Jaarstukken 2025 Dinkelland
Tekst van het document
Jaarstukken
2025
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
1
1
2
3
4
5
6
7
Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE....................................................................................................................................2
4. PARAGRAFEN...................................................................................................................................... 67
1. INLEIDING ...............................................................................................................................................3
Lokale heffingen.............................................................................................67
2. NOTA VAN AANBIEDING. .................................................................................................................4
Risicobeheersing en weerstandsvermogen. ..................................................72
Resultaat en analyse........................................................................................4
Onderhoud kapitaalgoederen.........................................................................76
Reserves en voorzieningen..............................................................................8
Financiering....................................................................................................83
Financiële positie en resultaatbestemming...................................................... 9
Verbonden partijen.........................................................................................85
3. INLEIDING AMBITIEBEGROTING. ............................................................................................. 10
Grondbeleid....................................................................................................88
Programma Buitengebied in Balans............................................................... 10
Bedrijfsvoering................................................................................................92
Programma Iedereen Gezond........................................................................15
Wet Open Overheid (WOO). ..........................................................................95
Programma Leefomgeving van de toekomst..................................................21
5. JAARREKENING 2025...................................................................................................................... 96
Programma Leefbare kernen. ........................................................................27
Balans. ...........................................................................................................96
Programma Gemeente en de samenleving....................................................31
Overzicht van baten en lasten........................................................................98
Programma basisdeel. ...................................................................................34
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling.......................................99
Programma Dienstverlening & burgerzaken. .................................................39
Toelichting op de balans per 31 december...................................................103
Programma Veiligheid....................................................................................41
Toelichting en analyse op de baten en lasten. .............................................123
Programma Openbare ruimte & mobiliteit...................................................... 44
Rechtmatigheidsverantwoording.................................................................. 134
Programma Economie....................................................................................49
6. BIJLAGEN BIJ DE JAARREKENING .........................................................................................135
Programma Onderwijs....................................................................................51
Bijlage 1: Overzicht van incidentele baten en lasten....................................135
Programma Sport & accommodaties. ............................................................ 53
Bijlage 2: Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen. .......................... 136
Programma Cultuur & recreatie...................................................................... 55
Bijlage 3: Toelichting beleidsindicatoren....................................................... 137
Programma Sociaal domein...........................................................................57
Bijlage 4: Overzicht taakvelden....................................................................139
Programma Milieu..........................................................................................63
Bijlage 5: Single information Single audit (SiSa)..........................................145
Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening. ....................................65
7. OVERIGE GEGEVENS . ...................................................................................................................161
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
2
1
2
3
4
5
6
7
1. Inleiding Voor u liggen de jaarstukken 2025 van de gemeente Dinkelland. Met deze jaarstukken legt het college verantwoording af over het gevoerde beleid, de behaalde resultaten en de inzet van middelen in het afgelopen jaar. Deze inleiding geeft u als raadslid een samenhangend en concreet overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen. Het beleid in 2025 is gebaseerd op het collegeakkoord “Vernieuwen, verbinden en versterken”, dat is uitgewerkt in vijf samenhangende opgaven: Buitengebied in Balans, Iedereen Gezond, Leefomgeving van de toekomst, Leefbare kernen en Gemeente en de samenleving. Deze opgaven vormen de rode draad in de jaarstukken en laten zien hoe maatschappelijke doelen, ruimtelijke ontwikkelingen en dienstverlening met elkaar verbonden zijn. Leefbare kernen: wonen, werken en voorzieningen in balans In de kernen is gewerkt aan een goede balans tussen wonen, werken en leefbaarheid. De druk op de woningmarkt blijft groot, met name voor starters en senioren. Daarom is ingezet op het vergroten van het woningaanbod en het beter afstemmen op de behoefte per kern. Daarnaast is gewerkt aan een sterk ondernemersklimaat, onder andere door uitbreiding en voorbereiding van bedrijventerreinen in onder meer Ootmarsum, Weerselo en Denekamp. Ook is geïnvesteerd in recreatie en toerisme, met regionale samenwerking en ondersteuning van ondernemersinitiatieven.
Daarmee wordt niet alleen economische groei gestimuleerd, maar ook de aantrekkelijkheid van Dinkelland als woon- en verblijfsgebied versterkt. Buitengebied in balans: toekomst voor landbouw, natuur en landschap Het buitengebied staat voor een grote transitie. De gemeente werkt aan een toekomstbestendige agrarische sector, in samenhang met natuur, water en klimaat. Daarbij wordt ingezet op innovatie en perspectief voor agrariërs, binnen de kaders van Europese en nationale regelgeving. Deze ontwikkeling vraagt om een lange adem en samenwerking met inwoners, partners en andere overheden. In 2025 is vooral gewerkt aan het bepalen van de richting en het voorbereiden van concrete uitvoeringsstappen.
Leefomgeving van de toekomst: verduurzaming en energie Op het gebied van duurzaamheid zijn stappen gezet richting energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken, duurzame energieopwekking en mobiliteit. Dit vraagt om een combinatie van technische maatregelen, ruimtelijke keuzes en betrokkenheid van inwoners en bedrijven. De energietransitie blijft daarmee een belangrijke en complexe opgave, waarbij voortgang afhankelijk is van zowel lokale initiatieven als landelijke ontwikkelingen. Iedereen gezond: ondersteuning en meedoen Binnen het sociaal domein staat het versterken van zelfredzaamheid en participatie centraal. Inwoners worden gestimuleerd om zoveel mogelijk zelf regie te voeren over hun leven, met ondersteuning waar dat nodig is. De inzet ligt op vroegsignalering, preventie en ondersteuning dichtbij huis. Tegelijkertijd blijft de druk op het sociaal domein aanwezig, onder andere door toenemende zorgvragen en financiële uitdagingen. Dit vraagt om blijvende aandacht voor toegankelijkheid en betaalbaarheid van voorzieningen. Gemeente en de samenleving: samenwerking en organisatie De gemeente werkt aan een bestuursstijl waarin samenwerking met inwoners en partners centraal staat. Tegelijkertijd wordt geïnvesteerd in een toekomstbestendige organisatie, onder andere via de samenwerking in Noaberkracht.
Een belangrijk aandachtspunt blijft het behouden van een gezonde financiële positie. Tegelijkertijd vragen toekomstige ontwikkelingen en risico’s om blijvende financiële afwegingen. Tot slot De jaarstukken laten zien dat in 2025 op verschillende fronten stappen zijn gezet: in de kernen, in het buitengebied, in duurzaamheid en in het sociaal domein. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat veel opgaven structureel en meerjarig van aard zijn. In de programma’s die volgen, wordt per thema inzicht gegeven in de resultaten en de inzet van middelen. Daarmee vormen deze jaarstukken een belangrijke basis voor uw kaderstellende en controlerende rol als raadslid. Voor een verdere inhoudelijke en financiële toelichting op het jaar 2025 verwijzen wij u daarom naar de verschillende onderdelen van deze jaarstukken 2025.
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
3
1
2
3
4
5
6
7
2. Nota van aanbieding Het college biedt hierbij de jaarstukken 2025 ter vaststelling aan de gemeenteraad aan. Met de aanbieding van de jaarstukken legt het college verantwoording af over het gevoerde beleid en beheer in 2025. Uitgangspunt hierbij is het leveren van een gedegen kwaliteit, waarbij het verkrijgen van een goedkeurende verklaring, ook voor de rechtmatigheid, een voorwaarde is. De in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten genoemde jaarstukken bestaan uit:
Verloop begroting 2025 versus jaarstukken 2025 Naast de specifieke verantwoording, zoals u die in het vervolg van de jaarrekening zult aantreffen, gaan wij in dit algemene deel in hoofdlijnen in op de financiële uitkomsten. Allereerst een financiële samenvatting van de verschillende onderdelen van dit hoofdstuk, gevolgd door een opbouw van het uiteindelijke resultaat, zowel vóór als na bestemming. Voordelig resultaat jaarverantwoording 2025
Programmaverantwoording Jaarverslag Paragrafen
€3.108.000
Af: budgetoverheveling
- € 204.000
Af: specifieke resultaatbestemming
- € 608.000
Uiteindelijk voordelig resultaat jaarverantwoording 2025
€2.296.000
Dit uiteindelijk voordelige resultaat van de jaarverantwoording 2025 van € 2.296.000 te doteren aan de algemene reserve.
