2025-791 Programmabegroting 2026 MJB 2027-2029

Programmabegroting 2026 MJB 2027-2029

Voorwoord Balans tussen daadkracht en behoedzaamheid Opnieuw lukt het de gemeente Deventer om een sluitende begroting te presenteren zonder te hoeven bezuinigen. Het college heeft de richting die de gemeenteraad heeft meegegeven bij de perspectiefnota 2026 - 2029 verder uitgewerkt. Dit betekent dat er in 2026 onder meer geïnvesteerd wordt in woningbouw, in cultuur en onderwijs, klimaat en het onderhoud van de openbare ruimte. Ook de stijgende kosten van jeugdzorg heeft het college weten op te vangen. Net als bij andere gemeenten, staan ook onze ambities onder druk. De sterk stijgende kosten voor jeugdzorg, die door het Rijk onvoldoende worden gecompenseerd, zetten onze financiële ruimte aanzienlijk onder spanning. Zonder deze ontwikkeling zouden onze ambities beter haalbaar zijn geweest en hadden we onze buffers minder hoeven aanspreken. Toch zijn we er in Deventer gelukkig ook dit laatste jaar van de collegeperiode in geslaagd om de goede balans te vinden tussen daadkracht en behoedzaamheid. Brede welvaart van inwoners Het college stelt voor om ook de komende jaren te blijven investeren op belangrijke thema’s die bijdragen aan de brede welvaart van haar inwoners. Er gaat extra geld naar jeugdzorg zodat onze kinderen en jongeren veilig en gezond kunnen opgroeien.

Overal in Deventer komen er voldoende en betaalbare woningen bij: in de bestaande stad en dorpen, en ook op nieuwe woningbouwlocaties. De gemeente biedt toegankelijke regelingen die ervoor zorgen dat mensen financieel kunnen rondkomen. Ze vergroent wijken en dorpen en bevordert de biodiversiteit. Scholen, dorpshuizen en wijkcentra houden de dorpen en wijken leefbaar. De gemeente stimuleert en ondersteunt inwoners en bedrijven bij de overstap naar duurzame energie. Een mooi voorbeeld van beide is het warmtehuis voor Slim Zandweerd, dat ook de nieuwbouw voor de wijk- en speeltuinvereniging gaat huisvesten. Moties gemeenteraad In juli heeft de gemeenteraad een aantal moties aangenomen. Ook deze zijn opgenomen in de begroting voor 2026. Zo komt er extra geld voor cultuureducatie voor kinderen op jonge leeftijd, en verlengt de gemeente de inkomensondersteuning van mensen met een laag inkomen. Verder maken we duidelijk hoeveel geld er naar Salland Loont gaat. OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing Voor 2026 verhogen we de opbrengst van de onroerendezaakbelasting met de gebruikelijke 3 procent. Voor de eigenaar van een woning met een gemiddelde WOZ-waarde (€392.000) betekent dat een verhoging met €38,27 van de totale jaarlijkse woonlasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing). Voor mensen met een huurwoning stijgen de totale jaarlijkse woonlasten in 2026 gemiddeld met €26,06.

Marcel Elferink wethouder Financiën

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 2

Inhoudsopgave Voorwoord............................................................................................................................................................................................................................................ 2

Inhoudsopgave............................................................................................................................................................................................................3 Inleiding................................................................................................................................................................................................................................................5 Financiën............................................................................................................................................................................................................................................13

Financieel resultaat................................................................................................................................................................................................... 14 Financieel totaalbeeld............................................................................................................................................................................................... 16 Dekkingsmaatregelen................................................................................................................................................................................................22 Autonome ontwikkelingen......................................................................................................................................................................................... 25 Programma's...................................................................................................................................................................................................................................... 35

Burger en bestuur......................................................................................................................................................................................................36 Openbare orde en veiligheid..................................................................................................................................................................................... 47 Beleidsindicatoren..................................................................................................................................................................................................... 51 Leefomgeving............................................................................................................................................................................................................56 Milieu en klimaat........................................................................................................................................................................................................70 Beleidsindicatoren.....................................................................................................................................................................................................

76 Ruimtelijke ontwikkeling............................................................................................................................................................................................ 79 Beleidsindicatoren..................................................................................................................................................................................................... 86 Herstructurering en vastgoed.................................................................................................................................................................................... 91 Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt....................................................................................................................................................................101 Beleidsindicatoren...................................................................................................................................................................................................

109 Meedoen..................................................................................................................................................................................................................113 Beleidsindicatoren................................................................................................................................................................................................... 122 Jeugd en onderwijs................................................................................................................................................................................................. 130 Beleidsindicatoren................................................................................................................................................................................................... 137 Economie en Internationaal beleid.......................................................................................................................................................................... 144

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 3

Beleidsindicatoren................................................................................................................................................................................................... 152 Kunst en cultuur...................................................................................................................................................................................................... 157 Energietransitie....................................................................................................................................................................................................... 166 Beleidsindicatoren................................................................................................................................................................................................... 173 Bedrijfsvoering.........................................................................................................................................................................................................177 Beleidsindicatoren...................................................................................................................................................................................................

183 Algemene dekkingsmiddelen.................................................................................................................................................................................. 188 Paragrafen....................................................................................................................................................................................................................................... 195

Bedrijfsvoering.........................................................................................................................................................................................................196 Openbaarheidsparagraaf........................................................................................................................................................................................ 197 Lokale heffingen...................................................................................................................................................................................................... 201 Financiering.............................................................................................................................................................................................................218 Verbonden partijen..................................................................................................................................................................................................

226 Grondbeleid.............................................................................................................................................................................................................268 Investeringen...........................................................................................................................................................................................................279 Onderhoud kapitaalgoederen..................................................................................................................................................................................288 Vastgoed................................................................................................................................................................................................................. 294 Weerstandsvermogen en risicomanagement.......................................................................................................................................................... 304 Meerjarenbalans en kengetallen.............................................................................................................................................................................

312 Strategische investeringsagenda..................................................................................................................................................................................................... 317

Ontwikkelingen........................................................................................................................................................................................................ 318 Kansen en risico's................................................................................................................................................................................................... 321 Strategische investeringslijst................................................................................................................................................................................... 323 Bijlagen............................................................................................................................................................................................................................................ 337

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 4

Inleiding Bestuurlijke hoofdlijn Deze begroting bouwt voort op de perspectiefnota 2026-2029 waarbij het college een integrale doorkijk heeft gemaakt op de ruimtelijke, sociale, dienstverlenende en bestuurlijke opgaven van Deventer. De perspectiefnota heeft een belangrijke basis gevormd voor het opstellen van de begroting 2026–2029. Op 2 juli 2025 heeft uw raad de Perspectiefnota 2026-2029 vastgesteld. De ontwikkelingen na vaststelling van die perspectiefnota zijn onderdeel van deze begroting. In de begroting vindt u de bestuurlijke en financiële hoofdlijnen voor de begroting 2026 en de meerjarenraming. De financiële kaders en uitgangspunten uit de perspectiefnota en meicirculaire vormen de basis voor deze begroting. Deze kaders zijn vervolgens vertaald in de beleidsbegroting. De beleidsbegroting bestaat uit een uitwerking van de programma's en de basisbegroting. De paragrafen bevatten naast de verplichte onderdelen ook een inzicht in de meerjarige investeringsplannen, de strategische investeringsagenda en de voorportaallijst. Meer dan andere jaren is er onzekerheid over de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente. Die onzekerheid kent twee belangrijke oorzaken. Enerzijds is er onduidelijkheid over de geldstromen van het rijk naar de gemeente.

