeries van IenW en VWS voor een vervolgonderzoek dat tegemoet komt aan die zorgen dan wel een vervolgactie die inwoners een handelingsperspectief biedt. Tot slot maken wij ons sterk voor adequate communicatie met en informatie aan inwoners en ondernemers. Dit doen wij via de in 2024 opgezette site www.pfasinfo.nl en de bijbehorende app, via sociale media, fysieke informatiemarkten en ook kleinschaligere informatiemomenten in de wijken.

Begroting 2025 Dordrecht

2.2.3.4 Wat zijn de indicatoren? De basis: BBV-indicatoren De basisindicatoren komen voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dit is een vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Deze basis BBV-indicatoren zijn standaard onderverdeeld naar 'taakvelden', er is in de begroting een koppeling gemaakt tussen de taakvelden en de begrotingsprogramma's, waardoor deze nu een logische link vormen. Een totaal overzicht van de BBV-indicatoren is ook terug te vinden in de bijlagen van deze Begroting. Omdat de basis BBVindicatoren voor elke gemeente gelijk zijn, hebben deze geen specifieke relatie met de Dordtse doelstellingen. Wel is een vergelijking opgenomen met het gemiddelde van de G40 gemeenten. Daarnaast zijn via de website www.waarstaatjegemeente.nl de BBV-indicatoren van Dordrecht per thema te vergelijken met een selectie naar keuze (onder andere landelijk, provinciaal niveau of regionaal niveau).

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.dordrecht.nl/api/v1/meetings/784/documents/35257