Bijlage 7b Jaarstukken 2024 Duiven

• Onderhoud vind plaats via jaarlijks onderhoud en groot onderhoud. Dit loopt via een voorziening goot onderhoud gebouwen en onderstaand beheerplan. Beheerplan Voor het planmatig Groot-onderhoud wordt onderscheid gemaakt in de volgende twee categorieën: • Groot-onderhoud met een cyclus van 2-25 jaar: te dekken uit de Voorziening; • Groot-onderhoud met een cyclus van > 25 jaar: kapitaliseren (rente en afschr.). Uitgangspunt is dat de voorzieningen op peil gehouden worden met dotaties en een Rentetoekenning / inflatiecorrectie (voor inflatie/prijsstijgingen). Met de onttrekkingen voor het gepland Groot Onderhoud wordt gezorgd dat het niveau van de voorziening over een periode van de (komende) 25 jaar niet onder de 0-grens komt. Jaarlijks worden de individuele onderhoudsplannen (MJOP) van de gebouwen voor de komende vier jaar geactualiseerd en de consequenties/mutaties hiervan verwerkt. De mutaties zijn samengevat het gevolg van: • inmiddels uitgevoerd groot-onderhoud/renovatieonderhoud; • wijzigingen van een onderhoudscomponent (b.v. materiaalkeuze); • verwerking van schouw-/opnameresultaten; • geplande onttrekking en gerealiseerde sloop van accommodaties; • wijziging in onderhoudsverantwoordelijkheid (eigenaar-verhuurder/huurder-gebruiker).

70

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

Mutaties leiden veelal tot een gewijzigde dotatie in de Voorziening GOG en zijn als zodanig verwerkt in de voorcalculaties. Bij de actualisatie van de MJOP’s blijkt dat met de voorgestelde dotaties en geplande onderhoudsactiviteiten het niveau van de drie Voorzieningen GOG voor de komende periode van 25 jaar niet onder de 0-grens daalt. De Meerjarenonderhoudsplannen zijn herzien in 2023 omgezet naar een nieuw softwaresysteem O-prognose. Uitvoering Onderwijsaccommodaties / gymzalen De Gemeente is alleen verantwoordelijk voor het GrootOnderhoud en de Functionele Verbeteringen van de gymzalen van de Joannesschool en de Bernadetteschool. Bij de vaststelling van het IHP-basisonderwijs heeft een onderzoek plaatsgevonden m.b.t. de onderhoudssituatie van de gymzalen van de Bernadetteschool en Joannesschool. Hierbij werd vastgesteld dat beide gymzalen in een goede staat van onderhoud verkeren voor een instandhoudingstermijn van ca. 15 jaar. Het project frisse scholen is in 2024 voorbereid. De uitvoering zal in 2025 afgerond worden. Overig In het kader van herbestemming is het gebouw Regina Pacis onttrokken aan de vastgoedportefeuille van de Gemeente Duiven. Deze accommodatie is via afdeling RSO herontwikkeld tot appartementen. Rondom het pand Vitaal Centrum Fase 2, ook wel bekend als het pand van de OGtent lopen diverse zaken. De huur van Grand Café bij Welling is beëindigd cq niet verlengd.

Dit heeft geleid tot een verlies van inkomsten. Het pand staat momenteel te koop. Het pand Remigiusplein 3 is inmiddels verkocht tegen de getaxeerde marktwaarde. Er is een verkoopproces opgestart voor alle commerciële ruimten die de gemeente verhuurd met uitzondering van de midden-etage, dat proces loopt nog. De VVE is in 2024 actief gemaakt en gaat voor de gezamenlijke eigenaren het onderhoud uitvoeren. De VVE zal een eigen voorziening gaan vormen voor het Groot Onderhoud en zal ook het dagelijks onderhoud uit de jaarbegroting bekostigen. De gemeente zal via de Servicekosten bijdragen aan haar belang in de VVE. Voortgang Uitvoeringsprogramma GOG 2023-2026 De 4-jaarlijkse planning (2023-2026) Groot-Onderhoud-Gebouwen is onlangs op basis van de MJOP’s en schouw-/opname-inspecties geactualiseerd en wordt in een Uitvoeringsplan ter vaststelling voorgelegd. Mutaties in de vastgoedportefeuille zijn daarbij ook verwerkt Op basis van het Beleidsplan GOG wordt een deel van de uitvoeringscomponenten gedekt uit de desbetreffende Voorziening en een ander deel geactiveerd en de kapitaallasten opgevoerd. Op basis van deze planning worden aan diverse panden het geplande Groot-Onderhoud uitgevoerd. Het kwaliteitsniveau van de gebouwen is momenteel Redelijk. Op onderdelen is aandacht voor vervangend onderhoud wat ook wordt opgepakt.

Voorziening Groot onderhoud algemene accommodaties Stand per 1 januari Toevoeging aan de voorziening Onttrekking aan de voorziening Stand per 31 december

2024 467 92 338 220

2025 220 128 19 329

2026 329 128 64 392

2027 392 128 318 201

Voorziening Groot onderhoud sportaccommodaties Stand per 1 januari Toevoeging aan de voorziening Onttrekking aan de voorziening Stand per 31 december

2024 1.442 163 0 1.605

2025 1.605 139 85 1.659

2026 1.659 139 169 1.629

2027 1.629 139 310 1.458

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

71

Voorziening Groot onderhoud culturele accommodaties Stand per 1 januari Toevoeging aan de voorziening Onttrekking aan de voorziening Stand per 31 december

2024 584 82 0 666

2025 666 90 16 740

2026 740 90 112 718

2027 718 90 216 592

Voorziening pand Vitaal Centrum Duiven Stand per 1 januari Toevoeging aan de voorziening Onttrekking aan de voorziening Stand per 31 december

2024 97 99 157 39

2025 39 182 64 157

2026 157 182 75 264

2027 264 182 99 347

Paragraaf 4 Financiering Algemeen De treasuryfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. De treasuryfunctie streeft naar een optimaal evenwicht tussen de uitgaven en inkomsten. Bij het uitzetten van gelden is met inachtneming van de regels het optimaliseren van het rendement het doel. Voor het aantrekken van geld is het doel andersom, namelijk het minimaliseren van de kosten. De uitvoering ervan vereist snelle beslissingen in een complexer geworden geld- en kapitaalmarkt. Er zijn aan de uitvoering van de treasuryfunctie budgettaire gevolgen verbonden, onder meer afhankelijk van het risicoprofiel. Het risico is inherent aan het rendement. Het laatste beleid hiervan is door de raad vastgelegd op 29 februari 2016 in het treasurystatuut van de gemeente Duiven. De publieke taak was reeds vastgesteld in de raad van 25 januari 2010. Opgenomen in de publieke taak zijn: - Het verstrekken van garanties aan plaatselijke verenigingen en instellingen met het doel om met deze zekerheid geld te kunnen lenen bij reguliere banken en andere financieringsinstellingen. - Het blijven verstrekken van waarborgen en geldleningen tot (her)financiering van sociale woningbouw conform het hiervoor reeds eerder (1997) genomen besluit Raamovereenkomst tot (her)financiering van de sociale woningbouw.

In het actuele treasurystatuut zijn de kaders opnieuw vastgelegd van financiële instellingen waarbij de gemeente Duiven geld kan lenen of uitzetten. Voor het aantrekken van geld is de rating verdwenen omdat de gemeente Duiven daar geen risico voor loopt. Het uitzetten van geld is niet meer toegestaan door de invoering van het schatkistbankieren. Wel is het nog toegestaan aan een andere decentrale overheid geld te lenen. Dit is alleen mogelijk als er geen verticale toezicht relatie bestaat tussen beide decentrale overheden. Rentebeleid In de financieringsparagraaf van de begroting 2024 is van een wat hogere licht stijgende rente rente uitgegaan. In werkelijkheid is de rente eind 2024 iets dalende geweest door daling van de inflatie heeft de ECB de tarieven 1 maal verlaagd met 0,25% in 2024. De gemeente Duiven heeft in 2024 het hele jaar ruim positief gestaan bij de banken. Er is in 2024 € 316.778 rente ontvangen van de schatkist vanwege het schatkistbankieren.

