Informatienota raad Beschermd Wonen, Beschermd Thuis en maatschappelijke opvang

Informatienota raad – openbaar Onderwerp Zaakdossier

Informatienota raad Beschermd Wonen, Beschermd Thuis en maatschappelijke opvang Z/26/065002 - D/26/201697

Portefeuillehouder

Wethouder B. Elbers

Raadsprogramma

2. Verbindende en versterkende sociale aanpak

Datum collegebesluit

13 januari 2026

Afdeling

Samenleving

Functie

Adviseur Zorg en Veiligheid

Kennis nemen van de raadsinformatienota Beschermd Wonen, Beschermd Thuis en maatschappelijke opvang. Inleiding Met deze raadsinformatienota informeren wij u over de regionale ontwikkelingen in het kader van Beschermd Wonen (BW), de transformatie naar Beschermd Thuis (BT), Maatschappelijke Opvang (MO) en de aanpak dak- en thuisloosheid. Hierin werken tien gemeenten in de regio Centraal Gelderland samen. In het voorjaar van 2022 hebben alle raden hiertoe de Kadernota Samen aan Zet1 vastgesteld. In deze brief komen de volgende onderwerpen aan de orde: a. b. c. d. e.

Regionale financiële afspraken; Lokale uitvoering; Wonen en huisvesting; Inkoop; Maatschappelijke Opvang en de aanpak van dak- en thuisloosheid.

Regionale financiële afspraken De voorgaande jaren hebben wij u op verschillende momenten geïnformeerd over het uitstel van de landelijke doordecentralisatie Beschermd Wonen. In dat kader hebben de gemeenten in de regio Centraal Gelderland in het najaar van 2023 regionale financiële afspraken gemaakt. Deze afspraken betreffen de middelen die de centrumgemeente Arnhem vanuit de rijksuitkering Beschermd Wonen beschikbaar stelt aan de regiogemeenten, om zich te kunnen voorbereiden op de doordecentralisatie Beschermd Wonen naar alle gemeenten. Daarnaast hebben de afspraken ook betrekking op de jaren na doordecentralisatie. In verband met uitstel van de doordecentralisatie zijn deze afspraken tot en met 2025 verlengd. Op dit moment ontbreekt het zicht op de behandeling van het wetgevingstraject door de Tweede Kamer. Daarom hebben de colleges besloten om opnieuw financiële afspraken te maken. De afspraken gelden tot en met 31 december 2027 of tot het moment dat de doordecentralisatie wordt ingevoerd. Ten opzichte van de huidige afspraken zijn de nieuwe afspraken aangepast ten aanzien

Pagina 1 van 3

van de indexatie van de afgesproken bedragen en een actualisatie van de cliëntaantallen. Met deze afspraken worden de bestaande regionale samenwerking voort gezet. Daarnaast gaan de gemeenten in de regio Centraal Gelderland de komende tijd in gesprek over hoe de toekomstige regionale samenwerking verder vorm kan worden gegeven, ongeacht een landelijke doordecentralisatie. Lokale uitvoering De verlenging van de regionale financiële afspraken tot en met 2027 en de voortzetting van de regionale samenwerking, betekent ook dat de lokale uitvoeringsplannen de komende periode worden voortgezet. Deze lokale plannen richten zich op de versterking van de sociale basis voor de ggz-doelgroep, het voorkomen van dak- en thuisloosheid en het faciliteren van een (t)huis. Dit gebeurt o.a. door ondersteuning dichtbij de inwoner, die integraal wordt georganiseerd. Wonen We willen dat er voor onze inwoners met een psychische kwetsbaarheid voldoende passende en betaalbare woningen zijn. Dit met het doel om zo zelfstandig mogelijk beschermd thuis te kunnen wonen. Onderdeel van deze ambitie is dat inwoners die nu intramuraal bij een zorgaanbieder verblijven, in de toekomst vaker in een beschermd thuis woonvorm in hun eigen gemeente kunnen wonen. Dit vraagt om de opbouw van deze voorzieningen, in een variatie aan kleinschalige woonvormen.

Daarbij streven we ook naar een meer evenredige spreiding van beschermd wonen en beschermd thuis voorzieningen over de regio. Om deze ambitie concreet vorm te geven is het Spreidingsplan ontwikkeld. In dit plan staan verschillende opgaven beschreven. Per opgave zijn het vertrekpunt (de huidige situatie) en het eindpunt (de gewenste situatie) in kaart gebracht. Dit leidt tot een concrete transformatieopgave voor de regio en voor alle gemeenten, voor de komende 10 jaar. De opgaven per gemeente zijn waar mogelijk uitgedrukt in concrete aantallen. Deze aantallen beschouwen we als een punt om naartoe te bewegen, niet als letterlijk einddoel. Door ontwikkelingen en omstandigheden kunnen aantallen veranderen. Het kan voorkomen dat gemeenten Wmo-voorzieningen hebben toegewezen aan inwoners die in de toekomst gebruik zullen maken van beschermd thuis. En er kan ‘uitruil’ plaatsvinden tussen gemeenten, vanwege schaalgrootte van voorzieningen en in relatie tot (huisvesting van) andere aandachtsgroepen. Daarom zullen de gegevens steeds worden geactualiseerd.