Anderzijds leven we in een tijd van grote en snelle veranderingen, die deels op ons afkomen, zoals de netcongestieproblematiek, en deels voortvloeien uit onze eigen ambities, zoals de woningbouwopgave. De ontwikkelingen en onzekerheden weerhouden ons er niet van om krachtig te blijven bouwen aan de stad, de dorpen en het landelijk gebied. Het bestuursakkoord 2022-2026 hanteren we hierbij als leidraad. Financiële onzekerheden De gemeentelijke uitvoering van wettelijke taken en de haalbaarheid van grote maatschappelijke opgaven staan onder druk door onvoldoende compensatie van het Rijk. Deze financiële onzekerheden dwingen ons om financieel continu te zoeken naar de goede balans tussen daadkracht en behoedzaamheid. We laten zien waar we als gemeente in willen investeren, welke prioriteiten we stellen, welke risico’s en knelpunten er zijn én hoe we onze begroting optimaliseren. De meegegeven richting bij de perspectiefnota hebben we verder uitgewerkt. Met name zijn de bedragen geconcretiseerd en hebben we meer incidentele middelen ten laste van de algemene reserve gebracht, waardoor we iets meer structurele ruimte in onze begroting hebben. In de periode tussen de perspectiefnota en het opstellen van deze begroting zijn er nog een aantal ontwikkelingen geweest die we niet kunnen negeren en meegenomen hebben in de meerjarenbegroting.

We zijn onder andere geconfronteerd met weer stijgende kosten van de jeugdzorg. Deze hebben we structureel meegenomen in onze begroting. De organisatie heeft de opdracht om beter grip te krijgen op deze kosten met als doel de kosten terug te dringen of minder hard te laten stijgen. Samen vooruit Het realiseren van ambities gebeurt samen met inwoners, bedrijven, verbonden partijen, instellingen en andere partners. De jaarlijkse ideeënmarkt of de uitvoering van de adviezen van de klimaatraad zijn mooie voorbeelden van directe samenwerking met inwoners. Ook netwerken zoals de Deventer Economische Board en Salland United tillen de samenwerking naar een hoger niveau. Het vrijmaken van geld voor de uitvoering van raadsmoties is een doeltreffende manier om de betrokkenheid van inwoners in daden om te zetten. De Deventer Economisch Board en Salland United zijn goede voorbeelden van netwerken waarbinnen we de samenwerking tussen de gemeente en partijen op het gebied van economie en zorg naar een hoger niveau tillen. Samenwerking in de Stedendriehoek heeft geleid tot een rijksbijdrage van €20 miljoen aan onze regio. Onze goede samenwerking met de provincie en het Rijk heeft onder meer geleid tot toekenning van versnellingsgelden voor woningbouw. Al deze voorbeelden illustreren dat investeren in samenwerking loont.

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 5

Onze inzet In 2026 blijft de gemeente bouwen aan een bloeiende toekomst voor Deventer. Wij presenteren u hierbij de begroting 2026. Deze weerspiegelt de gemeenschappelijke visie en toewijding aan duurzame groei, welzijnsbevordering, economische veerkracht en het behoud van cultuur en erfgoed. Transparantie, efficiëntie en participatie zijn de basisprincipes van deze begroting. Daarbij blijven we streven naar financiële stabiliteit en gezondheid, terwijl we ruimte creëren voor innovatie en investeringen in onze toekomst. In de strategische Investeringsagenda (SIA) brengen we investeringsopgaven in beeld met bijbehorende prioritering. Het geeft ons inzicht in de opgaven waarvoor we sparen. Dit doen we via de reservegroei van Deventer. We nodigen u uit om met ons samen te werken aan de realisatie van deze doelstellingen en om deel te nemen aan de dialoog die nodig is om Deventer te blijven vormgeven zoals we dat willen. In deze begroting vindt u onze beleidsvoornemens en financiële voorstellen. We hebben daarbij oog voor elkaar, maar ook voor de kwaliteit van onze leefomgeving. De opgaven en ambities waarmee we in 2026 verder gaan zijn ingedeeld in de vier hoofdstukken van het Bestuursakkoord: 1. Samen maken we Deventer 2. Fijn wonen en leven 3. Iedereen doet ertoe 4.

Een duurzame toekomst Samen maken we Deventer De gemeente hanteert een open bestuurscultuur en betrekt inwoners bij besluiten over de eigen leefomgeving. Participatie en modern samenspel versterken het gemeentebestuur en creëren maatschappelijke meerwaarde. De gemeente streeft naar betere belangenafweging en meer zeggenschap van inwoners door participatie. Dit omvat samenwerking tussen partijen en het gebruik van data en kennis voor gerichte betrokkenheid. Een belangrijke ontwikkeling is het opstellen van de Omgevingsvisie. Hierin worden vanuit een integrale blik keuzes gemaakt voor de inrichting van Deventer op de kortere en langere termijn. Participatie van inwoners, bedrijven en instellingen is hierbij van essentieel belang. We bouwen aan een overheid die proactief is, luistert naar signalen uit de samenleving en vanuit vertrouwen handelt. De veiligheid van onze inwoners vormt het fundament van de samenleving. De veranderende maatschappij vraagt ons om steeds alert te blijven op bedreigingen van de veiligheid en onze aanpak daarop aan te passen. Fijn wonen en leven Het Deventer grondgebied staat onder druk.

Er zijn veel grote opgaven die allemaal ruimte vragen, zoals het bouwen van 11.000 woningen, de verwachte groei van verkeersbewegingen, de energietransitie, de transitie van het landelijk gebied, het opvangen van de gevolgen van de klimaatverandering, de economische ontwikkeling, de Groen Blauwe Hoofdstructuur en de verzwaring van het stroomnetwerk. In de opgave Wonen, Werken en Verjongen maken we keuzes over bouwlocaties, versterken we onze arbeidsmarkt en zorgen we dat ook het voorzieningenniveau meegroeit. Bijvoorbeeld in Keizerslanden en Centrum & Schil worden woningbouw gekoppeld aan infrastructuur, groen, mobiliteit en maatschappelijke voorzieningen. De grote investeringen gekoppeld aan de groei van Deventer worden opgenomen in de strategische investeringsagenda en worden gevoed via een bestemmingsreserve groei van Deventer. De samenhang tussen deze opgaven wordt geborgd in de Omgevingsvisie. De Omgevingswet vraagt om actualisering van beleidsketens, digitale werkprocessen en cultuurverandering. In al deze opgaven is behoud en versterking van het leefklimaat van groot belang voor welzijn, welbevinden en gezondheid van onze inwoners. Een schoon milieu en voldoende groene ruimte voor spelen, sporten, recreëren en ontmoeten zijn daarvoor onontbeerlijk. Cultuur verbindt en verrijkt.