72

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 4 Financiering

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 4 Financiering

73

Renterisico's De specifieke risico’s die samenhangen met de uitvoering van de treasuryfunctie bestaan voornamelijk uit renterisico’s, die worden getoetst aan twee normen. 1. De kasgeldlimiet. Deze geeft het maximale bedrag aan dat een gemeente aan vlottende financieringsmiddelen (looptijd korter dan een jaar) mag opnemen. 2. De renterisiconorm. Hiermee wordt bedoeld het renterisico dat gelopen wordt op toekomstige renteniveaus. Per jaar mag maximaal op 20% van de leningen renterisico worden gelopen. 1. Kasgeldlimiet Het uitgangspunt van de kasgeldlimiet is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten door een grens te stellen aan korte financiering (korter dan één jaar). Juist voor korte financiering kan het renterisico aanzienlijk zijn. De kasgeldlimiet wordt berekend als een percentage van de jaarbegroting en geldt voor het gehele begrotingsjaar. Berekening kasgeldlimiet Bedragen x € 1.000 Omvang begroting

1 januari 2024 77.372

74

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 4 Financiering

Toegestane kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet Gemiddeld vlottende middelen 2024

8,5% 6.6 8.6

Berekening kasgeldlimiet Gemiddeld 2024 ruimte

15.2

Bedragen x € 1.000

Berekening ruimte in 2024 t.o.v. kasgeldlimiet 2024 Gemiddelde vlottende middelen Kasgeldlimiet per 1 januari 2024 Ruimte boven de limiet

1e kwartaal 13.2 6.6 19.8

2e kwartaal 10.5 6.6 17.1

3e kwartaal 6.7 6.6 13.3

4e kwartaal 4.0 6.6 10.6

gemiddeld 8.6 6.6 15.2

Bedragen x € 1 miljoen

De gemeente Duiven is in 2024 het gehele jaar ruim onder de kasgeldlimiet gebleven.. 2. Renterisiconorm Het uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op de langlopende schulden. Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een groot deel van de leningen tegelijk opnieuw moet worden afgesloten, met het risico van snel oplopende rentelasten. De renterisiconorm wordt berekend als percentage van de totale vaste schuld. Uit dit overzicht blijkt dat de gemeente op grond van deze norm in 2024 € 15.474.400 aan leningen opnieuw had mogen afsluiten. In 2024 is er geen nieuwe langlopende lening afgesloten. Wel is er voor een bedrag van € 4.604.851 aan leningen regulier afgelost. (bedragen x € 1.000) Berekening rente risiconorm Totale lasten Percentage regeling Rente risiconorm in bedrag

Begroot 77.372 20,0% € 15.474

Berekening rente risico Rente herziening +/+ aflossingen (model E) Rente risico

Werkelijk €€ 4.218 € -4.218

Toetsing renterisiconorm Rente risiconorm (begroot) Rente risico (werkelijk) Ruimte (+) c.q. overschrijding (-)

€ 15.474 € 4.218 € 11.256

Kredietrisico Naast bovengenoemd renterisico wordt door de gemeente ook kredietrisico gelopen over de door de gemeente uitgeleende gelden en de door de gemeente aan plaatselijke verenigingen en instellingen, in het kader van de publieke taak, gegarandeerde geldleningen. Het kredietrisico betreft het risico dat de leningen niet worden terugbetaald. In 2024 is er geen nieuwe lening verstrekt. Het bedrag van het stimuleringsfonds volkshuisvesting is toegenomen tot € 107.571

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 4 Financiering

75

vanwege ontvangen rente. Het saldo van de verstrekte hypotheken aan ambtenaren was op 1-1-2024 € 2.364.974. In 2024 is dat saldo afgenomen met € 315.654 tot € 2.049.920. Gewaarborgde geldleningen Op 31-12-2024 stond de gemeente garant voor het betalen van rente en aflossing voor in totaal € 24.282.304. Het grootste deel hiervan, namelijk € 23.968.000 wordt gegarandeerd in de achtervang van het WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw). Voor het restant van € 314.304.wordt garant gestaan voor het betalen van rente en aflossing van sportverenigingen.In 2024 is er een garantie verplichting van € 162.800 bijgekomen vanwege de bouw van een nieuw dierentehuis in Arnhem. Interne financiering Onder interne financiering wordt verstaan het gebruikmaken van eigen reserves en voorzieningen voor de financiering van de gemeente Duiven. Op 1 januari 2024 was het bedrag aan reserves € 41.953.525 (inclusief het saldo € 1.072.278 (van 2023) en aan voorzieningen € 35.221.944. In totaal € 77.175.469. Dit bedrag werd ook in 2024 gebruikt als financieringsmiddel voor inkomsten en uitgaven van de gemeente Duiven. Schatkistbankieren Schatkistbankieren houdt in dat lagere overheden zoals gemeenten, provincies en waterschappen hun geld niet meer kunnen onderbrengen bij reguliere banken, maar verplicht zijn dit bij het Rijk dan wel mede overheid te doen. Dit geldt vanaf 2013.

Het tijdelijk uitzetten van geld bij derden is verleden tijd. Alle overtollige middelen in de schatkist moeten we aanhouden. Er zijn vier uitzonderingen; nazorgfondsen zoals die zijn ingesteld op basis van de wet Milieubeheer, middelen op een geblokkeerde rekening bij de belastingdienst, bestaande beleggingen (peildatum 4 juni 2012) en een drempelbedrag. Het drempelbedrag is een minimumbedrag dat gemiddeld buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag voor de gemeente Duiven is 2,0% (dit percentage wordt gehanteerd bij een begrotingstotaal lager dan € 100 miljoen). Voor 2024 was het drempelbedrag 2% van het begrotingsbedrag € 77.372.000 = € 1.547.000. Het minimum bedrag is € 1.000.000. Dagelijks wordt het overschot van de liquide middelen gestort naar het Rijk middels een rekening-courantrekening. In 2024 is het drempelbedrag niet overschreden. Hieronder de kwartaalcijfers van gelden die buiten de BNG worden aangehouden. Bij de BNG wordt er automatisch geld afgeroomd naar de schatkist. Ook is het van belang naast de BNG geld beperkt aan te houden. Vanaf september 2022 wordt er rente ontvangen op de schatkist. In 2024 is er totaal een bedrag van € 307.766 ontvangen aan rente schatkist. Het rentepercentage bij de schatkist is in 2024 dalende geweest.

76

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 4 Financiering

Liquiditeit Om te komen tot een goede en effectieve financiering voor de gemeente voor de korte en lange termijn is een goede en volledige liquiditeitsprognose noodzakelijk. De liquiditeitsprognose in de begroting 2024 voorspelde een positief saldo saldo van € 7.1 miljoen eind 2024. In werkelijkheid was het saldo € 0.6 miljoen positief. Hieronder treft u de werkelijke liquiditeit aan van de gemeente Duiven per maand in 2024. Het verschil wordt o.a.verklaard door een lager beginsaldo in 2024 en een afname van reserves i.p.v. een toename.

