Begroting 2025 Dinkelland.pdf
Tekst van het document
Financiën Leefomgeving van de toekomst Projectgelden Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €1.500.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.
Het in 2024 afgesplitste deel voor het NOT energieloket 3.0 van de jaarschijf 2024 is teruggestort in dit budget. In de te verwachten uitgaven hieronder komt deze terug onder “Bijdrage samenwerking EvNOT 2024 t/m 2026”. In verband met de te verwachten kosten voor de warmtetransitie is een budget van €399.000 afgesplitst. Uit te geven in de jaren 2024 t/m 2026. Naast de notitie warmtetransitie is ook het regionaal koersdocument “Circulaire Economie voor Twentse gemeenten” vastgesteld. Hiervoor splitsen we een budget af van € 25.000, te besteden in de jaarschijven 2024 en 2025.
46
Verwachte uitgaven 2024 t/m 2026: Inrichting mobiliteit Noaberkracht
51.000
Bijdrage ODT
35.000
Boerengas
20.000
Sprintsessies Energiegebruik bedrijventerreinen
25.000
Soorten managementplan / kosten SMP Dinkelland
8.000
Inhuurkosten GEO vanuit Noaberkracht
8.000
Bijdrage samenwerking EvNOT 2024 t/m 2026
150.000
Uitvraag onderzoek Geothermie omgeving Dinkelland
90.000
Bronnenonderzoek Weerselo
60.000
Op basis van de klimaatprogramma Dinkelland 2024-2050 zullen we u in het najaar 2024 nader inzicht geven in de totaal uit gegeven bedragen in 2024 en de te verwachten bedragen voor 2025 en 2026. Dan kunnen we de jaarschijf 2025 invullen. Werkbudget Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.
We stellen voor in de jaarschijf 2025 €50.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”.
47
Uitvoeringskosten In de begroting 2023 is een bedrag van €800.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Op basis van het klimaatprogramma Dinkelland 2024-2050 zullen we u in het najaar 2024 inzicht geven in de te verwachten uitgaven 2024 en 2025 in het kader van “capaciteit”. We stellen voor in de jaarschijf 2025 €200.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”.
48
Programma Leefbare kernen Inleiding Leefbare kernen Het leven van onze inwoners speelt zich grotendeels af in de kernen waarin ze wonen. Daar moet het goed zijn qua wonen, werken en sociaal leven. Deze elementen moeten in balans zijn. Voldoende woningbouwmogelijkheden biedt kansen om binnen onze gemeente te blijven wonen. Inwoners met een sterke verbondenheid aan hun kern leveren een grote bijdrage aan het sociale- en verenigingsleven. De combinatie met voldoende werkgelegenheid biedt vervolgens perspectief op een krachtige kern, waar onze inwoners graag verblijven en onderdeel van willen zijn. In het bijzonder kijken wij hierbij naar de kansen voor onze jeugd. De vitaliteit van Dinkelland in de toekomst wordt immers in belangrijke mate bepaalt door de mogelijkheden die jongeren hebben op het gebied van wonen, werken, recreëren en vrijetijdsbesteding. We realiseren ons dat het leefbaar houden van de kernen een doorlopende inspanning vraagt. In de huidige 4 jaar zullen we vooral inzetten op de meerjarige woningbouwprogrammering, het vitaal houden van verblijfsgebieden en het stimuleren van een gezond ondernemersklimaat. We vertalen onze ambities naar 2 actielijnen: •
Voor iedereen een passende woning
•
Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen
In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot de onderwerpen: •
Naar behoefte realiseren van alternatieve woonvormen
•
Inzetten van de sociale hypotheek voor maatschappelijke voorzieningen
•
Realiseren van openbare watertappunten in de kernen (relatie met programma Openbare ruimte & Mobiliteit)
•
Actieplan voor het bestrijden van invasieve exoten (relatie met programma Openbare ruimte & Mobiliteit)
•
Waar nodig het verbeteren van de verkeersveiligheid rondom basisscholen en schoolfietsroutes, met name in het buitengebied (relatie met programma Openbare ruimte & Mobiliteit)
Actielijn 1
Voor iedereen een passende woning
Er is een grote behoefte aan passende woningen. Ook in Dinkelland is de vraag groter dan het aanbod. De meest urgente woningbehoefte ligt bij starters en senioren. Daarop zijn onze nieuwbouwinspanningen vooral gericht. Ons doel is om de huidige onbalans tussen vraag en aanbod van passende woningen te beperken en op te heffen. Kernen zijn verschillend in de behoefte aan woningen. Daarom zijn we in gesprek om te kijken wat bij elke kern past. We willen diversiteit in woningbouw. Het gaat hierbij om huur en koop voor verschillende doelgroepen. Daarbij zien we ook een toename van de vraag naar flexibele woningbouw. We willen inzetten op een actief grondbeleid en creatieve oplossingen onderzoeken voor financiering van plannen, zodat nieuwe woningen voor meer doelgroepen beschikbaar en betaalbaar worden.
Ons doel Wij willen sturen op een meerjarige woningbouwprogrammering. Via ons grondbedrijf treden wij op als ontwikkelaar. Via ons ruimtelijk en planologisch instrumentarium faciliteren wij particuliere initiatiefnemers en projectontwikkelaars.
49
Wij willen het grootste gedeelte van de geprognosticeerde woningbehoefte tot 2030 de huidige bestuursperiode realiseren. Wij stellen op basis van de “harde plancapaciteit” concrete doelen over hoeveel kavels/woningen wij periodiek op de markt brengen (of laten brengen). In 2026 kijken we terug op een woonbeleid dat uitvoeringsgericht is geweest, waarbij: •
in elke kern nieuwe mogelijkheden voor woningbouw zijn ontstaan, passend bij de lokale behoefte;
•
wij de doorstroming in de kernen op gang hebben gebracht;
•
wij een bijdrage hebben geleverd aan een betere betaalbaarheid van woningen;
•
wij een begin hebben gemaakt met de woningvraag van de toekomst, 2030 en verder, uitgaande van opgaven voortkomend uit vergrijzing, veroudering van woningen en verduurzaming;
•
een aanbod met flexibele woonproducten hebben gerealiseerd voor mensen met een urgente woonvraag.
Hoe leveren we een bijdrage aan Voor iedereen een passende woning We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op woningbouw: •
Aan het stuur zitten. We spannen ons via ons grondbedrijf in om nieuwe woningbouwplannen op de markt te brengen. We zijn proactief, verwerven gronden op strategische locaties en zorgen voor een continue planvoorraad en beschikken over een meerjarenprogrammering woningbouw.
•
Faciliterend. We zijn gesprekspartner voor particuliere initiatiefnemers. We adviseren over de ontwikkelkansen van locaties en geven kaders mee voor welke doelgroepen ontwikkeld moet worden.
•
Samenlevingsgericht werken met gebieden en doelgroepen. We participeren in ontwikkeltrajecten in de kernen om toekomstbestendig te zijn. Indien vrijkomende locaties ontstaan onderzoeken wij hoe dergelijke locaties kunnen bijdragen aan het woonbeleid.
•
Financieren. Wij stimuleren de herontwikkeling van inbreidingslocaties, ook wanneer herontwikkeling financieel uitdagend is. Door middels van de stimuleringsregeling kunnen wij een bijdrage leveren aan het haalbaar maken van een herontwikkelingslocatie. Ook onderzoeken wij alternatieve financieringsvormen.