Het culturele aanbod beweegt mee met de doorgaande veranderingen in de maatschappij en de bevolkingssamenstelling.

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 6

Iedereen doet ertoe Deventer investeert in haar inwoners, in voorzieningen en in onze leefomgeving vanuit de gedachte dat iedereen mee moet kunnen doen. Met de meeste inwoners gaat het goed, maar het hebben van perspectief en van gelijke kansen is echter lang niet vanzelfsprekend voor iedereen. Armoede, het ontbreken van werk, eenzaamheid of andere problemen zorgen ervoor dat een groep inwoners het lastig heeft. We zetten in op preventie, het bemiddelen naar werk, maken werk van de inburgering van nieuwkomers en opvang van vluchtelingen, bieden toegang tot zorg en ondersteuning en voeren het nieuwe minimabeleid uit. Via het wijk- en dorpsgericht werken we vanuit onze buurtvoorzieningen en zorgen we ervoor dat we preventieve activiteiten op het gebied van gezondheid, welzijn en zorg breed kunnen inzetten. Daarmee dragen we bij aan de bestaanszekerheid van onze inwoners, bevorderen we kansengelijkheid en vergemakkelijken we gezond leven van onze inwoners. De gemeente zet zich actief in voor inwoners die niet (meer) op eigen kracht voldoende zelfredzaam zijn als gevolg van dakloosheid en/of psychische of psychosociale problematiek, door passende ondersteuning en begeleiding te bieden gericht op herstel en maatschappelijke participatie. Deventer wil een veilige haven zijn; een gastvrije Hanzestad waar iedereen zich thuis voelt, mee kan doen en zichzelf kan zijn.

Dit geldt ook voor vluchtelingen. Deventer stelt de humane opvang centraal en voldoet op z'n minst aan de taakstelling voor statushouders, de spreidingswet voor asielzoekers en de inspanningsverplichting voor Oekraïense ontheemden. Een duurzame toekomst De gemeente zet in op het tegengaan van klimaatverandering en het wapenen tegen extreme weersomstandigheden. Lokale energietransitie en circulair werken dragen bij aan de landelijke klimaatdoelen, Netcongestie bedreigt de voortgang van ambities zoals woningbouw en verduurzaming. Samen met netbeheerders wordt gewerkt aan verzwaring van het net en ontwikkeling van energiehubs. Investeringen in netcapaciteit zijn noodzakelijk om stagnatie te voorkomen. De gemeente zet fors in op het op peil brengen van kapitaalgoederen zoals wegen, bruggen en riolering. Dit wordt gecombineerd met klimaatadaptatie en energietransitie. Aanpassingen in de openbare ruimte zijn urgent door hittestress, droogte en wateroverlast. Herinrichtingen worden benut voor vergroening en wateropvang. Het doel is om 50% van de openbare ruimte klimaatadaptief te maken tegen 2050. We passen zoveel mogelijk de adviezen van de klimaatraad toe. Fitte en passende gemeentelijke organisatie De gemeente oriënteert zich blijvend op welke organisatie zij wil, moet en kan zijn.

Investeren in goede instroom van medewerkers en continue ontwikkeling van medewerkers, optimaliseren van werkprocessen en efficiënter samenwerken zijn speerpunten om te zorgen voor een blijvende goede dienstverlening voor inwoners en bedrijven. Digitalisering en de inzet van AI versterken de dienstverlening en efficiëntie, met verantwoordelijkheden zoals privacy, informatiebeveiliging en ethische kaders. De gemeente blijft inzetten op toegankelijke en klantgerichte dienstverlening via multichannel benadering. Financiële doorkijk Deze begroting presenteert een sluitend perspectief voor de jaren 2026-2029, met financiële gevolgen op de lange en korte termijn. Doorvoeren van optimalisatiemogelijkheden in de begroting, het aanspreken van stelposten en inzet van de algemene reserve zijn noodzakelijk om een sluitend perspectief te bieden. Het zorgt er echter wel voor dat we minder “rek” in de begroting hebben en hierdoor minder wendbaar zijn bij tegenvallers.

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 7

Strategische Investerings agenda Bij de begroting is de strategische investeringsagenda opgenomen. Op enkele plekken is deze aangepast dan wel heeft een up-date plaatsgevonden ten opzichte van de perspectiefnota. De wijzigingen zijn toegelicht. We stellen u voor enkele investeringsopgaven te prioriteren, vanwege de kansen die zich voordoen. Op basis van de toezegging en moties is verder inzicht gegeven in de investeringsopgaven. Daarnaast is per project opgenomen in welk kaderdocument de basis/grondslag ligt van het betreffende project. De gemeenteraad heeft bij de perspectiefnota 2026 - 2029 het jaarresultaat over 2024 ter hoogte van 10,7 miljoen gestort als eerste bijdrage. Bij deze begroting wordt voorgesteld om aanvullend €10,6 miljoen te storten in de bestemmingsreserve groei van Deventer ten laste van de algemene reserve. Hiermee kunnen de versnellingsgelden projecten volledig worden gedekt. Deze projecten zijn door de gemeenteraad geprioriteerd. Via de strategische investeringsagenda is meerjarig inzicht gegeven in de mogelijk benodigde middelen, de externe dekkingsmiddelen en de bijdragen die de gemeente zelf moet realiseren. De agenda geeft de nut en noodzaak weer om verder te sparen via de reservegroei van Deventer.

Financiële hoofdlijn Actuele financiële context De financiële positie van Nederlandse gemeenten staat onder druk door een combinatie van structurele kortingen, stijgende kosten en veranderende rijksfinanciering. Het jaar 2026 wordt door velen aangeduid als het ‘ravijnjaar’, vanwege de forse daling van de rijksbijdragen aan gemeenten. Vanaf 2028 ontvangen gemeenten in totaal circa €2,5 miljard minder van het Rijk. Dit heeft directe gevolgen voor ons. Er is een landelijk beeld dat de kosten voor zorg fors stijgen. Voor gemeente Deventer uit zich dat vooral in de kosten voor jeugdzorg. In de Perspectiefnota 2026-2029 hebben we rekening gehouden met een structureel tekort op jeugdzorg van €9 miljoen. Hieruit is een optimalisatieopdracht voortgekomen waarmee op termijn €3 miljoen moet worden bespaard. We zijn in het 3e kwartaal van 2025 geconfronteerd met nog hogere jeugdzorgkosten ten opzichte van begin 2025. Hiervoor hebben we een bedrag van €3 miljoen structureel opgenomen. Om deze negatieve effecten op te vangen moeten we keuzes maken. We moeten keuzes maken en kunnen niet alles doen, we zetten onze buffers voor een deel in en moeten begrotingsoptimalisaties realiseren om een sluitend meerjarenbeeld aan te bieden waarin we onze reguliere taken op niveau houden en zoveel mogelijk onze ambities weten te realiseren.

