Bijlage 2. Jaarstukken 2024 incl. controleverklaring accountant

Flynth Audit B.V. geheel document digitaal 2 april 2025 gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden M.V.

28-03-2025

Inhoudsopgave Voorwoord

3

1. Jaarverslag

4

1.1

Inleiding

4

1.2

Programmaverantwoording regiobureau

4

1.3

Programmaverantwoording opgaven

9

1.4

Resultaat 2024 uitgelegd en samengevat

17

1.5

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

18

1.6

Vennootschapsbelasting

18

2. Paragrafen

19

2.1

Risicobeheersing en weerstandsvermogen

19

2.2

Financiering

20

2.3

Bedrijfsvoering

21

3. Jaarrekening

24

3.1 Staat van baten en lasten

24

3.2 Toelichting op staat van baten en lasten

25

3.3 Rechtmatigheidsverantwoording

27

3.4 Incidentele en structurele baten en lasten

29

3.5 Analyse begrotingsrechtmatigheid

29

3.6 Balans per 31 december 2024

31

3.7 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

32

3.8 Toelichting op de posten van de balans

35

3.9 Niet in de balans opgenomen verplichtingen

39

3.10 Publicatie Wet normering topinkomens

40

3.11 IV3 taakvelden

43

BIJLAGEN

46

Bijlage 1 Algemene informatie regiobureau en inwoneraantallen

46

Bijlage 2 Bestuurlijke opgaveteams per 31-12-2024

47

Bijlage 3 Controleverklaring

48

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

2

Voorwoord Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2024 aan van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR). De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. De indeling van de jaarstukken volgt het programma van de opgaven (vijf integrale opgaven) en het programma van het regiobureau. Resultaat 2024 Uit de staat van baten en lasten (paragraaf 3.1) blijkt een resultaat van € 244.427 voor 2024. Dit betreft het rekeningresultaat van het regiobureau. Daarnaast is een deel van de geplande projecten uit de regionale agenda 2023-2024 (nog) niet (volledig) uitgevoerd of zijn er extra financiële middelen verkregen. Dit heeft tot gevolg dat een deel van de ontvangen inwonerbijdrage niet is besteed. Bij het programma van de opgaven resteert een bedrag aan inwonerbijdrage van € 434.658. Zie hiervoor de specificatie in paragraaf 3.8 Toelichting op de posten van de balans (verloopoverzicht Inwonerbijdrage). Bestemming resultaat 2024 Het overschot van de ontvangen inwonerbijdrage, dat deel dat niet is uitgegeven of in een verplichting is vastgelegd, bedraagt per 31 december 2024 € 679.084, zijnde het rekeningresultaat van het regiobureau (€ 244.427) en het saldo van de niet bestede inwonerbijdrage programma Opgaven (€ 434.657).

Volgens artikel 31 lid 8 van de gemeenschappelijke regeling vloeit een positief saldo naar rato terug naar de deelnemende gemeenten, tenzij de vastgestelde algemene reserve van € 100.000 niet is bereikt. Ten gevolge van de uittreding van de gemeente Montferland is € 4.557 onttrokken aan de algemene reserve. Uit het overschot van de ontvangen inwonerbijdrage zal eerst de aanvulling van de algemene reserve bekostigd worden. Het dagelijks bestuur legt het algemene bestuur een voorstel voor over de inzet van het overschot inwonerbijdrage programma regiobureau en programma opgaven en het restant van bestemmingsreserve (€ 31.911).

Elst, 19 maart 2025 Dagelijks bestuur

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

3

1.

Jaarverslag

1.1

Inleiding

Voor het jaar 2024 is de regionale agenda 2023-2024 leidend. Deze is door het algemeen bestuur op 6 juli 2022 vastgesteld. Deze begroting voldoet aan de BBV-richtlijnen en valt onder het repressief toezicht van Gedeputeerde Staten van Gelderland, mede namens Gedeputeerde Staten van Limburg. De vijf opgaven werkten in 2024 elk met een eigen begroting, waarvoor de benodigde middelen bij de gemeenten werden gecollecteerd of van samenwerkingspartners werden ontvangen. Het algemeen bestuur heeft in de vergadering van 27 november 2024 met een tweede begrotingswijziging de definitieve begroting vastgesteld.

1.2

Programmaverantwoording regiobureau

1.2.1 Algemeen Het regiobureau verzorgt de ondersteuning van de bestuurlijke en ambtelijke gremia en faciliteert de vijf opgaven. Door de deelnemende gemeenten zijn via de inwonerbijdrage de middelen voor het regiobureau bijeengebracht. De inwonerbijdrage voor 2024 bedroeg € 2,71. Het dagelijks en algemeen bestuur, de Netwerkdirectie en het (ambtelijk) regiocoördinatorenoverleg ontmoeten elkaar op wisselende plaatsen in de regio. De vergaderingen van het algemeen bestuur zijn openbaar en worden live uitgezonden. De vergaderstukken zijn op de website beschikbaar. 1.2.2 Informatie Voor het slagen van een goede regionale samenwerking, is het belangrijk dat de gemeenschappelijke regeling dicht bij de gemeenten blijft. Naast ontmoetingen, is goede informatievoorziening van groot belang. Leidraad hiervoor is het Informatieprotocol. Het algemeen bestuur heeft deze in september 2021 vastgesteld. Nu de gemeenschappelijke regeling door herziening van de Wet gemeenschappelijke regeling (Wgr) in 2024 is gewijzigd, kan de leidraad worden geactualiseerd. Dit is gepland in de eerste helft van 2025. 1.2.3 Profilering, positionering en lobby Vanuit public affairs (PA) wordt nauw samengewerkt met de opgaveteams, team communicatie, de PA-adviseurs uit de regiogemeenten, The Economic Board en de provincie.

Naast de rol die PA heeft gespeeld in het behalen van resultaten binnen de opgaven, zijn een aantal overkoepelende resultaten uit te lichten: Rijk & Provincie In navolging op de Provinciale Statenverkiezingen 2023 zijn in het eerste kwartaal van 2024 kennismakingsessies voor de (nieuwe) Gelderse Statenleden en het College van Gedeputeerde Staten met de GMR georganiseerd. De regio ontving meerdere (hoog)ambtelijke delegaties namens het Rijk. Zo bracht de directie Regio en Ruimte van het ministerie van Economische Zaken (EZ) in februari een werkbezoek aan verschillende werklocaties in de regio. In april ging een team van het programma Mooi Nederland 'Op Pad met Vitruvius' langs veertien locaties in Gelderland. Zij bezochten o.a. Duiven, Arnhem en Nijmegen met respectievelijk aandacht voor Smart Energy Hubs, leefbaarheid en de herbruikbaarheid van materialen in de woningbouw. Het programma Mooi Nederland staat onder regie van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO). Het stelt, aanvullend op het NOVEX programma, de belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde centraal bij het ordenen van de ruimte. Ook was de regio regelmatig vertegenwoordigd in Den Haag. Om de zichtbaarheid van de regio daar te vergroten, vond in januari de eerste editie van het Groene Metropoolcafé plaats. Spreker Tim van Hattum (WUR) liet zijn licht schijnen op de regio in 2120.

Over de voortgang en benodigde extra

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

4

investeringen in het kader van NOVEX Arnhem-Nijmegen-Foodvalley is in augustus, samen met provincie Gelderland en Regio Foodvalley, in Den Haag gesproken met een delegatie van de ministeries van VRO, IenW (Infrastructuur en Waterstaat), LVVN (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur) en EZ. De intensivering van de samenwerking van PA en lobby met de andere Gelderse regio’s kreeg in 2024 verder vorm. Dit resulteerde onder meer in een gezamenlijke lobbyactie richting het bestuurlijke najaarsoverleg van MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport). In november was er een ontbijtsessie met Tweede Kamerleden en vertegenwoordigers van IenW, EZ en BZK (Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties). Hier vroegen alle Gelderse regio’s aandacht voor de bereikbaarheid van Gelderland, als belangrijke voorwaarde voor het realiseren van de woondeals. Ook de PA-samenwerking met de andere Nederlandse metropoolregio’s (Amsterdam, Den Haag/Rotterdam, Utrecht en Eindhoven) is voortgezet. Daarbij neemt deze zogeheten ‘M5’ steeds meer positie in als gesprekspartner voor het Rijk. Niet in de laatste plaats was de regio zichtbaar aanwezig op tal van nationale conferenties en congressen, waarvan deelname aan de Provada en Klimaattop Gebouwde Omgeving en de organisatie van het Mobility Congres slechts enkele voorbeelden zijn.

