Jaarstukken gD 2020.pdf

Toelichting op de ontwikkeling van de risico’s in 2020 In de geamendeerde begroting 2020 waren een elftal risico’s beschreven. Onderstaand schetsen wij de belangrijkste ontwikkelingen met betrekking tot deze risico’s. 1. Sociaal domein Sinds het najaar van 2018 werken we aan het terugdringen van tekorten en transformatie van het sociaal domein, onder de noemer ‘Taskforce financiële beheersing sociaal domein’. De Taskforce heeft de opdracht om besparingen te realiseren die zijn verwerkt in de meerjarenbegroting. Het risico bestaat dat de opgenomen taakstellingen niet worden gerealiseerd in het jaar waarin ze zijn geraamd. Na bijstelling in de tweede bestuurlijke monitor blijkt dat we binnen de begroting zijn gebleven. Zie hiervoor ook programma 2 (Sterke samenleving) en de analyse van het rekeningresultaat. Uw raad wordt middels kwartaalupdates geïnformeerd over de voortgang van de Taskforce. Sociaal domein en corona Door corona is voor veel zorgaanbieders een uitzonderlijke situatie ontstaan. Zorgaanbieders hebben zich ingespannen om de zorg en ondersteuning te continueren waarbij de negatieve financiële gevolgen (deels) zijn gecompenseerd door de zorgfinanciers (waaronder de gemeenten).

Om voor 2020 te komen tot een rechtmatige afrekening met de aanbieders is verantwoord over: - De geleverde en gedeclareerde productie 2020 (reguliere productieverantwoording) en daarbij aanvullend; - De coronacompensatie bestaande uit (middels finale afrekening) de continuïteitsbijdrage en de meerkosten. Naast overeenstemming over de reguliere productieverantwoording 2020 is met de aanbieders overeenstemming bereikt over de coronacompensatie, bestaande uit de continuïteitsbijdrage en de meerkosten. Dit is bereikt door met aanbieders die een coronacompensatie hebben ontvangen te komen tot een finale afrekening. Deze drie verantwoordingen van de aanbieder samen (productieverantwoording, continuïteitsbijdrage en de meerkosten) sluiten aan met hetgeen is verantwoord in de gemeentelijke administratie. Op het moment dat de aanbieder en de gemeente tot overeenstemming zijn gekomen is de finale afrekening/rechtmatigheidsverantwoording opgesteld en ondertekend door beide partijen. De reguliere productieverantwoording 2020 en de finale afrekening met de aanbieders voor de coronacompensatie is besproken met en heeft de goedkeuring van onze accountant. Deze werkwijze sluit aan bij het regionale advies en is overeenkomstig de landelijke lijn. 2. Beschermd wonen Binnen het sociaal domein vraagt het taakveld 6.81 (geëscaleerde zorg 18+) bijzondere aandacht.

Hierbij gaat het om Beschermd Wonen, Maatschappelijke opvang en openbare geestelijke gezondheidzorg. Taken die de gemeente Doetinchem als centrumgemeente uitvoert voor de Achterhoekse gemeenten. Doetinchem heeft hiervoor rijksmiddelen ontvangen en hieruit de zorg en ondersteuning voor ca. 600 Achterhoekse cliënten bekostigd. De afgelopen jaren was er sprake van een overschot op deze middelen. Tegelijkertijd was het ook onduidelijk wat de precieze organisatorische kosten waren die Doetinchem had voor het uitvoeren van deze centrumtaak. Op basis van bestuurlijke afspraken zijn naar rato van het aantal cliënten met een beschermd-wonen-voorziening de middelen over de periode 2015-2018 in 2020 teruggevloeid naar de betreffende gemeenten. Bij deze jaarrekening stellen we voor om zowel het resultaat 2019 als 2020 te verrekenen en tot uitbetaling over te gaan. 3. Grondexploitaties Zie hiervoor ook paragraaf 6 (grondbeleid). De analyse van het rekeningresultaat en het Meerjaren Perspectief Ontwikkellocaties (MPO) 2020. Het MPO wordt gelijktijdig met de jaarstukken 2020 aan uw raad voorgelegd. 4. Garanties en leningen Zie hiervoor onderstaande matrix.

Pagina | 48

Risicomatrix garanties en verstrekte leningen Risico effect Klein

Groot

10%

20%

Garanties/SWS

Risico kans

Groot

Garantie & lening

saldo per 31-12-2020

SAZA - Tophal

€

2.935.550

73.404

Verstrekte garantie Schouwburg Amphion

€

500.000

871.867 100.000

Totaal Claim weerstandscapaciteit 20%

€ €

3.435.550 700.000

Stichting DZC'68

€

611.126

Concordia Wehl

€

187.337

Garantie Scouting Roothaan

€

Totaal Claim weerstandscapaciteit 10%

€ €

Sport Voetbalvereniging Doetinchem T.T.V. Odion Sport / SWS Tennisclub Zuid V.V. Viod Tennispark de Vijverberg VVG '25 Doetinchemse Hockey Club IJs- en skatebaan Cultuur Het Brewinc

10%

Onderwijs Iselinge Hogeschool

saldo per 31-12-2020 € 759.592

Zorgsector Sensire

€

404.999

Totaal Claim weerstandscapaciteit 10%

€ €

1.164.591 200.000

Woningbouw / WSW Woningstichting Woonplaats Site Woondiensten Vestia Groep

Klein

Woonzorg Nederland Stichting Habion NHG Nationale Hypotheek Garantie Overig Buha bv Verstrekte leningen Gemeente Hypotheken Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Vitens Sportcentrum Rozengaarde PC-privé / fietsprivé plan DZC'68

5. Personeelshypotheken De analyse van het hypothekenbestand van de gemeente Doetinchem levert in vergelijking tot 2019 op, dat in 2020: - Het risicobedrag (hypotheek vs. WOZ) is afgenomen met €100.000 (van € 236.840 naar €136.840). - Het aantal hypotheken in de portefeuille is afgenomen van 65 naar 39. - De hypotheken in het buitenland uit de portefeuille zijn verdwenen. Pagina | 49

Enerzijds is in 2020 nadere sturing gegeven op de afbouw van de hypotheken in het bestand van de gemeente. Anderzijds werkt de huidige huizenmarkt positief op het risico van de gemeente Doetinchem. De ontwikkeling is goed en het risico is over 2020 substantieel afgenomen. Nieuwe risico’s 1. Coronacrisis De Coronacrisis is een van gebeurtenissen geweest met een behoorlijke impact. Over deze impact bent u in 2020 periodiek geïnformeerd de cyclusdocumenten en middels raadsmededelingen: - Raadsmededeling 2020-21: Voortgang maatregelen coronacrisis (25 maart 2020) - Raadsmededeling 2020-48: Voortgang van de coronacrisis in Doetinchem (28 april 2020) - Raadsbesluit 2020-48: Kadernota 2021 (16 juli 2020) - Raadsbesluit 2020-53: Eerste bestuurlijke monitor 2020 (16 juli 2020) - Raadsmededeling 2020-118: Actualisatie corona-risicoanalyse oktober 2020 (27 oktober 2020) - Raadsbesluit 2020-66: Tweede bestuurlijke monitor 2020 (5 november 2020) - Raadsbesluit 2020-69: Begroting 2021 (5 november 2020) - Raadsmededeling 2021-10: Voortgang aanpak coronacrisis gemeente Doetinchem (26 januari 2021) Voor een verdere toelichting op de impact van de coronacrisis op de gemeente Doetinchem wordt verwezen naar paragraaf 9 van deze jaarstukken. 2. Handhavingstraject tegen milieubedrijf Medio 2019 is een handhavingstraject gestart tegen een milieubedrijf.

Lopende het handhavingstraject, in de fase dat bestuursdwang is opgelegd, is het bedrijf failliet verklaard. Omdat er meerdere oplossingsrichtingen mogelijk zijn is nu niet exact aan te geven hoe hoog deze kosten zullen worden. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de verhouding weer tussen onze weerstandscapaciteit (algemene reserve en de stelpost onvoorziene uitgaven) en de financiële risico’s. Die verhouding drukken we uit in de ratio van ons weerstandsvermogen. Is de ratio tussen de 0,8 en 1,2 dan beschikken we over voldoende buffer om risico’s op te vangen zodat ze geen bedreiging vormen voor onze financiële positie. Beneden de ondernorm dienen maatregelen te worden genomen om de weerstandscapaciteit aan te vullen en/of de risico’s te beperken. Boven de norm geeft ruimte om de weerstandscapaciteit in te zetten voor andere doeleinden. Bij de afwegingen hierover worden ook de financiële kengetallen ‘solvabiliteit’ en ‘schuldpositie’ betrokken. Het is belangrijk dat raad en college voortdurend het open gesprek voeren over het weerstandsvermogen. Immers, een incidentele uitschieter buiten de onder- of bovennorm hoeft niet onmiddellijk te leiden tot maatregelen of geeft bestedingsruimte. Het gaat om de tendens van het weerstandsvermogen in relatie tot een gezonde financiële positie op langere termijn.