Jaarstukken Balans en toelichting Jaarrekening Baten en lasten en toelichting
De jaarstukken zijn het sluitstuk van de Planning & Control-cyclus. In het eerste gedeelte, het jaarverslag, staat het gevoerde beleid centraal. In het jaarverslag wordt de indeling van de begroting 2025 gevolgd en wordt de realisatie van de doelstellingen uit de ambitiebegroting en basisbegroting nader beschouwd. In het tweede gedeelte, de jaarrekening, worden de cijfers gepresenteerd.
(Bedragen x € 1.000)
Raming 2025 vóór wijziging
Raming 2024 na wijziging
Realisatie 2025
Baten
77.530
89.943
96.202
Lasten
79.606
80.532
94.130
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten
2.077
9.411
2.071
Onttrekking aan reserves
3.770
7.362
7.019
Toevoeging aan reserves
1.693
6.213
5.982
Het gerealiseerde resultaat
0
10.560
3.108
RESULTAAT EN ANALYSE RESULTAAT Verloop resultaten producten Planning & Control op begrotingsbasis 2025 P&C cyclus 2025 Saldo primitieve begroting (overschot)
(Bedragen x € 1.000) 1.257
Saldo perspectiefnota (overschot)
978
Saldo programmajournaal (overschot)
983
Saldo 2025 op begrotingsbasis (overschot) ten gunste van de algemene reserve
3.218
ANALYSE Analyse verschillen reserves Onder de programma’s en in de staat van reserves (en voorzieningen) wordt uitvoerig ingegaan op de verschillende mutaties betreffende de reserves (en voorzieningen). Ook wordt verderop in deze nota van aanbieding nog een nadere toelichting gegeven op het (ontstaan van het) totaal van onze reserves (en voorzieningen). Voor een verklaring van het resultaat voor bestemming (dus zonder de onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves) in relatie tot het resultaat na bestemming wordt ook hier even kort stilgestaan bij de verschillen tussen de
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
4
1
raming en de realisatie van de onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves. De afname van de reserves heeft voor het overgrote deel te maken met de winsten verliesnemingen binnen het grondbedrijf welke leiden tot een onttrekking aan de algemene reserve. Het betreft hier een bedrag van € 621.000 wat in 2025 is onttrokken aan de algemene reserve. In deze onttrekking is ook de verliesvoorziening van het grondcomplex Diepengoor verwerkt voor een bedrag van € 517.000. Deze verliesvoorziening is een gevolg van de verwerving van het perceel \Diepengoor inclusief schadevergoeding voor een bedrag van € 500.000. Het college heeft hiertoe in februari 2025 besloten als onderdeel van de herontwikkeling van dit perceel naar een grondcomplex met ruimte voor drie kavels waarmee ook de langdurige grondwaterproblematiek wordt opgelost. Gezien de nadrukkelijke link met het oplossen van de grondwaterproblematiek is de financiële oplossing voor de verwerving van het perceel in eerst instantie gezocht binnen het gemeentelijke Water en Riool Plan (WRP) met daaraan gekoppeld de voorziening riolering. Nadere bestudering van de geldende wet- en regelgeving en ruggespraak met onze accountant wees begin 2026 uit dat deze constructie niet is toegestaan.
We kunnen de kosten van de verwerving van het perceel Diepengoor dus niet laste brengen van de voorziening riolering, maar moeten deze inbrengen in het betreffende grondcomplex. Hierdoor ontstaat er een hoger verlies ontstaat op dit complex en moet een verliesvoorziening worden getroffen ten laste van de algemene reserve. Tevens zijn er lagere onttrekkingen aan de reserves, welke te maken hebben met werkzaamheden die in 2025 niet of niet volledig zijn uitgevoerd en in 2026 verder worden opgepakt. Zie hiervoor ook het voorstel met betrekking tot budgetoverheveling. Analyse uitkomsten op hoofdlijnen Hierna wordt ter verklaring van het voordelige resultaat (na bestemming) een analyse op hoofdlijnen gegeven. Vergeleken zijn de werkelijke baten en lasten met de ramingen na verwerkte begrotingswijzigingen. Het overzicht is als volgt:
Omschrijving (Bedragen x € 1.000)
2
3
4
Voordeel
5
6
7
Nadeel
Programma ambitiedeel Landelijke beeindigingsregeling veehouderijlocatie
50
Werkbudget positieve gezondheid
50
Realisatiestimulans
483
Programma basisdeel Rente (stelpost, startersleningen, etc.) Algemene uitkering
317 1.289
Rijksbijdrage Spuk sport
460
Taakmutaties algemene uitkering
477
Terug ontvangen gelden Noaberkracht
165
Voorziening pensioenen wethouders
185
Overige gronden en terreinen
58
Organisatieondersteuning
72
Omzetbelasting Groenvoorziening: uitvoering
120 66
Bermen en sloten
101
Leerlingenvervoer
76
Gemeentelijke binnensportaccommodaties en zwembaden
107
Bibliotheekvoorziening Bijstandsverlening zelfstandigen
102 105
Bijzondere bijstand
65
Sociale werkvoorziening
337
Participatie en reintegratie
122
Wmo ondersteuning individueel
75
Participatiewet
148
Wmo eigen bijdragen
67
Wmo Dakje 2
58
Begeleiding Individueel Basis en Plus
76
Jeugdzorg
475
Juridische kosten mbt motie klimaatprogramma
75
Omgevingsvergunningen
70
Overige mee- en tegenvallers
183
Totaal
4.572
1.464
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
5
1
Zoals uit het overzicht blijkt wordt het voordelige resultaat over het jaar 2025 ten bedrage van €3.108.000 (€4.572.000 minus €1.464.000) voor het overgrote deel veroorzaakt door realisatiestimulans (€483.000), rente (€317.000), algemene uitkering (€1.289.000), rijksmutatie Spuk sport (€460.000), taakmutaties algemene uitkering (€477.000), Terugontvangen gelden Noaberkracht (€165.000), voorziening pensioenen wethouders (€185.000), gemeentelijke binnensportaccomodaties en zwembaden (€107.000), en sociaal domein (-€121.000). De overige verschillen betreffen veelal afwijkingen die betrekking hebben op de reguliere taken. Deze worden nader verklaard en toegelicht in het jaarverslag en de toelichting op de jaarrekening onder de programma’s. Uit bovenstaand overzicht blijkt dus dat de jaarrekening 2025 met een positief saldo van €3.108.000 is afgesloten. Dit positieve saldo is ontstaan omdat budgetten in 2025 niet volledig zijn aangewend. Voor een bedrag van €204.000 wordt dit positieve saldo veroorzaakt doordat budgetten niet zijn aangewend in 2025. In een separaat raadsvoorstel is aan u voorgesteld om deze budgetten over te hevelen naar 2026.
