Bijlage 7b Jaarstukken 2024 Duiven

Boekwaarde 1-1-2024

mutatie 2024

Boekwaarde 31-12-2024

€ 17.702 € 4.857.470 € 4.875.172

€ 3.104 € 626.068 € 629.172

€ 20.806 € 5.483.538 € 5.504.344

-€ 226.195 € 1.016.516 € 2.383.291 €0 -€ 1.106.706 € 2.066.906 € 6.942.078

€ 164.042 € 205.026 € 1.117.005 € 718.140 € 770.007 € 2.974.220 € 3.603.392

-€ 62.153 € 1.221.542 € 3.500.296 € 718.140 -€ 336.699 € 5.041.126 € 10.545.470

Resultaten grondexploitatie complexen (incl. te nemen winstuitname 2024) Resultaat 2024 (tussentijds) Het tussentijdse resultaat, over het jaar 2024, is samengevat door de tussentijdse winstnemingen en de ontwikkeling van de verliesvoorziening te salderen. Er is tussentijds winst genomen op de complexen de Nieuweling en Innofase. De verliesvoorziening is tevens op peil gebracht. Per saldo resteert een bedrag van € 357.786 als vermindering. Dit wordt vooral veroorzaakt door een minder verlies van het resultaat van het Vitaal Centrum Duiven. Daarbij staan ook de tussentijdse winsten die conform het BBV genomen moeten worden. Het resultaat van de grondexploitatie over 2024 is € 1.876.135. Vermindering verliesvoorziening Af te sluiten complex St. Antoniusstraat Loo Af te sluiten complex Werkterp De Ploen Af te sluiten complex Seingraaf Tussentijdse winstuitname Innofase Tussentijdse winstuitname Nieuweling Resultaat grondexploitatie 2024

€ 357.786 € -3.104 € 62.153 € 336.699 € 1.059.143 € 63.458 € 1.876.135

Toekomstbeeld resultaten In onderstaand tabel is per complex aangegeven wat de boekwaarde (saldo van reeds gemaakte kosten en opbrengsten per 31 december 2024) en de te verwachten kosten en opbrengsten vanaf 01-01-2025 zijn. Dit resulteert in een saldo c.q. resultaat op eindwaarde, ofwel het voor gecalculeerde resultaat op de datum dat naar verwachting het totale complex gerealiseerd is. Aangezien de individuele complexen verschillende einddata kennen, zijn de resultaten naar

94

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

1 januari 2025 contant gemaakt (= op startwaarde met de interne rente) om ze onderling vergelijkbaar te maken. Nominaal einddatum exploitatie Complex Woningbouw Vitaal Centrum Duiven subtotaal Bedrijventerreinen De Nieuweling InnoFase Graafstaete subtotaal Totaal

Boekwaarde Nog te realiseren 31-12-2024

Kosten

+= - = nadelig voordelig Resultaat 01-01-2025

Opbrengsten Eindwaarde Contante waarde(2025)

31-12-2026 € 5.483.538 € 2.702.600 € 3.905.474

-€ 4.245.053 -€ 4.171.746

€ 5.483.538 € 2.702.600 € 3.905.474

-€ 4.245.053 -€ 4.171.746

31-12-2027 € 1.158.084 31-12-2025 € 2.441.153 31-12-2031 € 718.140 € 4.317.377 € 9.800.915