In de begroting 2020 werd geconstateerd bij confrontatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de berekende benodigde weerstandscapaciteit, dat de gemeente Doetinchem in 2020 over onvoldoende weerstandsvermogen zou beschikken. Indien u als raad besluit om het positieve rekeningresultaat van deze jaarrekening toe te voegen aan de algemene reserve verbeterd de weerstandscapaciteit. In de Kadernota 2022 zal op basis van de verbeterde weerstandscapaciteit het weerstandsvermogen opnieuw worden berekend. Financiële kengetallen Sinds enkele jaren nemen we in de jaarstukken een vijftal financiële kengetallen op in deze paragraaf. Hier lichten wij ze toe. Deze vijf kengetallen zijn vastgesteld in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De berekeningswijze is vastgelegd in een ministeriële regeling. Omdat de rente en schulden van verstrekte leningen en grondvoorraden niet drukken op onze begroting hebben we aan de verplichte kengetallen toegevoegd het kengetal netto schuldquote Pagina | 50

gecorrigeerd met verstrekte leningen en de solvabiliteitsratio exclusief verstrekte leningen en grondvoorraden. Hieronder leest u een overzicht van de financiële kengetallen. Vervolgens geven we een toelichting bij ieder kengetal. Financiële kengetallen 1 Netto schuldquote 1a Netto schuldquote gecorrigeerd met alle verstrekte leningen 2 Solvabiliteitsratio 2a Solvabiliteitsratio excl leningen en grondvoorraden 3 Kengetal grondexploitatie 4 Structurele exploitatieruimte 5 Belastingcapaciteit: woonlasten als % van landelijk gemiddelde

Rekening Begroting Rekening 2019 2020 2020 76% 104% 71% 71% 94% 66% 18% 15% 20% 22% 19% 25% 16% 23% 16% 2,57% 1,77% 3,27% 97% 95% 95%

Toelichting op de financiële kengetallen De vijf kengetallen zijn vastgelegd in het Besluit begroting en verantwoording (BBV); hun berekeningswijze is vastgelegd in een ministeriële regeling. Twee belangrijke factoren nuanceren het beeld. Ten eerste kan een grote portefeuille uitgeleende gelden aan derden en aan verbonden partijen het beeld vertekenen. Ten tweede kunnen grote voorraden bouwgrond (inclusief bouwgrond in exploitatie) het beeld vertekenen. Bij de uitgeleende gelden wordt de rente doorberekend. Met de ontvangen aflossing van het uitgeleende geld wordt onze schuld afgelost. Bij de voorraden bouwgrond wordt onder normale condities de rente van de financiering voor de aankoop bijgeschreven bij de voorraad. De rente drukt zodoende niet op de exploitatie. Bij de verkoop van de kavels worden de rentekosten van deze schulden goed gemaakt. Ook wordt met de verkoopopbrengst de leningen afgelost. Netto schuldquote Bij de netto schuldquote worden alle schulden, verminderd met geldelijk bezit, afgezet tegen alle inkomsten minus de incidentele inkomsten die we uit de reserves halen.. De omvang van de inkomsten bepaalt in belangrijke mate hoeveel schulden een gemeente (maar dat is voor bedrijven en particulieren niet anders) kan dragen. Een lagere netto schuld in combinatie met een hogere inkomsten zorgt voor een lagere schuld quote ten opzichte van de begroting.

In 2020 hoefden we minder te lenen dan begroot enerzijds doordat de kredieten nog niet volledig zijn uitgegeven anderzijds doordat we meer geld hebben over gehouden in de begroting. Ook onze inkomsten zijn een stuk hoger dan begroot. Met name op de programma’s Sterke samenleving (sociaal domein) en Organisatie en Financiën (algemene uitkering). Beide ontwikkelingen (minder schuld en hoger inkomsten) geven een positief effect op de schuldquote. Een deel van onze schuld zijn we aangegaan om deze vervolgens door te lenen. De schuldquote gecorrigeerd met de verstrekte leningen is daarom ook in de tabel opgenomen. De provincie Gelderland geeft de volgende norm: zodra de netto schuldquote boven 130% is, is sprake van een zeer hoge schuld. Is de quote hoger dan 100%, dan is waakzaamheid geboden. Tot 100% is deze voldoende. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio is het eigen vermogen afgezet tegen het balanstotaal (eigen en vreemd vermogen samen). Het cijfer geeft weer in hoeverre gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Wanneer we het balanstotaal zouden verlagen door grondverkopen en/of door aflossingen van verstrekte leningen waarmee onze schulden kunnen worden afgelost, dan wijzigt de solvabiliteitsratio. Deze balansverkorting leidt tot een solvabiliteitsratio van 25%.

De provincie Gelderland acht een solvabiliteit lager dan 20% risicovol, tussen 20% en 50% voldoende en boven 50% minst risicovol. Pagina | 51

Kengetal grondexploitaties Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de boekwaarde van de grondpositie is ten opzichte van de jaarlijkse baten van de gehele gemeente begroting. Gemeenten met gronden met een lage boekwaarde lopen minder risico dan gemeenten met een hoge boekwaarde. De provincie Gelderland stelt geen norm voor dit kengetal. Alleen de boekwaarde afgezet tegen de totale baten zegt immers weinig. Om te kunnen beoordelen of een gemeente goed scoort met haar grondbedrijf, moeten ook afzetprognoses en getroffen voorzieningen beoordeeld worden. Wij doen de beoordeling en bijstelling jaarlijks via het Meerjarenperspectief Ontwikkellocaties (MPO) en onze accountant beoordeelt deze vanuit zijn verantwoordelijkheid. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de begroting is. Ook geeft het aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen en/of er ruimte is voor nieuw beleid. Voor de berekening zoals die nu is voorgeschreven moeten we het saldo van structurele baten en lasten vermeerderd met het saldo van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves delen door de totale baten. Het kengetal moet hierdoor minimaal groter dan 0 zijn, anders duidt dit op een tekort in de structurele ruimte.

Belastingcapaciteit: woonlasten als percentage van het landelijk gemiddelde Bij dit kengetal worden de Doetinchemse woonlasten van een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde afgezet tegen het landelijk gemiddelde tarief van het jaar vóór het begrotingsjaar. Het gaat om de woonlasten: OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Aanpassingen van deze belastingen beïnvloeden het percentage van de belastingcapaciteit. Het veranderen of vervallen van de hondenbelasting heeft geen invloed op dit kengetal. Is het kengetal lager dan 100%, dan zijn de woonlasten in Doetinchem dus lager dan gemiddeld in Nederland.

Pagina | 52

Paragraaf 3 – Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Buha is de verbonden uitvoeringsorganisatie van de gemeente Doetinchem als het gaat om het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Op basis van de gemaakte afspraken tussen opdrachtgever gemeente Doetinchem en opdrachtnemer Buha BV (OGON) worden de kapitaalgoederen onderhouden volgens de samenwerkingsovereenkomst en bijhorende dienstenkaarten. Waar gaat deze paragraaf over? Kapitaalgoederen zijn goederen waarvoor investeringen nodig zijn. Het gaat om zaken die regelmatig onderhoud vergen, zoals wegen, gebouwen, groen, riolering en watervoorziening. Het onderhouden van kapitaalgoederen is van groot belang voor het zo optimaal mogelijk functioneren van de gemeente, onder meer op het gebied van leefbaarheid, veiligheid, vervoer en recreatie. Overzicht beheerplannen voor begrotingsjaar 2020 Beheerplannen Wegen Riolering Civieltechnische kunstwerken Groen Openbare verlichting Gebouwen