De komende tijd brengt de regionale werkgroep samen met aanbieders, verhuurders (waaronder de woningcorporaties) en andere belanghebbenden in kaart wat dit Spreidingsplan concreet voor hen betekent: hoe gaan we samen invulling geven aan onze ambities en wat verwachten we daarin de komende 10 jaar van elkaar? De regionale werkgroep wonen zal dit doen in nauwe samenspraak met de lokale gemeentelijke afdelingen en aansluitend bij bestaande (prestatie)afspraken met woningcorporaties en projectontwikkelaars. Inkoop Beschermd Wonen en Beschermd Thuis De regionale samenwerking op het gebied van inkoop wordt voortgezet. De zorg en ondersteuning voor Beschermd Wonen en Beschermd Thuis wordt regionaal ingekocht. De inzet is meer dan voorheen gericht op de verdere opbouw van Beschermd Thuis en de gedeeltelijke afbouw van Beschermd Wonen.

Pagina 2 van 3

Belangrijke aandachtspunten bij deze inkoop zijn het realiseren van een beperkt aantal aanbieders, maar wel voldoende voor een dekkend aanbod. Samenwerken met de gecontracteerde aanbieders aan deze doelstellingen, waaronder de realisatie van het spreidingsplan, is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Daarnaast is het voorkomen van overmatige winsten en het tegengaan van toetreding van malafide aanbieders een bestuurlijke prioriteit die verwerkt zal worden in de inkoopdocumenten. De verwachting is dat de aanbesteding begin 2026 wordt gepubliceerd. De nieuwe overeenkomsten worden naar verwachting in de zomer van 2026 ondertekend en treden per 1 januari 2027 in werking. Maatschappelijke opvang en de aanpak van dak- en thuisloosheid De Maatschappelijke Opvang is beschikbaar als regionaal vangnet voor dak- en thuisloze inwoners, georganiseerd door centrumgemeente Arnhem. Echter hebben alle gemeenten de verantwoordelijkheid om dakloosheid te voorkomen en hun inwoners passende huisvesting te bieden. Uitgangspunt is dat een sterke lokale basisinfrastructuur essentieel is om het regionale vangnet goed te kunnen laten functioneren. Gemeenten werken daarom aan regionaal en lokaal beleid om dak- en thuisloosheid in een vroeg stadium te voorkomen.

Uit de Preventiescanner Dakloosheid, die in 2023 in onze regio is uitgevoerd, kwam de aanbeveling om te zorgen voor tijdelijke lokale noodopvang, die kan worden ingezet bij dreigende dakloosheid of escalatie in de bestaande woonsituatie. Het gaat om een plek waar inwoners tijdelijk naartoe kunnen om tot rust te komen en/of te werken aan de-escalatie van problemen. Omdat de exacte doelgroep en de ondersteuningsbehoefte nog onvoldoende in beeld zijn, zal in de loop van 2026 een regionale pilot ‘kortdurend verblijf’ starten, incidenteel gefinancierd door de centrumgemeente Arnhem. Tijdens de pilot monitoren we onder meer het aantal inwoners, aard van de problematiek, instroomredenen, verblijfsduur, uitstroomsituatie, herkomstgemeente en werkelijke kosten. Zo krijgen we inzicht in wat deze doelgroep nodig heeft. Daarnaast investeert de centrumgemeente Arnhem, gezien de omvang van de dakloosheid in Nederland en onze regio, in aanvullende opvangvoorzieningen voor jongeren, gezinnen, volwassenen en kwetsbare dakloze niet-rechthebbende EU-burgers. Consequenties N.v.t. Communicatie We blijven u de komende tijd regelmatig informeren over de regionale ontwikkelingen in Beschermd Wonen, Beschermd Thuis, Maatschappelijke Opvang en de aanpak van dak- en thuisloosheid.

Dit doen we op basis van actuele ontwikkelingen, de periodieke bestuursrapportage vanaf medio 2026 en, ongeacht een landelijke doordecentralisatie, de voornemens ten aanzien van de regionale samenwerking in de toekomst. Onze regio neemt deel aan de landelijke dashboards Aanpak dakloosheid en Beschermd Thuis van Waarstaatjegemeente.nl. Bijlage(n) n.v.t.

Pagina 3 van 3