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 4 Financiering

77

Renteschema 2024

A B C1 C2 C3 C4

D1 D2 E F

De externe rentelasten over de korte en lange financiering Externe rente baten Schatkistbankieren en bank Saldo van rentelasten en rente baten Rente baat van de grondexploitatie Rente baat voorzieningen Rente baat van Hypotheken Rente baat Alliander en Kredietbank Totaal inkomsten Saldo Rente over het eigen vermogen Rente over de voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen Aan taakvelden toe gerekende rente Rente resultaat 2024 positief

335.236 -316.778 18.458 0 0 -63.348 -21.064 -84.412 --65.954 280.163 214.209 -538.739 -324.630

Debiteuren- en crediteurenbeheer Alles is erop gericht dat vorderingen tijdig, dus uiterlijk op de vervaldatum, worden geïnd. Wanneer dit niet wordt gerealiseerd, worden kort na de vervaldatum, volgens een vaste procedure, invorderingsmaatregelen genomen. Zogenaamde dubieuze debiteuren worden via een kosten/ baten-analyse en op juridische haalbaarheid beoordeeld waarna óf verdere invordering via de gerechtsdeurwaarder plaatsvindt óf de vordering oninbaar wordt verklaard. Debiteuren financieel beheer

78

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 4 Financiering

Er lopen invorderingsmaatregelen eind 2024 bij de deurwaarder voor een totaal bedrag van € 258.623 voor 2 verschillende debiteuren. Debiteuren belastingen De invordering van de belastingdebiteuren 2024 is reeds opgestart. In 2024 zijn er herinneringen, aanmaningen en dwangbevelen verzonden. Het totale saldo aan belastingdebiteuren bij de gerechtsdeurwaarder per 31 december 2024 bedraagt € 76.401. Het betreft 218 vorderingen. Deze zijn in behandeling bij het incassobureau dat de invordering verzorgt voor de gemeente. De overige belastingdebiteuren komen binnen via een betalingsregeling. Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Inleiding De gemeente levert een scala aan producten. Om de levering van deze producten te garanderen, hebben we het werk op een bepaalde wijze georganiseerd: de bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering heeft betrekking op de totale gemeentelijke organisatie: zowel de 'ambtelijke' als de 'bestuurlijke'. Onder bedrijfsvoering rekenen we de inzet van (productie-)middelen en de toepassing van processen bij de totstandkoming van producten. De bedrijfsvoering is met ingang van 2018 ondergebracht in de werkorganisatie 1Stroom. De bedrijfsvoeringsaspecten inzake ICT en Inkoop zijn ondergebracht in Samenwerking de Liemers (een ambtelijk samenwerkingsverband van de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar).

Financiën, doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid De interne regels met betrekking tot de financiële beheersing van de organisatie met de daarbij behorende verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn neergelegd in de verordeningen ex artikel 212, 213 en 213a van de Gemeentewet. De relevante instrumentaria behorende bij de planning en control zijn hierop afgestemd. Het college legt over de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording af. In de verantwoording wordt aangegeven of het college van oordeel is dat er in 2024 rechtmatig gehandeld is ten aanzien van de baten en lasten en balansmutaties. Vóór 2023 werd het oordeel over rechtmatigheid gegeven door de accountant. In de huidige situatie stelt de accountant vast of de jaarrekening getrouw is. Daarmee geeft hij meteen een oordeel over de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. Informatiebeleid Informatisering De gemeenteraden van de Liemerse gemeenten hebben in april 2024 besloten de I&A-visie en –strategie 2023-2025 "Beter samen" vast te stellen. De visie richt zich op wat er de komende jaren moet gebeuren op het gebied van informatievoorziening, informatiebeveiliging, innovatie en automatisering. Het gaat dan bijvoorbeeld om een robuust ICT-fundament, harmoniseren en standaardiseren, digitale volwassenheid en verhogen van informatiebeveiliging, cybersecurity en privacy.

Door deze kwaliteitsimpuls kan de RID zich broodnodig ontwikkelen tot een moderne uitvoeringspartner op ICT-gebied. De gemeenten kunnen op informatievoorziening een stevige opdrachtgever en interne aanjager van ontwikkelingen op het gebied van digitalisering zijn. In dat kader worden er in samenwerking met de gemeente Zevenaar drie informatiemanagers aangesteld. Daarnaast is er opdracht verstrekt aan M&I/Partners om nader onderzoek te doen naar de professionalisering van het functioneel beheer bij de gemeenten. E-Depot Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg Omdat de bij het Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg (SALD) aangesloten gemeenten meer en meer digitaal werken zullen op termijn de digitale dossiers van de gemeenten overgebracht worden naar het SALD. Om in te spelen op de toekomstige digitale overbrengingen is in het voorjaar van 2024 het project e-Depot van start gegaan met als doel de deelnemende

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 5 Bedrijfsvoering

79

gemeenten en het SALD aan te sluiten op het e-Depot. Tijdens de uitvoering van het project e-Depot is door de projectleider een aantal keren aangegeven dat het alleen richten op een eDepotvoorziening niet volstaat. In de loop van 2024 is er ook een behoefte uitgesproken vanuit het bestuur van het SALD om een toekomstvisie op te stellen. Deze wordt op moment van schrijven gemaakt en kan leiden tot een andere koers rondom het e-depot, namelijk een volledig pakket van een andere leverancier afnemen. Het doel is om een definitieve koers vast te stellen in 2025. Informatiebeveiliging en Privacybescherming Er is weer vooruitgang geboekt met de verdere implementatie van de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid). Daarnaast is een start gemaakt met de doorontwikkeling van Microsoft 365. Het veilig inrichten en beveiligen van deze omgeving wordt een belangrijk onderdeel van dit traject. De focus lag nog te veel op het reageren op incidenten en zal moeten verschuiven naar het vroegtijdig herkennen en voorkomen van incidenten. De uitgestelde invoering van de voorziening voor monitoring en response (SIEM/SOC), vanuit de VNG aanbesteed, zal daar zeker een belangrijke bijdrage aan leveren. Een phishingaanval laat de noodzaak hiervan zien. Daarnaast is de eerste fase van het segmenteren van ons netwerk afgerond met het doel om de beveiligingsrisico’s te verkleinen.

1Stroom is gestart om de activiteiten in het kader van bewustwording (awareness) te integreren met een structurele en integrale aanpak. En dit is wel belangrijk, omdat de menselijke factor van groot belang is voor het waarborgen van de informatieveiligheid en privacy. De medewerkers van 1Stroom hebben allemaal een training over digitale veiligheid gevolgd en zijn daarnaast door middel van diverse nieuwsberichten op Binnenshuis geïnformeerd over informatiebeveiliging en privacy. De organisatie heeft vele malen advies gevraagd aan de Functionaris Gegevensbescherming over de toepassing van de AVG bij de uitvoering van een grote verscheidenheid aan taken en processen. Ook is er een vervolg gemaakt met de actualisering van het verwerkingsregister. Deze maakt onderdeel uit van de i-Navigator, een beheershulpmiddel ontwikkeld om de complete informatiehuishouding van de organisatie centraal in kaart te brengen. Dit zal ook zeker een bijdrage leveren aan de verdere integratie van de privacy in de werkprocessen van onze organisatie. Er zijn 15 datalekken gemeld bij onze Functionaris Gegevensbescherming. In bijna alle gevallen was er sprake van een menselijke fout, de persoonsgegevens waren naar de verkeerde persoon gestuurd. Veelal betrof het e-mailberichten.

Met de doorontwikkeling van Microsoft 365 zullen er meerdere technische mogelijkheden beschikbaar zijn om de medewerker vooraf te waarschuwen. Integriteitsbeleid Op grond van de Ambtenarenwet legt het college verantwoording af over het gevoerde integriteitsbeleid en de naleving van de gedragscode. In 2024 heeft geen schending plaatsgevonden. Frauderisicobeheersing Er is sprake geweest van een integriteitsschending. Hier is direct nader onderzoek naar gedaan. Hieruit is gebleken dat er niet volgens onze normen en waarden is gehandeld. Het dienstverband van de betreffende medewerker is beëindigd. Naar aanleiding van deze casus wordt beoordeeld hoe processen verder geoptimaliseerd kunnen worden, om het risico verder te minimaliseren. Rechtmatigheid Het college legt over het boekjaar 2024 een rechtmatigheidsverantwoording af. De verklaring is te vinden in de jaarrekening in het onderdeel Rechtmatigheidsverantwoording.