Actuele ontwikkelingen In 2025 zal de vraag naar woningen nog steeds groot zijn, waardoor wij onze inspanningen op het gebied van woningbouw actualiseren. Naast een continue woningbouwproductie leggen wij de nadruk op een solide volkshuisvestingsprogramma, waarmee wij de onbalans tussen vraag an aanbod willen minimaliseren. Onze volkshuisvestelijke opgaven gaan over beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit. Aan de hand van deze elementen geven wij sturing aan onze opgaven: Beschikbaarheid: •
Actief grondbeleid zowel voor ontwikkelingen op de korte termijn als strategische aankopen voor langere termijn
•
Voor elke kern perspectief op woningbouw, door zowel gemeentelijke uitgifteplannen, als (particuliere) plannen
•
Kwantitatief woningbouwprogramma waarin we de regionaal afgestemde ruimte voor nieuwbouw maximaliseren
•
Opgave voor huisvesting statushouders onderdeel van meerjarenprogrammering woningbouw 50
•
Tijdelijke woonvormen op projectbasis
Betaalbaarheid: •
Sturen op de verdeling 30-10-37-33 (sociaal-goedkoop-betaalbaar-vrij) in nieuwe plannen
•
Versnelling op het realiseren van betaalbare woningen
•
Bij particuliere ontwikkelingen sturen op specifieke oppervlakte kavels en appartementen
•
Aanbestedingsvormen (tenders) waarbij op prijs de markt wordt uitgedaagd om te komen tot betaalbare woonvormen
•
Blijvend hanteren van regelingen zoals starterslening en verzilverlening
•
Verkenning en waar mogelijk toepassing alternatieve financieringsvormen
Kwaliteit: •
Afstemming met woningbouwstichting voor investeringsopgave sociale woningbouw
•
Woonruimteverdeling (toewerken naar regionale urgentieverordening)
•
Uitvoeringsagenda gestoeld op vastgesteld Woonzorgbeleid
•
Bouwen voor specifieke doelgroepen
Voorgaande opgaven zijn onderdeel van het Volkshuisvestingsprogramma 2025-2028.
Actielijn 2 Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen Het bieden van een economisch perspectief en werkgelegenheid heeft een nauwe relatie met voldoende ontwikkelruimte voor bedrijven en voor plekken waar bedrijven zich vestigen. Daarbij ligt de nadruk op behoud en versterking van het lokale bedrijfsleven. We zien de sociaaleconomische ontwikkelingen binnen onze gemeente niet los van ontwikkelingen buiten de gemeentegrenzen. Er is een gezamenlijk belang voor brede versterking van de economie in Twente. Daarbij staat maatschappelijk verantwoord ondernemen centraal. Wij willen ondernemers stimuleren om zich te richten op nieuwe marktkansen, groei en innovatie met winst voor mens, maatschappij en milieu. Wij betrekken deze visie bij de gesprekken met onze ondernemers en dragen deze boodschap uit in Twents verband.
Ons doel Wij willen een bijdrage leveren aan een sterke economische sector. Wij willen dat ons bedrijfsleven participeert en profiteert van de ontwikkelingen in Noordoost Twente en de regio Twente. Wij verbinden partijen via ons netwerk binnen de 3O’s. Daarnaast herkennen wij in onze gemeente een sterke vorm van vrijetijdseconomie, waarbij wij inzetten op kwalitatief toerisme. In 2026 kijken we terug op: •
Nieuw gerealiseerde bedrijventerreinen in de grote kernen.
•
Sterkere centrumgebieden en een goed onderhouden relatie met onze ondernemers.
•
Een bijdrage geleverd aan talentontwikkeling via de 3O’s.
•
Verdere ontplooiing van de grensregio.
•
Een goede balans tussen de landschapskwaliteiten van ons gebied, de leef- en werkomgeving voor inwoners en de groeimogelijkheden van de toeristische sector;
•
Geboden mogelijkheden voor marktconforme en gebiedspassende bedrijvigheid;
51
•
Uitvoering van projecten en ideeën die gericht zijn op toerisme of dagrecreatie als aanvulling op het bestaande aanbod, gericht zijn op interessante doelgroepen of zorgen voor seizoensverlenging;
•
Ingerichte toeristisch interessante locaties in de kernen en in het buitengebied.
Hoe leveren we een bijdrage aan Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op woningbouw: •
Ontwikkelen: we ontwikkelen nieuwe bedrijfsgronden zodat onze lokale ondernemers kunnen uitbreiden en nieuwe bedrijven zich kunnen vestigen, ontplooien.
•
Verbinden. We zetten ons netwerk in om partijen binnen de regio met elkaar te verbinden.
•
Initiëren. We starten nieuwe projecten met het oog op de toegevoegde waarde voor ondernemers.
•
Participeren en stimuleren. We participeren in gebiedsprocessen en stimuleren de doorontwikkeling van centrumgebieden. Ook nemen we daarbij als gemeente een actieve ontwikkelende rol in.
Actuele ontwikkelingen Strategische visie Wij zijn voornemens om in 2025 een economische visie op te leveren. Met een economische visie bepalen we onze koers en ambities voor (idealiter) de periode tot 2030. De markt is onderhevig aan veranderingen en daarom is het belangrijk om vooruit te kijken. De economie van 2030 zal fundamenteel anders zijn dan die van vandaag. Door digitalisering, verduurzaming en innovatieve ontwikkelingen verandert onze omgeving. Daar bereiden we ons op voor. Met deze visie geven we een antwoord op deze ontwikkelingen en willen we bijdragen aan een bloeiende economie. In dit verband willen wij ook nadrukkelijk stilstaan bij wat ons lokaal bindt en wat lokale kernkwaliteiten zijn. Bedrijventerreinen Wat betreft ons economisch perspectief ligt de eerste behoefte bij het kunnen beschikken over nieuwe bedrijfsgronden. We verrichten inspanningen om in de 3 grote kernen nieuwe bedrijventerreinen te kunnen ontwikkelen. De behoefte aan nieuwe bedrijfsgronden is becijferd op basis van lokale (meerjarige) behoefte. Daarover zijn recentelijk in de regio afspraken gemaakt, zodat onze ruimtebehoefte ook in regionaal verband is afgestemd. Inhoudelijk zien wij een uitdaging om nieuwe bedrijvenconcepten planologisch geregeld te krijgen.
We zien dat ondernemers op het raakvlak van detailhandel en bedrijfsmatige activiteiten bedrijfsconcepten doorontwikkelen, waarbij het de vraag is waar dergelijke initiatieven moeten worden gehuisvest (in de centra of op bedrijventerreinen). We ambiëren maatwerk te kunnen leveren. Regionale samenwerking Op bestuurlijk niveau hebben wij in de regio verkend wat onze gezamenlijke ontwikkelkoers kan zijn. Wij zien gecombineerde opgaven waarbij stad en platteland elkaar versterken. Wij willen de kracht en kansen van onze regio benutten en daarbij willen wij de kenmerken en capaciteiten van onze gemeente nadrukkelijk(er) inzetten. Het doel is om gezamenlijk scherp te stellen hoe wij ondersteunend kunnen zijn aan sociaal-economische ontwikkelingen. Wij blijven in 2025 inzetten op regionale samenwerking. Recreatie en toerisme Jaarlijks genieten er veel dagrecreanten en toeristen van een vakantie of een dagje weg in Noordoost Twente. Het aantrekken en ontvangen van de toerist heeft o.a. economische, ecologische en sociale effecten op de gemeente en haar inwoners. 52
Om de komende jaren weloverwogen keuzes te maken, slaan de gemeenten in Noordoost Twente de handen in een. We hebben de ambitie om het gebied als toeristische bestemming te ontwikkelen. We gaan voor een kwalitatieve en integrale aanpak en hebben oog voor diverse domeinen én de leefbaarheid. Met het ambitiedocument Recratie & Toerisme geven we hier uitvoering aan en worden de volgende 4 lijnen neergezet: •
Beleving en drukte zijn in balans
•
Ons gebieds-DNA is het kostbaarste bezit
•
Het gebied heeft nog ontwikkelruimte voor diverse doelgroepen
•
(Blijven) samenwerken helpt de sector verder
Financiën Leefbare kernen Werkbudget leefbare kernen In de begroting 2023 is een bedrag van €400.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.