2
3
Over te hevelen budgetten (Bedragen x € 1000)
Totaal
t.l.v. reserves
t.l.v. alg. middelen
Landelijke beeindigingsregeling veehouderij bedrijven
50
0
50
Reserve Collegeakkoord
934
934
0
Te storten in reserve verplichtingen voorgaande jaren
1.267
1.063
204
Bestemming resultaat 2025 (Bedragen x € 1000) 1 Implementatie Participatiewet in balans (september circulaire)
25
2 Versterking omgevingsveiligheidsdiensten (september circulaire)
5
3 Register Externe Veiligheidsrisico's (september circulaire)
2
4 Spreidingswet (september circulaire)
35
5 Kinderopvang pleegouders (december circulaire)
15
t.l.v. reserves
t.l.v. alg. middelen
Voorziening antidiscriminatievoorziening
4
0
4
Juridische kosten motie klimaatprogramma
75
0
75
6 Landelijke beeindigingsregeling veehouderijbedrijven (december circulaire)
19
Invoeren bodemgegevens in het BIS
13
0
13
7 Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp (december circulaire)
10
Verkeersveiligheid
31
31
0
8 Implementatie plateau 2 (december circulaire)
13
Vervanging stroomkasten
1
0
1
9 Realisatiestimulans
483
Uitvoeringsprogramma KOG
46
46
0
Watertappunten
18
18
0
Totale mutatie te bestemmen resultaat
608
7
0
7
20
20
0
Noaberkermis Weerselo
4
0
4
Regeling fysieke investeringen leefbaar platteland
25
0
25
Werk maken van betrekken en waarderen jongeren
15
15
0
Integraal veiligheidsbeleid
25
25
6
7
Totaal
Totaal
Gebiedsgericht geluidsbeleid
5
Na deze storting in de reserve bedraagt het positieve saldo €2.904.000 (€3.108.000 minus €204.000). Voordat dit volledige positieve saldo wordt gestort in de algemene reserve worden 9 specifieke resultaatbestemmingen voorgesteld. Hierover is door de raad nog geen besluit genomen. Het gaat hierbij om de volgende mutaties:
Over te hevelen budgetten (Bedragen x € 1000)
Maatwerkbudget minimabeleid
4
Toelichting op de onderdelen uit de resultaatbestemming 1. Implementatie Participatiewet in balans (september circulaire) Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans is een initiatief om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met name door meer maatwerk, versoepeling van regels en een menselijkere aanpak. In totaal wordt er € 58,1 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd. Dit betekent voor de gemeente Dinkelland een
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
6
1
bedrag van € 25.000 in 2025, € 8.000 in 2026 en daarna gemiddeld € 1.000 per jaar. In de loop van het jaar 2026 verwachten we de impact van dit wetsvoorstel in beeld te hebben en ook de financiele consequenties. Vandaar dat we het bedrag voor 2025 voegen we toe aan het budget voor 2026. 2. Versterking omgevingsveiligheidsdiensten (september circulaire) De VNG, namens de gemeenten, en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) zijn overeengekomen dat bepaalde taken van het vervolg op de Meerjarenagenda Versterking Omgevingsveiligheid (MVO) door gemeenten worden uitgevoerd. Het gaat om wettelijke taken op het terrein van de omgevingsveiligheid. Het gaat om een bedrag van € 3,9 miljoen in 2025, € 4,9 miljoen in 2026 en in 2027 en € 3,8 miljoen in 2028. Dit betekent voor de gemeente Dinkelland een bedrag van gemiddeld € 5.000 per jaar (2025 tot en met 2028). Wat dit exact gaat betekenen moet nog verder worden uitgezocht vandaar dat we het in 2025 ontvangen bedrag overhevelen naar 2026. 3. Register Externe Veiligheidsrisico’s (september circulaire) Het ministerie van IenW is met medeoverheden verantwoordelijk voor het beheer van het REV. Gemeenten ontvangen via deze decentralisatie-uitkering een bijdrage als tegemoetkoming in de kosten voor het inregelen van de beheerwerkzaamheden voor de Kwetsbare gebouwen en locaties (KGL)-module binnen het REV.
De bijdrage is bedoeld voor het inregelen en het mee uitwerken van een efficiënte beheeraanpak, waarbij optimaal gebruik gemaakt wordt van bestaande (basis) registraties. Dit betekent voor de gemeente Dinkelland een bedrag van € 2.000 in 2025 en 2026. De werkzaamheden vinden plaats in 2026 vandaar dat we het budget voor 2025 overhevelen naar het jaar 2026. 4. Spreidingswet (december circulaire) (september circulaire) Vanuit de Spreidingswet hebben gemeenten een nieuwe taak gekregen in het zoeken naar opvangplekken. Zij ontvangen hiervoor middelen vanuit het gemeentefonds. Voor gemeenten is er een bijdrage van in totaal € 15,3 miljoen beschikbaar. Dinkelland ontvangt in 2025 een bedrag van € 35.000. Dit bedrag wordt evenals eerdere bijdragen in het kader van de spreidingswet toegevoegd aan de reserve Migratie.
2
3
4
5
6
7
5 Kinderopvang pleegouders (december circulaire) Bij Voorjaarsnota 2025 is door de Rijksoverheid extra geld beschikbaar gesteld als bijdrage voor de kosten die pleegouders maken voor kinderopvang en buitenschoolse opvang van hun pleegkinderen. Deze bijdrage geldt voor alle pleegouders die gebruik maken van (vormen van formele) kinderopvang en buitenschoolse opvang (bso), ook in het vrijwillig kader. Pleegouders betalen nu een eigen bijdrage in de kosten van kinderopvang. De eenmalige bijdrage voor Dinkelland bedraagt € 15.000 en hevelen we over naar het jaar 2026 zodat we de betreffende regeling in 2026 kunnen uitvoeren en betalen. 6. Landelijke beeindigingsregeling veehouderijbedrijven (december circulaire) Sinds 3 juli 2023 zijn de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv) en de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties met piekbelasting (Lbv-plus) opengesteld, waarmee veehouders hun bedrijfslocaties tegen subsidie kunnen beëindigen. Voor de decentralisatie-uitkering Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus is er voor beide fases nu aanvullend in totaal € 3 miljoen beschikbaar gekomen. Voor de decentralisatie uitkering Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus (kleinere sectoren) is voor beide fases in totaal € 1,3 miljoen beschikbaar gekomen. Het gaat hier voor Dinkelland om een bedrag van € 19.000.
Dit bedrag hevelen we over naar het jaar 2026 zodat we de betreffende regeling in 2026 kunnen uitvoeren en dekken. 7. Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp (december circulaire) Met deze decentralisatie-uitkering krijgen gemeenten extra middelen om de lokale ondersteuning voor huishoudens met een laag inkomen en hoge energielasten te versterken. Omdat gemeenten de doelgroep niet altijd goed bereiken, is door SZW, TNE en de VNG een portaal ontwikkeld waarmee – met toestemming – contactgegevens van huishoudens kunnen worden gedeeld. Dit stelt gemeenten in staat huishoudens gerichter te benaderen en bestaande hulp effectiever in te zetten. In 2025 is hiervoor € 9,8 miljoen beschikbaar, verdeeld op basis van het percentage energiearmoede per gemeente. Dit komt voor Dinkelland neer op een bedrag van € 10.000. Dit bedrag hevelen we over naar het jaar 2026 zodat we de betreffende regeling in 2026 kunnen uitvoeren en dekken.
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
7
1
8. Implementatie plateau 2 (december circulaire) Gegevens over inburgeraars die vallen onder de Wet inburgering 2021 worden op dit moment veelal handmatig (via portalen en bestanden) uitgewisseld. Dit is niet alleen foutgevoelig, maar ook zeer arbeidsintensief. Om die reden worden op dit moment voorbereidingen getroffen om de geautomatiseerde uitwisseling van gegevens binnen de inburgeringsketen (“plateau 2”) mogelijk te maken. De bijdrage die gemeenten ontvangen, kan worden gebruikt voor eventuele investeringen die voor deze overstap nodig zijn. Het gaat om een totaalbedrag van € 4,6 miljoen en deze middelen worden evenredig over alle gemeenten verdeeld. Dit komt voor de gemeente Dinkelland neer op een bedrag van € 13.000. In afwachting van meer duidelijkheid over eventuele noodzakelijke investeringen hevelen we het beschikbare bedrag over naar het jaar 2026.