80

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 5 Bedrijfsvoering

Onderdeel van de onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording zijn de uitkomsten van de interne controles die binnen de gemeente uitgevoerd worden om vast te stellen of wet- en regelgeving is nageleefd. Dit betekent dat de organisatie zelfstandig vaststelt of wordt voldaan aan het normenkader waarin relevante wet- en regelgeving is opgenomen. Over 2024 zijn de interne controles uitgevoerd conform het Interne Controle Plan. Vanwege de hoge werkdruk is er in 2024 nog niet over de constateringen van de Interne controle gerapporteerd. Wel zijn de uitkomsten gedeeld met de betrokken afdelingen. In de paragraaf bedrijfsvoering moet een nadere toelichting worden opgenomen van de geconstateerde onrechtmatigheden en de maatregelen die getroffen worden in reactie op de constateringen. Over het boekjaar 2024 zijn de volgende onrechtmatigheden geconstateerd: - Begrotingsonrechtmatigheid Meer lasten dan begroot Gedurende het boekjaar 2024 zijn de lasten met € 2.654.000 overschreden. Hiervan betreft € 425.000 een acceptabele overschrijding. Dit is een overschrijding die volgens de financiele verordening als acceptabel wordt aangemerkt. Het resterende bedrag van € 2.229.000 betreft een niet-acceptabele overschrijding. Investeringskredieten De overschrijdingen betreffen voornamelijk kredieten voor uitgevoerde werkzaamheden bij basisscholen, waarbij het beschikbaar gestelde budget niet toereikend was.

Maatregel Een verbetering van de financiële functie die in 2025 en 2026 wordt opgepakt is, dat er in de maandelijkse gesprekken tussen Financiën en de budgethouders een vast format zal worden gehanteerd voor de onderwerpen die besproken worden. Hierin zullen de overschrijdingen ten opzichte van de begroting en de investeringskredieten expliciet worden opgenomen. - Voorwaardencriterium Fouten in Europese aanbestedingen Omschrijving contract Rioolonderhoud Levering van vuilniszakken Groenonderhoud

Fout in 2024 € 145.982 € 61.082 € 33.022 € 240.086

Maatregelen Al enige jaren wordt geconstateerd dat het zeer wenselijk is de registratie van aanbestedingen te verbeteren. Deze conclusie is niet alleen gebaseerd op de rechtmatigheidsrisico’s die gelopen worden als de aanbestedingen niet volgens de regels gebeuren. Ook zou een betere registratie er toe leiden dat er ook beter gestuurd kan worden op aanbestedingen. Er kan dan bijvoorbeeld een contractregister worden bijgehouden waardoor aanbestedingen tijdig kunnen worden opgestart. Het afgelopen jaar is gestart met de systematische vastlegging van inhuurcontracten in Join. De registratie is daardoor sterk verbeterd. Onderzocht wordt of deze vastlegging uitgebreid kan worden met andere typen contracten.

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 5 Bedrijfsvoering

81

Het afgelopen jaar heeft er een onderzoek plaatsgevonden naar de huidige situatie ten aanzien van inkoop, maar de constateringen moeten nog worden uitgewerkt, ook in relatie tot de rol van de RID in de inkoop. Formele fouten ten aanzien van subsidies en beschikkingen WMO en Jeugd Formele fouten betreffen fouten die geen financiële consequenties hebben. Ze hebben dan ook geen gevolgen voor de financiële rechtmatigheid van de jaarrekening. Het gaat om afwijkingen op het vastgestelde beleid. Voor subsidies betreffen de formele fouten het ontbreken van stukken, het te laat versturen van beschikkingen en het te laat indienen van aanvragen. Ten aanzien van Jeugd en WMO betreffen de formele fouten het niet vastleggen van de identiteit van de aanvrager, het te laat afgegeven van een beschikking en inconsistenties tussen systemen en documenten. Maatregelen Subsidies Er is een project uitgevoerd waarin zowel het beleid als de uitvoering van subsidies onder de loep is genomen en er nieuw beleid en nieuwe processen worden ontworpen. Hierin zijn alle aanbevelingen en constateringen van de accountant meenomen. Het nieuwe beleid is in 2025 vastgesteld. Te verwachten valt dat bij de afhandeling van de nieuwe subsidieaanvragen in 2025 in Duiven al een aanzienlijke verbetering zichtbaar zou moeten zijn.

Jeugd en WMO Voor de registratie van zorgverlening Jeugd en WMO is in 2023 een nieuwe applicatie in gebruik genomen. Daardoor is het aantal gevallen waarin termijnen overschreden werden sterk ingeperkt. De formele fouten zullen besproken worden met de betreffende afdeling. - Inkoopbeleid De kadernota rechtmatigheid schrijft voor dat over het veelvuldig niet naleven van de gids proportionaliteit gerapporteerd dient te worden in de paragraaf Bedrijfsvoering. In de interne controle op Europese aanbestedingen is niet geconstateerd dat het inkoopbeleid veelvuldig niet wordt nageleefd. Ook kent het inkoopbeleid van 1Stroom een hardheidsclausule waardoor eventuele afwijkingen van het inkoopbeleid niet onrechtmatig hoeven te zijn. - M&O beleid De gemeente Duiven kent geen nota Misbruik & Oneigenlijk gebruik. Bij de interne controle wordt hier wel op getoetst. Paragraaf 6 Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen zijn gemeenschappelijke regelingen, stichtingen, verenigingen en vennootschappen waarin de gemeente Duiven een bestuurlijk en financieel belang heeft. Bestuurlijk belang Betreft zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht. Financieel belang

82

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

Betreft een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is als de verbonden partij failliet gaat onderscheidelijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Bij deelname in een vennootschap betreft het financiële belang het bezit van aandelen en het ontvangen van bijbehorend dividend. De gemeente Duiven maakt binnen de verbonden partijen onderscheid tussen gemeenschappelijke regelingen en deelnemingen. De gemeenschappelijke regelingen bestaan uit publieke partijen die samenwerken, vaak op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) of Wgr-plus. In het algemeen geldt dat voor een gemeenschappelijke regeling wordt gekozen als een gemeente het voorgestane beleid niet zelf wenst uit te voeren, maar in samenwerking met andere gemeenten of instellingen. Bij deelnemingen heeft de gemeente een pakket van aandelen van een vennootschap in bezit. De deelname in het aandelenkapitaal vloeit vaak voort uit de van oudsher aanwezige maatschappelijke belangen, die door de vennootschappen werden of worden nagestreefd. In onderstaand overzicht wordt een overzicht van de verbonden partijen voor de gemeente Duiven weergegeven, inclusief het financiële belang betreffende de jaarrekening 2023 de begroting 2024 en de jaarrekening 2024.

Dit geeft inzicht in de risico's die de gemeente Duiven loopt door de betrokkenheid aan de verbonden partij. Vervolgens wordt elke verbonden partij nader toegelicht. Inhoudelijke beleidsinformatie over verbonden partijen is opgenomen in de relevante programma's. Verbonden partij* Gemeenschappelijke regelingen Samenwerking De Liemers (SDL) Veiligheids- en Gezondheidsregio GelderlandMidden (VGGM) Gemeenschappelijke Regeling Huisvesting Voortgezet Onderwijs in de Liemers (GRHVOL) Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg (SALD) Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland te Arnhem incl voormalige bijdrage SW Presikhaaf Bedrijven Euregio 1Stroom Deelnemingen (dividend) NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Vitens N.V. Alliander N.V. (voorheen Nuon)

Rekening 2023

Begroting 2024

Rekening 2024

€ 3.619.687 € 2.148.493

€ 4.148.320 € 2.485.480

€ 3.954.246 € 2.456.490

€ 1.147.645

€ 1.013.119

€ 1.021.022

€ 52.315 € 405.692 € 211.796 € 599.805

€ 80.636 € 426.000 € 241.131 € 634.670

€ 72.724 € 478.041 € 224.713 € 570.299

€ 2.311.012

€ 2.362.614

€ 2..340.878

€ 6.500 € 18.210.730

€ 6.700 € 20.360.000

€ 6.700 € 20.360.000

€ 8.775 €0 € 104.999

€ 8.775 €0 € 192.000

€ 7.582 €0 € 192.311

Gemeenschappelijke regelingen Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen gevestigd in Elst. Doel Versterking regionale samenwerking in de regio Arnhem - Nijmegen. Partijen Gemeenten Arnhem, Berg en Dal, Beuningen, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Montferland, Mook en Middelaar, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen en Zevenaar.