We verwachten in 2024 nog uitgaven voor meerkosten IHP Dinkelland, “Participatietraject MFA Saasveld” en “Gebiedsontwikkeling Lattrop”. We stellen voor in de jaarschijf 2025 €60.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Waarvan €52.500 voor het “Werkbudget leefbare kernen” en €7.500 voor het werkbudget 3O’s. Versterking toerisme In de begroting 2023 is een bedrag van €280.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.
53
We verwachten nog uitgaven voor een incidentele bijdrage in de beschoeiing op de recreatieparken Het Hulsbeek en Het Rutbeek. Daarnaast verwachten we uitvoeringskosten voortkomend uit het ambitiedocument “Toerisme en Recreatie Tubbergen en Dinkelland”. We stellen voor in de jaarschijf 2025 €100.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Samenwerking centrumondernemers In de begroting 2023 is een bedrag van €30.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.
We stellen voor in de jaarschijf 2025 €15.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Werkbudget bedrijfsuitbreiding In de begroting 2023 is een bedrag van €20.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.
54
We stellen voor in de jaarschijf 2025 €6.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Project ontplooiing grensregio’s In de begroting 2023 is een bedrag van €50.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.
We stellen voor in de jaarschijf 2025 €26.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Centrumplan Denekamp, revitaliseren Eurowerft In de begroting 2024 is een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.
55
We stellen voor in de jaarschijf 2025 €170.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Deze middelen zijn bestemd voor de uitvoering van het project. De aanbesteding van het project wordt verwacht in het 1e kwartaal 2025. Op dat moment worden de uiteindelijke projectkosten bekend. Samenwerking grensregio Dinkelland In de begroting 2024 is een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.
We verwachten nog uitgaven voor de inzet van de procesbegeleider/projectleider "Samenwerken in de grensregio" We stellen voor in de jaarschijf 2025 €65.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Versnellingsagenda Volkshuisvesting en Economie In de begroting 2024 is een bedrag van €325.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026.
56
We verwachten nog uitgaven voor de “strategie gebiedsontwikkelings richting kaders en planselectie Denekamp Oost”, en het “Overdrachtsdossier Volkshuisvesting”. We stellen voor in de jaarschijf 2025 €175.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voorbereidingskrediet Basisschool De Zevenster Voor het bouwplan ten behoeve van de nieuwbouw van basisschool De Zevenster te Denekamp is een voorbereidingskrediet van €454.200 beschikbaar uit de “Reserve onderwijshuisvesting Denekamp”.
In de jaarrekening 2024 gaat het restant van deze investeringen over naar 2025. Voorbereidingskrediet gymzaal “De Kerkeresch” Voor het bouwplan ten behoeve van de nieuwbouw van gymzaal “De Kerkeresch” te Denekamp is een voorbereidingskrediet van €137.600 beschikbaar uit de “Reserve onderwijshuisvesting Denekamp”.
57
In de jaarrekening 2024 gaat het restant van deze investeringen over naar 2025.
58
Programma Gemeente en de samenleving Inleiding We zijn als gemeente open, betrouwbaar, duidelijk en transparant en (digitale) gegevens van onze inwoners zijn bij ons in goede handen. We nodigen inwoners vooral uit om mee te doen. Vanuit het uitgangspunt van een participatieve lokale democratie zetten we in op passende en vernieuwende manieren van samenwerking en besluitvorming. Daarbij past een proactieve gemeentelijke informatievoorziening naar onze inwoners.
Actielijn 1 Gemeente en inwoners staan dicht bij elkaar en werken samen Mijn Dinkelland 2030! Het proces MijnDinkelland2030 bouwen we de komende jaren verder uit. Een aantal jaren geleden is het proces MijnDinkelland2030! gestart. Inwoners in alle kernen denken na over de toekomst van hun dorp en samen met hen maken we keuzes. De gesprekken verlopen veelal via de kernraden. Buurtmannen- en buurtvrouwen vervullen een belangrijke rol in als verbindende schakel tussen kern en gemeente. Mooie initiatieven komen tot bloei. Een overzicht van de ontwikkelingen en projecten per kern is terug te vinden in de begrotingsapp: MijnDinkelland2030! Komende jaren (ook in 2023) verwachten we dat meer initiatieven kunnen worden omgezet in concrete ideeën of projecten en inspanningen. Onze buurtmannen en -vrouwen spelen een belangrijke rol als verbindende schakel tussen gemeente en de kernen. Ook de introductie van de kernondersteuner - zoals omschreven in het programma “Iedereen Gezond” geeft een extra impuls aan onze ambities op dit terrein. Participatiebeleid In de gemeente Dinkelland werken we samenlevingsgericht. Werken voor en met de samenleving staat al heel wat jaren hoog op de agenda van onze gemeente. Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kijken we naar wat we samen kunnen doen om onze kernen op de lange termijn leefbaar te houden.
Participatie is niet meer weg te denken in onze manier van werken. Ook landelijk is er steeds meer aandacht voor participatie. Er is een wetsvoorstel in de maak: ‘Versterking participatie op decentraal niveau’. Deze wet heeft als doel dat voor zowel de inwoners als voor gemeenten duidelijk is binnen welke kaders inwoners in het beleidsproces participeren en op welke wijze zij in een verschillende fase van het beleidsproces betrokken worden. In een participatieverordening maakt elke gemeenteraad deze zaken expliciet voor zijn gemeente. Het voorstel verplicht tot een uitbreiding/verbreding van de in de Gemeentewet (artikel 150) voorgeschreven inspraakverordening naar een participatieverordening. Het belang van participatie wordt groter door maatschappelijke ontwikkelingen waarbij het vertrouwen in de overheid onder druk staat maar krijgt ook meer kaders via de Omgevingswet. Verder zijn er uitdagingen vanuit duurzaamheid (Regionale Energie Strategie (RES)) en het Sociaal Domein waarin de aan de gemeente gedelegeerde taken in omvang en impact groeien
Ons doel In de gemeente Dinkelland werken we samenlevingsgericht. Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kijken we naar wat we samen kunnen doen om onze kernen op de lange termijn leefbaar te houden. We zijn als gemeente open, betrouwbaar, duidelijk en transparant en (digitale) gegevens van onze inwoners zijn bij ons in goede handen.
59
Hoe leveren we een bijdrage aan gemeente en inwoners staan dicht bij elkaar en werken samen •
MijnDinkelland 2030!. Vanuit het proces MijnDinkelland2030! Zetten we meer in op participatie vanuit de kernen zelf en we stimuleren onze inwoners om mee te denken. We bieden ondersteuning om processen en projecten op gang te helpen of verder te brengen. We bezoeken al onze kernen als college en zijn vanuit de functie van “kernwethouder” zichtbaar en aanspreekbaar.
•
Opstellen en uitvoeren participatiebeleid. Gemeenten hebben in principe vrijheid om te beslissen op welke wijze zij inwoners bij de verschillende beleidsfasen betrekken en hoe ze hun visie op participatie vertalen in de participatieverordening. Het is dan ook eerst van belang dat we als gemeenten bepalen hoe we participatie verder vorm willen geven. Daarvoor is participatiebeleid opgesteld en een participatieverordening. Vanuit het participatiebeleid is de optie van uitdaagrecht mogelijk, maar blijft het maatwerk. Het biedt mogelijkheden voor inwoners om gemeentelijke taken over te nemen wanneer zij van mening zijn het zelf slimmer, beter, goedkoper of anders te doen.
•
Samenlevingsgericht werken - organisatieontwikkeling. Zorgvuldige communicatie, en meer contact met onze inwoners en partners om samenlevingsgericht te kunnen werken, vraagt naast tijd van ambtenaren, ook vaardigheden. Daarin willen we investeren. We investeren in structurele ambtelijke capaciteit om het samenlevingsgericht werken te borgen en van nieuwe impulsen te voorzien.