€ 222.869 € 538.968 € 3.343.041 € 4.104.878 € 6.807.478

€ 1.981.055 € 9.557.491 € 5.866.740 € 17.405.286 € 21.310.760

€ 582.173 € 6.564.279 € 1.686.961 € 8.833.413 € 4.588.361

€ 548.595 € 6.435.567 € 1.468.601 € 8.452.764 € 4.281.018

In het resultaat staat het complex Vitaal Centrum Duiven als verliesgevend opgenomen. De resultaatpotentie van de totale grondexploitatie op lange termijn is nu berekend op een overschot van € 4.245.053 (eindwaarde). In het hoofdstuk "verschillenanalyse" wordt dit nader geduid. Verliesvoorziening Voor de exploitaties met een geraamd tekort wordt een voorziening (op startwaarde) conform BBV getroffen om de berekende toekomstige tekorten af te dekken. Dit is een wettelijk voorgeschreven maatregel Hierbij wordt de eindwaarde als uitgangspunt genomen. Dit is conform het nieuwe grondbeleid. Voor deze exploitaties betekent dit dat de verliesvoorziening verlaagd kan worden met € 343.641 om het totale verlies van € 4.259.198 op te vangen. Deze verlaging komt vooral op conto van Vitaal Centrum Duiven, in de begroting van de pleinen is vooralsnog van een sobere inrichting uitgegaan. Voor het complex St. Antoniusstraat Loo wordt de verliesvoorzieing geactiveerd, het complex wordt immers met een verlies afgesloten en hiervoor is € 14.145 'gespaard'. Te treffen voorziening verliesgevende complexen St. Antoniusstraat Loo Vitaal Centrum Duiven Benodigde voorziening Voorziening vorig jaar Vermindering voorziening

€ 14.145 € 4.245.053 € 4.259.198 € 4.602.839 € 343.641

Risicoanalyse Grondexploitaties De actieve grondexploitatie is voor de gemeente een bedrijfsmatig proces, dat zich over de langere termijn voltrekt. Kenmerkend is het doen van omvangrijke voorinvesteringen die later in de tijd, voornamelijk door gronduitgifte, worden terugverdiend. Gelet op de planperiode (einddatum van het langstlopende complex) en de geprognosticeerde omzetten zijn aan het exploiteren van gronden risico’s verbonden. Te onderscheiden zijn: • Algemene economische risico’s.

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

95

• Projectgebonden risico’s. Uitgangspunt is dat de risico’s zoals nu gepresenteerd, worden meegenomen in de Monte Carloanalyse om inzicht te krijgen in de mogelijke uitkomsten per grondexploitatie om zodoende het gemeentelijke weerstandsvermogen in beeld te krijgen. Algemene economische risico’s Vooral bij het in exploitatie nemen van redelijk omvangrijke uitleg- en uitbreidingslocaties loopt de gemeente vanwege de relatief lange looptijd en hoge omzetten financiële risico’s. In het algemeen zijn aan het exploiteren van ruimtelijke plannen de volgende risico’s verbonden: • De uitgifte van bouwgronden start later, terwijl de voorinvesteringen al wel (deels) zijn gedaan. De fasering van de investeringen en opbrengsten in de tijd verlopen niet volgens oorspronkelijke inschatting/planning waardoor er renteverliezen optreden. • Er dient zich een rentestijging aan, die niet kan worden gecompenseerd door een verhoging van de opbrengsten uit grondverkoop. Een deel van deze risico’s (o.a. de rentebijschrijving op de boekwaarde) is niet of nauwelijks beïnvloedbaar maar kan wel voorzien worden op basis van eerdere getallen en prognoses. Overige risico’s zijn enigszins beïnvloedbaar maar kan niet duidelijk voorzien worden of de scenario zal uitkomen.

Uit bedrijfseconomisch oogpunt is het verstandig om uit te gaan van “reële en behoedzaam scenario’s”, die vervolgens afgewogen kunnen worden tegen elkaar in de Monte Carlo-analyse. Zo zijn de volgende algemene risico’s opgenomen voor elke grondexploitatie: • Een stijging van het rentepercentage; • Stijging (of daling) van de opbrengsten; • Hogere plankosten als gevolg van verlenging van de looptijden. Projectgebonden risico’s Hierna worden de specifiek projectgebonden risico’s van de in exploitatie genomen gronden nader toegelicht en waar mogelijk gekwantificeerd. Toereikendheid plankostenbudgetten Het is reëel te veronderstellen dat er een risico bestaat dat noodgedwongen programmawijzigingen optreden. Ook kan sprake zijn van langere doorlooptijden van de in exploitatie genomen complexen. De ervaring leert dat er hierdoor een reële kans is dat in de complexen geraamde plankostenbudgetten niet toereikend zijn. Lagere verwachtte opbrengst Het is mogelijk dat de verwachte opbrengsten van gronden, waar eerder op gerekend werd, lager uitvallen dan gepland. Dit kan te wijten zijn aan verschillende factoren, zoals veranderingen in de marktomstandigheden, onverwachte concurrentie van andere aanbieders, of wijzigingen in de vraag van potentiële kopers of ontwikkelaars.