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

Bestuurlijk belang Financieel belang

Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

83

Elke gemeente heeft één vertegenwoordiger in het algemeen bestuur van het GO. De jaarlijkse bijdrage aan het GO bedraagt € 9,62 per inwoner. Hiervan is € 1, bestemd voor Economic Board en € 8,62 voor de bijdrage regiobureau, verbonden regio, productieve regio, circulaire regio, ontspannen regio en groene groeiregio. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 380.937 en per 31 december 2024 € 371.783. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 5.323.902 en per 31 december 2024 € 6.728.664. Het resultaat over 2024 was € 244.429 positief. Het GO is een overlegorgaan. Het heeft geen rechtspersoonlijkheid en kan niet op eigen naam rechtshandelingen aangaan. De risico’s zijn daarom beperkt tot het ingelegde vermogen.

Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) gevestigd in Arnhem Doel Behartigen van de belangen van de deelnemers op de terreinen van brandweerzorg, ambulancezorg, publieke gezondheid, geneeskundige hulpverlening, crisisbeheersing en gemeenschappelijke meldkamer. Partijen 15 gemeenten nemen deel in de VGGM: Arnhem, Barneveld, Doesburg, Duiven, Ede, Lingewaard, Nijkerk, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Scherpenzeel, Wageningen, Westervoort en Zevenaar. Bestuurlijk belang Het algemeen bestuur bestaat uit alle burgemeesters van de 15 gemeenten in Gelderland-Midden. Voor de besluiten over jaarrekening en de begroting geldt een gewogen stemrecht: voor gemeenten tot 40.000 inwoners geldt 1 stem, voor gemeenten tussen de 40.000 en 100.000 3 stemmen en gemeenten met meer dan 100.000 inwoners 5 stemmen.

Financieel belang

Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Het dagelijks bestuur bestaat uit de burgemeesters van Arnhem, Ede, Overbetuwe en Zevenaar en de wethouder Publieke Gezondheid van Overbetuwe. De bijdrage van de gemeente Duiven bestaat uit een deel voor de brandweer en een deel voor publieke gezondheidszorg. Voor 2024 was de brandweerbijdrage € 1.467.179 en de bijdrage voor de publieke gezondheidszorg € 989.311. De totale bijdrage in 2024 aan de VGGM is € 2.456.490. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 9.309.000 en per 31 december 2024 was dit € 14.331.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 48.887.000 en per 31 december 2024 was dit € 47.664.000. Het gerealiseerde resultaat over 2024 was € 4.058.564 positief. VGGM heeft het risicomanagement op orde. Aan de hand van de zogenaamde 'kans x effect'-methode wordt jaarlijks een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijke risico’s en een kwantificering daarvan. VGGM vindt het eigen weerstandsvermogen op basis van deze inschatting voldoende om de risico’s af te dekken.

Samenwerking De Liemers (SDL) gevestigd te Duiven Doel Het vergroten van de gemeentelijke slagkracht (met behoud van bestuurlijke zelfstandigheid) door bundeling van ambtelijke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiëntie. Partijen De gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar.

84

Bestuurlijk belang Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling bestaat uit de colleges van de drie deelnemende gemeenten. Elke gemeente had in 2024 in het bestuur één stem. Op basis van de afgesproken verdeelsleutels worden de kosten van de samenwerkingsorganisatie aan de drie gemeenten doorbelast. Voor de gemeente Duiven bedroeg de bijdrage voor het jaar 2024 € 3.954.246. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 132.070 en per 31 december 2024 € 100.070. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 6.606.723 en per 31 december 2024 was dit € 9.245.403. Het resultaat over 2024 was nadelig € 32.000. De exploitatielasten incl. eventueel niet begrote kosten worden volledig door de drie deelnemende gemeenten gedragen. Er wordt jaarlijks een begroting opgesteld die via twee tussenrapportages wordt gemonitord. Afwijkingen ten opzichte van de begroting worden dan voorgelegd aan het bestuur en aan het bestuur van de deelnemende gemeenten.

Gemeenschappelijke Regeling Huisvesting Voortgezet Onderwijs in de Liemers (GRHVOL) gevestigd te Zevenaar Doel De gemeenten Duiven, Zevenaar en Montferland werken sedert 1997 samen in de Gemeenschappelijke regeling huisvesting voortgezet onderwijs in de Liemers (GRHVOL). Binnen deze gemeenschappelijke regeling worden de kosten voor huisvesting, die door de samenwerkende gemeenten zijn geaccepteerd, verdeeld. Achterliggende gedachte bij de totstandkoming van deze regeling is geweest om het voortgezet onderwijs in het voedingsgebied De Liemers op een adequate wijze in te richten en de kosten beheersbaar te houden voor de deelnemende gemeenten. Partijen Gemeenten Duiven, Montferland en Zevenaar. Bestuurlijk belang Er is een Gemeenschappelijk Orgaan opgericht, bestaande uit de daartoe door de colleges van B&W aangewezen bestuurders. De stemverhouding van Duiven is 1 van de 3 (33,3%). Financieel belang De bijdrage van Duiven aan de GRHVOL is voor 2024 begroot op € 1.013.119. De gemeenschappelijke regeling heeft geen eigen begroting en jaarrekening. Daardoor zijn er geen eigen baten en lasten. De baten en lasten komen voor de rekening van de deelnemende gemeenten. Aan het einde van het jaar vindt er een afrekening plaats tussen de deelnemende gemeenten.

Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

De gemeenten worden door het Rijk via de Algemene Uitkering van het Gemeentefonds gecompenseerd middels een bedrag per leerling. Ten bate van de GRHVOL wordt er een gemeenschappelijke reserve aangehouden door de deelnemende gemeenten. Deze reserve wordt aangehouden door de gemeente Zevenaar ten bate van de GRHVOL en is ook zodanig opgenomen in de jaarrekening van de gemeente Zevenaar. Het GRHVOL heeft geen eigen of vreemd vermogen. De kosten worden gedekt door de deelnemende gemeenten. Wel wordt er een gemeenschappelijke reserve aangehouden door gemeente Zevenaar ten bate van de GRHVOL. Niet van toepassing. Doordat de GR geen eigen middelen heeft en geen rechtspersoonlijkheid heeft, is het risico klein. Een financieel risico voor de deelnemende gemeenten is wel dat het leerlingenaantal terugloopt en er dus minder inkomsten zijn, terwijl de kapitaallasten hetzelfde blijven.

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

85

Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg (SALD) gevestigd te Doesburg Doel Behartigen van gemeenschappelijke belangen van de deelnemers ten aanzien van het beheer van hun archiefbescheiden conform de Archiefwet. Daarnaast het bevorderen van publicaties over de streek aan de hand van de aanwezige archiefbescheiden. Partijen De gemeenten Duiven, Doesburg, Westervoort en Zevenaar, de RID en de RSD. Bestuurlijk belang Gemeente Duiven levert een van de vier leden van het Algemeen Bestuur. Financieel belang De bijdrage van de gemeente Duiven is € 74.321 en is berekend op basis van het inwoneraantal en op basis van afgenomen uren. Omvang eigen en Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 0 en per 31 december vreemd vermogen 2024 € 0. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 91.954 en per 31 december 2024 was dit € 81.379. Resultaat Het resultaat over 2024 was € 0. Risico’s Eventuele tekorten worden verhaald op de deelnemende gemeenten. De financiële omvang van de regeling is echter relatief klein en het risico wordt op nihil ingeschat. Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) gevestigd te Arnhem Doel De gemeenschappelijke regeling zorgt voor de behartiging van de belangen van de deelnemers inzake vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht.