2
3
4
5
6
7
bestendige gedragslijn, gestort in de algemene reserve. In volgende P&C documenten komen wij terug op de actuele stand van de reserves en het eventueel vrij te besteden bedrag in de reserves. Dit alles rekening houdend met de benodigde weerstandscapaciteit. RESERVES EN VOORZIENINGEN In samenvattende vorm geven wij hieronder een overzicht van de mutaties in de reserves en voorzieningen. Saldo 1-1-2025
Saldo 31-12-2025
Mutatie
Algemene reserve
(Bedragen x € 1.000)
8.708
7.605
- 1.103
Bestemmingsreserves
41.065
41.131
66
Totaal reserves
49.773
48.736
- 1.037
Voorzieningen algemeen
8.143
8.763
619
9. Realisatiestimulans We hebben in 2025 aanvraag gedaan voor 69 gerealiseerde woningen met een bijdrage van € 7.000 per gerealiseerde woning De middelen van de Realisatiestimulans kunnen uitsluitend worden gebruikt voor activiteiten die aantoonbaar bijdragen aan de woningbouwopgave van de gemeente. Ze kunnen worden ingezet om woningbouw te versnellen, bijvoorbeeld door financiële knelpunten op te lossen, extra capaciteit in te zetten en procedures te versnellen. Daarnaast mogen ze worden gebruikt voor het realiseren van extra betaalbare woningen, zoals sociale huur, betaalbare koop en woningen voor doelgroepen zoals starters en senioren. Ook ondersteunende en strategische investeringen zijn toegestaan, zoals het verwerven van grond, gebiedsontwikkeling en infrastructuur die woningbouw mogelijk maakt. Verder kunnen stimuleringsregelingen via tenders worden ingezet om betaalbare woningbouw te bevorderen. Er is geen automatische aanspraak op de middelen per woning. De inzet is altijd projectgebonden en afhankelijk van prestaties. Bovendien moet deze aansluiten bij de gemeentelijke volkshuisvestelijke doelen en prioriteiten.
De afname van de reserves van € 1.037.000 wordt deels veroorzaakt door resultaatnemingen van de begroting en de tussentijdse rapportages voor een bedrag van € 3.218.000 en een dotatie aan de reserve onderwijshuisvesting voor een bedrag van € 600.000. Ter dekking van de ambitiebegroting/collegeakkoord is een bedrag onttrokken van €1.364.000. Verdere onttrekkingen zijn o.a. winst- en verliesnemingen, alsmede de mutatie op het vormen van verliesvoorzieningen en afwaarderingen binnen het grondbedrijf van € 621.000 (inclusief verliesvoorziening grondcomplex Diepengoor), Uitvoeringsplan KOG € 215.000, afschrijvingen majeure projecten € 326.000, onderhoud kunstwerken € 940.000, versnelling organisatieontwikkeling € 565.000, onderhoudskosten € 395.000, migratie €381.000 en onderwijshuisvesting € 178.000.
Samenvatting Na besluit van de raad wordt voorgenoemd bedrag gedoteerd aan de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen. Het voordelige saldo over 2025 bedraagt dan € 2.296.000 (-€ 2.904.000 minus €608.000) en wordt, conform
De toename van de voorzieningen hebben vooral betrekking op het exploitatieoverschot riolering en afval van € 268.000, voorziening groot onderhoud Dorper Esch van € 80.000 en voorziening pensioenaanspraken en wachtgelden wethouders van € 282.000. De voorziening riolering is in 2025 niet belast met de kosten
Totaal voorzieningen
8.143
8.763
619
Algeheel totaal
57.916
57.498
- 418
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
8
1
2
3
4
5
6
7
van de verwerving van het perceel Diepengoor (zie eerdere toelichting). Voor een bedrag van € 204.000 werd nog geen beroep gedaan op de reserves (zie budgetoverheveling). In de toelichting op de jaarrekening is een overzicht van alle mutaties van reserves en voorzieningen opgenomen, met daaraan toegevoegd een overzicht van alle mutaties per reserve en voorziening. Verder verwijzen wij naar de paragraaf weerstandsvermogen. Voor de volledigheid moet worden opgemerkt dat in bovenstaande opstelling van de reserves en voorzieningen (nog) geen rekening is gehouden met de voorgestelde toevoegingen op grond van de resultaatbestemming 2025. FINANCIËLE POSITIE EN RESULTAATBESTEMMING Beoordeling financiële positie Bij het beoordelen van de financiële positie dienen wij ook naar financiële vooruitzichten te kijken, met daarin opgenomen een weging van de risico’s van de gemeente. Verder is de reservepositie en de aanwendbaarheid daarvan van belang en speelt de hoogte en (onbenutte) belastingcapaciteit een belangrijke rol. De beoordeling op deze plek houden wij beperkt omdat ook in de separaat aan de orde zijnde meerjarenbegroting 2026 2029 wordt ingegaan op de vooruitzichten voor 2026 e.v. De jaarrekening kan met een batig saldo (voor bestemming) worden afgesloten. Bestemming resultaat Het positieve eindresultaat van deze jaarstukken 2025 bedraagt €3.108.000.
Dit positieve eindresultaat is een resultante van de in deze nota van aanbieding genoemde voorstellen. Wij stellen uw raad voor om dit als volgt te bestemmen: a. toevoeging reserve verplichtingen voorgaand dienstjaar € 204.000; b. toevoeging reserve incidenteel beschikbare algemene middelen € 608.000. Uiteindelijk blijft het hiervoor genoemde positieve resultaat over van € 2.296.000. Conform bestaand beleid wordt dit bedrag gedoteerd aan de algemene reserve.
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
9
1
2
3
4
5
6
7
3. Inleiding ambitiebegroting Zoals reeds is aangegeven in de algemene inleiding heeft deze begroting het collegeakkoord van de gemeente Dinkelland 2022 2026 met de naam “Vernieuwen, verbinden en versterken” als basis. Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende vijf opgaven uit dit collegeakkoord: • Buitengebied in Balans • Iedereen gezond • Leefomgeving van de toekomst • Leefbare kernen • Gemeente en de Samenleving Deze vijf opgaven zijn in eerste instantie verder beschreven en uitgewerkt in actielijnen en doelen, waarna op hoofdlijnen wordt aangegeven hoe we hier een bijdrage aan denken te gaan leveren. Per opgave wordt afgesloten met een financieel overzicht. In dit overzicht zijn ook de beschikbare werkbudgetten opgenomen. Deze behoeven wat algemene toelichting. Binnen het programmabureau wordt een bijdrage geleverd aan het behalen van maatschappelijke effecten. Hier wordt sturing gegeven aan bestuurlijke ambities, veranderopgaven en strategische inspanningen. Dit komt samen in verschillende programma’s (ambities), waaraan werkbudget is gekoppeld. Het werkbudget wordt ingezet om (externe) advieskosten te dekken en (participatie)processen in de kernen te faciliteren. Daarnaast wordt het werkbudget ingezet voor de bekostiging van evenementen, bijeenkomsten, sprekers (en alle bijkomende kosten die daarbij horen).