Jeugdzorg Vanaf 2028 neemt het Rijk een financieel voorschot op nog te nemen maatregelen om het jeugdzorgstelsel te beheersen door een uitname uit het gemeentefonds voor:  Sturen op trajectduur jeugdzorg en:  Eigen bijdrage jeugdzorg Gemeenten kunnen beide posten budgettair neutraal in hun begroting verwerken, bijvoorbeeld door hiervoor een stelpost op te nemen. Dit geldt op dit moment alleen voor de komende begroting 2026-2029. Provincie Overijssel, als toezichthouder vindt dit risicovol aangezien deze posten in principe nog onvoldoende uitgewerkt zijn en nog afhankelijk van nog vast te stellen wetgeving. Toch staan zij een budgettair neutrale verwerking toe omdat aannemelijk is dat het realiseren van deze uitwerking en wetgeving onder de verantwoordelijkheid van het Rijk valt. Wij kiezen ervoor om ook een deel van de stelpost eigen bijdrage jeugdzorg (ongeveer 50%) behouden in te zetten. Dit hebben we nodig om een sluitende meerjarenbegroting aan te bieden.

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 8

Het rijk indexeert de besparingsopgave op de Hervormingsagenda. Zij veronderstellen een nog hogere besparingen. Gemeenten moeten hiervoor zelf concrete maatregelen treffen om deze besparing te realiseren. Voor deze geïndexeerde besparingsopgave wordt door onze toezichthouder geen stelpost toegestaan. Wij hebben hiervoor dan ook geen stelpost opgenomen. Klimaatmiddelen Gemeenten mogen het basisbedrag wat zij in 2023 ontvingen voor de klimaat- en energiegelden opnemen als structurele baat in de begroting 2026 voor de jaren 2026 tot en met 2029. Voor wat betreft de planfinanciering is nog veel onzeker. Gemeenten kunnen dit ramen op basis van de verkregen beschikking. Gemeente Deventer heeft de klimaatmiddelen conform bovenstaande verwerkt in de begroting. Specifieke uitkeringen (SPUK’s) vanaf 2026 Vanaf 2026 verandert het rijksbeleid rondom specifieke uitkeringen (SPUK’s) aanzienlijk. Een groot aantal van deze uitkeringen wordt mogelijk afgebouwd, hervormd of overgeheveld naar het Gemeentefonds via bredere fondsuitkeringen (BFU). Tegelijk is er vanuit het rijk nog veel onduidelijkheid over welke middelen daadwerkelijk blijven bestaan en onder welke voorwaarden. Gemeente Deventer ontvangt momenteel verschillende SPUK’s voor o.a. gezondheid, sport, energiearmoede, klimaat, preventie en leefbaarheid. Het betreft hier substantiële bedragen die bijdragen aan lokale opgaven.

Voor de begroting 2026 kiezen we ervoor om de bestaande SPUK-middelen, waar we nog niet van weten wat de beleidslijn wordt vanuit het Rijk de bedragen op te nemen, zoals ze waren, aan zowel de inkomsten- als de uitgavenkant (per saldo neutraal). We onderkennen dat dit een onzeker element in de begroting vormt en kan leiden tot bijsturing in het najaar van 2025 of later. Bij de behandeling van de perspectiefnota is er een motie geweest over de GALA middelen via deze begroting worden daar voor 2026 nog middelen aan toegevoegd om invulling te geven aan motie 8.1 gezond en actief leven.

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 9

Overzicht structureel sluitende begroting In de gemeentebegroting maken we onderscheid tussen vaste (structurele) inkomsten en uitgaven en eenmalige (incidentele) posten, zoals eenmalige subsidies of tijdelijke projecten. Onze begroting is structureel sluitend als de vaste uitgaven worden betaald uit vaste inkomsten. Dat zegt iets over hoe gezond en stabiel onze gemeentefinanciën zijn op de lange termijn. Waarom is dat belangrijk? Je kunt in een bepaald jaar een positief begrotingsresultaat hebben (dus geld overhouden), maar als dat komt doordat je bijvoorbeeld eenmalig iets verkocht hebt, dan zegt dat niets over hoe stevig je financiële huishouding op de lange termijn is. Want die eenmalige meevaller is er volgend jaar niet meer.   

We kijken niet alleen naar het eindresultaat van de begroting, maar we halen eerst de eenmalige inkomsten en uitgaven eruit. Zo houden we alleen de vaste posten over. Als de vaste uitgaven dan nog steeds kunnen worden betaald met de vaste inkomsten, is er sprake van een structureel sluitende begroting. Voor 2026 hebben we een structureel sluitende begroting. Dit geeft aan dat de begroting op lange termijn gezond en realistisch is.

bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving

2026

2027

2028

2029

A

Saldo begroting voor dekkingsmaatregelen

-2.525

-40

-3.339

-2.809

B

Dekkingsmaatregelen

2.525

40

3.339

2.809

Saldo begroting na dekkingsmaatregelen C Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

0

0

0

0

3.031

1.781

306

1.398

Structureel begrotingssaldo (A+B+C)

3.031

1.781

306

1.398

Een positief saldo op de incidentele baten en lasten verbetert het saldo, incidentele lasten worden dan voor een deel gedekt uit structurele baten

Ontwikkeling woonlasten De gezamenlijke kosten voor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing vormen de woonlasten. De woonlasten worden bepaald aan de hand van de waarde van een woning en het type gebruiker. De tariefaanpassingen 2026 leiden voor wat betreft de belangrijkste belastingen tot het volgende beeld van de woonlasten van een gemiddeld huishouden:      

De lastendruk voor inwoners met een huurwoning stijgt met €26,06 tot €509 (2025: €482,94). Dit is een stijging van gemiddeld 5,4%. Deze inwoners betalen alleen afvalstoffenheffing en rioolheffing; De lastendruk voor inwoners met een koopwoning stijgt met €38,27 naar €910,41 (2025: €872,14). Dit is een stijging van gemiddeld 4,4%; De (begrote) kwijtscheldingen komen naar verwachting uit op €1.275.000 (2025: €1.399.000); Het tarief voor de rioolheffing stijgt met 4,67% (2025: stijging 3,2%); Het tarief voor de afvalstoffenheffing stijgt gemiddeld met 5,9% (2025: 9,5%); De lasten voor de OZB-woningen (gemiddeld waarde 392.000) stijgen gemiddeld met 3,1% (2025: 6%), de opbrengsten OZB stijgen met 3% (2025: 6%).