Een dergelijke neerwaartse afwijking van de opbrengsten kan aanzienlijke financiële implicaties hebben voor de grondexploitatie en kan resulteren in verlies van potentiële inkomsten die eerder waren geprognosticeerd. Planwijziging Een lagere opbrengst als gevolg van een planwijziging kan zich voordoen wanneer bepaalde aspecten van het oorspronkelijke plan worden gewijzigd, waardoor een kleiner of groter aantal eenheden in beperkte mate gerealiseerd kunnen worden voor uitgifte. Substantiële wijzigingen worden altijd voorgelegd voor de gemeenteraad. Uitkomsten Monte Carlo-analyse De Monte Carlo-analyse is ingezet om de effect(en) van de bovengenoemde risico's op alle grondexploitaties te evalueren. In onderstaande tabel worden de uitkomsten van de financiële risico’s weergegeven in hun meest waarschijnlijke scenario en daarbij de algehele financiële

96

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

gezondheid van de projecten in zijn totaliteit. In de risico analyse is de winstuitname over het jaar 2023 meegenomen. Let wel, de risico’s voor de grondexploitatie De Timp zijn niet van toepassing omdat deze dit jaar is afgesloten. Tabel Monte Carlo-analyse Risico per project

Huidige stand waarschijnlijke situatie 6.435.657 6.741.181 579.340 670.569 1.659.269 1.825.358 476.418 460.250 156.781 151.848 1.019.415 1.054.904

Innofase De Nieuweling Graafstaete II Woonzorg/WPRI Woonpark Droopad Totaal:

Verschil 305.524 91.229 166.089 -16.168 -4.933 35.489 577.230

*Winstuitname over het jaar 2024 is niet meegenomen in de risico analyse. De uitkomsten van de Monte Carlo-analyse geven dat Graafstaete II mogelijk negatiever uitvallen dan er initieel is geraamd. Daarentegen zullen de grondexploitaties Innofase en De Nieuweling waarschijnlijk hoger uitvallen, oorzaak is een mogelijke hogere grondopbrengst dan verwacht. Met deze verwachtingen is er over het geheel van de grondexploitaties een positief weerstandsvermogen. Verschillenanalyse actieve grondexploitatie ultimo 2025 met ultimo 2024 In de tabel hierna worden de verschillen van de uitkomsten van de paragraaf grondbeleid 2025 vergeleken met het Jaarverslag 2024. Resultaat 1-1-2025 (jaarrekening 2024) Project

Woningbouw

Eindwaarde Contante 2025 waarde 2025

index 0%

Eindwaarde 2024

+ = verbetering

Verschil

- = verslechtering Verklaring verschil

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

Vitaal Centrum Duiven

-€ 4.245.053 -€ 4.171.746

97

-€ 5.081.907

-€ 836.854 Er werd eerder uitgegaan van een plan waarin het Liemersplein sterk vergroend zou worden, Bij het Remigiusplein is nu uitgegaan van een inrichting rondom het woonzorgcomplex. Dit heeft als gevolg dat de begrote kosten lager uitvallen. Verder is de opbrengst voor het Droopad sterk verbetert, in de vorige jaarrekening was van de minimale variant met 30 woningen uitgegaan. Nu is uitgegaan van het werkelijke bod met 50 woningen.Hierdoor zijn er meer inkomsten.

Subtotaal Bedrijventerreinen De Nieuweling

-€ 4.245.053 -€ 4.171.746

-€ 5.081.907

-€ 836.854

€ 582.173

€ 548.595

€ 516.175

InnoFase

€ 6.564.279

€ 5.211.421

Graafstaete II

€1.686.961 € 1.468.601

€ 65.998 De kosten voor bouw & woonrijp maken zijn lager uitgevallen dan initieel is geraamd. € 5.175.638 € 1.388.641 De opbrengsten zijn hoger uitgevallen. 1.686.961