Het werkbudget is in eerste aanleg niet bedoeld als uitvoeringsgeld om projecten zelf te bekostigen. Onder de vijf opgaven wordt indien mogelijk een nadere duiding en verdeling over de jaren gegeven. Dat is echter niet in alle gevallen op voorhand mogelijk, om de simpele reden dat we ook afhankelijk zijn van initiatieven vanuit de samenleving en het tempo en enthousiasme waarmee deze initiatieven gaan spelen. Het beschikbaar hebben van werkbudgetten is met name ook bedoeld om slagvaardig te kunnen inspelen op de genoemde initiatieven. Om de raad toch op de hoogte te houden van de besteding en bestemming van de werkbudgetten, zeggen we toe dat in elk van de komende P&C-documenten (en met name het programmajournaal) verslag wordt gedaan van de bestemming en besteding van de werkbudgetten.
PROGRAMMA BUITENGEBIED IN BALANS We zetten in op een economisch sterk buitengebied vanuit de balans tussen agrarisch landgebruik, de kwaliteit van onze natuur en landschap, de groeimogelijkheden van de toeristische sector, de mogelijkheden voor economische activiteiten en de kwaliteit van leef- en werkomgeving voor onze inwoners. Dit in verbinding met bodem, water en lucht. Dat maakt ons buitengebied voor de toekomst sterker en is gunstig voor de leefbaarheid. Onze ambitie is uitdagend maar realistisch, mits sprake is van samenspel met onze inwoners, partners en gebruikers. We voorzien de ambitie en de hieraan verbonden Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) van een dynamische agenda. Nieuwe inzichten en regelgeving leiden regelmatig tot aanvullingen en wijzigingen op deze agenda. Indien noodzakelijk worden deze ook financieel vertaald. We realiseren ons dat de transitie van het buitengebied vele jaren, en dus meerdere raadsperioden, in beslag zal nemen. In de huidige vier jaar zal vooral de veranderrichting worden bepaald en een start worden gemaakt met de concrete Uitvoeringsagenda.
We vertalen onze ambities naar twee actielijnen: • Naar een toekomstige agrarische sector • Ons unieke landschap en natuur worden geborgd • In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie over het onderwerp: • Stimuleren van innovatie in de agrarische sector ACTIELIJN 1 NAAR EEN TOEKOMSTBESTENDIGE AGRARISCHE SECTOR De toekomst van de agrarische sector en daarmee het landelijk gebied wordt voor een aanzienlijk deel gestuurd en bepaald door Europese wet- en regelgeving. Op nationaal niveau wordt dit uitgewerkt in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en door de provincie vertaald in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (conceptversie, bij het Rijk ingediend juni 2023). Dinkelland maakt onderdeel uit van de Gebiedsgerichte Aanpak Noordoost-Twente (GGA-NOT). Samen met de vier NOT-gemeenten gaan we de transitie inhoud geven, waarbij een realistisch perspectief voor de agrariërs een belangrijk uitgangspunt is, met de kanttekening dat door bestaande en nieuwe regels de ligging van het agrarische bedrijf zowel een bedreiging als kansen kan opleveren. Stimuleren van innovatie in de agrarische sector staat hierbij centraal. Het kabinet investeert fors in de op-
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
10
1
gaven voor water, natuur en klimaat en in de verduurzaming van de landbouw. De keuzes en investeringen in de landbouw worden gekoppeld aan verduurzaming, kringlooplandbouw, nieuwe verdienmodellen en verbetering van de positie van de boer in de keten. We hebben daarbij nadrukkelijk aandacht voor de transitiekansen van agrariërs, zowel voor agrariërs die doorgaan als agrariërs die stoppen. Ons doel We gaan als proactieve gebiedspartner een bijdrage leveren aan een economisch perspectief voor het buitengebied in zijn algemeenheid en de agrarische sector in het bijzonder. We richten ons vooral op het opstellen en uitvoeren van een Uitvoeringsagenda. In deze agenda wordt nadere richting gegeven aan het perspectief van het buitengebied. In 2025 hebben we de verkregen inzichten en de uitgewerkte plannen vanuit het NPLG en PPLG omgezet in operationeel beleid gericht op de transitie van de agrarische sector. Ook zijn er in deelgebieden zichtbare stappen gezet met betrekking tot zowel het perspectief voor de landbouw als de natuur- en waterdoelen. Via de volgende inspanningen willen we ons doel bereiken: • We zetten menskracht en middelen in om lokaal en bovenlokaal een voortrekkersrol te vervullen. We zijn partner in de NOT-Gebiedsprocessen. • Het agrarisch consulentschap zetten we voort, evenals de rol van de ervencoach voor de landbouw.
Dat geldt ook voor onze betrokkenheid bij De Landbouwers (voorheen Mineral Valley Twente) en LEADER. Samen met de provincie, het waterschap, maatschappelijke partners en stakeholders stellen wij de NOT Gebiedsagenda 2023 2030 op. • We brengen de uitgangspositie in kaart en ontwikkelen een gemeentelijke visie op toekomstige economische dragers voor ons buitengebied. • Bedrijfsbezoeken en persoonlijke contacten op het erf zijn een belangrijk onderdeel van onze (persoonlijke) inzet. • We hanteren een aanpak op doelgroepen. We richten ons vooral op transitie kansen van agrariërs en hebben daarbij ook oog voor de sociaalmaatschappelijke impact.
2
3
4
5
6
7
Hoe leverden we een bijdrage aan een toekomstbestendige agrarische sector? Ook in 2025 hebben we nog steeds te maken gehad met politieke onzekerheid door onder meer de val van het kabinet Schoof en rechterlijke uitspraken over stikstof. Het gevolg is brede onzekerheid en vaak ook stilstand. Als gemeente hebben we opnieuw onze zorgen en wensen voor het voetlicht gebracht, hebben we de integrale samenwerking met gebiedspartners aan opgaven voortgezet en betrokkenen op velerlei manieren geïnformeerd over kansen en ontwikkelingen. We zijn eind 2025 gestart met het proces om te komen tot een gezamenlijke visie op het buitengebied samen met Losser, Oldenzaal en Tubbergen (als onderdeel van de gemeentelijke omgevingsvisies). Aan het stuur zitten Net zoals voorgaande jaren hebben we zowel ambtelijk als bestuurlijk aan veel verschillende overlegtafels deelgenomen. We hebben actief ons beleid, onze zorgen en wensen onder de aandacht gebracht van medeoverheden en andere betrokkenen. Waar mogelijk hebben we aandacht gevraagd voor de impact van beleid en maatregelen op de vitaliteit van ons buitengebied. Denk daarbij aan de gremia als Toekomst voor ons platteland (TVOP, de opvolger van het PPLG), de P10 en de VNG. We hebben actief deelgenomen aan de bestuurlijke gebiedstafel en het gebiedsteam Noordoost-Twente.
Ook hebben we samen met alle gebiedspartners oplossingsrichtingen voor thema’s als vergunningverlening en grondbeleid weten te agenderen op de provinciale tafel. In maart 2025 hebben we een werkbezoek aan Brussel georganiseerd, rondom de dilemma’s en de complexiteit in ons gebied. Ook hebben we het voor elkaar gekregen dat de huidige vorm van erfcoaches nog een jaar door de provincie verlengd wordt en dus een plek heeft gekregen in de pilot Sociaal Economische Begeleiding. In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat onze proactieve houding en inzet ertoe geleid hebben dat onze manier van (integraal) werken en beleid steeds vaker ter inspiratie dient voor/overgenomen wordt door andere gemeenten en de provincie.