Middels de ODRA worden de krachten gebundeld zodat sprake is van minder versnippering, een grotere mate van deskundigheid en een meer efficiënte inzet van middelen. Partijen Gemeente Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Zevenaar en de Provincie Gelderland. Bestuurlijk belang Het algemeen bestuur bestaat uit de college's van B& W van de 10 gemeenten en het college van gedeputeerde staten van de provincie Gelderland, waaronder de voorzitter. Het dagelijks bestuur bestaat, de voorzitter inbegrepen, uit de volgende 5 leden: Provincie Gelderland 1 lid, Gemeente Arnhem 1 lid, Gemeente Overbetuwe 1 lid, Gemeente Renkum 1 lid en gemeente Westervoort 1 lid. Financieel belang Deze is gebaseerd op de inbreng van de taken in het kader van de Wet VTH (basistaken). Omvang eigen en Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 857.000. Per 31 december vreemd vermogen 2024 was dat € 870.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 7.099.000. Per 31 december 2024 was dit € 6.920.000. Resultaat Het resultaat over 2024 was € 67.000 positief. Risico’s De ODRA is een uitvoeringsorganisatie. De beleidsrisico's zijn daarom zeer beperkt. Uitvoerend beleid wordt afgestemd, maar het blijft een zelfstandige gemeentelijke bevoegdheid om het resultaat van de afstemming over te nemen.

86

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

Vervoersorganisatie BVO DRAN (doelgroepenvervoer regio Arnhem Nijmegen) Doel Doelstelling is om te komen tot een goede en efficiënte regionale samenwerking op het gebied van doelgroepenvervoer in de stedelijke regio Arnhem Nijmegen, inclusief Druten, door de oprichting van de lichtste vorm van een gemeenschappelijke regeling; een bedrijfsvoeringsorganisatie. Artikel 4 van de regeling geeft aan: 1. De DRAN heeft tot doel de gezamenlijke sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer voor de deelnemers.

Partijen

Bestuurlijk belang

Financieel belang

Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Euregio Doel Partijen

Bestuurlijk belang

2. De sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer worden overgedragen aan de DRAN. Gemeenten Arnhem, Berg en Dal, Beuningen, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Montferland, Mook en Middelaar, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen en Zevenaar. Deze regeling is vooral bedoeld voor de samenwerking tussen de betrokken gemeenten voor taken die geen zware bestuurlijke aansturing nodig hebben, maar waarvoor rechtspersoonlijkheid wel van belang is voor een efficiënte uitvoering. Dit was nodig vanwege de opheffing van de Stadsregio Arnhem Nijmegen. Elke gemeente levert één wethouder aan het Algemeen Bestuur van de GR. Door het bundelen van de verschillende vervoersstromen met een groot aantal gemeenten zou een efficiënter vervoerssysteem mogelijk worden gemaakt waardoor een betere beheersbaarheid van de vervoerskosten ontstaat. Hiermee kunnen de dreigende tekorten in het vervoer (door toename vervoer wegens vergrijzing, langer thuis wonen etc.) in de regio worden opgevangen. Het eigen vermogen is nihil. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 10.690.891 en per 31 december 2024 was dit € 10.103.447. Het resultaat over 2024 was € 0.

Het risico voor de gemeente Duiven is van financiële aard, als de beoogde efficiencyvoordelen niet worden behaald of als meerdere gemeenten uit deze regio vervoersstromen gaan onttrekken aan deze regeling.

Grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen in Nederland en Duitsland bevorderen. De Euregio bestaat uit 55 lidorganisaties uit de grensregio NederlandDuitsland. Dat zijn gemeenten en andere publiekrechtelijke lichamen in het werkgebied Arnhem-Nijmegen, West-Veluwe, Zuid-West-Gelderland, delen van Noordoost-Brabant, het noordelijke deel van de provincie Limburg, de Kreis Kleve, de Kreis Wesel en de steden Duisburg en Düsseldorf. In dit werkgebied wonen 4,2 miljoen mensen. Gemeente Duiven levert drie leden in het Algemeen Bestuur.

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

87

De bijdrage van de gemeente Duiven is € 6.700 en is berekend op basis van het inwoneraantal. Het eigen vermogen per 1 januari 2023 was € 2.649.561 en per 31 december 2023 € 2.577.055. Het vreemd vermogen per 1 januari 2023 was € 30.290.956 en per 31 december 2023 € 29.942.644. Het resultaat over 2023 was € 86.229 negatief. Het algemene financiële beheer van de Euregio Rijn - Waal wordt bij begroting, jaarrekening en begrotingswijziging van de Euregio getoetst en beoordeeld door de commissie financiën en projecten en de Euregioraad. Op dit moment is met in aanmerking nemend het eigen vermogen geen sprake van grote actuele risico ’s.

Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland te Arnhem Doel Het behartigen van belangen van de deelnemers binnen het sociaal domein. Partijen Gemeenten Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Wageningen, Westervoort en Zevenaar. Bestuurlijk belang Het Algemeen Bestuur bestaat uit 1 wethouder of burgemeester per gemeente. Het Dagelijks Bestuur bestaat uit 1 voorzitter en 2 leden, aan te wijzen door het Algemeen Bestuur. Financieel belang Bijdrage aan gemeenschappelijke regeling op basis van de bij het openbaar lichaam ondergebrachte taken.

Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Per 1-1-2019 is de bijdrage van de module werkgeverschap SW overgedragen van Presikhaaf Bedrijven aan de MGR. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 714.000 en per 31 december 2024 € 560.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 7.149.000. en per 31 december 2024 was dit € 4.512.000. Het resultaat over 2024 was nihil. Buiten de post onvoorzien en bestemmingsreserves is er geen weerstandscapaciteit aanwezig bij de MGR. Ten behoeve van de MGR is de 'open einde’ systematiek van toepassing waarbij bij een tekort de deelnemende gemeenten bij moeten betalen en bij een overschot geld terug krijgen. Het risico hiervoor ligt dus bij de deelnemende gemeenten.

Gemeenschappelijke Regeling 1Stroom te Westervoort Doel Partijen Bestuurlijk belang Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat

Het bewerkstelligen van een kwalitatief goede en doelmatige uitvoering door het openbaar lichaam van de door de gemeenten aan het openbaar lichaam overgedragen of gemandateerde taken. Gemeenten Duiven en Westervoort. Het Algemeen Bestuur bestaat uit de voltallige college's van b&w van de gemeenten. Het Dagelijks Bestuur bestaat uit 4 leden, twee van elke gemeente: een wethouder en de burgemeester. De kosten van de fusieorganisatie worden voor 63% ten laste gebracht van Duiven en voor 37% ten laste van Westervoort. Het eigen vermogen per 1-1-2024 was € 405.896 en per 31-12-2024 was dit € - 168.820. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 3.827.959 en per 31 december 2024 was dit € 4.284.049. Het resultaat over 2024 was € 285.923 negatief.

88

Risico’s

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

De jaarrekening omvat geen actualisatie van de meerjarige risico's en een uitleg wat er met risico's van het afgelopen jaar is gebeurd. Dit omdat deze risico’s, als ze er al zouden zijn gedekt worden vanuit een bijdrage door de gemeenten.

Deelnemingen NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) gevestigd te Den Haag Doel Partijen Bestuurlijk belang Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Aandeelhouders zijn de Staat der Nederlanden, provincies, gemeenten, waterschappen en andere openbare lichamen. Stemrecht in de Algemene vergadering van aandeelhouders. Vertegenwoordiging door de verantwoordelijke portefeuillehouder binnen het college. Gemeentelijke aandelenpakket van 3.510 aandelen à € 2,50 nominaal. Dit betekent een belang van € 8.775. Dat is 0,0063% van het totale vermogen. De dividenduitkering over 2022 was € 8.775. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 4.721.000.000. Per 31 december 2024 was dit € 4.777.000.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 110.819.000.000. Per 31 december 2024 was dit € 123.164.000.000. Het positieve resultaat over 2024 bedraagt € 294.000.000. Het financieel risico is verlies van maximaal nominale waarde van de aandelenportefeuille en het begrote bedrag aan dividend in onze begroting.