Europa Op internationaal vlak profileerde de regio zich onder meer door deelname aan conferenties, zoals Procura+ (circulair inkopen en aanbesteden), EURESFO (klimaatadaptatie) en POLIS (mobiliteit). Een brede ambtelijke en bestuurlijke delegatie was in 2024 weer vertegenwoordigd op de European Week of Regions and Cities in Brussel. Een concreet resultaat dat onder meer door het actieve lidmaatschap van het Europese netwerk ICLEI tot stand is gekomen, is de deelname aan het Europese programma ‘Pathways2Resilience’. Dit stelt de regio in staat om de komende twee jaar met behulp van Europese financiering te werken aan het klimaatbestendig maken van de regio langs de lijnen van de toekomstvisie GMR 2120. 1.2.4 Ontmoeting Het is inmiddels traditie geworden om het jaar te starten met het regiocongres. Deze keer waren we op 2 februari 2024 te gast bij Vasim Nijmegen. Het congres had als titel “50 tinten groen” en trok ruim 400 bezoekers. We constateren dat de belangstelling voor het regiocongres groeit en dat het jaarevenement een steeds breder publiek trekt. Een vast onderdeel in de bestuurlijke jaaragenda zijn Regio Overleg(t) en Regio Ontmoet. Regio Overleg(t) zijn belangrijke ontmoetingsmomenten voor bestuurders en gemeentesecretarissen. Bestuurlijke platforms en de netwerkdirectie (van gemeentesecretarissen) komen dan samen.

Regio Overleg(t) was in 2024 te gast in de gemeenten Duiven, Arnhem en Druten en vond plaats bij Van der Valk in Lent. Van deze dag maken we telkens een kort verslag. Regio Ontmoet vond drie keer plaats en was gast van de colleges van de gemeenten Zevenaar, Mook en Middelaar en Renkum, elke keer op een inspirerende locatie. Deze ontmoetingen zijn gebruikt om, los van de agenda, thema’s te verdiepen en verbreden. De regiocoördinatoren kwamen in 2024 weer maandelijks bijeen (afwisselend fysiek en digitaal). De regiocoördinatoren bouwden inmiddels een stevig netwerk. En zij vormen een belangrijke schakel tussen de gemeenten en het regiobureau. Meer en meer ontwikkelen ze zich in hun eigen gemeente tot een belangrijke schakel tussen de opgaven en in de verbinding met het bestuur. De regioagendacommissie (RAC) is een adviescommissie van het algemeen bestuur. Zij komen volgens een jaarlijks vastgesteld vergaderschema bijeen. Een lid van het dagelijks bestuur en de directie zijn altijd aanwezig. De RAC heeft in 2024 vijf keer plaatsgevonden. Onderdeel van het jaarprogramma zijn twee radenbijeenkomsten, die door het regiobureau worden georganiseerd. De bijeenkomst in het voorjaar was op 2 mei in de gemeente Duiven. Het thema was het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) en Innofase werd bezocht. De radenbijeenkomst in het najaar vond door gebrek aan belangstelling niet plaats.

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

5

Door het regiobureau is ook medewerking verleend aan radenbijeenkomst, georganiseerd door de griffierskring, in de regio Rijk van Nijmegen en in de regio Gelderland-Midden. Onderwerp van deze ontmoetingen met raadsleden waren m.n. de producten uit de P&C-cyclus. Een bezoek van de directeur van de GMR aan de colleges van de deelnemende gemeenten is inmiddels een vast gebruik geworden. In 2024 is in samenspraak de keuze gemaakt om deze bezoeken gemiddeld eenmaal per jaar te organiseren. In aanvulling hierop geven medewerkers van het regiobureau graag gehoor aan uitnodigingen van colleges, collegeleden en gemeenteraden. Naast het jaarlijkse regiocongres organiseren de opgaven ontmoetingen of is de regio mede gastheer. Zo vond het Circulaire jaarevent op 22 november 2024 voor de tweede keer plaats, was het Nationaal Verkeerskundig congres op 7 november 2024 in Arnhem en was de partnerbijeenkomst groen-blauw raamwerk op 1 november 2024 op het Arnhems Buiten. 1.2.5 Communicatie De meeste activiteiten van communicatie zijn uitgevoerd binnen de opgaven. De in het oog springende activiteiten vanuit het regiobureau in 2024: • Zowel website als mailadressen maakten halverwege het jaar een vrij vlotte overgang door van de extensie groenemetropoolregio.nl naar gmr.nl.

• Het verhaal van de regio, onze corporate story, staat opgenomen in de regionale agenda 20252028 en is tijdens Regio Ontmoet in november gepresenteerd aan de bestuurders en gemeentesecretarissen. • De website is doorontwikkeld. Vooral de opgaven-pagina’s hebben een grote gedaantewisseling ondergaan. Zowel qua opbouw, beeld als teksten zijn verbeteringen aangebracht. Er is tijd en energie gestoken in het verder zo digitaal toegankelijk mogelijk maken van de website. Dit toegankelijk maken doen we op basis van het “Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid”. Onze website is in 2024, na een eigen toetsing, uitgebreider getoetst door een onafhankelijke organisatie. Hierna zijn aanpassingen gedaan en is een hercontrole uitgevoerd. De digitale toegankelijkheid is verbeterd. In 2024 is de status van toegankelijkheid ‘C: de eerste maatregelen zijn genomen’ verhoogd naar ‘B: voldoet gedeeltelijk’. • De collectie van rechtenvrije en kwalitatief hoogwaardig beeldmateriaal van de hele regio is aanzienlijk aangevuld. • De kwartaalrapportages voorzien in een grote behoefte. Hierin staan de belangrijkste activiteiten en ontwikkelingen binnen de vijf opgaven en het regiobureau. Deze kwartaalberichten verschijnen aan het einde van de eerste maand van een nieuw kwartaal. De vier rapportages vormen daarmee de bouwstenen voor een beknopt en leesbaar jaarverslag.

• De nieuwsbrief is in totaal twaalf keer verschenen. Het aantal abonnees is in 2024 gegroeid van 750 naar bijna 1000. Via de social mediakanalen houden wij geïnteresseerden op de hoogte van wat er speelt. In 2024 groeide het aantal volgers op LinkedIn nog iets meer dan het jaar ervoor. Met een groei van ruim 1000, passeerde het aantal volgers op de valreep van 2024 de grens van 5000. Het aantal X-volgers was eind 2024 ruim 3000. 1.2.6

Wet- en regelgeving

Wet open overheid (Woo) In 2024 zette de GMR stappen om verder inrichting te geven aan de Woo. Er is een procedure opgesteld voor het voldoen aan passieve openbaarmaking. Het aantal verzoeken dat de regio ontvangt is zeer beperkt. Een Woo-procedure of een zienswijzeprocedure die door andere overheden moet worden gevolgd, is zeer arbeidsintensief en legt een groot beslag op de beschikbare capaciteit. De inzet is en blijft om buiten de formele procedure om, de verzoeker de gewenste informatie te verstrekken. De Woo-verzoeken publiceren we op de website.

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

6

Sinds 1 november publiceren wij de eerste stukken in het kader van actieve openbaarmaking. Deze documenten zijn te vinden op onze website en in de Woo-index. Ook legden we contact met de Woocoördinatoren van de gemeenten, zodat wij Woo-verzoeken van inwoners die organisatieoverstijgend zijn zo efficiënt mogelijk oppakken. Wet DBA (Wet beoordeling arbeidsrelaties) In het vierde kwartaal is een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de effecten van de Wet DBA voor de inhuur van personeel door de GMR. Deze verkenning leidt tot nadere beoordeling, die in het eerste kwartaal van 2025 plaatsvindt. 1.2.7 Klachtenfunctionaris In de gemeenschappelijke regeling (artikel 25) is een klachtenregeling opgenomen. De gemeentelijke Ombudsman voor het Rijk van Nijmegen ontving in 2024 geen klachten. 1.2.8 Diversiteit en inclusie De GMR wil een inclusieve organisatie zijn, overeenkomstig met de ambities die zijn vastgelegd in het beleidsplan Diversiteit en Inclusie (2022). 1.2.9 Personeel In 2024 kwamen er collega’s in vaste dienst bij de GMR, bijvoorbeeld voor de uitvoering van programma’s waarvoor langlopende subsidies zijn verkregen. Denk hierbij aan het programma Slim en Schoon Onderweg en voor ondersteuning van de Regio Deal. Mede door de toename van externe gelden, was het nodig om de administratieve organisatie en interne (financiële) beheersing van de GMR te versterken.