Door de raad/college vastgesteld d.d. 20212 2016 20213 2017 2015 20154

Looptijd t/m 2031 2024 2031 2027 2020 2024

Financiële vertaling in begroting Ja Ja Ja Ja Ja Ja

Achterstallig onderhoud Nee Nee Nee Nee Nee Nee

Overzicht per kapitaalgoed Kapitaalgoed

Wegen

Te onderhouden kapitaalgoederen De omvang van het gemeentelijke wegennet bedraagt ongeveer 3.789.000 m2 verharding. 53 % elementenverhardingen (betontegels en klinkerverhardingen) 43 % asfalt 4 % half- en onverhard (zandwegen in het buitengebied). Doel Het technisch en functioneel in stand houden van de wegen op het kwaliteitsniveau eenvoudig binnen de budgettaire kaders. De gebruikers moeten wegen veilig kunnen gebruiken. Voor het onderhoud werken wij met een beeldkwaliteitscatalogus openbare ruimte. Beleidskader De beleidskaders: Mobiliteitsvisie 2016-2026; Uitvoeringsprogramma mobiliteit; Wegcategoriseringplan 2009; Nota Verkeerslichten 2013; Beheerplan Verkeersinstallaties 2016 Richtlijnen, normen en instrumenten voor het wegontwerp van het Centrum voor regelgeving en Onderzoek in de Grond- water en Wegenbouw en de Verkeerstechniek (CROW). De leidraad voor onderhoud van de wegen is de systematiek voor rationeel wegbeheer van het Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond- water en Wegenbouw en de Verkeerstechniek (CROW). Jaarlijks houden we een weginspectie en wordt een meerjarig beheer- en onderhoudsplan opgesteld. In het beheerplan wegen wordt jaarlijks aangegeven welk onderhoud uitgevoerd is, wat de kwaliteit is van het wegennet en welke onderhoudsmaatregelen met bijbehorende financiën de komende jaren uitgevoerd worden.

Het opstellen van het nieuwe beleidsplan Wegen heeft meer tijd geduurd dat oorspronkelijk gedacht. Mede door de coronaperikelen maar vooral omdat er verschillende onderzoeken zijn uitgevoerd om een goed beeld te krijgen van de onderhoudstoestand van het wegennet. Het nieuwe beleidsplan Wegen wordt in 2021 aan het college van burgemeester en wethouders voorgelegd. Financiële consequenties in de begroting

2

Het opstellen van het nieuwe beleidsplan Wegen heeft meer tijd geduurd dat oorspronkelijk gedacht. Mede door de coronaperikelen maar vooral omdat er verschillende onderzoeken zijn uitgevoerd om een goed beeld te krijgen van de onderhoudstoestand van het wegennet. Het nieuwe beleidsplan Wegen wordt in 2021 aan het college van burgemeester en wethouders voorgelegd. 3 Deze worden meegenomen in het nieuwe beleidsplan Wegen. 4 In 2021 wordt deze geactualiseerd. Pagina | 53

De raad heeft besloten voor 2020 en 2021 jaarlijks een incidentele besparing van €300.000 door te voeren op wegen. Voor 2020 is deze besparing gerealiseerd. Stand van zaken planuitvoering begroting 2020 De uitvoering van het reguliere onderhoud wegen loopt volgens planning. Verder zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd: Bedrijvenweg; Bruggenweg; Plantage Allee en Tolweg; Diepengoorsestraat; Gieterijstraat; Onderhoud markeringen; Onderhoud zandwegen; Slijtlagen en deelreparaties asfaltwegen. De uitvoering van een aantal wegen vanuit de aanmelding begroting 2015 en de voorjaarsnota 2015 “groot onderhoud ontsluitingswegen” wordt op een later (uitgesteld) tijdstip uitgevoerd i.v.m. het combineren van de uitvoering van de mobiliteitsprojecten. Voor 2020 ging dat om de volgende weg: Europaweg: de uitvoering staat nu gepland voor 2021; Bilderdijkstraat: de uitvoering staat nu gepland voor 2023; J.F. Kennedylaan (Hofstraat-Bilderdijkstraat): de uitvoering staat nu gepland voor 2022.

Kwalitatieve indicatoren voor kapitaalgoed wegen Product Wegen Voldoende Matig Onvoldoende Kwaliteit totaal areaal verhardingen 94% 2% 4% Norm CROW totaal areaal verhardingen 77-87% 9-14% 4-9% Kwaliteit areaal asfaltverhardingen 89% 4% 7% Norm CROW asfaltverhardingen 75-85% 10-15% 5-10% Kwaliteit areaal elementenverhardingen 98% 0% 2% Norm CROW elementenverhardingen 80-90% 7-12% 3-8% Voor het totale areaal wegen is er nog geen sprake van achterstallig onderhoud. Echter we zien dat 7% van het asfaltareaal onvoldoende van kwaliteit is. Dit percentage is ten opzichte van 2019 met 1% gestegen. Dit valt nog wel binnen de normen die het CROW daar aan stelt (5-10%). Daarom blijven de asfaltwegen een aandachtspunt met name gelet op de doorgevoerde bezuinigingen.

Kapitaalgoed

Riolering

Te onderhouden kapitaalgoederen 370 km5 vrijverval riool; 17,5 km persleiding; 8.400 stuks inspectieputten; 19.5006 straatkolken; 25 overstorten; 6 randvoorzieningen / bergbezinkbassins; 40 rioolgemalen; 508 drukrioolunits; 123 IBA’s (individuele behandeling afvalwater). Doel Het uitvoeren van het wettelijke kader (Wet Milieubeheer) voor de gemeentelijke rioleringstaak en het duurzaam in stand houden van het afvalwatersysteem. Beleidskader De volgende doelen zijn opgenomen in het Gemeentelijk Rioleringsplan 2016-2020 (GRP): Duurzame bescherming van de volksgezondheid; Handhaving van een goede leefomgeving; Duurzame bescherming van natuur en milieu. Deze doelstellingen bereiken we door: Het afkoppelen van verhard oppervlak van de riolering. Het renoveren van rioolgemalen, mechanische riolering en IBA’s. Het renoveren, vervangen en vernieuwen van riolen. Het dagelijkse beheer en onderhoud aan rioolgemalen, drukriolering, IBA’s, kolken en de overige rioleringssystemen.

5

Verschil ten opzichte van de geamendeerde Begroting 2020 (359 km) door areaalwijzigingen.

6

Verschil ten opzichte van de geamendeerde Begroting 2020 (18.000 st) door areaalwijzigingen. Pagina | 54

Door het afkoppelen van verharde oppervlakten wordt geanticipeerd op de klimaatverandering door afvalwater en hemelwater te scheiden. Zo wordt de kans op wateroverlast vanuit de gemengde rioolstelsels verkleind. Jaarlijks inspecteren we een deel van het rioolstelsel, alle gemalen, drukrioleringsunits en IBA’s. Op basis hiervan wordt een meerjarenplanning voor het onderhoud opgesteld. In het beheerplan rioleringen geven we jaarlijks aan welk onderhoud we hebben uitgevoerd en gaan uitvoeren. Stand van zaken planuitvoering begroting 2020 Het reguliere onderhoud aan de riolering is volgens planning uitgevoerd. Verder zijn de onderstaande onderzoeken en projecten gestart/uitgevoerd. Onderzoek: Samen met onze partners binnen het afvalwaterteam Etten zijn we gestart met het onderzoek naar de kwetsbaarheid van de afvalwaterketen en de gevolgen van de klimaatontwikkeling voor deze afvalwaterketen (stresstest). De stresstest is gereed. Een gedeelte van de risicodialogen naar aanleiding van deze stresstest hebben in 2020 plaatsgevonden. In het voorjaar 2021 hebben de laatste gesprekken met regionale belangengroepen plaats gevonden. Onderzoek en gesprekken met de Esbro in Wehl naar aanleiding van hoge concentraties H2S en methaan, waardoor de riolering behoorlijk aangetast is. Dit onderzoek is in 2018 gestart en loopt door tot 2021.