Actuele ontwikkelingen In 2025 werken we aan het doel dat Samenlevingsgericht werken nog steviger wordt ingebed in het werk van alledag. We werken aan: Versterken van MijnDinkelland2030! In 2024 is een evaluatie uitgevoerd over het proces en de werkwijze MijnDinkelland2030! Er zijn gesprekken gevoerd door de kernwethouders met de kernraden. Ook zijn het college, raadsleden en de buur(t)mannen en buur(t)vrouwen bevraagd over hun ervaringen. De aanbevelingen die zijn gedaan om de werkwijze verder te verbeteren zullen verder worden vormgegeven en uitgevoerd in 2025. Hierbij wordt vastgehouden aan de structuur van een kernwethouder en buur(t)man of buur(t)vrouw per kern. Daarnaast zal een nieuwe stip op de horizon worden geformuleerd. Ook worden kernraden gefaciliteerd door bijvoorbeeld meer te ondersteunen bij subsidieaanvragen en te ondersteunen op communicatief vlak. Ondersteuning buurtmannen en buurtvrouwen De werkwijze met buur(t)mannen en -vrouwen wordt voortgezet en verder verstevigd. In afstemming met de buur(t)mannen en -vrouwen worden trainingen en kennissessies aangeboden. Het doel is kennis, vaardigheden en het benodigde netwerk van de buur(t)mannen en -vrouwen ten behoeve van de toekomstige leefbaarheid in de kernen te vergroten.
De werkwijze en structuur voor het halen en brengen van informatie, wensen, behoeften, opgaven en uitdagingen tussen kernen en organisatie, wordt verder versterkt en verbreed om zodoende op een effectieve en integrale wijze te werken aan doelen voor de betrokkenen. Mediation, klachten en conflicten In 2024 is gestart om de behandeling van klachten terug te brengen naar de lijn. Gestart is met drie afdelingen en de aanpak wordt in 2025 verder uitgerold in de organisatie. Teamgerichte aanpak/organisatieontwikkeling De afdelingen die nog geen nulmeting samenlevingsgericht werken uitvoerden, doen dit in 2025. Met de nulmeting maken we concreet wat samenlevingsgericht werken betekent in de dagelijks werk. 60
Met de teams wordt gekeken waar samenlevingsgericht werken al goed gaat en waar het nog beter kan. In 2025 werkt de afdelingen aan de eigen verbeterpunten. Waar nodig en mogelijk ondersteunt het team samenlevingsgericht werken de afdeling of het team.
Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht Met Noaberkracht hebben we een sterke en krachtige organisatie staan. We zien het als onze verantwoordelijkheid om de kracht en sterkte van Noaberkracht ook voor de toekomst te verzekeren. Dat betekent ook dat we vernieuwend en creatief opereren op een veranderende arbeidsmarkt. Maatschappelijke opgaven worden groter en complexer. Ze vragen door de tijd heen om andere antwoorden, aanpakken en resultaten. Wij willen dan ook dat Noaberkracht voor onze inwoners de komende jaren op elk moment een “state-of-the-art” -dienstverlening biedt. Daarmee is onze ambitie om de inwoners van Dinkelland nu en in de toekomst passende antwoorden te (blijven) geven op bestaande en nieuwe maatschappelijke vraagstukken.
Ons doel Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht.
Hoe leveren we een bijdrage aan een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht •
We zetten in op het samen met de gemeente Tubbergen versterken van de ambtelijk (strategische) capaciteit van Noaberkracht.
•
We zetten in op het samen met de gemeente Tubbergen doorontwikkelen van de Noaberkrachtorganisatie, langs verschillende actielijnen .
•
We participeren actief in het verkennende onderzoek naar de ambtelijke samenwerking tussen Noaberkracht en Oldenzaal en sturen op concrete uitkomsten.
Actuele ontwikkelingen In de begroting 2025 van Noaberkracht zijn de volgende (actuele) ontwikkelingen beschreven: Arbeidsmarktontwikkeling In 2023 steeg het aantal banen in Twente. In 2024 vertraagt de groei van werkgelegenheid aanzienlijk, ondanks dat veel organisaties redelijk op peil blijven produceren. Personeelstekorten spelen hierbij een cruciale rol, waardoor er bijna geen ruimte meer is voor verdere groei op de arbeidsmarkt. Bijna alle beschikbare arbeidskrachten worden volledig ingezet, maar er is een kloof tussen vraag en aanbod van werk, wat leidt tot personeelstekorten. Vacatures blijven onvervuld om dat werkzoekenden vaak niet over de vereiste opleiding, kennis en ervaring beschikken. De aanhoudende druk van personeelstekorten stimuleert bedrijven en de overheid om te investeren in automatisering zoals ChatGPT, robotisering (RPA) en andere methoden om de arbeidsproductiviteit te verhogen. Er is ook meer aandacht voor duurzame inzetbaarheid, flexibele werkconcepten en interne mobiliteit. Naast technologische vooruitgang zijn er ook andere mogelijkheden om werk en organisaties anders te organiseren, zoals verschillende contractvormen, werktijden, samenwerking met andere werkgevers, ander soortige organisatiestructuren, functieaanpassingen en een leerling-gezel-meester structuur op de werkvloer.
Noaberkracht speelt hier met de 4 ambitielijnen van de organisatieontwikkeling op in maar ook door onder andere inzet op vitaliteit en persoonlijke ontwikkeling via de Noaberkracht academie; om op die manier mensen aan zich te binden en te laten ontwikkelen. In het afgelopen jaar is 80% van de vacatures binnen de termijn ingevuld. Gemeenteambtenaren zijn betrokken, bevlogen en trots, vooral over hun baan, het team en de organisatie. Dat is vooral af te leiden aan het hoge percentage dat lang werkzaam is voor de organisatie. En met een laag verzuim (3,97%) doet Noaberkracht het goed als aantrekkelijke werkgever.
61
Migratieketen Door grootschalige vluchtelingenstromen wordt helder dat de inrichting van de Nederlandse infrastructuur voor vluchtelingen ontoereikend is. Gemeenten krijgen van het rijk een forse opgave in de hernieuwd vorm te geven migratieketen die landelijke, regionale en lokale kaders kent. Dit gaat een opgave van betekenis zijn voor zowel de gemeente Dinkelland als Tubbergen en daarmee voor Noaberkracht. In de begroting 2025 is rekening gehouden met (een deel) personele inzet en dat deze inzet volledig wordt vergoed door het Rijk. Artificial Intelligence (AI), kunstmatige intelligentie Artificial Inteligence (AI) verwijst naar machines of computersystemen die taken kunnen uitvoeren die normaal gesproken menselijke intelligentie vereisen. De machines zijn in staat om gegeven te analyseren en te leren van ervaringen om beslissingen te nemen. AI als ontwikkeling brengt zowel kansen als risico's met zich mee, dit blijkt ook uit de visie op AI ie onlangs door het kabinet gepresenteerd is (Overheidsbrede visie generatieve AI, 2024). Het is lastig inschatten hoe de technologie zich de komende jaren ontwikkelt. In elke situatie willen wij een betrouwbare overheid zijn, daar hoort betrouwbare informatie bij met verifieerbare bronnen. Het is belangrijk om ontwikkelingen rondom AI te volgen maar we willen geen trendsetter zijn.
