Bijlage 1 - Beeldkwaliteitsplan fase 1 (West 8).pdf.pdf

Dijkkwartier Den Helder Beeldkwaliteitskader fase 1 24 februari 2025

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

Inhoudsopgave De zeven Kernwaarden van het Dijkkwartier

4

Doelstellingen voor de openbare ruimte en de architectuur 6 A. Algemene randvoorwaarden voor de beeldkwaliteit 10 van de architectuur • A1 Materiaalgebruik • A2 Entrees • A3 Plint - midden - top • A4 Daken • A5 Silhouet en gedifferentieerde bebouwing korrel/pandgewijs en ingetogen gevels • A6 Panoramakamers • A7 Publieke plekken en hoeken/ alzijdige hoeken • A8 Topografie • A9 Parkeervoorzieningen • A10 Balkons • A11 Overgangen openbaar-privé • A12 Nutsvoorzieningen B. Algemene randvoorwaarden voor de beeldkwaliteit van de openbare ruimte

28

• B1 Groen langs het Helders Kanaal • B2 Wandelen aan het Helders Kanaal • B3 Materialisatie van de verhardingen • B4 Verlichting • B5 Nieuwe brug tussen Mosterdbrug en Postbrug • B6 Groen •

C. Beeldkwaliteitseisen voor het eerste gebouw van het Dijkkwartier

32

• C1 Een nieuw herkenningspunt • C2 Architectonische expressie • C3 Bouwhoogte en footprint • C4 Parkeren, fietsenstalling en bergingen • C5 Bouwenvelop • Proces 41

De zeven Kernwaarden van het Dijkkwartier

H

et Dijkkwartier in Den Helder is een ambitieus ontwikkelingsplan dat zowel de versterking van de zeedijk als de creatie van een multifunctioneel gebied omvat, waar wonen, werken en recreatie samenkomen. Het project heeft als doel de stad beter te positioneren als stad aan zee, terwijl tegelijkertijd de veiligheid wordt vergroot door de dijk te verstevigen. De zeewering in dit project wordt versterkt voor een verwachte zeespiegelstijging van 3,5 meter, met de mogelijkheid om deze op termijn zelfs verder te verstevigen voor een stijging van 4,5 meter. Zo kan de dijk 200 jaar vooruit worden versterkt, wat essentieel is voor de bescherming tegen het stijgende zeewaterpeil en de gevolgen van klimaatverandering. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

4

Zeewering en versterking van de dijk Multifunctioneel gebruik Wonen aan het water Stad aan zee Verbinding van stad en natuur Een strategisch project Ambitieus en innovatief

1. Zeewering en versterking van de dijk Het plan heeft een belangrijke rol in het verbeteren van de zeewering. De huidige zeedijk wordt versterkt om de stad te beschermen tegen de risico’s van overstromingen, wat essentieel is voor de veiligheid van de stad en de regio. De dijk moet niet alleen voldoen aan de huidige veiligheidsnormen, maar ook bestand zijn tegen toekomstige klimaatveranderingen, zoals stijging van de zeespiegel. 2. Multifunctioneel gebruik De dijk wordt niet alleen een veiligheidsstructuur, maar ook een multifunctioneel gebied. Het idee is om de dijk te gebruiken als basis voor woningbouw, commerciële ruimtes en recreatieve voorzieningen. Hierdoor krijgt het gebied een nieuwe bestemming en wordt het een levendig stadsdeel met een mix van functies. 3. Wonen aan het water Het Dijkkwartier moet het mogelijk maken om woningen aan het water te bouwen, wat een aantrekkelijke optie is voor bewoners die van de maritieme sfeer en het uitzicht op zee willen genieten. Het plan voorziet in een combinatie van duurzame woonwijken, die het historische karakter van Den Helder combineren met moderne voorzieningen.