Daarvoor is een controller aangetrokken. Ter voorbereiding op de nieuwe regionale agenda heeft de netwerkdirectie zich afgelopen jaar gebogen over de benodigde personele capaciteit. Nu de regionale agenda meer richting uitvoering van beleid gaat, voorzien wij dat gemeenten uitvoeringscapaciteit nodig hebben voor de realisatie. Om gemeenten te faciliteren, is samen met de netwerkdirectie nagedacht hoe het regiobureau gemeenten kan helpen. Er is afgesproken dat de GMR, voor de Woondeal-middelen die de provincie ter beschikking stelde, personeel aantrekt dat voor gemeenten gaat werken. De werving startte in december. Ook is afgesproken dat de GMR personeel werft dat tegen een vooraf vastgesteld tarief door gemeenten kan worden ingehuurd. Samen met de netwerkdirectie wordt bepaald aan welke capaciteit de meeste behoefte bestaat bij gemeenten. 1.2.10 Ontwikkelingen bedrijfsvoering In 2024 is de GMR aangesloten bij Govroam. Door deze aansluiting versterken wij de mogelijkheden voor tijd- en plaats-onafhankelijk werken, doordat onze medewerkers nu veilig gebruik maken van Govroam-diensten van andere overheidsorganisaties en vice versa. Er is een start gemaakt met de aanbesteding van ICT-diensten. In 2025 eindigt het contract met de huidige leverancier. Het betreft een meervoudig onderhandse vraag.

In het eerste kwartaal van 2025 verwachten we een beslissing te nemen op de leverancier van onze ICT-diensten. Hoewel het bestaande huurcontract voor de kantoorruimte in Elst medio 2026 afloopt, is een start gemaakt met het opstellen van een Programma van Eisen voor de huisvesting van de regionale samenwerking. 1.2.11 Verantwoording regiobureau Door de veranderde wetgeving rondom rechtmatigheid, is afgelopen jaar veel aandacht geschonken aan de verordeningen over de financiële organisatie. Uitgangspunt is dat de rechtmatigheid opgenomen wordt onder de paragraaf Bedrijfsvoering en daarmee afgegeven wordt door het dagelijks bestuur. Afgelopen jaar zijn verordeningen vernieuwd en aangevuld. Het algemeen bestuur heeft deze verordeningen in de vergadering van september en november 2024 vastgesteld. De herziene

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

7

financiële verordening voor 2024 is in februari 2025 door het algemeen bestuur vastgesteld. De GMR heeft voor het vaststellen van de rechtmatigheid een opdracht verstrekt aan mijnVIC voor een gedegen onderzoek. Na drie volledige boekjaren is het mogelijk om de verhouding tussen inwonerbijdrage en externe gelden inzichtelijk te maken. Daarbij gaan wij uit van de daadwerkelijke besteding van de middelen (restituties zijn verrekend). bedrag x € 1.000 2023 2024 Besteding inwonerbijdragen 5.250 69% 7.425 71% Besteding andere middelen 2.644 31% 3.018 29% 7.894 10.443 Met de groei van het aantal subsidies en opdrachten, neemt ook de verantwoordingsdruk toe. Daardoor is de inzet van de administratieve dienstverlener en controller toegenomen. Tot op heden hanteren we geen verrekening voor overheadkosten. Voor het begrotingsjaar 2025 is een wijziging van deze systematiek doorgevoerd. Er wordt op basis van de ontvangen subsidies 5% als dekking van de overheadkosten verwerkt. Begin 2023 werd duidelijk dat het Rijk met The Economic Board (TEB), provincie Gelderland en de GMR een Regio Deal ging sluiten ter waarde van 15 miljoen euro. Voor het opstellen van het convenant met het Rijk en het inrichten van de kassiersfunctie is ondersteuning gezocht bij een extern bureau dat ervaring had met het sluiten van een Regio Deal.

De kassiersfunctie was per 1 april 2024 operationeel bij de provincie Gelderland. De GMR heeft voor de looptijd van de Regio Deal een projectmanager aangetrokken. Deze houdt zich bezig met het opzetten van de structuur voor het begeleiden en beoordelen van subsidieaanvragen, de hele governance van de Regio Deal, het organiseren van bijeenkomsten en bestuurlijke overleggen. Deze projectmanager wordt mede door het Rijk uit Regio Deal middelen bekostigd. Inmiddels zijn bijna alle Regio Deal middelen belegd en wordt volop gewerkt aan de diverse programma’s. 1.2.12 Verantwoording rekeningresultaat regiobureau Voor 2024 bedraagt het voordelig rekeningresultaat van het regiobureau € 244.427 terwijl in de tussenrapportage rekening werd gehouden met een resultaat van € 75.548. De belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting zijn: 1. De rentebaten bedragen voor 2024 € 154.970 en zijn daarmee fors hoger dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. Het positief effect op de exploitatie bedraagt € 50.000. 2. Hoewel de uitgaven voor salarissen en sociale lasten beduidend lager zijn dan begroot is, hebben de uitgaven voor ingeleend personeel de begroting fors overschreden (€ 347.222). Dit wordt met name veroorzaakt door vervanging langdurig ziekteverzuim en extra inzet door de toekenning van de Regio Deal. 3.

Door de groei van de GMR en veranderende wet- en regelgeving is een toename van de organisatiekosten waar te nemen. Voor 2024 is € 195.804 begroot. De werkelijke kosten bedragen € 319.516. Met name accountants- en administratiekosten en advieskosten zijn hoger dan begroot. 4. In 2023 is een voorziening verlofuren ad. € 25.000 opgenomen. Omdat het verlofsaldo van de GMR ultimo 2024 niet is te duiden als bovenmatig, is de volledige voorziening vrijgevallen ten gunste van het resultaat van het regiobureau. 5. De onttrekking van de bestemmingsreserve voor kosten van opleiding, communicatie en ondersteuning van het programma Regio Deal hebben een positief effect op het resultaat.

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

8

1.2.13

Wat heeft het regiobureau gekost?

(alle bedragen in €)

Lasten Baten Mutaties bestemmingsreserve Saldo

1.3

Begroting 2024 2.882.419 2.882.419 -

Wijziging begroting 248.529 204.379 118.698 74.548

Begroting gewijzigd 3.130.948 3.086.798 118.698 74.548

Realisatie 2024 2.892.605 3.045.689 91.344 244.427

Verschil realisatie/ begroting -238.343 -41.109 -27.354 169.879

Programmaverantwoording opgaven

1.3.1 Algemeen De GMR presenteert elk kwartaal een kwartaalrapportage waarin concreet wordt aangegeven wat in dat kwartaal is bereikt in de vijf opgaven. De programmaverantwoording geeft een beknopt verslag van de bereikte resultaten en er wordt een relatie gelegd met de beschikbare middelen van de opgave en haar speerpunten. De vier kwartaalrapportages vormen een inhoudelijke aanvulling op de volgende programmaverantwoording van de opgaven. 1.3.2 Verbonden regio Van het beschikbare bedrag (€ 1,585 miljoen) is het gehele bedrag uitgeven of is een financiële verplichting aangegaan. Totaal op de inwonerbijdrage is een tekort van € 12.060. Voorstel is om verplichtingen 2024 af te schalen tot niveau van restant inwonerbijdrage 2023. Er is geen onderuitputting inwonerbijdrage 2024. De processen/projecten uit de regionale agenda zijn grotendeels uitgevoerd of in gang gezet. De capaciteit binnen de opgave was conform planning. De detacheringscontracten bij de verschillende gemeenten zijn iets lager uitgevallen ten opzichte van de oorspronkelijke begroting. In 2024 is het regionaal mobiliteitsprogramma (RMP) uitgewerkt. We huurden hiervoor een externe adviseur in. Daarnaast is het programma doorgerekend op potentiële effecten CO2. Het RMP-proces ronden we begin 2025 af. We organiseerden in 2024 twee succesvolle congressen.