Subtotaal Totaal

€ 8.833.413 € 7.228.617 € 4.588.361 € 3.056.871

€ 5.691.813 € 3.141.601 € 609.906 € 2.304.747

Tabel verschillen De verschillenanalyse vindt plaats tussen de grondexploitaties peildata 1 januari 2025 en 1 januari 2024. De belangrijkste opgetreden wijzigingen zijn hier onder per complex nader aangegeven: Vitaal Centrum Duiven Het tekort in de exploitatie van het centrum loopt iets af. Hiervoor is een aantal oorzaken te benoemen maar het grote verschil komt voort uit een hogere opbrengst voor het complex Doopad (Op de Donk). Daarnaast is bij het Liemersplein en het Remigiusplein uitgegaan van een inrichting met gewijzigde inzichten, dit heeft geleid tot lagere kosten. Deze inrichting is gebaseerd op op de plannen uit begin 2024. Nieuweling en InnoFase Het resultaat op Innofase en Nieuweling is beter geworden. De nog beschikbare gronden binnen de bedrijventerreinen worden binnen afzienbare tijd uitgegeven of zijn in optie. Voor

98

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

de opties worden vergoedingen betaald welke bij de daadwerkelijke verkoop van de gronden worden verrekend. Voor Innofase kan het resultaat nog positiever uitvallen omdat er mogelijke hogere grondopbrengsten kunnen zijn dan verwacht is. Resultaatuitname Grondexploitatie boekjaar 2024 Naarmate de realisatie van de complexen van de grondexploitatie vordert, is het mogelijk te berekenen in hoeverre uitname van middelen aan de orde kan zijn. In de Nota Grondbeleid is de gedragslijn daarvoor vastgelegd. Kort samengevat is die: “Indien het bedrijfsresultaat voldoende degelijk is en wanneer de negatieve boekwaarde van een complex groter is dan de betrouwbaar geraamde nog te maken kosten dan kan het meerdere tussentijds veilig als winst verantwoord worden.” Inmiddels is het BBV op dit punt aangepast en zijn we gehouden om tussentijdse winsten in de grondexploitatie volgens de "percentage of completion-methode" te bepalen. Deze lijn uit het BBV is een stellige uitspraak, wat inhoudt dat hiervan niet afgeweken kan worden.

Nu is met die methode berekend dat uit de volgende complexen per balansdatum een tussentijdse winst genomen kan worden: • Het complex De Nieuweling met een tussentijdse winst van € 63.458 • Het complex Innofase met een tussentijdse winst van € 1.059.143 Vennootschapsbelasting De gemeente Duiven is belastingplichtig voor de heffing van Vennootschapsbelasting over fiscale winsten uit de grondexploitatie. Aangiftes zijn gedaan tot en met het jaar 2023. Winstbestemming Resultaten uit de grondexploitatie vervallen aan de algemene middelen, i.c. de Algemene reserve. Paragraaf 8 Openbaarheid In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf van de Wet Open overheid (Woo) verplichte openbaarheidsparagraaf wordt verantwoording afgelegd over de uitvoering van de Woo in het verslagjaar 2024. Voor de implementatie van de Wet Open Overheid ontvangen de gemeenten Rijksgelden, waarvan onder andere capaciteit voor functioneel beheer en de aanschaf van noodzakelijke applicaties worden bekostigd. Afgelopen jaar is er in dit kader aan een aantal zaken gewerkt: Er is een Inrichtingskader Informatiebeheer vastgesteld waarin de uitgangspunten voor het op orde krijgen van de informatiehuishouding beschreven staan. Vervolgens is er een meerjarenplan en actieplan 2024-2025 verbeteren informatiehuishouding vastgesteld om de uitgangspunten in de praktijk te kunnen brengen.

• De i-Navigator -een hulpmiddel waarmee de complete informatiehuishouding van onze organisatie centraal in kaart kan worden gebracht en beheerd- is voor al onze processen bijna volledig ingevuld aan de hand van interviews met proceseigenaren. • In het kader van het actief openbaar maken van informatie zijn de informatiecategorieën van de eerste tranche per 1 november 2024 online gepubliceerd evenals een extra categorie: collegevoorstellen en bijlagen. Ook zijn we aangesloten op de Woo-index.