Door de huidige pandemie zijn de werkzaamheden vertraagd. Binnen het vervangingsplan zijn de volgende investeringen uitgevoerd: In verband met de pandemie heeft de inventarisatie van de werkzaamheden aan de mechanische riolering vertraging opgelopen. De werkzaamheden zijn aanbesteed en worden in 2021 uitgevoerd. Het gaat dan om het vervangen van 4 pompunits, 147 pompen, 127 stuks leidingwerk en 110 besturingsunits inclusief buiten opstellingskast en het leveren en plaatsen van 146 afsluiters bij de mechanische riolering; Vervangen van 2 IBA’s en revisie van 28 pompen en 7 luchtpompen; Vervangen elektro-/mechanische installatie gemalen Kleurrijke buurt (Alpen, Apenijnen, Jura en Karpaten); Aanbrengen overstortmeting overstortput Gaswal en aansluiten op het telemetrienet; Relinen van circa 350 m vrijverval riolering in Langerak en Hof van Rome; Vervangen circa 315 m riolering Nieuw-Wehl; Afkoppelen van circa 7.000 m2 verhard oppervlak van de gemengde riolering in Nieuw-Wehl, de werkzaamheden worden medio 2021 afgerond; Vervangen beschoeiing nabij de Alpen en Apennijnen. De onderstaande investering is in 2018 voorbereid en wacht op uitvoering i.v.m. ruimtelijke ontwikkeling: Verruimen van de afvoerleiding De Bongerd. In 2020 is wederom goed gebruik gemaakt van de stimuleringsregeling voor het afkoppelen van woningen. In totaal zijn 118 woningen geheel of gedeeltelijk afgekoppeld.

Hiermee is circa 14.700 m2 dakoppervlak afgekoppeld van de gemengde riolering.

Kwalitatieve indicatoren voor kapitaalgoed riolering Product Afvalwatersysteem Aanlegperiode riolering: Voldoet aan doelen, functionele eisen en maatstaven GRP 2016-2020: 14% ouder dan 1970 Ja Ja 34% tussen 1970 en 1989 Ja 38% tussen 1990 en 2009 Ja 14% na 2010 Ouderdom is echter niet alleen maatgevend voor de kwaliteit van de riolering. De aantasting door afvalstoffen en gassen, invloeden van de omgeving zoals, boomwortels, zettingen van de ondergrond, grondwater ed, zijn mede maatgevend voor de kwaliteit van de riolering.

Kapitaalgoed

Civieltechnische kunstwerken

Te onderhouden kapitaalgoederen We beheren 86 grote civieltechnische kunstwerken: 5 beweegbare bruggen; 59 vaste bruggen (beton, hout en staal); 8 tunnels; 10 steigers; 1 geluidscherm; 2 kademuren; 1 flaneersteiger. Doel De gebruikers moeten de kunstwerken veilig kunnen gebruiken. In de wegenverkeerswet staat dat de wegbeheerder maatregelen moet treffen om de verkeersveiligheid te waarborgen. Net als bij wegbeheer wordt naar duurzaamheid gekeken ter voorkoming van kapitaalvernietiging. Beleidskader Pagina | 55

Het in stand houden van de civieltechnische kunstwerken op het kwaliteitsniveau ‘eenvoudig’ zoals vastgesteld in de Programmabegroting 2012. In 2021 wordt ook voor civieltechnische kunstwerken beleid meegenomen in het nieuwe beleidsplan Wegen. Stand van zaken planuitvoering begroting 2020 Het reguliere onderhoud aan de civieltechnische kunstwerken is volgens planning uitgevoerd. Verder zijn de onderstaande werkzaamheden uitgevoerd: Inspecties van de kunstwerken uitgevoerd; Staal conservering van diverse bruggen vervangen onder andere van de Oude IJsselbrug; Vervanging van de voegovergang en de slijtlaag op de Europabrug; Aanbrengen anti-graffiti coating op diverse kunstwerken; Knuppelpad in Oosseld in verband met slechte staat opgebroken; Slagboominstallatie Wijnbergsebrug ivm aanrijdschade gedeeltelijk vervangen; Brug in de Akkermansbeek samen met de gemeente Oude Ijsselstreek vervangen; Er zijn bij diverse houten bruggen dek planken vervangen. De uitvoering van de vervanging van de centrale bediening van de beweegbare bruggen is in 2020 gestart. Het is de verwachting dat deze eind 2021 zijn afgerond.

Kwalitatieve indicatoren voor kapitaalgoed civieltechnische kunstwerken Product Kunstwerken Norm NEN 2767-4 Redelijk: Plaatselijk zichtbare veroudering, functievervulling niet in gevaar Redelijk: Plaatselijk zichtbare veroudering, functievervulling niet in gevaar Redelijk: Plaatselijk zichtbare veroudering, functievervulling niet in gevaar Goed: Incidenteel beginnende veroudering Redelijk: Plaatselijk zichtbare veroudering, functievervulling niet in gevaar Redelijk: Plaatselijk zichtbare veroudering, functievervulling niet in gevaar Redelijk: Plaatselijk zichtbare veroudering, functievervulling niet in gevaar Redelijk: Plaatselijk zichtbare veroudering, functievervulling niet in gevaar

Brug beton Beweegbare brug Brug hout Brug staal Geluidsscherm Kademuur Steiger Tunnel

Kapitaalgoed

Groen

Te onderhouden kapitaalgoederen Plantsoenen, bermen, parken, bospercelen inclusief de daar binnen aanwezige technische voorzieningen. Openbaar groen ca. 570 ha.; Bomenbestand ca. 33.982 stuks. Doel Het technisch en functioneel in stand houden van de openbare groen- en recreatievoorzieningen op het kwaliteitsniveau eenvoudig binnen de budgettaire kaders. Voldoen aan de wettelijke zorgplicht met betrekking tot bomen en groen. Beleidskader Met de instandhouding wordt concreet bedoeld het onderhoud en de noodzakelijke vervanging van bomen en overig groen op het land en in het water, zodanig dat de voorzieningen in stand blijven op het kwaliteitsniveau ‘eenvoudig ’ zoals vastgesteld in de Beeldkwaliteitcatalogus (2007) / Structuurvisie (2015) / Groenstructuurplan (2017). In zowel de omgevingsvisie als de doelen met betrekking tot klimaatadaptatie zal het bestaande beleid en eventueel nieuw beleid vastgelegd worden. Financiële consequenties in de begroting Er is besloten om een incidenteel bedrag van € 110.000,- toe te kennen voor het acteren op excessen bij beheer en onderhoud openbare ruimte. Dit bedrag is in zijn geheel ingezet voor de bestrijding van de processierups. De raad heeft bij de Kadernota 2021 besloten vanaf 2021 structureel extra budget toe te kennen: € 110.000,- bestrijding eikenprocessierups; € 100.000,- overige excessen in de openbare ruimte.

Stand van zaken planuitvoering begroting 2020 De onderhoudsniveaus zoals deze zijn vastgelegd in de beeldkwaliteit catalogus worden gehaald, 1/3 van de werkzaamheden is uitbesteed aan de markt. Doetinchem werkt met het Wijkbedrijf: een slimme combinatie van eigen vakmensen, mensen van het werkvoorzieningsschap en wijkbewoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het wijkbedrijf doet ruim 2/3 van de werkzaamheden binnen de gemeente Doetinchem. Het reguliere werk is volgens planning uitgevoerd. Inspectie 1/3 deel van het bomenbestand; Onderhoud 1/3 deel van het bomenbestand; Onderhoud openbaar groen, bos en natuur; Uitvoering gegeven aan het bestek ruw gras, gazon, sierplantsoen en schapenbegrazing. Naast het reguliere werk zijn de volgende projecten uitgevoerd: Pagina | 56

-

Kapitaalgoed

De bezuinigingsopdracht in de planperiode 2016-2019 van jaarlijks €100.000 (totaal €400.000) is doorgevoerd; Bestrijding eikenprocessierups / aanbesteding 2021-2024; Evaluatie bestrijding eikenprocessierups 2020; Het project gratis boom is afgerond, in totaal zijn er de afgelopen jaren circa 5000 bomen aangeplant in particuliere tuinen. Het verwijderen en herplanten van bomen op geschikte locaties, met name als gevolg van de aanhoudende droogte de afgelopen jaren; (Voorbereiding) aanbesteding maaibestek (Ecologisch bermbeheer); Biodiversiteit verhogen in overleg met de gemeente, aanleggen bloemrijk gras; Uitvoering project Robuust groen op basis van Groenstructuurplan; Start gemaakt met het opstellen van beleid i.s.m. de gemeente Doetinchem voor bestrijding van invasieve soorten. Op een aantal locaties is al bestreden. Bestrijding met name gericht op de Japanse duizendknoop.