Vitens N.V. gevestigd te Zwolle Doel Het leveren van drinkwater en de instandhouding van het leidingnetwerk. Partijen Provincies en gemeenten. Bestuurlijk belang Vitens N.V. kent een Raad van bestuur en een Raad van commissarissen. Gemeente Duiven is één van de aandeelhouders. Financieel belang Gemeentelijke aandelenpakket van 26.705 aandelen. De verkrijgingsprijs van dit pakket bedraagt € 4.538. Omvang eigen en Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 677.700.000. Per vreemd vermogen 31 december 2024 was dit € 713.600.000 Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 2.237.400.000. Per 31 december 2024 was dit € 2.398.400.000. Resultaat Het resultaat over 2024 bedraagt € 34.500.000 positief. Risico’s Het financieel risico is verlies van maximaal de nominale waarde van de aandelenportefeuille en het begrote bedrag aan dividend in onze begroting. Alliander N.V. gevestigd te Arnhem Doel Distributie van energie via energienetwerken. Partijen Provincies en gemeenten. Bestuurlijk belang Alliander heeft een Raad van bestuur en een Raad van commissarissen. De gemeente Duiven is een van de aandeelhouders en heeft stemrecht per aandeel.

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

Financieel belang

Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

89

Gemeentelijk aandelenpakket van 151.801 aandelen op 1 januari 2015. 31.879 aandelen hiervan zijn verkocht aan Vattenfall conform het aandeelhoudersbesluit dat genomen is in april 2009. Op het totaal van de uitstaande en volgestorte aandelen is dat een belang van 0,001%. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 4.749.000.000. Per 31 december 2024 was dit € 6.038.000.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 6.897.000.000. Per 31 december 2024 was dit € 6.918.000.000. Het resultaat over 2024 bedraagt € 976.000.000. Het financieel risico is verlies van maximaal de nominale waarde van de aandelenportefeuille en het begrote bedrag aan dividend in onze begroting.

Paragraaf 7 Grondbeleid Aanleiding, opbouw en sturingsmogelijkheid van de paragraaf Grondbeleid Inleiding Deze paragraaf bevat een doorkijk in de achtergronden en ontwikkelingen op het gebied van het grondbeleid en de grondexploitaties. De gemeentelijke grondexploitatie is een instrument voor de ontwikkeling en realisatie van ruimtelijke plannen. Het is de financiële vertaling van het ruimtelijke plan en wordt in de initiatieffase gebruikt om de economische haalbaarheid van een plan te kunnen vaststellen. In het vervolg van het traject is de bestuurlijk vastgestelde grondexploitatieberekening het kader voor de uitvoering. Met een gemeentelijke grondexploitatie voert de gemeente een functionele grondpolitiek en heeft daarbij een regierol. Het is een bedrijfsmatig proces, dat zich over de langere termijn voltrekt. Kenmerkend is het doen van omvangrijke voorinvesteringen die later in de tijd door gronduitgifte worden terugverdiend. Aan de actieve grondexploitatie zijn substantiële risico’s verbonden. Kader Voor het grondbeleid gelden de landelijke richtlijnen van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). De richtlijnen zijn toegelicht in de "Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2019)" van de Commissie BBV. Het lokale kader waarbinnen wordt geopereerd is de Nota grondbeleid, vastgesteld bij raadsbesluit van 21 januari 2025.

In de nieuwe Nota Grondbeleid 2024 van de gemeente Duiven kiest de gemeente voor dynamisch grondbeleid. Dit betekent dat de gemeente bij ieder ruimtelijk initiatief een afweging maakt welke houding, rol en inzet van instrumenten het meest geschikt is. Het dynamisch grondbeleid geeft de gemeente de ruimte om waar nodig een actieve houding aan te nemen en de instrumenten van het grondbeleid in te zetten. Deze keuze is onder meer afhankelijk van de ambities en doelstellingen die zijn neergelegd in onder andere de omgevingsvisie. Het grondbeleid is een middel om deze ambities waar te maken. Bij grote woningbouwprojecten en nieuwe bedrijventerreinen heeft de gemeente een actieve houding en voert als het mogelijk is actief grondbeleid. Actualiteit Sinds 2023 is de economie afgekoeld, na een periode van hoge inflatie en stijgende rente. De economische groei in 2023 was slechts 0,2%, en in 2024 wordt een groei van 1,7% verwacht. Voor 2025 en 2026 wordt een gematigde groei van 1,3% voorspeld. De Nederlandsche Bank wijst echter op de bestaande onzekerheid door factoren zoals geopolitieke spanningen en handelsbeperkingen. De toenemende concurrentie van de Chinese markt en de mogelijke herverkiezing van Trump als president van de Verenigde Staten kunnen gevolgen hebben voor

90

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

de Europese economische positie. De importtarieven die Trump tijdens zijn verkiezingscampagne noemde, kunnen aanzienlijke effecten hebben op de Europese exportmarkt. Hoewel de inflatie volgens de Nederlandsche Bank afneemt, gebeurt dit langzamer dan verwacht. In 2024 wordt een inflatie van ongeveer 2,9% voorzien, met een verdere afname naar 2,0% in 2025. De lonen zijn in 2024 gemiddeld met 6,0% gestegen, wat een positieve invloed heeft gehad op de koopkracht. Deze stijging van de koopkracht is echter niet volledig in lijn met de afname van de inflatie, wat het proces trager maakt. Het verschil tussen inflatie en loonstijging resulteert in een koopkrachtstijging van 2,7%. In 2025 wordt echter een lagere loonstijging verwacht, waardoor de koopkrachtstijging vrijwel stagneert. Geopolitieke onzekerheden kunnen de economische stabiliteit van Nederland en Europa verder onder druk zetten. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft het moeilijk om de inflatie effectief te verminderen. De rente is sinds juli 2024 licht gedaald, maar deze daling verloopt traag, omdat de inflatie minder snel afneemt dan eerder werd voorspeld. De herverkiezing van Trump kan invloed hebben op de wereldwijde inflatie. Als hij zijn belofte van een importwerend beleid waarmaakt, kan dit de inflatie verder opstuwen en de rentetarieven verhogen.

Dit zou de Nederlandse exporteconomie voor uitdagingen stellen, met de nodige economische onzekerheden in het vooruitzicht. Te midden van deze bredere economische context neemt de gemeente Duiven een voorzichtige en behoudende benadering aan ten opzichte van haar grondexploitaties. Kosten worden reëel begroot en opbrengsten worden conservatief geraamd, met als achterliggende gedachte om niet te optimistisch te zijn over de financiële vooruitzichten. Hierbij sluiten we aan bij de gedragslijn die is vastgelegd in het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Als algemeen uitgangspunt voor de toe te rekenen kosten naar de grondexploitatie geldt dat alleen de kosten die tot het project worden gerekend die: • Zijn geautoriseerd op basis van een projectdocument en opdracht; • Vermeld worden in de kostensoortenlijst zoals opgenomen in artikel 8.15 van het Omgevingsbesluit; • Zijn toe te rekenen tot de ontwikkel- en uitvoeringskosten die in geval van een particulier initiatief ook bij deze particulier in rekening zouden gebracht kunnen worden op basis van de Omgevingswet (voormalig grondexploitatiewet) en opgenomen zijn op de zogenaamde limitatieve lijst. Financieel resultaat grondexploitaties Opbouw en indeling grondexploitaties De gemeente heeft in 2025 4 actieve grondexploitaties. Ten opzichte van vorig jaar zijn er in 2024 is Graafstaete II als nieuwe grondexploitaties geopend.