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

4. Stad aan zee

7. Ambitieus en innovatief

Dit project is onderdeel van een bredere visie van Den Helder om zich sterker te profileren als een stad aan zee. De verbinding tussen de stad en de zee wordt versterkt, en door het combineren van infrastructuur met nieuwe ontwikkelingen hoopt men de stad een moderne uitstraling te geven, terwijl men ook het historische karakter behoudt.

Het Dijkkwartier is uitgewerkt als een civieltechnisch en waterstaatkundig kunstwerk, maar omvat ook een stedenbouwkundig plan waarin bouwvlakken, openbare ruimte, terreinhoogtes, bouwhoogtes, programma’s en parkeeroplossingen zijn uitgewerkt. Deze beeldkwaliteitsparagraaf maakt onderdeel uit van het stedenbouwkundig plan. Het dient ter inspiratie voor architecten en ontwikkelaars en geeft richting aan de eisen en randvoorwaarden waaraan de ontwerpen voor de gebouwen moeten voldoen. Het Dijkkwartier zal gefaseerd tot stand komen. In deze beeldkwaliteitsparagraaf worden de algemeen geldende regels gepresenteerd. Per deelgebied dat in uitvoering wordt genomen, wordt een specifieke uitwerking gegeven en worden de randvoorwaarden preciezer geformuleerd.

5. Verbinding van stad en natuur Naast de versterking van de dijk en de bouw van woningen, wordt er ook gewerkt aan het verbeteren van de openbare ruimte en het versterken van de natuur rondom het Dijkkwartier. Het plan moet niet alleen een stedelijke verbetering zijn, maar ook bijdragen aan het leefklimaat. 6. Een strategisch project Het Dijkkwartier is een strategisch project om Den Helder veiliger en aantrekkelijker te maken, met een sterke nadruk op duurzame ontwikkeling, woonmogelijkheden en het versterken van de relatie tussen de stad en de zee. Met dit plan wil Den Helder zich duidelijk profileren als een stad die actief inspeelt op de uitdagingen van het klimaat, maar tegelijkertijd de band met de zee versterkt. Het kan Den Helder als voorbeeld dienen om zich verder te ontwikkelen als een aantrekkelijke stad voor zowel bewoners als toeristen, en misschien ook als voorbeeld voor andere kuststeden in Nederland. Het project kan, indien het goed wordt uitgevoerd, een enorme meerwaarde bieden voor de stad, niet alleen qua veiligheid, maar ook op het gebied van wonen, recreatie en de verbinding met de natuur en het water.

5

Doelstellingen voor de openbare ruimte en de architectuur

D

eze paragraaf stelt de doelstellingen voor de openbare ruimte en de architectuur vast. De beeldkwaliteit van het Dijkkwartier sluit aan bij deze doelstellingen en kan worden gekarakteriseerd door de volgende kernwaarden: 1. Duurzaam en robuust 2. Adaptief 3. Verbindend 4. Representatief en monumentaal 5. Contextueel 6. Gemengd, gedifferentieerd en stedelijk Het verder uitwerken van deze kernwaarden leidt tot een verdieping van de beeldkwaliteit.

6

1: Duurzaam en robuust De waterkering wordt versterkt voor de komende 200 jaar. De stedenbouw en architectuur worden ook vanuit deze lange termijn benaderd. Projectontwikkelaars en investeerders rekenen op langere termijnen voor het Dijkkwartier. Het materiaalgebruik wordt gekozen met de gedachte dat de gebouwen lang zullen blijven staan en mooi moeten verouderen. De hoofdtoon van het materiaalgebruik is hoogwaardig traditioneel metselwerk van baksteen. De kwaliteit van het metselwerk onderstreept de ambities van de buurt: degelijk, met aandacht voor details zoals afdekkingen, verbanden, dilataties en waterslagen. Duurzaamheid komt ook terug in de benadering van energieopwekking voor de gebouwen. Dit betekent zonnepanelen op daken en daken die zelf energie opwekken. Kleine windmolens of warmtepompen bij de woningen worden geïntegreerd, passend bij de locatie. Deze zijn niet zichtbaar vanaf de openbare ruimte

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

2: Adaptief

3: Verbindend

Het weer op de dijk is extremer dan landinwaarts: de wind, de zon, zoutsproei en stormen vereisen extra aandacht voor de manier waarop de architectuur zich aanpast aan dit klimaat.