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
11
1
De keukentafel De wethouder en/of ambtenaren hebben informele keukentafelgesprekken bij agrariërs gevoerd. In het bijzonder hebben we bedrijven bezocht, die de stoppersregelingen (LBV en LBV+) hebben aangevraagd, om een luisterend oor te bieden en de mogelijkheden te bespreken op het erf als de veehouderij stopt. Ook hebben de erfcoaches in het afgelopen jaar diverse, vertrouwelijke coaching gesprekken gevoerd met grondeigenaren in het buitengebied. Samenlevingsgericht werken met gebieden en doelgroepen We zijn van mening dat onze beschikbaarheid en bereikbaarheid cruciaal zijn. Daardoor weten we wat er speelt, wat de verschillende belangen en behoeftes zijn en kunnen we beter voor ons gebied opkomen. In 2025 zijn we verder gegaan met het versterken en informeren van ons netwerk en partners in het landelijk gebied, door onder andere: • Voortzetting van de inloopspreekuren voor inwoners die vragen hadden over ontwikkelingen in het buitengebied. De behoefte hieraan is echter gedurende 2025 teruggelopen. • Diverse ambtelijke en bestuurlijke keukentafelgesprekken zijn gevoerd. • Informele gesprekken gehad met onder meer jonge boeren en intensieve veehouders. • Nieuwsbrieven Buitengebied opgesteld voor zowel de gemeenteraad als voor inwoners van het buitengebied.
• Een gezamenlijke informatiebijeenkomst voor de vier NOT-gemeenteraden georganiseerd over agricycling en een voorbeeld uit de praktijk in NOT. • Een informatiemarkt in maart 2025 georganiseerd voor de inwoners van het buitengebied van NOT. • Op verzoek een informatiebijeenkomst georganiseerd voor een vertegenwoordiging van de agrarische sector over het thema water en riolering.
2
3
4
5
6
7
Verdienmodellen ontwikkelen Grond is cruciaal voor de toekomstbestendigheid van ons buitengebied en voor die van agrariërs. We hebben het onderwerp grond(mobiliteit) nadrukkelijker op de verschillende (provinciale) agenda’s weten te plaatsen. Afgelopen jaar hebben we weer veel informele gesprekken gevoerd met agrariërs om hen verder te helpen in hun zoektocht naar verdienmodellen en leverden we waar mogelijk maatwerk. Daarnaast hadden we contacten met onderzoeksinstituten over mogelijke verdienmodellen. Zo spraken we met de RUG over het programma regeneratieve landbouw en de kansen voor ons gebied. ACTIELIJN 2 ONS UNIEKE LANDSCHAP EN NATUUR WORDEN GEBORGD We willen de landschapskwaliteiten van Noordoost-Twente en dus ook van Dinkelland behouden en ontwikkelen. We maken ons sterk voor het behoud van ons veelzijdige cultuurlandschap, de natuur en de biodiversiteit. Ons doel We gaan ons inzetten voor het behoud en vergroten van de kwantiteit en kwaliteit van ons unieke landschap, de natuurwaarden en biodiversiteit. Met verdienmodellen voor grondeigenaren als voorwaarde, biedt vergroting van kwaliteit en kwantiteit van natuur, landschap en biodiversiteit een bijdrage aan het toekomstperspectief. Dat doen we als gebiedspartner, als kartrekker, als beïnvloeder of als overheid die regels stelt.
In 2025 hebben we reële stappen gezet voor het verbeteren van de kwaliteit van landschapselementen, is de biodiversiteit op gemeentegronden toegenomen en gebruiken we onze netwerken om de waarde van natuur, landschap en biodiversiteit aandacht te geven en te versterken.
Dit alles heeft ertoe geleid dat we steeds vaker horen van onder meer de agrarische sector dat ze zien en waarderen welke inspanningen onze gemeente levert.
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
12
1
Hoe leverden we een bijdrage aan de borging van ons unieke landschap en natuur? We zijn eind 2025 gestart met het proces om te komen tot een gezamenlijke visie buitengebied (als onderdeel van de gemeentelijke omgevingsvisies). We zijn in 2025 verder gegaan met het faciliteren van de aanleg van nieuwe landschapselementen. Daartoe hebben we opnieuw verschillende projecten ondersteund en mede gefinancierd zoals: • de Boomdeeldagen • Subsidiëren, faciliteren en ondersteunen van diverse projecten voor het verbeteren van landschap en natuur op gronden van derden o.a. het struweelhagenproject, het bloemzadenproject, project bosplantsoen en streekeigen landschap. • diverse lokale initiatieven voor aanleg, herstel en verbetering van landschap/ natuur en cultuurhistorie (vanuit KGO fonds) • (landelijke) campagne 1001ha Kruidenrijk Grasland. Dit stimuleerde agrariërs om kruidenrijk grasland in te zaaien waarbij ze ook met kennis werden ondersteund. • Door de deelname aan deze projecten is kennis en betrokkenheid over natuur, het landschap en biodiversiteit bij inwoners vergroot. Natura 2000 en Kaderrichtlijn Water (KRW) In 2025 zijn voor de laatste N2000 gebieden de Provinciale inpassingsplannen vastgesteld. Wel loopt bij een aantal ervan nog een bezwaarprocedure via de Raad van State.
Daarmee is wel een grote stap gemaakt richting de uitvoering van maatregelen die leiden tot natuurherstel en behoud. In een aantal gebieden is de uitvoering van maatregelen gestart. We hebben ons als lid van de projectgroepen hard gemaakt voor de brede maatschappelijke belangen in deze opgave en gebieden. Voor een aantal N2000 gebieden wordt gewerkt aan herziening van de beheerplannen. In de projectgroepen zijn we betrokken vanuit het breed maatschappelijk belang en vragen we aandacht voor de gevolgen en afstemming met de omgeving van de gebieden. Op diverse plekken in de gemeente zijn door het waterschap KRW projecten opgestart. We hebben nauw contact met het waterschap over deze projecten, zowel in het voortraject - waar sprake is van het behartigen van maatschappelijk én gemeentelijk belangen - als in opvolgende fasen, zoals advisering op vergunningaanvragen.
2
3
4
5
6
7
Agrariërs onderhouden het landschap Er is gestuurd op het vergroten van biodiversiteit en het versterken van natuur en landschap door de rol van agrariërs daarin te stimuleren, actief mee te denken in het tot stand komen van visies en evaluaties en door te werken aan een betere groene en blauwe dooradering. Er is veel animo geweest voor de groenblauwe diensten, wat leidt tot kwalitatief beheer van landschap en verbetering van de biodiversiteit. Ook hebben we actief gebiedspartijen die zich bezig houden met natuur en landschapsbeheer verbonden met grondeigenaren. Daaruit zijn diverse nieuwe contractlocaties voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer ontstaan. Inpassen energieprojecten Het inpassen van energieprojecten is in 2025 niet aan de orde geweest. Er is veel aandacht geweest voor inpassing van diverse voorkomende ruimtelijke projecten in het buitengebied, om kwalitatief het landschap op peil te houden. Voor de omgevings- en landschapskwaliteit zijn, naast de specifieke landschapskenmerken, de historisch waardevolle landgoederen in de gemeente van groot belang. Voor de bescherming van de kwaliteiten van deze landgoederen, zijn landgoedbiotopen (ruimtelijke context rondom een landgoed) opgesteld. Een aantal is afgerond, een aantal is nog in voorbereiding.
Aan het stuur zitten Net zoals voorgaande jaren hebben we zowel ambtelijk als bestuurlijk aan veel verschillende overlegtafels deelgenomen om de belangen van onze natuur en landschap te behartigen. We hebben meermaals onderstreept dat we agrariërs nodig hebben voor onder andere het beheer van ons landschap. Ook hebben we ons sterk gemaakt voor de beleefbaarheid van de natuurgebieden en de recreatieve kansen die de gebieden meebrengen. Ook is er nauw contact met en ondersteuning aan vrijwilligersgroepen geboden die bezig zijn met streekeigen landschap, natuur- en/of landschapsprojecten en particulieren die een bijdrage willen leveren aan natuur en landschap. We hebben bij andere overheden onze werkwijze voor landschaps , natuur en cultuurhistorische projecten m.b.t. KGO gedeeld en als positief voorbeeld in provinciale handreikingen weten te krijgen.