Gemeentes hebben immers een beschermende en vertrouwelijke functie en AI is nog volop in ontwikkeling. Veiligheid, privacy, uitlegbaarheid en herleidbaarheid dienen altijd als randvoorwaarde gesteld te worden. Uitlegbaarheid houdt in dat uitkomsten verklaard kunnen worden aan inwoners en belanghebbenden. Herleidbaarheid betekent dat duidelijk is hoe een algoritme tot een bepaald resultaat is gekomen. Als aan de randvoorwaarden invulling kan worden gegeven kan AI kansrijk zijn. Toenemende compliance bedrijfsvoering Het takenpakket van gemeenten groeit, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en het sociale domein en door veranderende wet- en regelgeving. Dat gaat gepaard met een toename van verantwoordelijkheden, zoals het transparant omgaan met gegevens en het afleggen van verantwoording over de financiën richting de inwoners. Door het groeiende toezicht op gemeenten, wordt het borgen van compliance steeds belangrijker en maakt het in toenemende mate onderdeel uit van de werkzaamheden binnen de gemeente. Voorbeelden van nieuwe wet- en regelgeving, die de afgelopen jaren van toepassing is geworden voor gemeenten of dat op korte termijnen worden, zijn: •
Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) inclusief ENSIA-verantwoording
•
NIS2-richtlijn
•
Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)
•
Wet versterking decentrale rekenkamers (inclusief invoering rechtmatigheidsverantwoording)
•
Wet Open Overheid
•
Audit Wet politiegegevens (Wpg-audit)
•
SISA-verantwoording met een toename van het aantal specifieke uitkeringen vanuit het Rijk
•
Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur
Bovenlokale samenwerking De verkenning naar de samenwerking met Oldenzaal heeft uitgewezen dat ambtelijke samenwerking kansen biedt. Er wordt een gemeenschappelijke urgentie ervaren op de huidige en toekomstige maatschappelijke opgaven. Daarom wordt gekozen voor een opgavegerichte samenwerking, waarbij het belang van Noordoost Twente (NOT) als eenheid wordt benadrukt.
62
De gemeenten Oldenzaal, Dinkelland en Tubbergen kiezen ervoor om voor de lokaal uit te voeren opgaven te investeren in de doorontwikkeling en toekomstbestendigheid van de eigen ambtelijke organisatie. Parallel hieraan wordt onderzocht of, en hoe, er een toekomstbestendige informatievoorziening bewerkstelligd kan worden in gezamenlijk. Amendement Tijdens het behandelen van de begroting 2025 in de gemeenteraad van Dinkelland is een amendement aangenomen met een zienswijze waarin het bestuur van Noaberkracht wordt opgeroepen de kosten van een aantal ontwikkelingen binnen de begroting van Noaberkracht zelf op te vangen en niet door te belasten aan de beide deelnemende gemeenten. In financiele zin betekent dit een opdracht van € 189.000. Dit bedrag is door directie en bestuur van Noaberkracht betroken bij een bredere opdracht voor Noaberkracht om ook bij te dragen in het oplossen van de financiele problematiek bij de beide deelnemende gemeenten. Dit heeft geresulteerd in een taakstelling voor Noaberkracht van € 200.000 in 2025 (voor Dinkelland € 113.000) oplopend naar een structureel bedrage van € 400.000 vanaf het jaar 2027 (voor Dinkelland € 225.000). Over de invulling van deze taakstelling wordt gerapporteerd via de reguliere P&C documenten.
Actielijn 3 Financieel gezond blijven Financieel gezond blijven betekent dat ons uitgangspunt is dat we begrotingen maken die structureel in evenwicht zijn en ervoor zorgen dat de financiële middelen worden gebruikt waarvoor ze bedoeld zijn: de goede dingen doen voor onze samenleving. We zetten in op de realisatie van ambities maar houden ook balans door voorzieningen en afgesproken reserves te borgen. Daarbij sturen we op een efficiënte en effectieve P&C-cyclus en een transparante en goed controleerbare financiële gemeentelijke huishouding. We willen gegeven de gestegen kosten voor onze burgers het 1e jaar van deze bestuursperiode geen OZB-verhoging. Wel indexeren we de belastingen overeenkomstig de bestendige beleidslijn jaarlijks met 2%. We handhaven voor de komende 4 jaar de korting voor gebruikers van het maatschappelijk vastgoed.
Ons doel Een structureel en materieel sluitende (meerjaren)begroting waarbij we de stijging van de lokale lasten zo beperkt mogelijk willen houden.
Hoe leveren we een bijdrage aan financieel gezond blijven We gaan op een realistische en behoedzame manier om met de beschikbare middelen wat betekent dat:: •
We structurele uitgaven dekken met structurele inkomsten.
•
We (mogelijke) verliezen en tegenvallers signaleren en verwerken in onze (meerjaren)begroting zodra deze zich aandienen en dat we winsten en meevallers pas verwerken als deze daadwerkelijke zijn gerealiseerd.
•
We indexeren de OZB tarieven zodat er jaarlijks een meeropbrengst van 2% ontstaat.
•
Voor de tarieven op het gebied van afval en riool gaan we uit van 100% kostendekkendheid.
Actuele ontwikkelingen Hoofdlijnenakkoord nieuw kabinet De VNG heeft een analyse van het hoofdlijnenakkoord gemaakt en concludeert over de financiën: Zonder balans tussen taken en middelen kunnen gemeenten hun werk niet doen. Het hoofdlijnenakkoord houdt de miljardenkorting op gemeenten vanaf 2026 in stand. In de gesprekken met het nieuwe kabinet over de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord staat dus op alle beleidsterreinen de vraag centraal wat er binnen het beschikbare budget gedaan kan worden.
63
Helder is dat er vanaf 2026 te weinig geld is om de bestaande taken goed uit te voeren. Om taken en middelen in balans te krijgen moet er geld bij of moeten er taken af. De voornemens van het kabinet op het terrein van gemeentefinanciën zijn kort samengevat: •
Voortbouwen op het bestaande budgettaire kader uit de Voorjaarsnota, dus geen correctie op het lager vaststellen van het gemeentefonds vanaf 2026
•
Afschaffen van alle specifieke uitkeringen vanaf 2026 (met uitzondering van de BUIG) en de middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toevoegen
•
Twee nieuwe belastingen introduceren waarvan de opbrengsten (uitsluitend) ten goede komen aan woningbouw en infra in betreffende gemeente: een planbatenheffing en een (onbebouwde) grondheffing.
•
Afspraken maken met gemeenten om de woonlasten (OZB) te maximeren
•
De extra bezuiniging op de Jeugdzorg van € 511 miljoen vervalt
•
Er komen extra middelen voor woningbouw en infrastructuur
Financiën Gemeente en de samenleving Actielijn Gemeente en inwoners staan dichtbij elkaar en werken samen
2024
2025
2026
2027
Proces MijnDinkelland2030!
50.000
50.000
50.000
50.000
In de begroting 2023 is een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2025 is €50.000 beschikbaar gesteld.
64
Basisbegroting Inleiding op de basisbegroting Vanuit wettelijk voorschrift presenteren wij, naast onze programma’s, de begroting en jaarrekening naar taakveld. Ieder programma in de basisbegroting is op eenzelfde wijze opgebouwd en kent de volgende onderdelen: •
Portefeuillehouder(s)
•
Algemeen: algemene omschrijving van het programma.
•
Vastgestelde beleidsnota's: voor een actueel totaalbeeld van de vastgestelde beleidsnota's en verordeningen verwijzen we u naar: Overheid.nl
•
Kengetallen: relevante kengetallen per programma.
•
Actuele ontwikkelingen: omschrijving van de ontwikkelingen die spelen binnen het programma.
•
Beleidsindicatoren: de wettelijk verplichte indicatoren volgens het BBV.
•
Begroting - overzicht baten en lasten: weergaven van de baten en lasten per taakveld.
•
Nieuw beleid uit het coalitieakkoord: nieuw beleid en/of in-en extensivering van bestaand beleid dat voortkomt uit het coalitieakkoord.