Het Dijkkwartier verbindt het Stadshart en de Van Galenbuurt met het Marsdiep. De openbare ruimtes zijn op een gelijkwaardige manier ontworpen als de straten in het centrum, wat een vanzelfsprekende overgang tussen stad en zee creëert. De Kanaalweg-Loodsgracht worden opnieuw ontwikkeld als een grachtenprofiel, met aan weerszijden een goede bomenstructuur en grachtenpanden. De Nieuwe Zeeweg verbindt de Postbrug met het balkon op de dijk.

Deze aandacht komt zowel terug in de hoofdlijnen van het plan, de materiaalkeuzes als in de details. Het beperken van windhinder is een belangrijk aspect van de opzet: smalle openbare ruimtes, het toevoegen van bomen om de windinvloed te beperken en het vermijden van grote contrasten tussen hoogbouw en open ruimte. Ook worden luiken en schotten toegepast om zeewatersproei bij stormen buiten te houden. Materialen die slecht tegen zoute lucht kunnen, worden vermeden.

De stegen bieden routes voor actieve wandelaars tussen de Loodsgracht en de dijkpromenade. De dijkpromenade, bovenop de dijk, fungeert als wandelpad en fietsroute en wordt ook gebruikt voor de ontsluiting van de woningen op de dijk. Doordat parkeren in de straten is geminimaliseerd, ontstaat een gebied dat uitnodigt tot wandelen en fietsen. De architectuur geeft waardigheid aan de openbare ruimte en wordt verder geaccentueerd door gepaste ornamentiek. Plattegronden en gevelontwerpen versterken de leefbaarheid, zowel voor bewoners als voor de gebruikers van de openbare ruimte. De openbare ruimte kenmerkt zich door woningen met adressen aan de straat; waar mogelijk worden woningen direct ontsloten op de openbare ruimte en worden galerijen en corridors beperkt om de straat te activeren. De architectuur en de overgangen tussen openbaar en privé nodigen bewoners uit om voor hun woning te zitten. Langs de openbare ruimte wisselen panden en groepen van gebouwen af in schaal en architectuurstijl, waardoor een aantrekkelijk en gevarieerd straatbeeld ontstaat. Door verblijfsruimtes in de woningen aan de straatzijde te situeren wordt de openbare ruimte een verlengstuk van de woning.

7

4: Representatief en monumentaal Het Dijkkwartier is een visitekaartje voor Den Helder en presenteert de stad als een van de weinige steden in Nederland die zich profileert als een stad aan zee.

In het verlengde van het stadspark, na de Postbrug, ligt het dijkplein, waar ruimte wordt gereserveerd voor het monumentale kunstwerk Seasaw van architectenbureau MVRDV.

De bebouwing doet recht aan de stad zoals die in de afgelopen jaren is ontstaan en zoals die voor de Tweede Wereldoorlog aan de Kanaalweg stond: warm, gedifferentieerd, degelijk metselwerk, hoge verdiepingshoogtes en bijzondere ruimtes die het zicht op zee of op de kanaal vieren. Treffende voorbeelden hiervan waren het oude Huis Tijdverdrijf, de loggia-architectuur met Venetiaanse roots en de gebouwen van Dudok en de Marineclub.

De menging van functies, woningcategorieën en types zorgt ervoor dat een dwarsdoorsnede van de Helderse samenleving hier kan wonen.

De stedenbouw richt zich niet op vastgoedmaximalisatie van woningen op zee, zoals vaak zichtbaar is in veel kuststeden, maar op een hoogwaardig weefsel van straatjes, parken, pleinen, grachten en bebouwing tussen stad en kust. Er zal een nieuw silhouet van Den Helder naar zee ontstaan, met variatie in kappen en verzorgde silhouetten van daken, torenkamers, dakkapellen, ateliers en panoramakamers, wat de stad een nieuwe monumentaliteit geeft.