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
13
1
We zijn in 2025 gestart met de inzet van een landschapscoach om bij grondeigenaren de kennis te vergroten over streekeigen landschap en haar kwaliteiten, te zorgen voor kwaliteitsverbetering van de aanleg, het herstel en beheer van landschapselementen. Hiermee hebben we een landelijke primeur. Er is veel animo onder onze inwoners, tientallen aanvragen zijn inmiddels van vakkundig inhoudelijke advies voorzien. Een groot aantal van deze adviesverzoeken zijn ook uitgewerkt in aanleg- of herstel van landschapselementen. FINANCIËN BUITENGEBIED IN BALANS Financiën Raming begrotingsjaar voor wijziging
Raming begrotingsjaar na wijziging
Realisatie begrotingsjaar
Verschil realisatie versus begr. na wijz.
Baten
0
1
1
0
Lasten
268
376
207
169
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten
- 268
- 375
- 206
169
Onttrekkingen aan reserves
115
172
53
- 119
Toevoegingen aan reserves
0
112
112
0
- 153
- 315
- 265
50
(Bedragen x € 1.000)
Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten
2
3
4
5
6
7
res. Aangezien de besluitvorming over de nadere inzet in 2026 plaatsvindt, wordt voorgesteld het resterende budget over te hevelen naar 2026. Hiermee blijven de middelen beschikbaar voor het doel waarvoor zij zijn verstrekt. Mutaties reserves Het verschil in de mutaties van de reserves betreft voornamelijk een lagere onttrekking voor het werkbudget van € 119.000. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2025 onder “Toelichting en analyse op de baten en lasten”.
Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (zie voorstel budgetoverheveling) (voordeel € 50.000) De gemeente heeft in 2025 een decentralisatie-uitkering van het Rijk ontvangen in het kader van de uitvoeringskosten van de landelijke beëindigingsregelingen veehouderijlocaties (LBV en LBV-plus). Deze middelen zijn bedoeld ter dekking van de gemeentelijke uitvoeringskosten, waaronder de leges die aan deelnemende agrarische locaties in rekening worden gebracht voor de ruimtelijke procedu-
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
14
1
PROGRAMMA IEDEREEN GEZOND Gezond zijn is veel meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat over sociale, mentale, financiële (of economische) en fysieke gezondheid. Het doel is dat onze inwoners in 2026: • minimaal even gezond en gelukkig zijn (fysiek, mentaal, sociaal en economisch) • en het gevoel van veiligheid behouden ten opzichte van 2021 • Wij ontwikkelen een actuele en vernieuwende visie op het sociaal domein. De beschikbare financiële middelen in het gemeentelijk sociaal domein worden efficiënt en effectief ingezet, waarbij we prioriteiten stellen, keuzes maken en op zoek gaan naar slimme combinaties.
We vertalen onze ambities naar vier actielijnen: • De zorg voor onze inwoners is op orde • Gezond in je lijf en in je hoofd • Iedereen doet mee • Iedereen is veilig • In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot de onderwerpen: • Meer inzetten op vroegsignalering van armoede, eenzaamheid en jeugdhulp, bijvoorbeeld door de inzet van de buurtsportcoaches • Stimuleren van sportactiviteiten voor oud en jong, bijvoorbeeld door het (mede) realiseren van beweegtuinen • Toegankelijkheid van mensen met een beperking verbeteren • Voorkomen van jonge aanwas in de criminaliteit, bijvoorbeeld door een regionaal preventieprogramma ACTIELIJN 1 DE ZORG VOOR ONZE INWONERS IS OP ORDE Onze ambitie is om proactiever en zo vroeg mogelijk met onze partners en inwoners (preventief) te werken aan gezondheid. Wij willen korte lijnen tussen de gemeente, zorgaanbieders en zorgontvangers. Met als doel de zorg menselijker, efficiënter, effectiever en dichtbij te organiseren. Onze inzet richten we op het organiseren en verbeteren van de korte lijnen door middel van een gebiedsgerichte integrale aanpak van de zorg. We werken actief samen met alle partners in het zorgdomein. Bij deze ambitie past onze financiële inzet op de (areaal-)ontwikkelingen, de POH jeugd-GGZ en de coördinator externe verwijzer.
2
3
4
5
6
7
Ons doel We spannen ons in om de zorg en ondersteuning beter in te richten vanuit het perspectief van inwoner(s), dichtbij en met de menselijke maat als uitgangspunt. Hoe leverden we een bijdrage aan het op orde komen van de zorg voor onze inwoners? • Algemene voorzieningen dichtbij, gebiedsgericht en integraal. We organiseren de algemene voorzieningen dichtbij, gebiedsgericht en integraal. We nemen daarbij de werkwijze van de dorpsondersteuner in Saasveld als basis. Daarbij positioneren we de kernondersteuner als spil in de kernen op basis van de behoefte in de kernen, met korte lijnen naar Schakel. • Preventief. We werken preventief en zo vroeg mogelijk in meer samenwerking met onze partners en inwoners aan de zorg en ondersteuning voor onze inwoners. • Samenlevingsgericht. We werken samenlevingsgericht. We benutten onze ogen en oren in de wijk beter door proactief in gesprek te gaan met onze uitvoerende partners en inwoners. We delen in deze gesprekken trends en ontwikkelingen, zijn alert op de samenhang der dingen en toetsen ontwikkelingen aan ons beleid. • Mantelzorgers. We verbeteren de aandacht en regelingen voor mantelzorgers.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Dorpsondersteuner De dorpsondersteuner werkt in nauwe samenwerking met inwoners en zorgt er als spil in de kernen voor dat signalen en hulp- en ondersteuningsvragen van inwoners, zowel collectief als individueel, eerder op de juiste plaats terechtkomen. Daardoor worden inwoners sneller geholpen en kan duurdere en complexere zorg voorkomen worden. Dit draagt bij aan de leefbaarheid in de kernen en het sluit ook aan bij de transitie die we willen inzetten, van maatwerk naar preventie en vrij toegankelijke (voorliggende) voorzieningen, gebiedsgericht en dichtbij de inwoners. Waar de dorpsondersteuner gericht is op ‘achter de voordeur’ zorgt onze buurtman/vrouw voor de verbinding met het dorp/de kern als geheel via de kern-/ dorpsraad. Er zijn dorpsondersteuners actief in Saasveld, Deurningen, Weerselo, Noord-Deurningen, Lattrop-Breklenkamp, Tilligte, Rossum, Volthe en Lemselo. Voor de kern Denekamp is een werkgroep gevormd bestaande uit betrokken in-
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
15
1
woners. Er is een kwalitatieve evaluatie naar de inzet van de dorpsondersteuners opgeleverd, waaruit blijkt dat het maatschappelijk rendement hoger ligt dan de financiële investering door alle partijen. Met afronding van de evaluatie en structurele inzet van dorpsondersteuners is het in de opstartfase geïnitieerde Lerend Netwerk ook afgerond met alle betrokken inwoners en externe partijen. Versterken vrij toegankelijke (voorliggende) voorzieningen in Kulturhusen De kulturhusen uit de gemeente Dinkelland hebben in 2024 een convenant getekend, waarin zij hebben aangegeven een bijdrage te willen leveren aan het versterken van het preventieve aanbod en de algemene voorzieningen in de kulturhusen. Er wordt periodiek met de kulturhusen gesproken over hoe lokaal invulling kan worden gegeven aan dit convenant, waarbij op meerdere plekken initiatieven lopen zoals het MFA in Lattrop en Tilligte. Ook in Weerselo is samen met inwoners een traject gestart om te komen tot een dorpshuiskamer. Woonzorgvisie De woonzorgvisie is in 2025 als onderdeel van de Omgevingsvisie vastgesteld. Vervolgens heeft er nog een vertaling plaatsgevonden van de gesignaleerde behoeften naar woon- en beheersvormen in het Volkshuisvestingsprogramma. Daarmee is voor een belangrijk deel invulling gegeven aan de nagestreefde integrale benadering.