•
Meerjarig financieel beeld - terugkijken
•
Meerjarig financieel beeld - vooruitkijken
Programma Bestuur & middelen Portefeuillehouders John Joosten & Richard de Way
Algemeen Het bestuur van onze gemeente wordt gevormd door de gemeenteraad en het college van Burgemeester en Wethouders. In de gemeenteraad zitten 21 inwoners uit onze gemeente. De zetelverdeling is als volgt: Lokaal Dinkelland acht zetels, CDA zeven zetels, VVD drie zetels, Progressief Dinkelland (PvdA en Groen Links) twee zetels en Burgerbelangen Dinkelland één zetel. Het college van Burgemeester en Wethouders wordt naast de burgemeester gevormd door drie wethouders. Voor onze inwoners willen we goed inzichtelijk maken wat we als bestuur van de gemeente Dinkelland doen en waar we het gemeenschapsgeld voor inzetten. Onze gemeentelijke begroting moet in evenwicht zijn. Gemeenschapsgeld genereren wij via de algemene uitkering van het gemeentefonds en door het heffen van gemeentelijke belastingen. Ons uitgangspunt is dat we de lokale lasten zo laag en stabiel mogelijk willen houden. We houden oog voor een gezonde balans tussen de hoogte van de lokale lasten, onze begrotingspositie en onze investeringen. De uitvoering van het gemeentelijke beleid wordt gedaan door onze uitvoeringsorganisatie Noaberkracht Dinkelland Tubbergen. Noaberkracht is een samenwerkingsverband met de gemeente Tubbergen. Er zijn ook maatschappelijke opgaven die om een aanpak vragen die de grenzen van individuele gemeenten overstijgt.
In dat geval vinden we het belangrijk om samen te werken met de juiste partners. Op inhoudelijke thema’s zullen wij de bestaande samenwerking binnen de provincie Overijssel, regio Twente, Noordoost Twente en met de gemeente Tubbergen voortzetten.
65
Kengetallen Binnen het programma Bestuur & middelen maken we gebruik van de volgende kengetallen: •
Aantal inwoners: 26.749
•
Gemiddelde leeftijd: 44,7 jaar
•
Aantal huishoudens: 10.734
•
Aandeel alleenwonenden: 27,3 %
Actuele ontwikkelingen Hoofdlijnenakkoord nieuw kabinet De VNG heeft een analyse van het hoofdlijnenakkoord gemaakt en concludeert over de financiën: Zonder balans tussen taken en middelen kunnen gemeenten hun werk niet doen. Het hoofdlijnenakkoord houdt de miljardenkorting op gemeenten vanaf 2026 in stand. In de gesprekken met het nieuwe kabinet over de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord staat dus op alle beleidsterreinen de vraag centraal wat er binnen het beschikbare budget gedaan kan worden. Helder is dat er vanaf 2026 te weinig geld is om de bestaande taken goed uit te voeren. Om taken en middelen in balans te krijgen moet er geld bij of moeten er taken af. De voornemens van het kabinet op het terrein van gemeentefinanciën zijn kort samengevat: •
Voortbouwen op het bestaande budgettaire kader uit de Voorjaarsnota, dus geen correctie op het lager vaststellen van het gemeentefonds vanaf 2026
•
Afschaffen van alle specifieke uitkeringen vanaf 2026 (met uitzondering van de BUIG) en de middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toevoegen
•
Twee nieuwe belastingen introduceren waarvan de opbrengsten (uitsluitend) ten goede komen aan woningbouw en infra in betreffende gemeente: een planbatenheffing en een (onbebouwde) grondheffing.
•
Afspraken maken met gemeenten om de woonlasten (OZB) te maximeren
•
De extra bezuiniging op de Jeugdzorg van € 511 miljoen vervalt
•
Er komen extra middelen voor woningbouw en infrastructuur
Rechtmatigheidsverantwoording Door een wijziging in de gemeentewet zal het college vanaf boekjaar 2023 zelf een rechtmatigheidsverantwoording afgeven in de jaarrekening 2023, die in het voorjaar 2024 aan de raad ter vaststelling zal worden aangeboden. Momenteel verstrekt de externe accountant een controleverklaring met een oordeel inzake de getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening van de gemeente. De externe accountant zal vanaf boekjaar 2023 alleen nog een controleverklaring afgeven met een oordeel inzake de getrouwheid van de jaarrekening (inclusief de rechtmatigheidsverantwoording door het college die in de jaarrekening 2023 wordt opgenomen). Voor de rechtmatigheidsverantwoording van het college dient de gemeenteraad de verantwoordingsgrens vast te stellen. Deze is bepaald op 3% (= wettelijk maximum). Door het uitvoeren van interne audits wordt het college in de gelegenheid gesteld om een rechtmatigheidsverantwoording te kunnen afgeven. In de begroting 2022 is destijds al extra geld beschikbaar gesteld voor het versterken van de auditfunctie.
66
Prijsindexatie / Inflatie We houden in de (meerjaren)begroting rekening met een jaarlijkse stijging van de lonen de prijzen. Dit doen we door stelposten op te nemen in afwachting van de werkelijke stijgingen van zowel de lonen als de prijzen. Gezien de omvang van de stijging van de lonen en de prijzen is en blijft het afwachten of gemeenten hiervoor in voldoende mate worden gecompenseerd. Verbonden partijen De begrotingen 2025 van de verschillende verbonden partijen zijn ontvangen en verwerkt in de meerjarenbegroting. Conform afspraak is in de begrotingen van deze verschillende verbonden partijen rekening gehouden met de overeengekomen indexeringen voor loon- en prijs ontwikkelingen. Als hier grote voor gemeenten nadelige verschillen ontstaan moeten gemeenten uitgaven beperken. We moeten ervan uit gaan, dat GR-en zich altijd inspannen om de kosten voor gemeenten zo laag mogelijk te houden. Als gemeenten zelf onvoldoende in staat zijn om bij te sturen, ontstaat er een nieuwe situatie. Dit heeft geleid tot een kaderbrief Twentse zienswijze die middels een amendement door de gemeenteraad is vastgesteld. Met het vaststellen van deze kaderbrief worden de verschillende Twentse verbonden partijen opgeroepen verantwoordelijkheid te nemen in de financiele problematiek van de Twentse gemeenten.
In het voorjaar van 2026 maar uiterlijk bij het opstellen van de perspectiefnota 2026 hebben we hier een beter beeld bij en zullen we bepalen hoe hier mee om te gaan. (krapte op de) Arbeidsmarkt Daarnaast merken we momenteel dat niet altijd alle projecten tijdig volgens planning kunnen worden uitgevoerd vanwege de krapte op de arbeidsmarkt, en worden we geconfronteerd met soms extreme lange levertijden van materialen e.d. Ook dit speelt door onze hele begroting heen variërend van het invullen van vacatures en het inhuren van personeel tot aan de lange levertijden van materialen e.d.
Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set (verplichte) beleidsindicatoren.