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 8 Openbaarheid

99

• Medewerkers zijn geïnformeerd en getraind door middel van workshops rondom Schrijven voor Openbaarheid, anonimiseren en archiveren in JOIN. • Het proces rondom het afhandeling van Woo-verzoeken is verder geoptimaliseerd. • Informatie beter vindbaar en meer toegankelijk maken op onze websites. Dit doen we samen met onze Woo-contactpersonen, het webteam en het klantcontactcentrum. • Voorbereiding implementatie e-depot. • Verbonden partijen (gemeenschappelijke regelingen) zijn meegenomen in de wettelijke verplichtingen vanuit de Woo en verzocht hierop in te spelen voor zover het impact heeft op hun bedrijfsvoering. Door gebrek aan capaciteit bij het cluster informatiemanagement zijn de volgende zaken nog niet afgerond in 2024: • Op- en vaststellen van een handboek Kwaliteitszorg informatiebeheer; • Opstellen van een visie op zaakgericht werken; • Periodieke monitoring kwaliteit informatiebeheer. Paragraaf 9 Duurzaamheid De gemeente werkt aan duurzaamheid via een integrale aanpak op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit. De langetermijndoelen richten zich op CO2reductie, klimaatbestendigheid en een circulaire economie in 2050. In 2024 zijn stappen gezet in beleidsontwikkeling, ruimtelijke inpassing van duurzame energie, verduurzaming van de gebouwde omgeving en vergroening van bedrijventerreinen.

Daarnaast is ingezet op bewustwording en betrokkenheid van inwoners en ondernemers. Ondanks de geboekte voortgang blijven structurele borging en monitoring aandachtspunten. De implementatie van duurzaamheidsmaatregelen wordt verder versterkt door samenwerking met diverse partners. De gemeente blijft werken aan een toekomstbestendige leefomgeving en rapporteert de voortgang periodiek aan de raad.

100

Jaarstukken Duiven 2024 - Jaarrekening - Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

Jaarrekening - Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 1 2 3 4

Overzicht van baten en lasten per programma Toelichting overzicht van baten en lasten per programma Inkomsten Financiële positie

Overzicht van baten en lasten per programma In onderstaande overzichten worden eerst de lasten en baten per programma vóór bestemming gepresenteerd, vervolgens de resultaatbestemming (mutaties in de reserves) en daarna een totaaloverzicht met de resultaten per programma na bestemming. Lasten, baten en saldo per programma en bestemming In onderstaande tabellen staan achtereenvolgens aangegeven de cijfers van de jaarrekening 2023, de begroting 2024 voor wijziging (primitieve begroting 2024, zoals deze is vastgesteld door de raad op 16 november 2023), de begroting 2024 na wijziging (begroting na alle verwerkte begrotingswijzigingen), de jaarrekening 2024 en het saldo 2024 (begroting 2024 na wijziging minus rekening 2024). Bestuur Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

Rekening 2023 9.757 4.041 - 5.715

Begroting 2024 v.w. 6.745 1.285 - 5.460

Begroting 2024 n.w. 6.702 1.463 - 5.239

Rekening 2024 7.615 1.586 - 6.029

Saldo 2024 - 913 123 - 790

Rekening 2023 45.778 12.627 - 33.151

Begroting 2024 v.w. 41.972 8.125 - 33.847

Begroting 2024 n.w. 47.978 10.373 - 37.605

Rekening 2024 49.657 13.951 - 35.705

Saldo 2024 - 1.679 3.578 1.899

Rekening 2023 15.915 10.915 - 5.000

Begroting 2024 v.w. 17.340 10.658 - 6.682

Begroting 2024 n.w. 23.332 16.473 - 6.859

Rekening 2024 17.022 12.353 - 4.669

Saldo 2024 6.311 - 4.120 2.190

Rekening 2023 977 53.297 52.320

Begroting 2024 v.w. 1.028 54.585 53.558

Begroting 2024 n.w. 1.367 56.627 55.259

Rekening 2024 1.020 56.287 55.267

Saldo 2024 348 -340 8

(Bedragen x € 1.000) Maatschappij Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo (Bedragen x € 1.000) Omgeving Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo (Bedragen x € 1.000) Algemene Dekkingsmiddelen Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo (Bedragen x € 1.000)