Tehuis voor militairen van Willem Dudok, 1911 8

Venetiaanse loggia architectuur

Marineclub, 1903

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

5: Contextueel

6: Gemengd gedifferentieerd en stedelijk gebied

Het Dijkkwartier is uniek in vele opzichten en tegelijkertijd een voorbeeld van integraal werken dat op andere plekken in Nederland navolging kan verdienen.

Het Dijkkwartier is een stedelijk gebied, met een hoge woningdichtheid.

De werkwijze, de woningmarkt, de topografie, de waterveiligheid, de eigendomssituatie en de aansluiting op de bestaande stad creëren een context die uniek is. Het Dijkkwartier staat hier en nergens anders. Het uitzicht op het Marsdiep, Texel, de Razende Bol, de ervaring van het weer en de getijden: deze plek is uniek. Hier komt de zon op en gaat ze ‘s avonds weer onder. De complexiteit van de gebiedsontwikkeling vraagt om maatwerk in al haar facetten, en alle disciplines moeten buiten de bestaande kaders denken om dit unieke stuk stad mogelijk te maken. Van bouwer tot architect, van jurist tot planbeoordelaar, van beheerder tot bewoner: allen moeten innoveren. Hier worden nieuwe herkenningspunten en plekken gecreëerd en wordt geschiedenis geschreven.

Hoewel het hoofdbestanddeel van het programma woningen betreft, wordt er ook gewerkt en gerecreëerd. Hiervoor moet ruimte worden gereserveerd en aantrekkelijke plekken moeten worden ontworpen die stedelijke activiteit stimuleren. Zonder deze functies leeft het gebied niet. In het plan zijn op de hoeken van bouwblokken ruimtes gereserveerd voor winkels, voorzieningen, horeca of kleine bedrijven. Ook het werken in woningen maakt deel uit van het plan, wat speciale aandacht vraagt voor de uitwerking van plattegronden. De menging van functies, woningtypologieën en prijscategorieën zorgt voor een gevarieerd straatbeeld, waardoor het wandelen door het gebied aantrekkelijk wordt.

9

A. Algemene randvoorwaarden voor de beeldkwaliteit van de architectuur • A1 Materiaalgebruik • A2 Entrees • A3 Plint - midden - top • A4 Daken • A5 Silhouet en gedifferentieerde bebouwing korrel/pandgewijs en ingetogen gevels • A6 Panoramakamers • A7 Publieke plekken en hoeken/ alzijdige hoeken • A8 Topografie • A9 Parkeervoorzieningen • A10 Balkons • A11 Overgangen openbaar-privé • A12 Nutsvoorzieningen

10

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

A1 Materiaalgebruik De hoofdtoon van het project is beige-rood-bruin hoogwaardig metselwerk. De steen is hard en goed bestand tegen een vochtige omgeving. Voegen zijn verdiept en bij voorkeur door gestreken. Het Dijkkwartier heeft baksteen als hoofdmateriaal. Dit materiaal kan gecombineerd worden met andere materialen die altijd een ondergeschikte rol spelen. Natuursteen wordt toegepast samen met baksteen bij constructieve knooppunten of als extra versterking en verduurzaming van het materiaal, zoals bij plinten en treden. De materialen en kleuren worden gekozen uit een in de ontwerpworkshops samen te stellen kleuren- en materialenpalet. Waarbij het streven naar eenheid en het aansluiten op de omgeving zo nu en dan afgewisseld kan worden met incidenten. Ieder gebouw heeft slechts één hoofdkleur. De eigen identiteit van het ontwerp mag niet enkel voortkomen uit de bijzonderheid van de materiaalkeuze maar kan wel ontstaan door de bijzondere verwerking van materialen en de kwaliteit van de detaillering ervan. Kozijnen zijn van hout of aluminium en niet van kunststof.