Indicator
Realisatie 2023
2024
2025
Formatie (fte per 1.000 inwoners)*1
8,32
9,83
10,09
Bezetting (aantal medewerkers per 1.000 inwoners)
9,78
9,16
9,61
Apparaatskosten (kosten per inwoner)
898
748
898
Externe inhuur (kosten als percentage van totale loonsom plus totale kosten inhuur externen)*2
13,5
4,38
5,76
Overhead (percentage van de totale kosten)
10,2
11,7
13,2
67
Begroting 2025: overzicht baten en lasten Programma Bestuur en middelen * € 1000
Lasten Baten
Bestuur
Saldo
1.926
0
-1.926
1.494
555
-939
o.a. raad en raadscommissies, burgemeester en wethouders, griffie, kernraden, internationale contacten Beheer overige gebouwen en gronden o.a. gemeentehuis Denekamp en gemeentewerf Overhead
10.545
-10.545
organisatieondersteuning, financieel beheer, tractie en Noaberkracht Treasury
-1.675
1.568
3.243
310
4.338
4.128
214
3.367
3.153
46
16
-30
49.105
49.105
financiering en dividend OZB woningen ozb woningen eigenaren OZB niet-woningen ozb niet-woningen eigenaren en ozb niet-woningen gebruikers Belastingen overig reclamebelasting en baatbelasting Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds algemene uitkering uit het gemeentefonds Overige baten en lasten
1.698
-1.698
algemene baten en lasten, onvoorziene uitgaven Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties)
14.558 59.048
44.490
Mutaties reserves
315
396
Mutaties reserves
315
396
81
14.873 59.444
44.571
Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)
81
Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
36.378
42.135
44.571
Programma Bestuur & middelen
Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Bestuur & middelen
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
44.571
42.163
42.575
42.663
Programma Dienstverlening & burgerzaken Portefeuillehouder John Joosten
Algemeen We streven in onze dienstverlening naar een gemeente die niet afwacht, maar proactief naar de inwoner toe gaat. Een gemeente die in haar dienstverlening meedenkt met de inwoner en helder is in verwachtingen over en weer, tussen gemeente en inwoners. Dit betekent beleid zonder strikte regels maar met ruimte voor maatwerk. Niet meer werken met beperkte openingstijden, maar op afspraak werken op een locatie en tijdstip wenselijk voor de inwoner. 68
We zorgen ervoor dat zoveel mogelijk producten en diensten digitaal afgenomen kunnen worden. Natuurlijk kunnen inwoners en bedrijven ook telefonisch contact opnemen door te bellen naar het telefoonteam. Naast de dienstverlening zorgen we ook voor een correcte verwerking van de persoonsgegevens van onze inwoners in de basisregistratie personen, de uitgifte van identiteitskaarten, rijbewijzen en paspoorten en de kadastrale informatie.
Kengetallen Binnen het programma Dienstverlening en burgerzaken maken we gebruik van het volgende kengetal: Opkomst verkiezingen (%)
Actuele ontwikkelingen Er zijn op dit moment geen specifieke (actuele) ontwikkelingen te benoemen die gevolgen hebben voor de uitvoering van het bestaande beleid binnen dit basisprogramma.
Beleidsindicatoren dienstverlening en burgerzaken Het programma Dienstverlening en burgerzaken kent geen verplichte beleidsindicatoren.
69
Begroting 2025: overzicht baten en lasten Programma Dienstverlening en burgerzaken * € 1000
Lasten Baten Saldo
Burgerzaken
1.086
635
-451
Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties)
1.086
635
-451
Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)
1.086
635
-451
o.a. (digitale) communicatie met bedrijven en inwoners, burgerlijke stand, basisregistratie personen, reisdocumenten, huisnummering en kadastrale informatie
Wat gaan we doen in 2025? Uitvoeren van de reguliere taken met als bijzonderheid het opvangen van de piek in het ververvangen van de reisdocumenten.
Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
-573
-430
-451
Programma Dienstverlening & burgerzaken
Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Dienstverlening & burgerzaken
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
-451
-577
-581
-586
Programma Veiligheid Portefeuillehouder John Joosten
Algemeen Veilig leven is een groot goed in onze samenleving. De gemeente heeft op dit onderwerp een belangrijke wettelijke taak. Daar geven we uitvoering aan. Wij zien veiligheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en maken met allerlei betrokkenen in onze samenleving afspraken over hoe we de veiligheid in onze samenleving kunnen versterken. Daarbij werken we vanuit vertrouwen. Als dat vertrouwen wordt geschaad, dan treden we op. Veiligheid is vaak het resultaat van samenwerking en van bewust handelen op basis van eigen verantwoordelijkheid. We werken dan ook aan samenwerking tussen onder meer politie, brandweer, Openbaar Ministerie, woningcorporaties en hulpverleners. We willen een veilig en leefbare woonomgeving. Daarvoor dringen we de criminaliteit (ondermijning) terug en vergroten we het veiligheidsgevoel van onze inwoners. We hebben een adequate wijze van uitvoering van toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving waarbij we het perspectief van meerdere kanten bekijken. We willen oplossingsgericht denken en meebewegen bij (politieke) ontwikkelingen. Vanuit de rol van toezichthouder en handhaver geven wij vrijheid waar het kan en zijn we strikt waar het moet. Om zo samen met burgers en bedrijven tot een veilige en leefbare woon- en werkomgeving te komen.
Kengetallen Binnen het programma Veiligheid maken we gebruik van de volgende kengetallen: 70
Aantal misdrijven per jaar (Politie: 2017-2023):
Overlast door verwarde personen (Politie: 2017-2023):
Het aantal registraties is gebaseerd op de registraties die in de politiesystemen zijn vastgelegd. Indien een eenheid meer incidenten registreert, betekent dit niet automatisch dat het fenomeen in de betreffende eenheid ernstiger is, maar het kan te maken hebben met de registratiewijze (of registratiediscipline) binnen deze eenheid. De getoonde aantallen over voorgaande jaren kunnen mogelijk afwijken van eerdere gepresenteerde aantallen vanwege een naijleffect. Registraties kunnen namelijk op basis van nieuwe inzichten op een later moment worden aangepast. Het aantal registraties is niet gelijk aan het aantal unieke personen en over de rol van corona in relatie tot de cijfers is verder niets te zeggen.
Actuele ontwikkelingen Weerbare gemeente Gemeenten zijn niet meer weg te denken in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Een belangrijke voorwaarde in deze aanpak is dat gemeenten weerbaar zijn tegen negatieve invloeden van buitenaf. Hierbij is van belang dat de interne organisatie op orde is en gemeenten hun bestuurlijke instrumenten waar mogelijk kunnen inzetten tegen vormen van ondermijning. Om inzicht te krijgen in de weerbaarheid van een gemeente heeft de gemeente Dinkelland deel genomen aan een weerbaarheidsscan van het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum Oost-Nederland (RIEC-ON). De aanbevelingen uit deze scan zijn in 2024 opgepakt en krijgen in 2025 vervolg door het organiseren van trainingen en bijeenkomsten voor medewerkers om het (her-)kennen van signalen van ondermijning te vergroten. Ook krijgen nieuwe medewerkers een leermodule aangeboden die bijdraagt aan blijvende bewustwording over ondermijning, in het bijzonder het herkennen van signalen van ondermijning. Verder is de gemeente vertegenwoordigd in een regionaal Project Weerbare Overheid en Maatschappij. 71
Dit project krijgt in 2025 een vervolg door onder andere een voorstel aan gemeenten in Twente over de aanschaf van een informatie- en registratiesysteem voor het vastleggen en delen van signalen van ondermijning. Integraal Veiligheidsplan 2024-2026 In 2024 is een Integraal Veiligheidsplan (IVP) opgesteld voor de periode 2024-2026. Het Integraal Veiligheidsplan is de kadernota voor het gemeentelijke veiligheidsbeleid. Met het IVP geeft de gemeente Dinkelland sturing aan de lokale veiligheid. Na vaststelling van het IVP door de gemeenteraad wordt een tweejaarlijks uitvoeringsplan veiligheid opgesteld waarin de prioriteiten en de beleidsuitgangspunten uit het IVP concreet worden ingevuld. Dit is het eerste IVP van de gemeente Dinkelland. De afgelopen jaren is het werkterrein van openbare orde en veiligheid aan veranderingen onderhevig en zijn de aard en de omvang van de veiligheidsthema's in toenemende mate complex. Er is bijvoorbeeld een verschuiving zichtbaar van traditionele naar georganiseerde ondermijnende criminaliteit en een toename van maatschappelijk ongenoegen. Er is daarom gekozen voor een korte looptijd tot en met 2026 die gelijk is aan het collegeprogramma.