Openbare verlichting

Te onderhouden kapitaalgoederen Tot het openbare verlichtingsnet binnen de gemeente behoren ongeveer 13.000 lichtmasten. Doel Het in stand houden en verbeteren van de openbare verlichting. Beleidskader De kaders (Beleidsplan openbare verlichting 2015) voor de komende periode zijn: Verlichten op maat; Het tegengaan van lichtvervuiling en lichtoverlast; Het toepassen van duurzame materialen en het benutten van de technische levensduur; In 2020 20% minder energie gebruiken dan in 2013; Communiceren en adviseren naar bewoners en gebruikers om voldoende draagvlak te krijgen voor aanpassingen van de openbare verlichting en overige lichtbronnen. Stand van zaken planuitvoering begroting 2020 De volgende werkzaamheden zijn uitgevoerd: Ca 1300 stuks conventionele armaturen vervangen door Led-armaturen; 210 stuks lichtmasten van 40 jaar of ouder getest of dat het vervangen van deze masten nog 5 jaar kan worden uitgesteld; Naar aanleiding van deze inspectie zijn circa 25 masten vervangen; Normaal onderhoud gepleegd zoals het vervangen van lampen die defect zijn; Circa 3.000 stuks lampen preventief vervangen Verzorgen van verlichtingsplannen voor nieuwe projecten, bijvoorbeeld Raadhuisstraat /Rozengaardseweg, bouwplan Heelweg, bouwplan Lookwartier en bouwplan Iseldoks

Kapitaalgoed

Gebouwen

Te onderhouden kapitaalgoederen 12 binnensportaccommodaties; 6 buitensportaccommodaties; 2 wijkcentra; 3 cultuurgebouwen; 2 gebouwen eigen huisvesting gemeente Doetinchem; huisvesting Buha; 2 centra voor kinder-, en peuteropvang; 3 gebouwen op de begraafplaatsen; riool, - trafo en nutsgebouwen; diverse gebouwen molens, kinderboerderij en opstallen Koekendaal etc. Doel Het op een duurzame manier in stand houden van het gemeentelijk vastgoed, op een sober onderhoudsniveau. Beleidskader Het gemeentelijk vastgoed wordt beheerd en geëxploiteerd vanuit het Vastgoedfonds. Uitgangspunt hierbij is dat er gewerkt wordt vanuit een sluitend meerjarenperspectief. Het gaat om beleidsondersteunend of strategisch vastgoed. Bij de instelling van het Vastgoedfonds heeft de gemeenteraad besloten om het onderhoud aan de accommodaties op een sober onderhoudsniveau 4 volgens de NEN 2767 uit te voeren tot en met 2017. Vervolgens is door de raad bij de evaluatie van het Vastgoedfonds besloten om deze maatregel te verlengen tot en met 2021. De raad heeft bij de keuzerichtingen besloten tot de verkoop van een aantal gemeentelijke panden. In 2020 is gestart met de uitvoering hiervan. Het beoogde resultaat voor 2020 is behaald met nog een extra opbrengst. Het Pagina | 57

verloop van de reserve vastgoedfonds is op basis van de langjarige doorkijk van de onderhoudsbehoefte in beeld gebracht. Een diepgaandere evaluatie en herijking worden voor de begroting 2022 uitgevoerd. Stand van zaken planuitvoering begroting 2020 Naast het reguliere werk zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd: Nieuw Vastgoedmanagementsysteem aangeschaft, onderhoudspakket is in gebruik en afgerond. Beheersprogramma voor contracten en monitoring onderhoudsproces wordt ingericht. Verkoop ‘t Trefpunt, geleverd in 2020; Verkoop voormalige Martinusschool, verwachte levering in 2021; Verkoop opgestart Louise Colignystraat 11; geleverd in 2020; Kinderboerderij Kokiezier is gerenoveerd; Toevoeging Raadhuisstraat 34; Stadskamer; Evaluatie Vastgoedfonds, basale evaluatie.

Kwalitatieve indicatoren voor kapitaalgoed gebouwen Product Accommodaties Onderhoudsniveau Conditiescore conform NEN 2767 Sober Sprake van onderhoudsschade en onderhoudsbehoefte

Voldoet aan onderhoudsniveau 4

Financiële overzicht Voor het uitvoeren van het onderhoud op onze kapitaalgoederen is door de raad budget beschikbaar gesteld. Het onderhoud van de kapitaalgoederen wordt voornamelijk gedaan door Buha bv, hiervoor zijn afspraken gemaakt en vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Onderstaande tabel laat de uitgaven per product exclusief de investeringslasten zien. Taakveld nummer 2.1

Product omschrijving Wegen, straten en pleinen e.d.

2.1

Openbare verlichting

5.7

Openbaar groen

5.7 7.2

Rekening 2020 3.479.000

Gewijzigde Begroting 2020 3.479.000

Geamendeerde Begroting 2020 3.494.000

363.000

363.000

363.000

4.772.000

4.772.000

4.867.000

Speelvoorzieningen (groen)

174.000

174.000

174.000

Riolering en watervoorziening

1.915.000

1.915.000

1.915.000

867.000

867.000

1.192.000

Jaarlijks bedrag voor het periodiek onderhoud voor de gebouwen

Pagina | 58

Paragraaf 4 – Financiering Waar gaat deze paragraaf over? Om onze bezittingen te financieren is geld nodig. Dit kan ons eigen gespaarde geld zijn of van derden geleend geld. Omdat geld lenen geld kost, is de uitvoering van ons financieringsbeleid een risicovolle taak. Deze taak is daarom gebonden aan wettelijke kaders (met name de Wet Fido en de Wet HOF) en aan kaders in het door het college vastgestelde treasurystatuut. In deze paragraaf gaan we in op ons financieringsbeleid en de beheersing van de risico’s. Welke beleidsdocumenten vormen de basis voor deze paragraaf? In het treasurystatuut hebben we kaders gesteld ten aanzien van financiering. Wat willen we bereiken? Het gemeentelijk financieringsbeleid is er op gericht om: - te voorzien in de financieringsbehoefte op korte en lange termijn; - de risico’s die met deze transacties verbonden zijn te beheersen; - de rentekosten van de leningen zoveel mogelijk te beperken; - de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities te beperken. Onze uitgangspunten daarbij zijn: - Onze schulden zijn niet hoger dan de waarde van onze bezittingen. - In de begroting wordt de rente voor nieuwe leningen gebaseerd op prognoses van gerenommeerde instellingen waarbij voorzichtigheidshalve een opslag wordt gehanteerd.

- Wij proberen de kasgeldlimiet optimaal te benutten vanuit de gedachte dat rente van kortlopend geld (bijv. daggeld en kasgeld) vrijwel altijd lager is dan van langlopende leningen. Wat hebben we gedaan in 2020 Om onze investeringen te financieren gebruiken we ons eigen gespaarde geld in de reserves en voorzieningen en lenen we geld. Wat betreft de langlopende geldleningen (dat zijn leningen met een looptijd langer dan één jaar) hebben we in 2020 € 32,6 miljoen afgelost en nieuwe leningen afgesloten voor een bedrag van € 28 miljoen. Voor het aantrekken van leningen vragen we minimaal twee offertes op. Eind 2020 hebben we in totaal € 186,3 miljoen aan langlopende leningen opgenomen (was eind 2019 € 190,9). Naast langlopende leningen lenen we ook met kort geld. Zeker met de lage rentestanden die we ook in 2020 kenden, hebben we afgelopen jaar zoveel mogelijk “kort geld” geleend. Dat mogen we echter niet onbeperkt. De kasgeldlimiet bepaalt hoeveel we met kort geld mogen financieren. De limiet is door het rijk vastgesteld en bedraagt 8,5% van de totale lasten in de begroting. De kasgeldlimiet is voor 2020 berekend op € 19,3 miljoen. In 2020 hebben wij kasgeldleningen aangetrokken met een looptijd van telkens een maand. De gemiddelde omvang van deze leningen was € 18,0 miljoen. De rente wordt verantwoord op het taakveld treasury.