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 10

Grondslagen begroting 2026-2029 Deze programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 zijn opgesteld conform het bestuursakkoord, de begrotingsrichtlijnen en het besluit begroting en verantwoording (BBV). De richting die de gemeenteraad heeft meegegeven bij de behandeling van de perspectiefnota, de meicirculaire 2025 van het gemeentefonds en recente ontwikkelingen vormen de basis voor de programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029. In de begroting is rekening gehouden met: Omschrijving

Grondslag

Lonen

0,89%

Prijzen

4,00%

WMO/Jeugd

5,24%

Subsidies

4,00%

Belastingen

3%

Leges en tarieven

Kostendekkendheid (tenzij de raad anders beslist)

Omslagrente

1,40%

Rente grondexploitatie

1,40%

Algemene uitkering

Meicirculaire 2025

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 11

Toelichting Lonen, prijzen en subsidies De cao voor gemeenteambtenaren ingang 1-4-2025 loopt tot en met 31 maart 2027. Dit heeft een effect in 2026 van +0,9% ten opzichte hetgeen we al rekening mee hielden in de begroting. Uitgangspunt bij de prijscompensatie is de prijs bruto binnenlands product uit het Centraal Economisch Plan 2025. Dat is voor 2026 2,7% (+ 1,3% nacalculatie 2025). De indexering voor de subsidies in de begroting is eveneens 2,7%. Het percentage van de arbeidsontwikkelingskosten met betrekking tot de zorgaanbieders voor WMO en Jeugd bedraagt in 2026 5,24%. Dit geldt alleen voor Zorg in Natura, PGB en subsidies voor jeugdbescherming. (Bron: Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA)). Belastingen De OZB-opbrengsten worden verhoogd met de reguliere verhoging van 3%. Leges en tarieven Voor leges en tarieven geldt als uitgangspunt 100% kostendekkendheid, tenzij de raad besluit tot het afwijken hiervan voor bepaalde leges en tarieven. Voor begraafrechten worden tarieven geheven die niet volledig kostendekkend zijn. Rekenrente (omslagrente) Ondanks de stijgende rente op de geld- en kapitaalmarkten is de interne rekenrente verlaagd van 1,7 % naar 1,4%. Dit heeft meerdere oorzaken. Een ervan is dat we te maken met hogere rentebaten en lagere rentelasten. Dit komt o.a. doordat we versnellingsgelden hebben ontvangen.

Ontwikkeling woningen en inwoners De toename van het aantal woningen is gebaseerd op de informatie uit gemeentelijke woningbouwplannen voorjaar 2024 harde en semi-harde projecten. Vanuit behoedzaamheid is gerekend met de toename van het aantal woningen waarvoor (bestemmings)plannen zijn vastgesteld en de helft van de woningen waarvoor binnen afzienbare tijd definitieve afspraken worden verwacht. Ook ten aanzien van de WOZ-waarde hanteren wij een voorzichtige lijn. Volgens de waarderingskamer heeft een woning in Deventer een gemiddelde WOZ-waarde van €357.000 (peildatum 1-1-2024), voor de berekening gaan wij uit van 50% (€178.500). Wij hanteren dit percentage omdat wij niet weten in hoeverre woningen in 2025 ook voor 100% worden gereed gemeld. De ontwikkeling van het aantal inwoners en woningen zijn belangrijke parameters in de verdeling van de algemene uitkering gemeentefonds en dus ook voor het aandeel van de gemeente Deventer. Deze cijfers zijn daarnaast het uitgangspunt bij de berekening van de opbrengst onroerendezaakbelastingen en opbrengsten bouwleges. (in aantallen) Onderwerp

2026

2027

2028

2029

Woningen (peildatum 1-1)

49.150

49.880

50.610

51.340

Inwoners (peildatum 1-1)

104.886

105.835

106.784

107.733

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 12

Financiën Inleiding We presenteren u een structureel sluitende meerjarenbegroting 2026 – 2029. Een begroting waarbij de onderwerpen vanuit de Perspectiefnota 2026 – 2029, waar nodig uitgewerkt, zijn meegenomen en waarbij nieuwe en sommige majeure autonome ontwikkelingen een plek hebben gekregen. Bij de perspectiefnota hebben we gemeld dat we scherp aan de wind varen. Bij de meerjarenbegroting 2026-2029 hebben we nu nog meer onze buffers moeten aanspreken. We zetten onder andere:  een deel van de toekomstig eigen bijdrage jeugd in;  een deel van onze ruimte onder het BCF plafond in;  een deel van ons structureel renteresultaat in;  en we spreken meer onze stelposten aan. Opties die we liever niet inzetten, echter we maken de keus om op de ingeslagen weg verder te gaan en proberen zoveel mogelijk onze ambities te realiseren. Hierdoor hoeven we niet te bezuinigen. Dit zou zonde zijn. Immers we verwachten dat er voor jeugdzorg vanaf 2028 weer extra rijksmiddelen volgen, wat betekent dat we weer iets financiële ruimte krijgen. De nu ingezette buffers willen we dan ook weer aanvullen zodra het mogelijk is.

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 13

Financieel resultaat Uitgaven In 2026 geeft de gemeente een bedrag van €484,5 miljoen uit aan de verschillende werkzaamheden, exclusief de algemene middelen en inclusief stortingen in reserves. In onderstaande tabel is weergegeven hoeveel de uitgaven per programma bedragen. De lasten van de algemene dekkingsmiddelen, inclusief stortingen in reserves bedragen €21,2 miljoen. Voor een toelichting op dit programma wordt verwezen naar Programma Algemene dekkingsmiddelen. De totale lasten van de gemeente bedragen €505,7 miljoen.

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 14

Inkomsten De uitgaven zijn gedekt door inkomsten. De gemeente kent verschillende bronnen van inkomsten. De belangrijkste zijn de algemene dekkingsmiddelen, waaronder de algemene uitkering (bijdrage van het rijk) en de onroerende zaakbelasting, inkomsten direct gerelateerd aan de programma’s (bijvoorbeeld bijdragen van het rijk voor bijstandsuitkeringen of verkoopopbrengsten van gronden) en de overige heffingen die inwoners en bedrijven betalen, zoals afvalstoffenheffing, rioolheffing, maar ook bijvoorbeeld leges voor reisdocumenten. Onderstaande figuur geeft de inkomsten uit de verschillende bronnen schematisch weer. De totale inkomsten van de gemeente bedragen €505,7 miljoen. Hiervan wordt €35,2 miljoen geput uit reserves.

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 15

Financieel totaalbeeld Uitkomst begroting 2026 We presenteren een structureel sluitende begroting. Hieronder hebben we samengevat wat het saldo van de begroting is na verwerking van de autonome ontwikkelingen, knelpunten bestaand beleid, nieuw beleid en begrotingsoptimalisaties. Door de inzet van een aantal dekkingsmaatregelen sluiten alle jaarschijven op €0. Het structureel begrotingssaldo is in alle jaarschijven positief. bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving

2026

2027

2028

2029

A

Saldo begroting voor dekkingsmaatregelen

-2.525

-40

-3.339

-2.809

B

Dekkingsmaatregelen

2.525

40

3.339

2.809

Saldo begroting na dekkingsmaatregelen C Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

0

0

0

0

3.031

1.781

306

1.398

Structureel begrotingssaldo (A+B+C)

3.031

1.781

306

1.398

In de volgende paragrafen nemen we u stapsgewijs mee in de opbouw van het begrotingsresultaat en de genomen dekkingsmaatregelen.

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 16

Financieel meerjarenbeeld 2026-2029 Het meerjarenbeeld 2026 2029 is ten opzichte van de stand bij Perspectiefnota 2026-2029 gewijzigd door een aantal bijstellingen. De belangrijkste zijn de meicirculaire, de concretisering van de ramingen van de onderwerpen uit de Perspectiefnota 2026-2029 en nieuwe knelpunten die niet opgenomen waren in de Perspectiefnota 2026-2029. bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving

2026

2027

2028

2029

1. Gepresenteerd perspectief Perspectiefnota 2026 - 2029

0

1.911

-2.784

0

2. Correctie basiskader perspectief jaarschijf 2029

0

0

0

-1.009

1.550

1.779

2.320

2.090

312

406

530

618

5. Concretisering onderwerpen Perspectiefnota 2026-2029

2.169

843

693

-416

6. Moties Perspectiefnota 2026 - 2029

-182

-282

-12

-12

-6.305

-4.638

-4.030

-4.030

-69

-59

-56

-50

-2.525

-40

-3.339

-2.809

3.