In het voorjaar het Mobility Congres in Nijmegen en in het najaar het nationaal Verkeerskundecongres bij Burgers Zoo in Arnhem. In samenwerking met de provincie Gelderland en Gelderse regio’s is een gezamenlijke propositie opgesteld die op 20 november 2024 aan de aanwezige Kamerleden is aangeboden. Deze propositie betreft een overkoepelend beeld van benodigde bereikbaarheidsinvesteringen in Gelderland. Voor de GMR zijn een aantal essentiële projecten opgenomen, waaronder het Veluwewaalpad en het fietspad Huissen-Arnhem en is aandacht gevraagd voor verschillende mobiliteitspakketten (A15, A50). Speerpunten We stelden een onderzoek in naar de zeven gelijkvloerse spoorkruisingen in Duiven en Zevenaar. In dit onderzoek is gekeken naar de spoorwegveiligheid, barrièrewerking in relatie tot de verstedelijking, leefbaarheid en bereikbaarheid. In 2024 is opdracht verleend om op 184 locaties fietstellingen te verrichten. Verder zijn er verschillende studies uitgevoerd, waaronder Hub Malden, een mobiliteitshub op de corridor Druten-Beuningen-Nijmegen, de koppelkansen tussen mobiliteitshubs en toeristische overstappunten, de doorfietsroute Doetinchem-Zevenaar, de bereikbaarheidsongelijkheid en de regionale bewonersbenadering. Het bestuurlijk platform Verbonden regio maakt zich zorgen over de verkeersveiligheid in de regio.

Het aantal verkeersslachtoffers is de afgelopen periode in elke gemeente in plaats van afgenomen juist toegenomen. Specifiek is aandacht gevraagd voor de top 10 knelpunten per gemeente en schoolroutes. De provincie staat aan de vooravond van een nieuwe aanbesteding openbaar vervoer (OV) en heeft een ontwerp Programma van Eisen (PvE) eind 2024 naar de regio en de betrokken gemeenten gestuurd. Belangrijk voor de regio, omdat hiermee de kaders voor het toekomstig OV worden

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

9

beschreven. Gezien onze verstedelijkingsopgave en onze mobiliteitstransitie is groei van het OV noodzakelijk en essentieel. Het dagelijks bestuur van de GMR heeft op 21 augustus de zienswijze ontwerp PvE verwoord. We missen een duidelijke provinciale toekomstvisie en strategie om de belangrijke maatschappelijke uitdagingen in regio, zoals duurzaamheid en onze mobiliteitsopgave, op te pakken. Daarom hebben we zeven voorstellen gedaan, waaronder een ambitieus plan voor zeroemissie busvervoer en meer regionale samenwerking. In het kader van logistiek is een tweetal pilots uitgevoerd (laadinfrastructuur Pannenhuis en een onderzoek uitgevoerd door de HAN naar bouwlogistiek). Tot 2030 worden in de GMR minimaal 33.000 woningen gebouwd. Voor deze bouwopgave is het transport van materiaal, materieel, personeel en afval van en naar bouwplaatsen essentieel. Dit leidt tot een groot aantal transportstromen met diverse soorten voertuigen die deels onvermijdelijk zijn. Enerzijds is het van belang dat deze (last mile) stromen efficiënt georganiseerd worden zodat bouwprojecten tijdig en zonder kostenoverschrijding afgerond kunnen worden. Anderzijds moet in het kader van het Klimaatakkoord en met het oog op leefbaarheidsdoelstellingen transport zo schoon mogelijk en met minimale overlast worden georganiseerd.

Uit het onderzoek van de HAN komen verschillende aandachtspunten, randvoorwaarden en aanbevelingen. Bijvoorbeeld over circulaire bouwhubs. Met de resultaten gaan we in 2025 graag aan de slag om te kijken of circulaire bouwhubs een regionale meerwaarde bieden. Subsidies De begroting van het programma Slim & Schoon Onderweg (S&SO) 2024 is in de loop van 2024 vastgesteld door de gezamenlijke partners, inclusief het bijbehorende uitvoeringsplan. Vandaar dat de subsidie voor 2024 pas laat is aangevraagd en een deel van de beschikbare middelen niet in 2024 is uitgegeven (waaronder de werkgeversaanpak). In 2024 hebben we de Fietsstimulering (e-bike probeeractie en stimuleringsapp) Europees aanbesteed. De campagne om deelmobiliteit te stimuleren (“Ik ben een deelgenoot”) is ontwikkeld. Ook is er een uitgebreide toolbox voor de bewonersbenadering ontwikkeld. Per saldo resteert nog te besteden subsidiemiddelen 2024 € 1.193.814. Dit gaat met name over projecten binnen het programma S&SO die grotendeels conform subsidiebeschikking in 2024/2025 worden uitgevoerd (deze bijdragen gaan over de jaarschijven heen). De subsidie over 2024 wordt in de loop van 2025 vastgesteld. Inmiddels hebben we een subsidievaststellingsverzoek bij de provincie Gelderland ingediend voor de jaargangen 2022 en 2023.

Voor de formele opstart van de huidige GMR was er een mobiliteitsfonds opgericht, waarvoor Nijmegen de penvoerder was (destijds was er een ander regime, waarbij onderbesteding niet hoefde te worden teruggestort). Nu de GMR een eigen juridische entiteit is, is in de loop van 2022 het openstaande bedrag overgemaakt naar de GMR. Een deel van dit bedrag is besteed in 2022 en 2023, maar er blijft nog een bedrag van ongeveer € 400.000 over. In het bestuurlijk platform Verbonden regio op 6 maart is afgesproken om in het najaar van 2024/begin 2025 de mogelijkheden voor een mobiliteitsfonds te onderzoeken. Mocht uit de verdere uitwerking blijken dat de implementatie van een regionaal mobiliteitsfonds te complex is, dan wordt het resterende bedrag teruggestort naar de toen deelnemende gemeenten. 1.3.3

Productieve regio

Toekomstbestendige werklocaties In 2024 is toegewerkt naar een Regionaal Programma Werklocaties (RPW). Het RPW is verankerd in de omgevingsverordening van de provincie. Minimaal één keer per 4 jaar moet een nieuw RPW worden vastgesteld. Voor de zomer van 2025 moet er een nieuw vastgestelde RPW liggen. In dit RPW zetten we grote stappen naar kwalitatieve verbetering en nemen we nieuwe actuele thema’s mee. Denk aan de ruimtebehoefte voor circulaire economie, de energietransitie, verdichting en herstructurering. Nieuwe complexe onderwerpen, waarvoor diverse onderzoeken zijn uitgevoerd. Met de provincie Gelderland is afgesproken dat zij de helft van de kosten van deze onderzoeken betalen, tot een maximum van € 168.000. Op het moment van afspraken maken met de provincie, was het

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

10

echter nog niet duidelijk hoeveel er precies nodig was aan onderzoeksgeld. Een deel van die onderzoeken zijn in 2023 al uitgevoerd. In 2024 is uiteindelijk nog € 58.000 aan diverse onderzoeken uitgegeven. De helft hiervan komt voor rekening van de provincie. Naast de onderzoeken zijn er ook andere kosten geweest, waaronder de inhuur van een speerpuntcoördinator. Van de totaal beschikbare middelen voor dit speerpunt is € 75.851 niet besteed. Dit bedrag vloeit terug naar de deelnemende gemeenten. Human Capital Voor de uitvoering van het Human Capital Akkoord (HCA) is een inwonerbijdrage van € 150.000 begroot. Omdat TEB de regie voert op de uitvoering van het HCA is dit bedrag als subsidie verstrekt aan TEB. Het HCA is 1 op 1 opgenomen als project in de Regio Deal. De bijdrage vanuit de GMR draagt daarom bij aan de totale financiering van het project. HCA wordt niet alleen gefinancierd door de GMR maar ook andere partijen financieren mee (bedrijven en provincie). De besteding van de inwonerbijdrage is onderdeel van de totale verantwoording van het Regio Dealproject dat in april 2025 plaatsvindt. Voor 2023 was er een bijdrage van de provincie van € 100.000 die doorliep in 2024. Dat bedrag is door de provincie overgemaakt naar de GMR. Wij beheren deze gelden en de uitvoering ligt bij TEB. Van deze gelden is € 9.915 niet besteed.