Versterken voorliggend veld Wmo In 2025 zijn we gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden om de zelfredzaamheid van inwoners te versterken, zodat ondersteuning kan worden geboden zonder inzet van een geïndiceerde maatwerkvoorziening. Er wordt gewerkt aan een adviesrapport waarin de huidige stand van zaken van het voorliggende veld binnen de Wmo wordt beschreven en wordt aangegeven op welke wijze dit veld kan worden versterkt om inwoners tijdig en passend te ondersteunen. Leerlingenvervoer De pilot ‘leerlingenvervoer, gestart in september 2024, (schooljaar) waarbij we leerlingen zelfstandig willen leren reizen (ipv met de taxibus), liep ook door in 2025. Met leerlingen en ouders zijn op individueel niveau gesprekken gevoerd en persoonlijke vervoersplannen opgesteld waarin gewerkt is naar het zelfstandig
2
3
4
5
6
7
leren reizen naar en van school. In 2025 zijn er 17 leerlingen uitgestroomd. Zij reizen nu zelfstandig met het OV of met elektrische fiets. In schooljaar 2025/2026 wordt deze pilot voortgezet Mantelzorg In 2025 is de Startfoto Mantelzorg opgeleverd, met als doel inzicht te krijgen in de behoeften van mantelzorgers en de beschikbare regelingen. Op basis van deze Startfoto is beleid ontwikkeld en vastgesteld. Op dit moment wordt een uitvoeringsplan opgesteld in samenwerking met de welzijnsorganisatie, waarbij wordt ingezet op concrete afspraken, monitoring en gezamenlijke evaluatie van de voortgang. Jeugd In 2025 is een eerste verkenning gestart om de toegang tot jeugdhulp te versterken onder regie van Samen Twente, genaamd de prioritaire agenda jeugd, conform de hervormingsagenda Jeugd. Doel is om hulpvragen sneller en dichter bij de leefomgeving op te pakken, zodat zwaardere en duurdere jeugdhulp zoveel mogelijk wordt voorkomen. ACTIELIJN 2 GEZOND IN JE LIJF EN IN JE HOOFD Actielijn 2 Wij zien een forse opgave als het gaat om overgewicht en alcoholgebruik. Wij willen dat alle inwoners zich bewust zijn van het belang van een gezonde leefstijl. Daarom stimuleren we sport en beweging op basis van maatwerk voor verschillende leeftijdsgroepen. Ook zetten we in op vitale voorzieningen en verenigingen, cultuurbeleving, persoonlijke ontwikkeling en een veilige en gezonde leefomgeving.
Ons doel We leveren, in samenwerking met onze inwoners en partners, een bijdrage aan het bevorderen van een gezondere leefstijl en gezondere leefomgeving voor onze inwoners in 2026. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op het terugdringen van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en mentale gezondheid.
Jaarstukken 2025 I Gemeente Dinkelland
16
1
Hoe leverden wij een bijdrage aan Gezond in je lijf en in je hoofd? • Van inzicht naar strategische sport- en cultuuragenda. We hebben zicht op de meest kwetsbare doelgroepen, trends en ontwikkelingen. Deze vormen de basis voor de strategische agenda voor sport en cultuur. • Bevorderen van gezonde leefstijl en omgeving. We gaan aan de slag met het bevorderen van de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving. Het accent ligt op sport, cultuur, jongeren & overgewicht en overmatig alcoholgebruik. We brengen het aanbod voor deze doelgroepen in beeld. Daarna ontwikkelen we samen met de betrokken partners en naar behoefte van de samenleving meer/betere (collectieve) voorzieningen, ondersteuning en/of interventies. • Efficiënter en effectiever gebruik van voorzieningen. We zetten in op vitale verenigingen, efficiënter en effectiever gebruik van bestaande voorzieningen en toegankelijke en betaalbare voorzieningen op het gebied van sport en cultuur. Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoeringsagenda’s sport en gezondheid In vervolg op de in 2023 vastgestelde gezondheidsnota en sportnota is in 2024 een uitvoeringsagenda opgesteld. Hierin zijn de ambities uit de nota’s vertaald naar concrete doelen en projecten. Dit is uitgezet in een planning voor de komende jaren.
De uitvoeringsagenda’s dienen als basis voor de werkzaamheden van buurtsportcoaches en de sport -en preventiecoördinatoren en bieden handvatten voor gebiedsgerichte inzet. In 2025 zijn deze concrete doelen en projecten voor het grootste gedeelte bereikt. Mentale gezondheid In 2025 is er een startfoto opgesteld over mentale gezondheid, waarin de onderzoeksgegevens over de mentale gezondheid van inwoners uit de gemeente Dinkelland zijn weergegeven. De GGD heeft in 2025 een regionaal plan voor twee jaar geschreven op de Wet Integrale suïcidepreventie dat per 01 01 2026 een wettelijke verplichting van de gemeente is geworden. Hier volgt in 2026 een lokaal plan per gemeente op. Ook is in 2025 alles in werking gezet om een bedrag van 16,2 miljoen voor Twente binnen te halen om aan de slag te gaan met het Transformatieplan Mentaal Gezond Twente. De uitvoering hiervan zal in 2026 plaatsvinden.
2
3
4
5
6
7
Buurtsportcoaches Vanaf april 2025 zijn buurtsportcoaches actief, welke in belangrijke mate uitvoering geven aan activiteiten die bijdragen aan het behalen van de doelstellingen uit het sport- en gezondheidsbeleid. De buurtsportcoaches zijn in alle kernen actief voor alle leeftijden, bijvoorbeeld met naschools beweegaanbod en beweegactiviteiten voor ouderen. GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) In 2025 is verdere uitwerking gegeven aan de verschillende onderdelen binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord. De keten rondom valpreventie stond al, met een subsidieregeling die fysiotherapeuten kunnen aanvragen. Het aantal aanvragen en dus groepen op valpreventie is toegenomen in 2025. De financiële middelen hiervoor worden vanuit het Rijk via een Brede SPUK beschikbaar gesteld. Naast valpreventie is er ook een start gemaakt met Kinderen naar Gezond Gewicht (KnGG). Er is afgesproken samen met een aantal andere gemeenten een Centraal Zorgverlener te scholen. Voor Kansrijke Start is in Dinkelland de coalitie opgestart. Voor Welzijn op Recept is er een pilot gestart in Weerselo en lopen er gesprekken met huisartsen in Denekamp. Op volwassenen naar Gezond Gewicht (VnGG) is nog geen verdere actie op ondernomen. Ondersteuningsnetwerk In 2025 is het adviesrapport Herijking ondersteuningsnetwerk opgeleverd.
Het rapport laat zien dat het ondersteuningsnetwerk in Dinkelland breed en dekkend is, maar dat met name binnen het welzijnsdomein overlap bestaat en scherpere rolafbakening nodig is. Kern van het advies is om de lokale toegang te versterken, de samenwerking in- en extern te verstevigen en sleutelrollen duurzaam te borgen, in lijn met landelijke ontwikkelingen als de Hervormingsagenda Jeugd. In navolging hierop zijn ook de beschikkingen aan de welzijnspartijen Wijkracht en SWTD aangepast. Gebiedsgericht in samenwerking met andere partijen en outreachend werken heeft hierin meer positie gekregen.