Verschil inschatting voorjaarsnota Rijk en meicirculaire 2025

4. OZB baten

7. Nieuwe knelpunten na Perspectiefnota 2026-2029 8. Overig Saldo begroting voor dekkingsmaatregelen

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 17

Toelichting meerjarenbeeld 2026-2029 1. Begrotingssaldo perspectiefnota Vanuit de perspectiefnota hebben we op basis van de toen bekende gegevens een meerjarige doorkijk gegeven en een sluitend perspectief aangeboden aan de gemeenteraad. 2. Correctie basiskader perspectief jaarschijf 2029 In de Perspectiefnota 2026-2029 is voor het jaar 2029 een saldo kaderbrief gepresenteerd van €2.271.000. Een deel van dit saldo, voornamelijk het effect van de decembercirculaire 2024 van €1 miljoen, was echter al in 2029 vertaald via de 1e tussenrapportage 2025. Daarmee zat dit al opgenomen in de uitkomst begroting 2025 na 1e tussentijdse rapportage. 3. Verschil inschatting Voorjaarsnota Rijk en meicirculaire 2025 In de Perspectiefnota hadden we al rekening gehouden met de financiële consequenties van de Voorjaarsnota van het Rijk. De uitwerking van de meicirculaire heeft geleid tot een positieve bijstelling van ons financieel kader. Verschillen zaten met name op het accres (volume- en prijsontwikkeling), extra middelen jeugd en een positief effect op de ontwikkeling van de uitkeringsbasis. 4. OZB baten In het basiskader voor de begroting wordt rekening gehouden met een jaarlijkse stijging van de OZB baten met 3%. O.b.v. de meest actuele raming van het aantal woonruimten per 1-1-2026 van 49.150 woningen en de gemiddelde WOZ-waarde is de raming van de OZB-opbrengsten geactualiseerd.

Daarnaast houden we in de meerjarenraming rekening met 50% van de verwachte areaaluitbreiding van het aantal woningen en hiervan 50% van de gemiddelde WOZwaarde per woning. 5. Concretisering Perspectiefnota 2026-2029 Diverse bedragen bij de perspectiefnota zijn ingeschat. In de begroting zijn deze bedragen verder geconcretiseerd en dit leidt tot verschillen met de perspectiefnota. In Autonome ontwikkelingen, Knelpunten bestaand beleid, Nieuw beleid en Begrotingsoptimalisaties zijn per onderwerp de geraamde bedragen in deze begroting opgenomen. 6. Moties perspectiefnota 2026-2029 met financiële effecten De volgende moties zijn financieel vertaald in de begroting. Het betreft:  motie 7.1 Bestaanszekerheid ad. €270.000 in 2027;  motie 8.2 Gezond en actief leven €170.000 in 2026 en  motie 11.1 Cultuureducatie ad. €12.000 in de jaren 2026 – 2029. Deze moties worden in Moties Perspectiefnota 2026-2029 nader toegelicht. 7. Nieuwe knelpunten na Perspectiefnota 2026-2029 Na het vaststellen van de Perspectiefnota zijn er een aantal nieuwe knelpunten bekend geworden die financieel vertaald zijn in deze begroting. Deze knelpunten zijn opgenomen in de volgende tabel en worden daarna toegelicht.

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 18

8. Overig Dit betreft diverse kleine posten, waaronder vrijval van kapitaallasten en stelposten binnen programma algemene dekkingsmiddelen. (bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Nr. Omschrijving

Soort afwijking

1 Implementatie en licenties applicatie VRI 2 Contract transformatorsysteem 3 Afvalstoffenheffing 4 Kermisgelden 5 Warmtehuis Zandweerd Dorpsondersteuner Bathmen, Lettele en Okkenbroek Indexatie aanvullende middelen jeugdzorg van €9 7 miljoen Hogere kosten jeugdzorg 2025 (structurele 8 doorwerking) 6

9 Extra inzet team uitvoering jeugd 10 Frictiekosten en garantietoelagen

Knelpunt bestaand beleid Knelpunt bestaand beleid Knelpunt bestaand beleid Knelpunt bestaand beleid Knelpunt bestaand beleid Knelpunt bestaand beleid

Programma Leefomgeving

2027

2028

2029

-1.000

-200

-200

-200

-35

-35

-35

-61

-61

Leefomgeving Milieu en klimaat Economie en internationaal beleid

-454

-545

-150

Meedoen Meedoen

Autonome ontwikkeling Jeugd en onderwijs Autonome ontwikkeling Jeugd en onderwijs Knelpunt bestaand beleid Knelpunt bestaand beleid

2026

Jeugd en onderwijs Bedrijfsvoering

Saldo

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 19

-85

0

0

0

-417

-363

-309

-309

-3.000

-3.000

-3.000

-3.000

-750

-250

-250

-250

-449

-245

-175

-175

-6.305

-4.638

-4.030

-4.030

Toelichting knelpunten na Perspectiefnota 2026-2029 1. Implementatie en licenties applicatie VRI Het huidige contract met de leverancier van de meeste ITS (Intelligent Traffic Systems) applicaties in Deventer is eindig en kan niet verlengd worden. Het is daarom noodzakelijk om dit contract opnieuw aan te besteden. Intelligente Verkeers Regel Installaties (IVRI's) geven de gemeente bijvoorbeeld de mogelijkheid om nood- en hulpdiensten of het openbaar vervoer specifieke prioriteit op een door een iVRI geregeld kruispunt te geven. Op basis van de huidige markt is de verwachting dat de structurele lasten voor de ITS-applicaties aanzienlijk hoger zijn dan het huidig beschikbaar budget. We gaan uit van een stijging van de jaarlijkse kosten met maximaal €200.000. Daarnaast zijn er in 2026 eenmalige implementatiekosten van €800.000. 2. Contract transformatorsysteem Op piekmomenten wordt de maximale capaciteit het transportcontract bij het transformatorstation in de binnenstad overschreden. Op dit station zijn de parkeergarage de Brink, het rioolgemaal, bergbezinkbassin en cruiseschepen walstroomvoorziening Pothoofdkade aangesloten. Ophogen van het contractvermogen is aangevraagd maar is de komende jaren vanwege netcongestie niet mogelijk. De tijdelijke overschrijding van het contractvermogen kan worden voorkomen door de inzet van een batterij.