Vanuit dit taakveld worden rentelasten toegerekend aan de overige taakvelden. Rentelasten in de jaarrekening Rente lening portefeuille Een groot deel van onze (externe) rentelasten ligt vast omdat in het verleden geldleningen zijn opgenomen waarbij de op dat moment geldende markrente voor langere tijd contractueel is vastgelegd. Het rentepercentage dat we in 2020 gemiddeld betaalden voor de opgenomen leningen was 2,50%. Bespaarde rente door financiering met reserves en voorzieningen De rente die we over reserves en voorzieningen berekenen noemen we bespaarde rente. We hoeven immers minder te lenen en dus minder rente aan externen te betalen. In 2020 brachten we voor de reserves en voorzieningen de begrote bespaarde rente ad 2,50% in rekening. Pagina | 59

Een deel van de bespaarde rente is toegevoegd aan de reserves en voorzieningen en een deel is ten gunste gekomen van de algemene middelen. Toerekening rente aan taakvelden Rente van de Grondexploitaties Ook de grexen betaalden een specifieke rente die is berekend volgens de BBV-voorschriften. De rentekosten voor de grexen mogen alleen gebaseerd worden op de rentekosten van de geldleningen. Er mogen geen rentekosten worden berekend over de reserves en voorzieningen. Omdat onze investeringen voor 18% worden gefinancierd met onze reserves en voorzieningen berekenen we voor de grexen een korting van 18% op de rente voor de geldleningen van 2,50%. Het rentetarief voor de grondexploitatie kwam hiermee op 2,05%. De rente van projectfinanciering De raad heeft eerder besloten om voor de investeringen van rioleringen en de parkeergarage Lookwartier een specifiek rentepercentage toe te rekenen. Voor 2020 is dat 3,65%. Dat gebeurt omdat voor deze investeringen een langer dan gemiddelde afschrijvings- /aflossingstermijn geldt. Daarnaast zijn leningen aangetrokken specifiek voor financiering van het bedrijventerrein aan de A18 en het duurzaamheidsfonds. Omslagrente Hierboven hebben we aangegeven dat de rentekosten voor onze geldleningen en de reserves en voorzieningen gemiddeld 2,50% bedragen.

Aan een aantal projecten wordt specifieke rente toegerekend: - Aan de grondexploitaties is 2,05% in rekening gebracht op basis van de BBV voorschriften; - Aan A18 Bedrijvenpark 1,495%; 1,159% en 0,84% van de leningen die specifiek voor de A18 zijn afgesloten; - Voor de financiering van het duurzaamheidsfonds een lening tegen 1,06%. Voor alle overige investeringen op de taakvelden zijn de resterende rentekosten in rekening op gebracht op basis van de boekwaarden. Deze omslagrente was voor 2020 2,50%. Renteschema In dit schema leest u de rentelasten en hoe we dit omslaan op de diverse onderdelen van onze begroting. Resultaten op treasury komen ten gunste van de algemene middelen in de gemeentebegroting. De commissie BBV vindt een saldo op het taakveld treasury binnen een bandbreedte van 0,5% acceptabel. Het is namelijk niet de bedoeling om de omslagrente zo ver mogelijk naar boven of naar beneden bij te stellen. Dan wordt namelijk het risico gelopen dat de omslagrente meteen moet worden aangepast op het moment dat de rentelasten wijzigen.

Pagina | 60

Renteschema:

begroot realisatie 2020 2020 x € 1.000 x € 1.000

De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem) -/Saldo rentelasten en rentebaten

5.361 -404 4.957

4.491 -396 4.094

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend (-/-) De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat(-/-) van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het

-784 -267

-699 -257

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente €

3.906

3.138

Rente over eigen vermogen /voorzieningen

1.800

1.753

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) -/- €

5.706 6.111

4.891 5.729

405

838

Renteresultaat op het taakveld Treasury

Risicobeheersing Belangrijkste risico bij financiering zijn de stijgende rentelasten. De Wet Fido begrenst deze risico’s. De kasgeldlimiet bepaalt wat maximaal met kort geld mag worden geleend. Bij kort geld ligt de afgesproken rentevergoeding maximaal 1 jaar vast. De kasgeldlimiet is in de wet gesteld op 8,5% van de totale begrotingsuitgaven. De renterisiconorm bepaalt dat jaarlijks maximaal 20% van het begrotingstotaal onderhevig mag zijn aan renteherziening of herfinanciering. Hiermee is een maximumgrens gesteld aan het renterisico op de langlopende lening portefeuille. De omvang van de her te financieren leningen dan wel te herziene rentes bleef in 2020 ruim onder de norm. Gemeenten zijn verplicht om overtollig geld bij het Rijk te stallen: het schatkistbankieren. Banktegoeden boven de drempel € 1,7 miljoen moeten worden aangehouden bij het Rijk. Onze gemeente is een lenende gemeente. In 2020 hadden we enkele keren tegoeden uitstaan bij het Rijk. Geld uitlenen Een gemeente mag alleen geld uitlenen uit hoofde van haar publieke taak. Wij hebben dit beleid bekrachtigd in ons treasurystatuut. Wij hebben leningen verstrekt aan onderstaande organisaties/instellingen. Leningen en garanties voor uitoefening van de publieke taak worden alleen verstrekt aan door de raad goedgekeurde derde partijen.

Uitstaande geldleningen Omschrijving (bedragen x € 1.mln.) Hypotheken Uitstaande leningen via SVN Rekening courant SVN Sportcentrum Rozengaarde Vitens Overig Totaal

31-12-2020 31-12-2019 31-12-2018 2,9 5,7 1,8 3,1 0,3 0,2 14,0

4 5,9 1,4 3,3 0,5 0,2 15,3

5,3 5 1,2 3,6 0,8 0,2 16,1

Pagina | 61

In onderstaand overzicht treft u de belangrijkste kengetallen aan voor de financiering in de gemeenterekening. Kengetallen voor financiering Omschrijving (bedragen x € 1 mln.) Omvang begroting bij aanvang jaar Renterisiconorm (20% omvang begroting bij aanvang jaar) Reguliere aflossing van langlopende geldleningen Nieuw aangetrokken langlopende geldleningen Saldo langlopenden geldleningen Kasgeldlimiet (8,5% omvang begroting bij aanvang jaar) Saldo uitstaande geldleningen Drempelbedrag schatkistbankieren (0,75% omvang begroting bij aanvang jaar) Omslagrente/rekenrente

31-12-2020 31-12-2019 31-12-2018 226,9 45,4 32,6 28 186,3 19,3 14,0 1,7 2,50%

226,2 45,2 19,1 19,0 190,9 19,2 15,3 1,7 2,50%

213,9 42,8 19,1 17,0 191,0 18,2 16,1 1,6 2,70%

Pagina | 62

Paragraaf 5 – Bedrijfsvoering Ontwikkelingen in de organisatie 2020 is in meerdere opzichten een bijzonder jaar gebleken. De coronacrisis heeft heel het land in z’n grip door o.a. de lockdown. Deze crisis laat ook zien dat onze medewerkers flexibel zijn. Van het ene moment op het andere moest iedereen thuiswerken en elkaar ontmoeten via de digitale weg. De resultaten laten zien dat thuiswerken mogelijk is. Hoewel corona voor flinke uitdagingen zorgt bij onze medewerkers, denk aan de zorg voor kinderen of ouders, neemt iedereen zijn of haar verantwoordelijkheid richting het werk. Men zoekt elkaar digitaal op en zorgt zo gezamenlijk toch voor de gevraagde resultaten. Helaas werd onze organisatie ook in 2020 geconfronteerd met een forse fraudezaak. De verduistering van ongeveer €1,8 miljoen heeft een enorme impact op de organisatie. Medewerkers zijn enorm geschrokken. De fraudezaak heeft ook het bewustzijn vergroot dat de cultuur van de gemeente vraagt om het aanscherpen van houding en gedrag. Het management (dus alle leidinggevenden) is de opdracht gegeven om, samen met de medewerkers, de cultuur te versterken met de noodzakelijke “zakelijkheid”. Deze opdracht is een ontwikkelopgave en is geïntegreerd in het cultuurtraject VIS (Verantwoordelijkheid, Initiatief in Samenwerking). VIS is ondersteunend, faciliterend en inspirerend aan deze beweging/ontwikkeling.

In 2020 zijn we vol energie van start gegaan met ons cultuur (VIS) traject. In maart hebben we, nog net voor de lockdown, op kantoor de eerste VIS-dag gehad. Een groot succes want de gezamenlijke start is goed bevallen bij onze collega’s waardoor we eind 2020 een tweede digitale VIS-dag hebben georganiseerd. Bij elke VIS-dag staat een gedeelte in het teken van ervaringen delen (middels een spreker) en een gedeelte in het teken van samen aan de slag. In de tweede VIS-dag is aan de slag gegaan met de ontwikkelopgave de cultuur te versterken met de noodzakelijke zakelijkheid naar aanleiding van de fraude. Door te investeren in ons VIS-traject borgen we onze kernwaarden, verantwoordelijkheid, initiatief en samenwerken, in het DNA van onze collega’s. Ook voor 2021 staat VIS volop op de agenda. 2020 stond ook in het teken van (verdere) grip op de loonsom en de (verdere) doorontwikkeling van de organisatie op basis van de 100-dagen visie. De loonsom is onder controle en de doorontwikkeling van de organisatie is inmiddels in de laatste fase beland. Het mandaatbesluit voor aansturing van de organisatie is aangepast per 1 januari 2021 en de nieuwe organisatiestructuur ligt voor bij de ondernemingsraad. Na advies van de OR, gaan we in 2021 werken vanuit de nieuwe organisatiestructuur en met de nieuwe aansturing door teamleiders, managers en de directeur.