Er zijn 3 grondexploitatie afgesloten, namelijk: • St. Antoniusstraat Loo • Werkterp De Ploen • Seingraaf De grondexploitaties zijn onderdeel van het Programma 3 Omgeving van de programmabegroting en zijn administratief verdeeld over twee producten: • Bouwgrondexploitatie, woningbouw. • Bouwgrondexploitatie, bedrijventerreinen. Tot de producten “bouwgrondexploitatie woningbouw” en “bouwgrondexploitatie bedrijventerreinen” worden de in exploitatie genomen complexen gerekend waarin de gemeente de actieve grondexploitatie voert:

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

91

Woningbouwcomplexen: • Vitaal Centrum Duiven Bedrijventerreinencomplexen: • InnoFase • De Nieuweling • Graafstaete II In de Nieuweling, van oorsprong een complex voor woningbouw en bedrijven, is de huidige voorraad uitgeefbare bouwgrond bestemd voor bedrijven, overigens op een aantal posities met mogelijkheid voor de bouw van een bedrijfswoning. Voor alle genoemde complexen in exploitatie geldt dat er een onherroepelijk bestemmingsplan van kracht is en dat een voorraad direct uitgeefbare bouwgrond beschikbaar is. Afgesloten complexen Er zijn in 2024 drie projecten afgesloten. Naar verwachting zal in de loop van 2025 het complex Innofase worden afgesloten. Programmatische uitgangspunten Woningbouw De gemeente wil de omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Duiven, Groessen en Loo aan laten sluiten bij de hedendaagse en toekomstige behoefte. Dit vraagt om een actievere en proactieve houding vanuit het gemeentelijke woonbeleid. Deze houding heeft met de Woonvisie 2021 vorm gekregen en heeft verder aan belang gewonnen via de Nationale Woon en Bouwagenda, het programma een duurzaam thuis en de Woondeal 2023 (rijks-, provinciaal- en regioniveau). De middels de Woonvisie ingezette versnelling voor de woningbouw moet met de komst van de Nationale Woon en bouwagenda en de Woondeal 2023 vooral worden doorgezet en waar mogelijk versneld om aan de toenemende woningbehoefte te voldoen.

Daarvoor zijn in iedere geval zowel de al bekende inbreidingslocaties als uitbreidingslocaties nodig. De gemeente wil de juiste woningen realiseren rekening houdend met de geconstateerde woningbehoefte en met doorstroming uit de bestaande voorraad. De grootste opgave ligt daarbij in de kern Duiven. We realiseren de nieuwbouw daarom vooral in en bij de kern Duiven. In Loo en Groessen wordt naar behoefte gebouwd. Bedrijventerreinen In de gezamenlijke grondexploitaties is de uitgifteprognose van bedrijventerreinen in de periode 2025 t/m 2028 opgenomen zoals hieronder aangegeven. Tabel geplande uitgifte m2 bedrijventerreinen per jaar Complex Nieuweling Innofase Graafstaete II Totaal

Totaal 12.782 45.515 13.363 71.660

2025 3.545 45.515 49.060

2026 5.448 5.448

2027 3.789 5740 9.529

2028 7623 7.623

De uitgifte van de bedrijventerreinen is beperkt stuurbaar. Een evenredige verdeling van de uitgiftes vanaf de middellange termijn is daarom een reëel uitgangspunt voor de grondexploitaties, wanneer er geen concrete interesses, opties en overeenkomsten bekend zijn. Overige uitgangspunten Bij het inschatten van kosten en opbrengsten wordt gekeken naar de verwachte prijsontwikkelingen. Als de activiteiten aanleiding geven, worden er (externe) deskundigen

92

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

gevraagd om (civieltechnische) ramingen te maken om te borgen dat deze aansluiten op het actuele marktprijsniveau. Voor activiteiten zonder inhoudelijke herziening van de raming volstaat het indexeren van prijzen volgens de onderstaande tabel. Tabel 1 hieronder geeft een samenvatting van de aangehouden uitgangspunten voor de parameters van de MPG 2025. Tabel 1 - Aan te houden uitgangspunten voor parameters MPG 20251

Prijsontwikkeling kosten GWW-kosten Plankosten Prijsontwikkeling grondopbrengsten Woningbouw vrije sector Woningbouw betaalbaar Woningbouw huur Retail Bedrijven Lopende contracten Rente & Disconteringsvoet Rente Disconteringsvoet

2025

2026-2027

2028 - 2034

4.50% 5.50%

3.50% 3.50%

2.00% 2.00%

7.50% 4.50% 2.00% 2.00% 0.00% 0.00% -1.00% -1.00% 0.00% 0.00% Conform gesloten overeenkomsten.

2.00% 2.00% 2.00% 2.00% 2.00%

0.00% 2.00%

0.50% 2.00%

0.50% 2.00%

*Opbrengsten na een termijn van tien jaar mogen conform BBV niet geïndexeerd worden. Voor de opbrengstindexatie wordt jaarlijks bekeken of een bijstelling van de geraamde grondopbrengsten nodig is. Voor dit onderdeel wordt verwezen naar de Grondprijzenbrief 2025. Mocht de grondprijzenbrief geen uitkomst bieden dan kunnen de parameters uit de tabel aangehouden worden. [1]

Bron: Outlook Grondexploitaties Metafoor 2025

Prijspeil Uitgegaan is van het actuele prijspeil 1 januari 2025 voor alle kosten. Hierbij zijn de te maken kosten geactualiseerd aan de hand van het prijzenboek Metafoor 2025 dan wel geïndexeerd aan de hand van de daarvoor berekende index van het CBS. Kostencalculaties In de initiatieffase van plannen zijn de calculaties gebaseerd op samengestelde elementprijzen. Naarmate de voorbereiding en uitwerking vordert vindt op basis van definitief ontwerp een verfijning plaats op besteksniveau. Planontwikkelingskosten De opgenomen ramingen voor plan(ontwikkelings)kosten zijn afgestemd op het deel inzet van de gemeentelijke personeelsformatie die wordt ingezet voor de grondexploitatie zoals opgenomen in de gemeentelijke meerjarenbegroting en de te maken externe plan(ontwikkelings)kosten. Gronduitgifteprijzen De Grondprijzenbrief betreft een jaarlijkse actualisatie op de Nota Grondprijsbeleid. In de Nota Grondprijsbeleid staat het beleid ten aanzien van gronduitgifteprijzen voor bouwrijpe grond aangegeven. In de Nota is aangegeven dat het gewenst is om jaarlijks de prijzen opnieuw vast te stellen en wanneer dat noodzakelijk is aan te passen naar de gewijzigde marktomstandigheden. De methodiek waarmee de grondprijzen worden bepaald is vastgelegd in de Nota Gronduitgifteprijsbeleid en blijft ongewijzigd.

Op basis van de grondprijzenbrief wordt bij actualisatie van de complexen nu gerekend met de vastgestelde uitgifteprijzen.

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

93

Berekening financieel resultaat grondexploitaties Inleiding In de vorige paragraaf zijn de uitgangspunten en parameters beschreven die ten grondslag liggen aan de actualisatie van de exploitatieopzetten van de diverse complexen. Hierdoor zijn alle grondexploitaties op een uniforme manier geactualiseerd. Boekwaarden In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de boekwaarden van de complexen in exploitatie, inclusief winstneming (tot en met 2024), in het verslagjaar weergegeven. Daaruit blijkt dat de boekwaarde van de investeringen per saldo met € 3,6 mln. is toegenomen van -€ 6,9 mln naar -€ 10,5 mln. Complex in exploitatie Woningbouw St. Antoniusstraat Loo Vitaal Centrum Duiven Subtotaal Bedrijventerreinen Werkterp De Ploen De Nieuweling InnoFase Graafstaete II Seingraaf Subtotaal Totaal in exploitatie