Dit vraagt een eenmalige investering van 250.000 die leidt tot een structurele kapitaallast van €35.000 vanaf 2027. 3. Afvalstoffenheffing Het tarief afvalstoffenheffing is op dit moment niet kostendekkend. Om tot een kostendekkende heffing te komen moet het tarief aanzienlijk verhoogd worden. Dit doen we niet in een keer, maar we groeien de komende drie tot vier jaar gelijkmatig naar een kostendekkend tarief afvalstoffenheffing. Dit betekent dat in 2026 de reserve afval volledig wordt ingezet ter dekking en aanvullend in 2026 en 2027 is een bijdrage vanuit de algemene middelen noodzakelijk is voor respectievelijk €454.000 en €545.000. 4. Kermisgelden Toenemende lasten voor promotie en beveiliging in combinatie met tegenvallende pachtinkomsten leiden ertoe dat het verwachte resultaat op de paas- en zomerkermis al een aantal jaren niet gerealiseerd wordt. Zonder maatregelen verwachten we dat dit structureel is. In de begroting 2026 wordt eenmalig €150.000 ten laste van de algemene middelen gebracht om het tegenvallende resultaat op de kermissen op te vangen. In 2026 wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om in de toekomst met dit knelpunt om te gaan. 5.

Warmtehuis Zandweerd In juni 2025 is de raad middels mededeling 2025-510 geïnformeerd over de verkenning die wordt uitgevoerd voor de inpassing van het warmtehuis voor Slim Warmtenet Zandweerd (SWZ) op de locatie van de wijk- en speeltuinvereniging De Zwolsewijk. In die verkenning wordt ook de integratie van nieuwbouw voor de wijk- en speeltuinvereniging meegenomen. Het is de bedoeling om de verkenning af te ronden met een raadsbesluit over de locatie én de integratie van de buurtvoorziening. Dit zal gebeuren bij de besluitvorming over het verstrekken van het krediet voor fase 2 SWZ, waar het warmtehuis onderdeel van is. Deze besluitvorming door de raad is voorzien eind 2025. Het budget voor de bouw van het warmtehuis is onderdeel van de projectexploitatie SWZ. Het onderdeel buurtvoorziening is geen onderdeel van SWZ en hiervoor is dus nog geen dekking geregeld. Op basis van het schetsontwerp wordt hier een kostprijsdekkende huur van €61.000 per jaar voorzien. Realisatie van de buurtvoorziening is onder voorbehoud van besluitvorming van de raad over fase 2 SWZ.

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 20

6. Dorpsondersteuner Bathmen, Lettele en Okkenbroek In Bathmen is in het kader van voorkomen langdurige zorg een dorpsondersteuner aangetrokken. De dorpsondersteuner verbindt lopende initiatieven en (beleids)ontwikkelingen op het terrein van (langer thuis) wonen, formele en informele zorg, welzijn, inwonersparticipatie. Er wordt samengewerkt met informele en formele aanbieders van zorg (huisartsen, ’t Dijkhuis, thuiszorgorganisaties etc.) verenigingen, scholen, bedrijven, woningbouwcorporatie, Voor Elkaar Teams, wijkmanager, etc. De dorpsondersteuner is gestart als 3-jarige pilot en bekostigd vanuit incidentele middelen. Het initiatief is succesvol en is in 2025 ook gestart in Lettele en Okkenbroek. In 2026 is hiervoor eenmalig €85.000 opgenomen in de begroting. We maken in 2026 de afweging of dit vanaf 2027 structureel wordt voortgezet. 7. Indexatie aanvullende middelen jeugdzorg In de Perspectiefnota 2026-2029 is €9 miljoen opgenomen voor extra middelen Jeugdzorg, dit om het structurele tekort te dichten. Deze raming was op basis van prijspeil 2025. In deze begroting indexeren we dit bedrag naar prijspeil 2026. Hetzelfde geldt voor de begrotingsoptimalisaties Jeugd (oplopend naar €3,1 miljoen in 2028). Per saldo leidt dit tot een bedrag van €417.000 in 2026, €363.000 in 2027 en €309.000 structureel vanaf 2028. 8.

Hogere kosten Jeugdzorg 2025 (structurele doorwerking) Op basis van een eerste prognose van de kosten jeugdzorg in 2025 is de verwachting dat de kosten hoger zijn dan geraamd bij de 1e tussentijdse rapportage 2025. Bij de 2e tussentijdse rapportage 2025 wordt deze raming geactualiseerd. We gaan ervan uit dat dit tekort niet volledig doorwerkt in 2026 en verder. Immers de optimalisaties die we in gang zetten, hebben ook betrekking op deze hogere kosten. We nemen daarom vanaf 2026 een bedrag van €3 miljoen structureel mee voor de extra kosten jeugd bovenop de €9 miljoen die we reeds geraamd hebben in de begroting. 9. Extra inzet team uitvoering Jeugd Voor de formatie uitvoering jeugd is een bedrag van €250.000 structureel opgenomen voor 2 fte. Deze formatie is bedoeld voor inhoudelijke senior capaciteit. Daarnaast zetten we eenmalig €500.000 in voor extra tijdelijke formatie om de begrotingsoptimalisaties ook structureel te borgen. Er wordt dus eerst ingezet om de basis op orde te maken en vervolgens deze basis blijvend te optimaliseren. 10. Frictiekosten en garantietoelagen Als gevolg van de organisatieverandering per 1 juni 2025 hebben we te maken met eenmalige frictiekosten (in 2026 €274.000 en in 2027 €70.000). Daarnaast hebben een aantal medewerkers recht op garantieschalen. Dit brengt voor €175.000 structureel extra kosten met zich mee.

In de eerdere besluitvorming over de reorganisatie is dit als mogelijk knelpunt genoemd (2025-77).

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 21

Dekkingsmaatregelen Er zijn een aantal mogelijkheden om het structureel begrotingssaldo beter te presenteren. Het is echter wel de uitersten opzoeken door diverse stelposten (extra) in te zetten. We blijven dit goed monitoren en we ondernemen acties om een en ander terug te draaien als dat kan. Reden om het nu op deze wijze te doen is met name om de ambities uit de perspectiefnota waar te maken en bezuinigingen te voorkomen die mogelijk niet nodig zijn, omdat gemeenten in afwachting zijn van maatregelen van het Rijk op met name jeugdzorg voor de jaren 2028 en verder. Daarnaast hebben we nog enige ruimte in de stelposten die we kunnen inzetten. Nr Maatregel 1 Stelpost eigen bijdrage jeugdzorg 2 Inzet ruimte onder het BCF-plafond 3 Structureel renteresultaat 4 Inzet stelpost autonome ontwikkelingen 5 Inzet stelpost accres/nieuw beleid Totaal dekkingsmaatregelen

2026

2027 900 999 540 86 2.525

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 22

2028

2029 900 900 1.100

900 809 1.100

439 3.339

2.809

40 40

Toelichting dekkingsmaatregelen 1. Stelpost eigen bijdrage Jeugdzorg Ten aanzien van de minnen in 2028 en 2029 neemt het Rijk een financieel voorschot op nog te nemen maatregelen om het jeugdzorgstelsel te beheersen door een uitname uit het gemeentefonds voor:  Sturen op trajectduur jeugdzorg (€68 miljoen) en  Eigen bijdrage jeugdzorg (€260 miljoen) Gemeenten kunnen beide posten budgettair neutraal in hun begroting verwerken, bijvoorbeeld door hiervoor een stelpost op te nemen. Dit geldt op dit moment alleen voor de komende begroting 2026-2029. De provincie vindt dit, als toezichthouder, risicovol aangezien deze posten in principe nog onvoldoende uitgewerkt zijn en nog afhankelijk zijn van nog vast te stellen wetgeving. Toch staan ze een budgettair neutrale verwerking toe omdat aannemelijk is dat het realiseren van deze uitwerking en wetgeving onder de verantwoordelijkheid van het Rijk valt. Daarmee vinden ze deze post vergelijkbaar met de extra besparing jeugdzorg (€511 miljoen) die destijds voor rekening en risico van het Rijk kwam. Toen deze besparing definitief kwam te vervallen zijn deze middelen weer toegevoegd aan het gemeentefonds. Vanuit de eigen begrotingsoptimalisaties sturen we in Deventer al op trajectduur. Deze stelpost zetten we daarom niet in.