Tijdens het schrijven van het IVP 2024-2026 hebben de burgemeesters van de gemeenten Oldenzaal, Losser, Tubbergen en Dinkelland de intentie uitgesproken om na 2026 in gezamenlijkheid een veiligheidsplan op te stellen voor de aanpak van veiligheidsthema's in Noordoost Twente verband. Veiligheidsvraagstukken zijn dynamisch en variëren van gebied tot gebied. Door het IVP op basisteamniveau te ontwikkelen, kunnen middelen effectiever en gerichter ingezet worden en pakken we veiligheidsproblemen, zoals bijvoorbeeld de aanpak van ondermijning, jeugdoverlast en -criminaliteit, zorg en veiligheid en digitale criminaliteit meer op maat aan. Migratie De aanpak van migratie is een maatschappelijke integrale opgave, waarbij ook veiligheid een belangrijk thema is. Project Buitengebied De gemeente Dinkelland scoort hoog op de landelijke veiligheidsmonitor. Maar toch hebben diverse partners aangegeven dat de veiligheid in het buitengebied onder druk staat. Ook uit een onderzoek van 2021 blijkt dat inwoners aangeven dat zij denken dat ondermijning in het buitengebied aanwezig is en structureel van aard is. Om ervoor te zorgen dat de gemeente Dinkelland tot één van de veiligste gemeenten van Nederland blijft behoren, gaan we ook in 2025 aan de slag om gezamenlijk en integraal een bijdrage te leveren aan (blijvende) veiligheid in het buitengebied.
De concrete activiteiten worden vastgelegd in het uitvoeringsplan veiligheid voor de periode 2025-2026.
Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set beleidsindicatoren.
72
Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/veiligheid Deze cijfers worden periodiek geactualiseerd. Voor de meest actuele cijfers raadpleeg de website. Een vergelijking met landelijke cijfers is ook te vinden op deze website.
Begroting 2025: overzicht baten en lasten Programma Veiligheid * € 1000
Lasten Baten Saldo
Crisisbeheersing en brandweer
2.422
-2.422
Openbare orde en veiligheid
2.578
17 -2.561
Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties)
5.000
17 -4.983
Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)
5.000
17 -4.983
toezicht openbare orde, integrale veiligheid, dierenbescherming, vergunningen apv en handhaving openbare orde
73
Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
-3.965
-4.570
-4.983
Programma Veiligheid
Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
-4.983
-4.997
-4.997
-5.008
Programma Veiligheid
Programma Openbare ruimte & mobiliteit Portefeuillehouder Benno Brand
Algemeen Een fijne woon- en leefomgeving met veilige wegen, ruimte om te spelen en te sporten in de buitenlucht, een plek om elkaar te ontmoeten in de kernen of rust vinden in de natuur van ons mooie buitengebied. Een duurzame inrichting van de leefomgeving waar groen en bloemen de ruimte krijgen en water gemanaged wordt. Dat is allemaal Openbare Ruimte! De gemeente draagt zorg voor het onderhoud en beheer van de openbare ruimte op onderdelen zoals water & riool, wegen & verlichting, groen & spelen en verkeer. Het dagelijks onderhoud, het beheer, planmatig onderhoud en ook herinrichting en reconstructies worden gepland en uitgevoerd aan de hand van beleids- en onderhoudsplannen. In deze beleids- en onderhoudsplannen integreren we thema’s als leefbaarheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit bij het duurzaam inrichten en beheren van deze openbare ruimte. Het dagelijks groenonderhoud wordt mede met grote inzet en betrokkenheid uitgevoerd door medewerkers afstand tot de arbeidsmarkt. Belangrijk uitgangspunt in het werk in de Openbare Ruimte is de samenwerking met onze inwoners. Ze kijken en denken mee met plannen of ze komen zelf naar ons met goede ideeën. We kijken dan graag wat mogelijk is. De gemeente werkt dus voor én met de samenleving.
Kengetallen Binnen het programma Openbare ruimte en mobiliteit maken we gebruik van de volgende kengetallen: •
Aantal kilometer wegen binnen de kom: 139
•
Aantal kilometer wegen buiten de kom: 446
•
Aantal kilometer riolering: 595
•
Aantal lichtpunten: 5.900
Actuele ontwikkelingen Kunstwerken Op basis van de in 2023 en 2024 uitgevoerde inspecties en onderzoeken worden in 2024/2025 zes kunstwerken vervangen en wordt onderhoud uitgevoerd aan bijna 70 kunstwerken. Het daarvoor benodigde budget is door de raad middels een krediet beschikbaar gesteld.
74
Het onderhoudsbestek wordt in september 2024 aanbesteed, waarna de uitvoering van diverse herstelwerkzaamheden kan plaatsvinden. Naast het onderhoudsbestek zijn we bezig met een beleidsplan kunstwerken. Hierin leggen we vast hoe we het onderhoud van de kunstwerken planmatiger kunnen uitvoeren en welke beleidsuitgangspunten daarbij van belang zijn. Een financieel meerjarenperspectief zal daar onderdeel van uitmaken. Wij verwachten het beleidsplan eind 2024 met u te kunnen bespreken. Wegen Half verharde fietspaden Binnen onze gemeente liggen ongeveer 32.000 meter half verharde fietspaden, deze behoeven regelmatig onderhoud en inspectie om de veiligheid te borgen. Aangezien voor deze werkzaamheden geen budget is gereserveerd nemen we structureel € 150.000,- op in de begroting om de veiligheid van onze inwoners en toeristen te borgen. Inspectie aan alle half verharde fietspaden binnen onze gemeente zijn inmiddels uitgevoerd, de resultaten hiervan zijn bekend. Na vaststelling van het budget wordt gestart met het onderhouden en herstellen van de half verharde fietspaden. Indexatie asfalt en elementenverharding Door externe omstandigheden is de prijs van de grondstoffen voor onze producten extreem hoog geworden ten opzichte van de aanbesteding. Doordat de grondstoffen duurder zijn geworden worden de prijzen van onze producten, asfalt en elementenverharding, ook duurder.
Ten opzichte van onze aanbesteding zijn de indexatie, volgens CBS, voor asfaltverharding ongeveer 40% en elementenverharding ongeveer 31%. Water/ riool Water- en rioleringsprogramma Dinkelland 2025 t/m 2030 We zijn volop bezig met het opstellen van het Water- en Rioleringsprogramma Dinkelland 2025 t/m 2030 (WRP). Dit is de opvolger van het actuele GRP Dinkelland welke aan het einde van 2024 afloopt en in oktober 2024 op de agenda staat van de raad. Rioolheffing Binnen het project "Opstellen Water- en Rioleringsprogramma Dinkelland 2025 t/m 2030" zijn alle kosten en inkomsten opnieuw doorgerekend. Op basis hiervan wordt een voorstel gedaan over de hoogte van de rioolheffing voor de komende jaren. Het klimaat veranderd en onze opgaven voor bijvoorbeeld (grond)wateroverlast worden steeds groter. Om uitvoering te kunnen geven aan het programma van de klimaatadaptatie wordt in het plan een jaarlijkse investering van € 500.000 opgenomen. Daarnaast wordt in het plan gerekend met de huidige prijzen, en hierin zit een forse prijsstijging verwerkt t.o.v. de cijfers uit het huidige GRP. Ook hebben we te maken met CAO verhoging dat zijn doorwerking heeft op de rioleringskosten. De eerste inschatting is dat deze extra "klimaatopgaven" , prijsindexatie en CAO stijging, een verhoging in de rioolheffing gaat veroorzaken. Dit zal betrokken worden bij het vaststellen van de begroting 2025.
Openbare verlichting In het beleidsplan verlichten openbare ruimte 2016-2025 is een 10 jarig uitvoeringsplan opgenomen voor de vervanging van verouderde lichtmasten en verlichtingsarmaturen. Het uitvoeringsplan loopt ten einde. Inmiddels zijn 90% van de armaturen voorzien van ledverlichting. Het energieverbruik is daardoor met ruim 50% afgenomen ten opzichte van 2011. Het beleidsplan met uitvoeringsplan zal geactualiseerd worden.