Dit bedrag staat los van de Regio Deal en hierover leggen we in maart 2025 verantwoording af aan de provincie. Dienstverlening MKB Begroot voor dit speerpunt was € 178.750. Voor dit speerpunt is echter een andere insteek gekozen dan voorheen. Bij alle betrokken (triple helix) partijen was vooral behoefte aan een verbindende rol tussen alle partijen vanuit GMR om te komen tot een structurele samenwerking met alle stakeholders. Vanuit die samenwerking zijn al diverse projecten gestart zoals een aanvraag voor RAAK subsidie voor onderzoek naar de (latente) vraag en behoefte van de mkb’er, het inventariseren van het huidige aanbod dienstverlening mkb, het verder ontwikkelen van een regiolink voor mkb’ers en aanhaken bij de landelijke actieagenda mkb-dienstverlening. Die rol is door de GMR dus al actief en met succes opgepakt, maar de kosten voor het mkb zijn daardoor aanzienlijk lager uitgevallen dan begroot. Het restant (€ 109.828) vloeit terug naar gemeenten. Tot slot was er een overschrijding van € 17.746 op algemene kosten (personeelskosten en werkbezoeken). Samengevat Voor de Productieve regio is voor 2024 € 878.570 begroot inclusief een onttrekking van de bestemmingsreserve van € 35.000 en een begrotingswijziging van € 8.400 negatief door het niet deelnemen van gemeente Mook en Middelaar aan de opgave. Voor 2024 is uit de inwonerbijdrage een bedrag van € 835.170 ontvangen.

Hiervan is € 214.943 niet besteed. Voor uitgaven in 2025 is € 37.095 gereserveerd. Dat betekent dat in totaal een bedrag van € 177.848 terugbetaald wordt aan de gemeenten. 1.3.4

Circulaire regio

Circulair bouwen en infra Project Circulaire GWW Dit project is gebaseerd op een uitvoeringsprogramma voor 2020-2025 en in 2024 vrijwel volgens (jaar)plan uitgevoerd. Het accent in dit programma ligt op het praktisch ondersteunen van gemeenten om projecten in de openbare ruimte circulair aan te besteden. Hiervoor worden kennistafels ontwikkeld, praktijkbijeenkomsten en workshops georganiseerd en gemeenten de mogelijkheid geboden gebruik te maken van de digitale grondstoffenbank Duspot. Het eerste kwartaal was de projectleidersrol niet ingevuld, waardoor enkele activiteiten wat later op gang zijn gekomen en de bestedingen iets lager zijn uitgekomen dan begroot. De provinciale subsidie

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

11

(uit 2023) voor het ondersteunen van concrete GWW-projecten is daardoor nog niet helemaal uitgeput en is daarom verlengd tot medio 2025. Het project Circulaire GWW is integraal onderdeel geworden van een Regio Deal project. Programma Conceptueel Circulair Bouwen 2023-2030 Ook het programma CCB is integraal onderdeel gemaakt van Regio Deal project Toekomstbestendig Bouwen. De meeste activiteiten/bouwstenen hebben in 2024 enige invulling gekregen. Zo zijn er een flink aantal werkbezoeken georganiseerd naar projecten en initiatieven, waarbij wordt ingezet op conceptueel, circulair bouwen. Maar deze invulling was wel minder dan beoogd, doordat de Regio Deal aanvraag en toekenning pas in het vierde kwartaal plaatsvond. De bestedingen zijn daardoor achtergebleven, waardoor met name de Regio Deal bijdragen van Rijk, provincie en marktpartijen nog (vrijwel) niet aangesproken zijn. Regio Deal project Toekomstbestendig Bouwen In oktober 2024 is het projectvoorstel Toekomstbestendig Bouwen ingediend. Het hierboven genoemde project Circulaire GWW en het programma CCB zijn hierin geïntegreerd. De voorbereiding van deze aanvraag was zeer intensief. Vooral de inzet op het verkrijgen van draagvlak bij marktpartijen heeft veel ambtelijke inzet gevraagd, maar is wel effectief gebleken.

De Rijksbijdrage van € 1,37 miljoen en een aanvullende bijdrage van € 120.000 van provincie Gelderland zijn in december 2024 officieel toegekend, met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2024. Bovendien is per eind 2024 ten minste € 1 miljoen aan bijdragen van marktpartijen gegarandeerd. Samen met cofinanciering van de GMR en de regiogemeenten is de totale begroting van € 4,7 miljoen gedekt voor de periode 2024 t/m 2027. Het organiseren van het projectconsortium heeft langer geduurd dan voorzien, waardoor het uitvoeren van de inhoudelijke activiteiten pas na december 2024 echt op stoom kwam. Grondstoffen en ketens We ondersteunen gemeenten bij het circulair inkopen van producten en diensten en zorgen voor uitwisseling van kennis en ervaringen. In 2024 is een intervisiegroep circulair inkopen gestart in de regio Arnhem en is besloten een soortelijke intervisie op te zetten voor het Rijk van Nijmegen. We stimuleren ontwikkeling van productieketens/reststromen in de regio. De focus ligt op twee ketens per jaar. We werken aan het stimuleren van een regionaal circulair textielecosysteem. Daarin trekken we op met lokale partners en het Europese Engage4Bio project. We zijn daarnaast betrokken bij de verkenning hoe we een rol kunnen pakken in het opschalen van het circulaire verf-recyclingpilot. Het budget voor onderzoek naar circulair ontwikkelen van ketens is niet volledig benut.

Hierdoor resteert een budget van bijna € 30.000 dat aan gemeenten zal worden geretourneerd. Daarnaast is er inzet geweest op het voorbereiden en organiseren en leiden van praktijkbijeenkomsten. Het jaarevent ‘Op weg naar een circulaire topregio’ stond hierbij het meest centraal. Zo’n 200 bestuurders en medewerkers van gemeenten, collega-overheden, bedrijven en studenten namen deel aan het event. Naast een plenair gedeelte onder voorzitterschap van bestuurlijk opdrachtgever Tobias van Elferen organiseerden we 15 verschillende workshops met thema’s vanuit de vier speerpunten. We werkten mee aan een workshop tijdens de Nationale Conferentie Circulaire Economie, die dit jaar in de Vasim in Nijmegen werd georganiseerd. We hebben bijgedragen aan de totstandkoming van een Regio Deal project Circulaire topregio onder leiding van RvN@, waarbij in een triple helix verband wordt samengewerkt aan de versterking van de circulaire economie in onze regio. Tot slot hebben we bijgedragen aan een rapportage die een inschatting geeft van de ruimtelijke effecten van de ontwikkeling van de circulaire economie in onze regio. Er zijn bij dit speerpunt minder kosten (€ 64.747) gemaakt dan vooraf ingeschat. Het resterende deel gaat retour naar de gemeenten.

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

12

Water en klimaatadaptie De ontwikkeling van projecten in de Regio Deal heeft extra aandacht gekregen en heeft geleid tot bijdragen voor enkele projecten die gaan leiden tot meer gedeelde kennis en ervaring over klimaatadaptatiemaatregelen: • Lifeport Cool Lab: Koel netwerk Arnhem, Groene Corridor Nijmegen, Dorpspleinen in Heumen en Overbetuwe, Woonwijk in Westervoort en zorginstellingen in Arnhem. • Soil Valley: Verdroging en piekbuien in een stuwwallengebied in Berg en Dal en laaggelegen gebied Duiven. We maken deel uit van een internationaal consortium via het project ‘Pathway Resilience’. Hiervoor is gezamenlijk met het Soil Valley consortium een subsidie van € 210.000 verworven voor de periode oktober 2024-maart 2026. Zo hebben we de basis gelegd om met kennisinstellingen en bedrijven in onze regio verdere toegang te hebben tot financiering van onderzoeksprojecten en een internationaal netwerk van partijen waarbij in onderzoeksprojecten kan worden samengewerkt. Binnen het landelijke Groeifonds (derde tranche) loopt het programma Werklandschappen van de Toekomst, bedoeld om landelijke bedrijventerreinen te vergroenen. Een initiatief van een consortium onder leiding van het landelijke IVN. De provincie heeft zich sterk gemaakt voor een ambitieus pakket met een living lab en twee ambassadeursterreinen.