Het is wel mogelijk om een stelpost op te nemen voor eigen bijdrage jeugdzorg, alhoewel onze toezichthouder niet zit te springen om deze stelpost in te zetten. Voor gemeente Deventer komt dit neer op een bedrag van maximaal €1,8 miljoen. Wij stellen een behouden inzet voor van 50%. Dit komt overeen met €0,9 miljoen. Dit laatste bedrag is vanaf 2028 meegenomen in de presentatie van een sluitend meerjarenperspectief. 2. Inzet ruimte onder het BCF-plafond Met ingang van het begrotingsjaar 2019 is de wijze van verwerking van de ruimte onder het plafond van het BTW-compensatiefonds (BCF) in de raming van de algemene uitkering in de circulaires gewijzigd. Dat was voor het ministerie van BZK de aanleiding om in afstemming met de VNG en de provinciale toezichthouders een advies op te stellen over de wijze waarop de ruimte onder het plafond van het BCF door gemeenten kan worden opgenomen als verwachte baat. Gezien de onzekerheid over de toekomstige ontwikkeling van de ruimte onder het BCF-plafond mag maximaal de meest recente gerealiseerde ruimte onder het plafond geraamd worden in de begroting. Deze gerealiseerde ruimte is bekendgemaakt in de meicirculaire. Voor de raming in de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 wordt dus de definitieve afrekening van de ruimte onder het BCF-plafond gebruikt van het jaar 2024. Voor gemeente Deventer bedroeg deze afrekening €1,8 miljoen.

We mogen dit volledige bedrag inzetten, echter we stellen voor als we het inzetten om dit voor 50% te doen. Dat is behouden, maar een eventuele tegenvaller binnen de BCF-afrekening kunnen we dan wel opvangen. 50% komt overeen met €0,9 miljoen. Dit laatste bedrag is meegenomen in de presentatie van een sluitend meerjarenperspectief. 3. Structureel renteresultaat We doteren ongeveer €5,8 miljoen aan renteresultaat in de algemene reserve. Dit heeft door de lage rentestanden een structureel karakter. We vinden het overweegbaar om hiervan €1,1 miljoen structureel in te zetten. Dit is behouden, maar rentestijgingen die in de toekomst best te verwachten zijn, kunnen we dan nog steeds opvangen. Nadeel hiervan is dat onze algemene reserve minder hard groeit. Het laatstgenoemde bedrag van €1,1 miljoen is meegenomen in de presentatie van een sluitend meerjarenperspectief.

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 23

4.Stelpost autonome ontwikkelingen We zetten een deel in, conform afspraken binnen onze begrotingsregels, voor dekking van het structureel tekort. Het bedrag aan autonome ontwikkelingen tot het saldo van het 1e jaar, mag structureel ingezet worden. 5. Stelpost accres AU/nieuw beleid We zetten de stelpost nieuw beleid en accres AU deels in voor dekking van ons structureel tekort. Daarnaast stellen we voor om de restant bedragen uit deze stelposten toe te voegen aan de stelpost autonome ontwikkelingen en de stelpost nieuw beleid en stelpost accres AU op te heffen.

Structureel begrotingssaldo Op basis van onderstaand overzicht wordt aangetoond of de meerjarenraming 2026-2029, conform de uitgangspunten in het BBV, structureel in evenwicht is. In de Gemeentewet is opgenomen dat de begroting en het financieel meerjarenperspectief 'structureel en reëel in evenwicht" moet zijn. Het is verplicht een overzicht van incidentele baten en lasten in de begroting en rekening op te nemen. Hiermee wordt door de wetgever beoogd dat structurele lasten kunnen worden gedekt met structurele baten. Als in het betreffende begrotingsjaar structurele lasten gedekt zijn door structurele baten is er sprake van structureel evenwicht. Incidentele lasten mogen gedekt worden door zowel structurele als door incidentele baten. Voor het inzicht in de financiële positie op korte en langere termijn is het belangrijk om een goed beeld te hebben van het structureel begrotingssaldo. In alle jaren zitten eenmalige lasten die door structurele baten worden gedekt en hierdoor kunnen wij een positief saldo presenteren. Een positief saldo van incidentele baten en lasten is gunstig voor het structurele begrotingssaldo. Zouden de incidentele lasten op termijn wegvallen, dan blijven de structurele baten bestaan met als gevolg een overschot op de begroting. In de begroting 2026 en de meerjarenraming tot en met 2029 is er sprake van structureel en reëel evenwicht.

(bedragen x €1.000) Structureel begrotingssaldo

2026

2027

2028

2029

Lasten exclusief mutaties reserves

-491.732

-481.556

-483.948

-497.264

Baten exclusief mutaties reserves

483.658

483.791

483.946

495.383

Geraamd saldo van baten en lasten

-8.074

2.235

-2

-1.881

Toevoeging reserves

-13.972

-11.210

-9.370

-10.481

Onttrekkingen reserves

22.046

8.975

9.372

12.362

0

0

0

0

Incidentele lasten incl. incidentele toevoegingen reserves

-26.053

-13.798

-10.600

-16.113

Incidentele baten incl. incidentele onttrekkingen reserves

23.022

12.017

10.294

14.715

Structureel begrotingssaldo

3.031

1.781

306

1.398

Geraamd resultaat

Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 24

Autonome ontwikkelingen In onderstaand overzicht zijn de autonome ontwikkelingen opgenomen die onderdeel uitmaakten van de Perspectiefnota 2026-2029. De bedragen vanuit de perspectiefnota zijn verder geconcretiseerd en uitgewerkt in deze begroting. (bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Nr.

Programma

2026

2027

2028

2029

1 Omgevingsdienst voldoen aan robuustheidcriteria

Milieu en Klimaat

-225

-290

-350

-350

2 Hogere energiekosten voor het stadhuis

Bedrijfsvoering

-100

-100

-100

-100

3 Beheer Basisregistratie Ondergrond 1 fte

Milieu en Klimaat

-200

4 Wettelijk verplichte cliëntondersteuning

Meedoen

-98

-98

-98

-98

5 Organisatieontwikkeling

Algemene Dekkingsmiddelen

-308

-308

-308

-308

-931

-796

-856

-856

Omschrijving

Saldo

De grootste afwijking ten opzichte van de bedragen in de perspectiefnota zit in 1 Omgevingsdienst voldoen aan robuustheidscriteria. Deze is in de begroting opgenomen op basis van de werkelijke bedragen behorende bij de besluitvorming. De toelichting per onderwerp is opgenomen bij het desbetreffende programma onder de kop Exploitatie.