Inzake onze visie op de lerende organisatie hebben we niet stilgezeten. Exitgesprekken zijn ingevoerd en achter de schermen is hard gewerkt aan het introductieprogramma. In 2021 en de komende jaren gaan we verder op weg naar een lerende organisatie en ‘de leukste werkgever’. Diversiteit in de gemeentelijke organisatie In Doetinchem mag je zijn wie je bent of wilt zijn. We geloven in een open en diverse samenleving waarin er respect en tolerantie is voor eenieders geaardheid, gender, afkomst, geloofs- of levensbeschouwelijke overtuiging of anderszins. We vinden dat de gemeenten Doetinchem daarin als werkgever een voorbeeldfunctie heeft. In het plan van aanpak diversiteit “Divers in Doetinchem” is daarom opgenomen dat we willen dat ons personeelsbestand recht doet aan de diversiteit van de lokale samenleving. Dat meten we periodiek met behulp van de in 2020 gestarte Barometer Culturele Diversiteit. Het CBS verwerkt hierin (geanonimiseerd) de gegevens van ons personeelsbestand, en zo is een vergelijking te maken tussen de diversiteit van ons personeel, de inwoners van de gemeente Doetinchem én de landelijke gegevens.

Pagina | 63

Totaal

Migratieachtergrond werknemers gemeente Doetinchem, 2019 Migratieachtergrond inwoners gemeente Doetinchem, 2020 Migratieachtergrond inwoners Nederland, 2020

Migratieachtergrond Nederlandse westerse nietachtergrond achtergrond westerse achtergrond 100 92 5 3 100 85,3 7,4 7,3 100 75,4 10,6 14

Tabel: bron CBS Voorbereiden op de informatiesamenleving In 2020 hebben we uitvoering gegeven aan de speerpunten afkomstig uit de I-Visie 2020-2024. Belangrijkste thema's van de I-Visie zijn Digitaal (samen)werken, Digitale dienstverlening, Data- en resultaatgericht werken, I-vaardigeden en Wettelijke ontwikkelingen (zoals de omgevingswet). Ten aanzien van de Omgevingswet zijn applicaties aangeschaft en koppelingen met het Digitaal Stelsel gerealiseerd. Dit wordt vervolgd in 2021. Verder is er in het kader van data-gedreven werken een vooronderzoek uitgevoerd naar het opzetten van een regionaal DataLab. Binnen de P&C-cyclus zal hiervoor in 2021 aandacht zijn. Binnen het sociaal domein is meer inzicht gekregen in onze uitgaven voor maatwerkvoorziening door het inzetten van een datawarehouse gekoppeld aan het dashboard Sociaal Domein. Ter ondersteuning van het proces van besluitvorming en de dynamische jaarplanning is een planningen controlsysteem geïmplementeerd. Digitaal samenwerken heeft mede door het thuiswerken een versnelde implementatie gekend. We ondersteunen zaken als beeldbellen en tegelijkertijd werken aan documenten met Microsoft-producten als MS Teams. Met verbonden partij Buurtplein is er in de keten een nieuw applicatielandschap geïmplementeerd. In het kader van digitale dienstverlening hebben we ons gericht op digitale toegankelijkheid van onze website.

Daarnaast hebben we op gebied van corona, zorg, handhaving en lintjes aanvragen verschillende e-formulieren ingezet waardoor de aanvraag digitaal en op afstand gedaan kan worden. Privacy en informatieveiligheid We hebben privacy en informatieveiligheid ondergebracht in één nieuw beleidsdocument, het Informatieveiligheidsbeleid 2020-2022. Daarin staan alle uitgangspunten, taken en verantwoordelijkheden beschreven. De invulling van het beleid vindt plaats via onderwerp-specifieke documenten en procedures. Uit de toetsing op de naleving van de privacywetgeving (AVG) blijkt dat aan alle elementen uit de AVG is voldaan. Op sommige onderdelen zijn verbeter- en aandachtspunten benoemd. Zo moet het privacy-bewustzijn in ieder geval gelijk blijven maar bij voorkeur omhoog gaan en moeten medewerkers bewust worden gemaakt over het uitvoeren van DPIA’s (risicoanalyses). In 2020 zijn een aantal DPIA’s uitgevoerd voor gegevensverwerkingen met een hoog privacyrisico. De DPIA’s voor de overige gegevensverwerkingen worden in 2021 samen met de dataclassificatie opgepakt. Het register van verwerkingen is in samenwerking met de proceseigenaren geactualiseerd. Ook is de procedure voor het melden van een mogelijk datalek of beveiligingsincident geoptimaliseerd zodat het melden eenvoudig is en het management een duidelijke kwartaalrapportage ontvangt.

Het afgelopen jaar is bij de bewustwording extra aandacht geweest voor het veilig digitaal (thuis)werken. En we hebben een start gemaakt met de specifieke bewustwording van de applicatiebeheerders in onze organisatie. Ook is het onderwerp informatieveiligheid opgenomen in de introductiebijeenkomsten voor nieuwe medewerkers die ieder kwartaal door P&O worden georganiseerd. Uit ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) blijkt dat wij volledig hebben voldaan aan de informatiebeveiligingsnormen. We hebben onder andere de procedures voor de beveiliging van onze digitale formulieren en het thuiswerken geoptimaliseerd.

Pagina | 64

ICT Samenwerking De gemeente Doetinchem is gastheer van de ICT-samenwerking die voor de eigen organisatie maar ook voor verbonden partijen en voor de gemeenten Aalten, Bronckhorst, Doesburg en Oude IJsselstreek de ICT-infrastructuur en kantoorautomatisering verzorgt. Dit voor c.a. 2300 gebruikers. Met als doel een betere dienstverlening en/of het realiseren van kostenbesparingen doet gemeente Doetinchem via de ICT-samenwerking mee aan door VNG georganiseerde aanbestedingen. Zo is er in 2020 deelgenomen aan de aanbesteding voor printfaciliteiten. In verband met het massaal thuiswerken door corona zijn er extra stappen gezet in onze technische infrastructuur. Zo zijn er extra thuiswerklicenties aangeschaft. Daarnaast zijn er veel meer laptops en mobiele telefoons beschikbaar gesteld aan onze organisatie. In 2021 wordt bekeken of dit een structureel karakter krijgt. Facilitair-Huisvesting Vanuit de keuzerichting is de lijn neergezet om de omvang van de vastgoedportefeuille te verminderen. Verkoop van vastgoed moet bijdragen aan de financiële positie van de gemeente. In deze worden scenario’s ontwikkeld voor de accommodatie Bergzicht. De voorzieningen in het stadhuis en stadhuisvleugel om de temperatuur/zonlichtinval te beheersen gaven veel storing en worden gefaseerd vervangen. In 2020 is de meest slechte zijde (Plantenstraat) vervangen.

In 2021 is de zijde aan de Terborgseweg aan de beurt. Ook is er op diverse manieren onderzocht, welke duurzaamheidsmaatregelen bijdragen aan de CO2reductie-opgave. De verzamelde gegevens maken dat er in 2021 een voorstel wordt uitgewerkt om te komen een vervanging van de dakbedekking van het stadhuis. Ook is er volop voorbereiding geweest voor de vervanging van de verouderde AV-installatie in de raadszaal/werkcafe. In Q1-Q2 van 2021 vindt de aanbesteding plaats. In 2020 zijn in verband met corona nieuwe denklijnen ontstaan met betrekking tot het gebruik van de panden Stadhuis en Bergzicht. Een breed gedragen enquête heeft een beeld gevormd van de ontwikkelingen in het werkplekconcept. De functie van het stadhuis zal zich meer gaan ontwikkelen naar ontmoeten. Facilitering van werkplekken zal afnemen. Ook de behoefte aan m2 kantoorruimte kan afnemen. Hiervoor worden aan het management scenario’s gepresenteerd. Overhead 2020 In de paragraaf bedrijfsvoering van de begroting nemen we krachtens de BBV een ‘apart overzicht’ op van de kosten van de overhead. Doordat elke gemeente in zijn begroting inzicht geeft in de overhead, moet dit leiden tot een betere vergelijkbaarheid. Onder overhead wordt verstaan “het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces”, dat we als volgt vertalen: a.