De provincie heeft hiervoor Arnhem (IJsseloord) en Nijmegen (Novio Tech Campus NTC) benaderd. Eind 2024 is de aanvraag voor NTC gehonoreerd. Transitie naar duurzame energie In 2024 kende de Regionale Energiestrategie (RES) meerdere financieringsbronnen. Dit zorgde voor een solide basis om de regionale ambities op het gebied van energietransitie te realiseren. De belangrijkste bijdragen en bijbehorende bestedingen worden hieronder toegelicht: -

-

-

Bijdragen vanuit het Rijk • Decentrale uitkering ondersteuning RES. Deze bijdrage bedroeg € 510.387 (jaarbijdrage 2024). • Specifieke Uitkering Warmte: Een bedrag van € 565.000 is beschikbaar gesteld voor de periode 2024-2026. • Decentrale uitkering toekomstbestendig maken energiesysteem. In september 2024 werd een bedrag van € 370.500 toegekend, met een looptijd van 2024-2026. Eenmalige subsidie van de provincie De provincie verstrekte een eenmalige subsidie van € 90.000 om de GMR te ondersteunen in haar koplopersrol bij regionaal integraal programmeren. Deze subsidie heeft een looptijd van 2024-2025 en is benut voor het opstellen en uitvoeren van het Uitvoeringsplan Energiesysteem. Het resterende bedrag wordt in 2025 benut voor verdere ondersteuning van de uitvoering. Inwonerbijdrage Voor de uitvoering van taken in verband met de regionale energiestrategie (RES) is in 2024 een inwonerbijdrage van € 442.750 beschikbaar.

Het accent in 2024 lag op de realisatie van de herijking van de RES. Het bestuurlijk platform Circulaire regio heeft hiermee ingestemd en het rapport is in het laatste kwartaal aangeboden aan de diverse colleges. Daarnaast is het regionaal uitvoeringsplan Warmte voorbereid en bestuurlijk vastgesteld. Hierdoor is er met behulp van Rijksmiddelen (Specifieke Uitkering) een solide basis gelegd voor de aanpak van regionale warmteprojecten. Het betreft een meerjarige subsidie die in twee tranches beschikbaar is gesteld. En zoals hierboven vermeld is een uitvoeringsplan Energiesysteem opgesteld en is de uitvoering hiervan gestart. In samenwerking met Alliander is vraag en aanbod scherper in beeld gebracht en brengen we eventuele knelpunten op korte en lange termijn in beeld. De decentrale uitkering toekomstbestendig maken energiesysteem werd pas in september 2024 ontvangen. Gedurende het jaar werd in overleg met de gemeenten onderzocht, hoe deze middelen

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

13

het beste konden worden ingezet. De uitkering wordt in 2025 besteed aan de invulling van drie nieuwe functies: • Projectleider netbewust bouwen • Projectleider energie-infrastructuur • Projectleider netbewuste bedrijventerreinen Met deze functies wordt gericht ondersteuning geboden aan gemeenten bij de uitvoering van het uitvoeringsplan energiesysteem. • Dit jaar is voor de eerste keer de rapportage gemaakt van de CO2-uitstoot in de GMR, met behulp van een adviesbureau om de data te verkrijgen en te adviseren over de opzet van deze rapportage. • Het Regionaal Expertiseteam Energie (REE) haalde dit jaar twee subsidies binnen. Dit levert een aanzienlijk bedrag op en zorgt daarmee voor een garantie dat het REE de komende jaren bedrijven kan blijven ondersteunen in energieadvies. Het gaat om onderstaande subsidies: o SPUK-subsidie die via de provincie Gelderland wordt uitgekeerd van € 420.000 (looptijd vier jaar) o Regio Deal middelen binnen het programma Toekomstbestendige bedrijventerreinen van € 240.800 (looptijd vier jaar) • Het Europese CO2-beprijzingsproject DeCarb Pro heeft de Europese subsidie conform begroting besteed dit jaar. We hebben hier de projectleider voor ingehuurd. Hij heeft inhoudelijk aan het project gewerkt en deelgenomen aan de projectbijeenkomsten. • De gezamenlijke inkoop van groene energie wordt gefinancierd uit de inwonerbijdrage.

Hiermee wordt voorkomen dat gemeenten zelf eventueel projectleiderscapaciteit moeten inschakelen die gerichte expertise vraagt. De inzet van de regionale projectleider en extern adviseur Hellemans is conform begroting. Zij zorgen er samen voor dat de gemeenten een zo goed mogelijke prijs betalen voor elektriciteit en groen gas en verdere verduurzamingsprikkels krijgen. • Daarnaast is er ondersteuning gegeven aan een samenwerkingsproject rondom geothermie en is geadviseerd hoe om te gaan met knelpunten rondom natuurwetgeving in relatie tot woningisolatie-aanpak binnen gemeenten. Samengevat De opgave Circulaire Regio beschikte in 2024 over een inwonersbijdrage ter grootte van afgerond € 1.300.000, bestaande uit de inwonersbijdrage 2024 € 1.177.566 en restant verplichtingen uit 2023 € 123.061. Van dit laatste bedrag is € 93.000 niet uitgegeven 1.3.5 Ontspannen regio Bij Ontspannen regio zijn de activiteiten grotendeels conform regionale agenda en bijbehorende begroting uitgevoerd. De feestelijke opening van het wandelroutenetwerk vindt in maart plaats. Er is een ambitiedocument met plan van aanpak voor verhaallijnen en een vitaliteitsprogramma opgesteld. En er is een begin gemaakt met de uitvoering daarvan. Het groen-blauw raamwerk is uitgewerkt in een eerste concept van een uitvoeringsagenda en wordt verder uitgewerkt in de gebiedsprocessen.

Alle actielijnen van het uitvoeringsplan van het Transformatievoorstel cultuur zijn in uitvoering en voorbereidingen voor een nieuw regioplan worden getroffen. Wel heeft een aantal kleine verschuivingen in de begroting plaatsgevonden. Qua inkomsten is de inwonerbijdrage lager dan ingeschat, omdat Mook en Middelaar en Montferland niet meededen met de opgave Ontspannen regio in 2024. Een bijdrage voor het wandelroutenetwerk is niet aangevraagd, omdat dit niet nodig was. De subsidie die eerder door de provincie is verstrekt aan de uitvoerder van dat project, TVAN, bleek voldoende om het netwerk aan te leggen. De provincie Gelderland heeft verder een bijdrage geleverd van € 12.500 voor het uitwerken van de gebiedsprocessen voor het groen-blauw raamwerk, vooruitlopend op het besluit van GS hierover. Omdat de opgavemanager van Ontspannen regio voor een deel van haar uren de rol van NOVEX

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

14

coördinator vervult, zijn de middelen die dat oplevert, toegevoegd aan de opgave Ontspannen regio. Hiermee is op maat vervangende capaciteit ingehuurd, die nodig was om de opgave te managen, onder andere voor het in gang zetten van de gebiedsprocessen voor het groen-blauw raamwerk. Ook aan de uitgavenkant vonden er een aantal kleine verschuivingen tussen de speerpunten plaats. Bij de speerpunten groen-blauw raamwerk en cultuur waren de kosten hoger dan vooraf ingeschat. Deze hogere uitgaven konden binnen de opgave opgevangen worden, doordat het speerpunt bruisende binnensteden, krachtige kernen inmiddels niet meer als apart speerpunt wordt opgepakt (en daar dus ook geen kosten voor gemaakt zijn) en ook door lagere uitgaven/hogere inkomsten (o.a. vergoeding uren opgavemanager i.v.m. werkzaamheden NOVEX) bij de post algemeen. Samengevat Ontspannen regio heeft in 2024 in totaal € 647.753 inwonerbijdrage te besteden. Dit betreft inwonerbijdrage 2024 € 502.048 en gereserveerde inwonerbijdrage 2023 € 145.704. Hiervan is in 2024 € 649.611 uitgegeven en in verplichtingen vastgelegd, resp. € 532.184 en € 117.427. Dit betekent dat er een tekort op inwonerbijdrage van € 1.858 ontstaat. Dit tekort zal worden bekostigd uit de inwonerbijdrage 2025. Het restant subsidie uit 2023 is volledig besteed. Voor Vitatiteitsprogramma en Verhaallijnen is in 2024 € 152.100 ontvangen.

Hiervoor zijn nog geen verplichtingen aangemaakt, omdat deze pas eind 2024 beschikt zijn en beschikbaar zijn gekomen. Tevens heeft Ontspannen regio een bedrag van €101.303 van diverse gemeenten ontvangen ter financiering van het project 'Groene Mantel'. Dit bedrag is per ultimo 2024 volledig in verplichtingen vastgelegd. 1.3.6 Groene groeiregio De begroting van de Groene groeiregio bestaat uit vier onderdelen. De onderdelen algemeen, verstedelijkingsopgave en ruimtelijke integratie opgaven zijn relatief klein en de inwonerbijdrage is bijna opgebruikt. Hieruit worden o.a. de coördinatie en uitvoering van de opgave gefinancierd en ook de speerpuntcoördinatoren, de financiering van de gebiedsprocessen en de GMR-bijdrage voor NOVEX. In het bestedingsplan was de ontwikkeling van een ruimtelijk dashboard opgenomen. Dit is echter uitgevoerd door de provincie Gelderland, die inmiddels een dergelijk dashboard in concept klaar heeft. Hiervoor hebben wij geen kosten hoeven maken. We hebben onderzoek gedaan (incl. rapport) samen met de Rijksadviseurs en HNS-adviseurs over Water en bodem sturend. We organiseerden een symposium over het onderdeel Meer landschap van onze NOVEX ambities. We deden onderzoek naar de randvoorwaarden benodigd bij woningbouw.

De gebiedsprocessen in de deelgebieden zijn verder gebracht en bestuurlijk vastgesteld en vormen de leidraad voor de verdere ontwikkeling van de betreffende deelgebieden. We werkten intensief samen met de provincie Gelderland om de ambities uit ons regioarrangement en gebiedsprogramma’s te vertalen naar het Ruimtelijk Voorstel en Ruimtelijk Arrangement van Gelderland. We organiseerden integrale tafels rondom o.a. RPW (werklocaties) en het RMP (mobiliteit). Woningbouw De post versnelling woningbouw wordt gefinancierd door twee inkomstenbronnen: inwonerbijdrage en subsidies van Rijk en provincie. Er is sprake van, naar verwachting, tijdelijke onderbesteding van de toegekende subsidiemiddelen van de Woondeal. In 2025 gaan we naar een structurele projectleiderspool in plaats van de Flexpool, die uitging van aanvragen van gemeenten. Met de structurele projectleiderspool Woondeal krijgen we meer structurele uitgaven. Ook was er meer begroot rondom inzet kwartiermaker uitvoeringsorganisatie dan de werkelijke uitgaven van o.a. door de inzet van kernteam Woondeal en opgavenmanager.

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

15

Dat zijn de redenen dat een bedrag aan subsidie moest worden terugbetaald aan de provincie (ongeveer € 48.000). We hebben bij de provincie het verzoek gedaan om de overgebleven subsidiegelden uit 2024 mee te mogen nemen naar 2025. Inclusief een aanvraag voor nieuwe procesgelden, waarbij we een begroting Woondeal 2025 hebben aangeleverd. Verder resteert een Rijkssubsidie (uit 2020, ca. € 200.000) die in 2025 afloopt en waarvoor we een bestedingsdoel formuleren. Voor de uitvoering van de Woondeal (procesgelden) hebben we in 2024 o.a. de volgende activiteiten uitgevoerd: - Wekelijks kernteam waarin de actualiteiten worden gedeeld en activiteiten worden gecoördineerd. Ook wordt gezorgd voor de bestuurlijke verbinding naar de diverse gemeenten en richting andere overheden en partners, inclusief communicatie; - In 2024 is een een start gemaakt met de update van de Woondeal. Uitgaven die bij deze activiteiten horen zijn o.a. inzet programmamanager (Bram Klouwen) en secretaris en communicatieadviseurs; - Verkenning naar ondersteuningsbehoefte bij gemeenten om woningbouw vlot te trekken. Dit heeft in september geresulteerd in een advies om een projectleiderspool in te richten, naast andere versnellingsmogelijkheden zoals parallel plannen; - Onderzoek kansen van grondbeleid, door prof. Erwin van der Krabben.

In 2025 vertalen we dit onderzoek naar instrumentarium en mogelijk kansrijke interventies; - Samen met de provincie en woningcorporaties is geparticipeerd in trajecten voor betere benutting van de bestaande woningvoorraad; - Organisatie van vier tempotafels, waarvan drie met publiek-private partijen en één met bestuurders. Hier is casuïstiek besproken en zijn randvoorwaardelijke oplossingsrichtingen verkend. Met de tempomakers zijn afspraken gemaakt over de doorontwikkeling van de tafel; - In 2024 zijn grote stappen gezet in de uitrol van conceptueel en circulair bouwen (Regio Deal). Er is een aanpak met bouwbedrijven samen; - Uitwerking en vaststelling van het afsprakenkader huisvesting aandachtsgroepen. Vervolgens is een projectleider voor de uitvoering van het afsprakenkader in het najaar begonnen; - Samen met de Productieve regio is onderzoek gedaan naar de inzet van arbeidsmigranten in de regio en de daarbij behorende huisvestingsopgave. Vervolgens is een projectleider huisvesting arbeidsmigranten aan de slag gegaan om gemeenten en bedrijven te stimuleren en te helpen bij concrete huisvestingsopgaven voor arbeidsmigranten. Samengevat De Groene groeiregio heeft in 2024 € 796.132 inwonerbijdrage te besteden. Uit de inwonerbijdrage 2023 was € 96.671 gereserveerd. In totaal is in 2024 € 809.248 besteed of in verplichtingen vastgelegd.

Het restant (€ 83.555) zal aan de deelnemende gemeenten worden terugbetaald. Het restant van subsidies uit 2023 bedraagt € 468.388. In 2024 is daar € 1.273.178 bijgekomen. Hiervan is in 2024 € 662.022 uitgegeven. Per 2025 blijft nog € 820.963 te besteden subsidie over.

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

16

1.3.7

Wat hebben de opgaven gekost?

(alle bedragen in €)

Verbonden regio Lasten Baten Mutaties bestemmingsreserve Saldo Productieve regio Lasten Baten Mutaties bestemmingsreserve Saldo Circulaire regio Lasten Baten Mutaties bestemmingsreserve Saldo Ontspannen regio Lasten Baten Mutaties bestemmingsreserve Saldo Groene groeiregio Lasten Baten Mutaties bestemmingsreserve Saldo Totaal Lasten Baten Mutaties bestemmingsreserve Saldo