Salariskosten van leidinggevenden en medewerkers die niet of minimaal werken aan activiteiten/taken/producten (primair) die zijn opgenomen in de begroting, zoals Control en Advies, Bedrijfsvoering en Services b. Huisvestingskosten voor het ambtelijk personeel, zoals rente en afschrijving van de panden, kosten van gas/water/ elektra, schoonmaak, beveiliging en inrichting c. ICT kosten zoals rente en afschrijvingskosten en onderhoud van organisatie brede programmatuur. De kosten voor ICT-samenwerking waarvoor een bijdrage wordt ontvangen van de deelnemers zoals Oude IJsselstreek, Doesburg, Aalten, Bronckhorst en gemeenschappelijke regelingen als de ODA en Regio Achterhoek. d. Facilitaire kosten zoals de reproductie, werkcafé, postverzending, kantoorartikelen etc. Voorliggende opbouw van overhead voldoet aan de BBV wetgeving. In onderstaande tabel, wordt de realisatie in 2020 en de bijgestelde begroting 2020 gepresenteerd.

Pagina | 65

Facilitair Huisvesting ICT Overig Personeel, communicatie Totaal

realisatie 2020 Inkomsten Uitgaven 305.000 1.052.000 540.000 1.967.000 7.270.000 9.510.000 1.134.000 108.000

begroot 2020 Inkomsten Uitgaven 356.000 1.190.000 550.000 1.868.000 7.228.000 9.217.000 1.134.000 120.000

999.000

6.741.000

111.000

7.855.000

10.248.000

19.378.000

9.379.000

20.250.000

Voor het onderdeel personeel betreft het de ontwikkelingen in de overhead. Voor 2021 is een actualisatie van de overhead gepland. In afwachting van deze actualisatie wordt voor de jaarrekening 2020 het overhead resultaat aangeduid met incidenteel, maar de verwachting is dat een deel structureel van aard is. Zie hiervoor ook resultaat 23 (overhead) op pagina 114. De uitgaven van onze overhead bedragen circa € 19,4 miljoen. Afgezet tegen een begrotingstotaal (totale lasten) van € 286,8 miljoen is dit 6,8 %. In bovenstaand overzicht zien we afwijkingen ten opzichte van de begroting 2020. Toelichting over voordelen/nadelen zijn in het andere deel van de jaarrekening opgenomen.

Pagina | 66

Paragraaf 6 – Verbonden partijen Inleiding Een gemeente kan zelf bepalen hoe een bepaalde gemeentelijke taak wordt uitgevoerd. De gemeente kan kiezen om de uitvoering zelf te doen of de uitvoering gezamenlijk te regelen met een aantal regiogemeenten. Indien de gemeente ervoor kiest om de taken in gezamenlijkheid uit te voeren, worden deze taken vaak weggezet in een verbonden partij. In deze paragraaf wordt conform artikel 15 van het BBV inzicht verschaft in, en informatie versterkt over, alle partijen waar de gemeente bestuurlijke en financiële banden mee onderhoudt en de ontwikkelingen die in 2020 hebben plaatsgevonden. Wat is een verbonden partij? Een verbonden partij is: - Een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Als de verbonden partij een publiekrechtelijke rechtsvorm heeft, wordt gesproken over een gemeenschappelijke regeling. - De gemeente heeft een bestuurlijk belang als ze zeggenschap heeft, middels vertegenwoordiging in het bestuur of middels stemrecht. - De gemeente heeft een financieel belang als aan een verbonden partij een bedrag ter beschikking wordt gesteld, wat niet verhaalbaar is als de verbonden partij failliet gaat of als de gemeente aansprakelijk is voor een bedrag indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt.

- Instellingen waarmee alleen een subsidierelatie is aangegaan zonder dat het hiervoor beschreven bestuurlijk en financieel belang aanwezig is, vallen buiten de definitie van verbonden partij. Verbonden partijen gemeente Doetinchem In 2020 nam onze gemeente deel in 16 verbonden partijen. In onderstaande figuur en het schema hebben we alle verbonden partijen opgenomen.

Publiekrechtelijk = gemeenschappelijke regeling (GR)

Privaatrechtelijk = géén gemeenschappelijke regeling (GR)

Overzicht verbonden partijen In onderstaand schema is de juridische en financiële informatie van alle verbonden partijen in 2020 op een rij gezet. Nr. 1 2

Verbonden partij Laborijn Buha BV

Rechtspersoon Openbaar lichaam Besloten vennootschap (BV)

Publiek/privaat Publiek Privaat

Financiële bijdrage (€) € 33.511.193* € 26.277.859 Pagina | 67

3 4

Buurtplein Doetinchem Veiligheidsregio Noord- en OostGelderland Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) GGD Noord- en Oost-Gelderland Sportcentrum Rozengaarde (zwembad en Skyzone) Schouwburg Amphion

5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

Regio Achterhoek Ergoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL) Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) EUREGIO Euregio Rijn-Waal Alliander

Besloten vennootschap (BV) Openbaar lichaam

Privaat Publiek

€ 9.461.300 € 3.781.279

Openbaar lichaam

Publiek

€ 1.018.750

Openbaar lichaam Besloten vennootschap (BV)

Publiek Privaat

€ 907.102 € 880.095

Naamloze vennootschap (NV) Openbaar lichaam Openbaar lichaam

Privaat

€ 803.088

Publiek Publiek

€ 386.531 € 209.232

Vereniging

Privaat

€ 81.241**

Publiek Publiek Privaat

€ 15.022** € 11.150** €0

Privaat

€0

Privaat

€0

Openbaar lichaam Openbaar lichaam Naamloze vennootschap (NV) 15 Bank Nederlandse Gemeenten Naamloze vennootschap (BNG) (NV) 16 Vitens Naamloze vennootschap (NV) *Dit bedrag bestaat gedeeltelijk uit Rijksmiddelen **Dit bedrag betreft een lidmaatschapsbijdrage

Verdiepende informatie per verbonden partij Op de volgende pagina’s vindt u van alle verbonden partijen een overzicht met informatie over onder meer het doel van de regeling, ontwikkelingen, bestuurlijke- en financiële belangen. Als hulpmiddel bij de financiële gegevens is een verkeerslichtenmodel toegevoegd voor een snelle weergave van de ontwikkeling. Legenda verkeerslichtenmodel ontwikkelingen:   Aandelenkapitaal Stijgt Blijft gelijk Daalt Impuls bijdrage Daalt Blijft gelijk Stijgt Exploitatiebijdrage Daalt Blijft gelijk Stijgt Eigen vermogen Stijgt Blijft gelijk Daalt Vreemd vermogen Daalt Blijft gelijk Stijgt Exploitatieresultaat Stijgt Blijft gelijk Daalt Dividend Stijgt Blijft gelijk Daalt Van de verbonden partijen zijn de jaarrekeningen hieronder verwerkt tot en met 24 maart 2021



A. Gemeenschappelijke regelingen

Regio Achterhoek Relatie met thema Vestigingsplaats Rechtsvorm Openbaar belang

Bijdrage aan opgaven Wettelijk taak Deelnemende partijen Ontwikkelingen (Markt)ontwikkelingen

Doetinchem centrumstad Doetinchem Openbaar lichaam De Regio Achterhoek is een openbaar lichaam welke de belangen behartigt van zeven samenwerkende gemeenten in de Achterhoek. De Regio bevordert, faciliteert en stimuleert de intragemeentelijke samenwerking, met name op het terrein van regionale economische ontwikkeling, werkgelegenheid, woningbouw en mobiliteit. Daarnaast heeft de Regio aandacht voor interregionale en landsgrens overschrijdende samenwerking. De Regio Achterhoek draagt hoofdzakelijk bij aan opgave 1,2 en 4 van thema 1 Nee Gemeente Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk De Regio Achterhoek is één van de regio’s die een investeringsimpuls van het Rijk krijgt: de zogeheten Regio Deal Achterhoek. In 2020 zijn veel projecten onder de vlag van de Achterhoek Visie 2030 opgestart. We werkten daarbij samen met andere overheden, ondernemers en maatschappelijke instelling om met behulp van concrete projecten de Achterhoekse economie te versterken en onze regionale woon- en leefomgeving te verbeteren. Pagina | 68