1.4

Verschil realisatie/ begroting

Begroting 2024

Wijziging begroting

Begroting gewijzigd

Realisatie 2024

1.267.913 1.267.913 -

1.504.609 1.504.609 -

2.772.522 2.772.522 -

2.676.053 2.676.053 -

-96.469 -96.469 -

878.570 843.570 35.000 -

-8.400 -8.400 -

870.170 835.170 35.000 -

898.702 863.702 35.000 -

28.532 28.532 -

1.679.566 1.679.566 -

214.507 214.507 -

1.894.073 1.894.073 -

1.954.163 1.954.163 -

60.090 60.090 -

532.048 532.048 -

-30.000 -30.000 -

502.048 502.048 -

599.944 599.944 -

97.896 97.896 -

881.600 881.600 -

1.189.129 1.189.129 -

2.070.729 2.070.729 -

1.296.473 1.296.473 -

-774.256 -774.256 -

5.239.697 5.204.697 35.000 -

2.869.845 2.869.845 -

8.109.542 8.074.542 35.000 -

7.425.335 7.390.335 35.000 -

-684.207 -684.207 -

Resultaat 2024 uitgelegd en samengevat

De inwonerbijdrage bij de GMR kan gerelateerd worden aan enerzijds het regiobureau met een exploitatie en anderzijds de opgaven met een projectadministratie. Kenmerkend voor het regiobureau is dat het de bedrijfsvoering betreft en de activiteiten over het algemeen aan een kalenderjaar zijn gerelateerd. De ontvangen inwonerbijdrage bij het regiobureau wordt volledig in de staat van baten en lasten opgenomen. Daartegenover komen de uitgaven te staan en per saldo resteert het rekeningresultaat. Een positief resultaat vloeit terug naar de deelnemende gemeenten. Een negatief saldo komt, mits toereikend, ten laste van de algemene reserve. Het programma Opgaven omvat een groot aantal activiteiten die elk afzonderlijk als een project gedefinieerd kunnen worden. Deze projecten zijn vastgelegd in de regionale agenda en voor deze projecten heeft de GMR met achttien gemeenten opgavenovereenkomsten afgesloten. De doorlooptijd van de projecten wijkt in veel gevallen van het kalenderjaar af. Daarom worden in het programma Opgaven de ontvangen bijdragen van deelnemende gemeenten en ontvangen subsidies en andere externe bijdragen niet volledig in staat van baten en lasten opgenomen, maar slechts dat deel ter dekking van de kosten van de projecten. Einde boekjaar resulteert een rekeningresultaat van € 0 en resteert een overschot op de balans.

Elk jaar wordt het niet bestede of in verplichtingen vastgelegde deel van de inwonerbijdrage aan de deelnemende gemeenten terugbetaald. Subsidies en andere externe middelen blijven conform looptijd van de beschikking beschikbaar voor het project. Is het project voltooid of niet uitgevoerd, dan wordt het restant van de beschikbare middelen terugbetaald.

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

17

Voor 2024 is het resultaat als volgt: Regiobureau € 244.427 (resultaat) Opgaven € 434.657 (schuld) Totaal € 679.084 (saldo onbenutte inwonerbijdrage 2024) Een nadere toelichting op de terug te betalen inwonerbijdrage is opgenomen in paragraaf 3.8. Conform artikel 31 lid 8 van de gemeenschappelijke regeling vloeit een positief saldo naar rato terug naar de deelnemende gemeenten.

1.5

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

(alle bedragen in €) Begroting 2024

Wijziging begroting

Begroting gewijzigd

Realisatie 2024

Verschil realisatie/ begroting

-

-

-

-

-

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Lasten Baten Mutaties bestemmingsreserve Saldo

Conform Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moet de post Onvoorzien apart als programma worden gepresenteerd. In 2024 zijn geen kosten ten laste van de post onvoorzien geboekt. De post muteert dus niet in het resultaat. In artikel 25, lid 1, onder c (BBV) wordt gevraagd om in de programmaverantwoording het gebruik van het geraamde bedrag voor onvoorzien op te nemen.

1.6

Vennootschapsbelasting

In artikel 25, lid 1, onder b (BBV) wordt gevraagd het bedrag voor vennootschapsbelasting te vermelden. Dit is voor de GMR niet van toepassing. Samenwerkingsverbanden zijn vrijgesteld voor de vennootschapsbelasting, ingeval aan drie cumulatieve voorwaarden is voldaan: 3. De activiteiten van het samenwerkingsverband moeten worden verricht voor de onmiddellijk of middellijke participerende publiekrechterlijke rechtspersonen; 4. De activiteiten zouden de participanten in het samenwerkingsverband niet tot belastingplicht hebben geleid of zouden zijn vrijgesteld als zij de activiteiten zelf zouden hebben verricht; 5. De participanten moeten naar evenredigheid van de afname van de activiteiten van het samenwerkingsverband bijdragen in kosten van het samenwerkingsverband. Bij een gemeenschappelijke regeling wordt geacht hieraan te zijn voldaan. Nadrukkelijk is deze vrijstelling bedoeld voor activiteiten aan of ten behoeve van de deelnemers aan een samenwerkingsverband en voor activiteiten ten behoeve van of aan een derde partij. De vrijstelling heeft alleen betrekking op het overschot dat wordt gerealiseerd door levering aan de deelnemende gemeenten. Wanneer winst wordt gerealiseerd in verband met de levering aan derden moet hierover in beginsel vennootschapsbelasting betaald worden.

De GMR verricht voor derden vooral werk voor “activiteiten verricht in verband met de uitoefening van een overheidstaak of van een publiekrechtelijke bevoegdheid”. Daarbij worden de werkzaamheden kostendekkend uitgevoerd. De organisatie voldoet aan bovenstaande drie voorwaarden en is derhalve vrijgesteld voor de vennootschapsbelasting.

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ● Jaarstukken 2024

18

2.

Paragrafen

2.1

Risicobeheersing en weerstandsvermogen

Op grond van artikel 11 BBV moet de GMR in de paragraaf weerstandsvermogen 1 inzicht verschaffen in de robuustheid van de rekening. Het weerstandsvermogen van de GMR is het vermogen om niet structurele financiële tegenvallers op te vangen, zodat taken kunnen voortgezet. 2.1.1 Risico’s De risico’s kunnen worden ingedeeld in: 1. risico’s voortvloeiend uit eigen beleid; 2. risico’s voortvloeiend uit het beleid van een hogere overheid; 3. risico’s voortvloeiend uit de samenwerking met andere gemeenten en instanties; 4. risico’s voortvloeiend uit het doen/nalaten van derden; 5. risico’s voortvloeiend uit voor de regio niet te beïnvloeden autonome ontwikkelingen Risico’s voortvloeiend uit het eigen beleid Er zijn geen risico’s voortvloeiend uit het eigen beleid. Om eventuele kortingen op de exploitatie op te vangen, is er op grond van de gemeenschappelijke regeling artikel 31, lid 8 een reserve van in totaal € 100.000 gevormd. Risico’s voortvloeiend uit het beleid van een hogere overheid Het risico dat een gemeente niet aan zijn betalingsverplichting (de inwonerbijdrage) voldoet, wordt zeer klein geacht. Daarnaast is in de gemeenschappelijke regeling artikel 29, lid 6 vastgelegd dat gemeenten zorgen dat het samenwerkingsverband te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan haar verplichtingen te kunnen voldoen.

Het risico voor de GMR bedraagt bij de achttien deelnemende gemeenten, conform de begroting 2024, gemiddeld € 415.500. Daarbij geldt een bandbreedte van € 16.500 voor de gemeente Rozendaal tot € 1.743.000 voor de gemeente Nijmegen. Risico’s voortvloeiend uit de samenwerking met andere gemeenten en instanties Gekeken naar de voorgaande punten en de flexibele inzet van adviseurs, kan het achterwege blijven van financiering van gemeenten, provincie en andere opgevangen worden door het afvloeien van flexibele inzet. Er is een zeer laag risico dat gelden niet betaald worden. Mocht dit het geval zijn, dan worden projecten on-hold gezet en stroomt de flexibele inzet per direct uit. Risico’s voortvloeiend uit het doen/nalaten van derden De risico’s worden beperkt door het hanteren van onze eigen inkoopvoorwaarden. Het maximale risico volgens het verplichtingenregister begin 2025 bedroeg € 100.000 voor een leverancier. Risico’s voortvloeiend uit voor de regio niet te beïnvloeden/autonome ontwikkelingen Vanaf 2025 gaat de Belastingdienst handhaven op de Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties). Deze wet heeft als doel schijnzelfstandigheid tegen te gaan en duidelijkheid te scheppen over de arbeidsrelatie tussen opdrachtgevers en zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers).

De opheffing van het handhavingsmoratorium is een van de maatregelen die genomen zijn om schijnconstructies te bestrijden en draagt bij aan meer zekerheid op de arbeidsmarkt. Bedrijven en organisaties die mensen als zzp’er inhuren voor werk dat zij niet zelfstandig uitvoeren, kunnen een boete en naheffingen krijgen. De GMR heeft ongeveer 20 inhuurcontracten die voldoen, die te duiden zijn als zzp’er. Deze worden aan de hand van een beoordelingskader getoetst op schijnzelfstandigheid.

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit (zijnde de middelen waarover de GMR beschikt of kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken) en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de GMR. 1