11

A2 Entrees In onze historische steden zijn het beeldbepalende onderdelen van de grachten panden. Grote entrees met gelakte deuren, edelstalen deurklinken, ambachtelijk gesmede deurbel grote lamp en gietijzeren hekwerken voor het raampje in de deur en een huisnummer in een sierlijk handschrift op natuursteen of emaille. Voor het Dijkkwartier zoeken we niet letterlijk deze vormentaal maar wel de cultuur die hierachter schuilgaat: trots op het gebouw en de verschijning in de stad. Voor het Dijkkwartier geldt: De entrees van gebouwen zijn met zorg ontworpen en vormen de verbinding tussen stad en wonen of werken. Het entree ontwerp wordt meegeleverd in de Voorlopig Ontwerpfase en spreekt zich uit over de deur, de pui, brievenbus(sen), handgreep, deurbel, verlichting en huisnummer.

12

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

A3 Plint - midden - top Het Dijkkwartier sluit aan op de grachtengordel van Den Helder. De gebouwen in de gordel die veelal in de 19e eeuw tot stand zijn gekomen kenmerken zich door een opbouw van een plint, middenstuk en een top.

Het middenstuk geeft uitdrukking aan de straat, de gracht of de steeg en draagt daarmee bij aan de stedelijke ruimte. De top is onderdeel van het geheel en vormt de beëindiging van het middenstuk en de opmaat naar het daklandschap.

Dit principe is toepasbaar op verschillende architectuurstijlen en maakt het mogelijk verschillende architectuurbeelden naast elkaar in een straatwand te verenigen. Met de plint staat het gebouw op de grond en is beeldbepalend op ooghoogte, hierin zijn meegenomen overgangen naar de het straatniveau, de begane grond, de entree en eventuele toegangen tot garages, bergingen of nutsvoorzieningen. Ook tuinmuren behoren tot de architectuur van de plint.

“kroon/top”

midden plint

13

A4 Daken Gebouwen en ensembles zijn voorzien van een dak. Schuine daken worden belegd met natuurlijke dakmaterialen als leisteen, metaal of keramische pannen. Ook hier zijn kunststof dakbedekkingen die in het zicht komen uitgesloten. Uitzondering hierop vormen de zonnedaken. Hier wordt bij voorkeur over het gehele vlak een materiaal toegepast. Variatie in kleur van dakpannen en daarop afgestemd de kleur van de zonnepanelen zijn vereist. Installaties zoals HWA’s en WKO’s zijn een integraal onderdeel van het gebouw en moeten in een vroege ontwerpfase worden getoetst. Installaties worden door de architect in zijn ontwerp meegenomen en worden niet achteraf door de installateur geplaatst zonder esthetische afstemming.

herinterpretatie van een schoorsteen voor een warmtepomp 14

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

A5 Silhouet en gedifferentieerde bebouwing korrel/ pandgewijs en ingetogen gevels Het Dijkkwartier wordt binnenkort hét gezicht van Den Helder vanuit het Marsdiep. Dit zicht vanuit zee is van groot belang, omdat het de essentie van de Maritieme stad weerspiegelt. Het stadssilhouet speelt hierbij een centrale rol. Onderscheid in gevels, door bijvoorbeeld raamritmes of materialen, daken en goothoogtes vervaagt in het tegenlicht van de zon. Wat op afstand spreekt, is het contrast tussen bebouwing en lucht. Ontwerpen worden vaak eerst via zwart-witte tekeningen getoetst. Belangrijker echter is dat we stimuleren dat er nieuwe, kenmerkende gebouwen worden toegevoegd aan het silhouet van de stad. Kappen in verschillende richtingen, torenkamers en bijzondere kapbeëindigingen dragen bij aan een gevarieerde en aantrekkelijke stad.

de zeezijde van de Nieuwe Haven van Den Helder

Het herhalen van een bepaald gebouw aan de zeezijde mag alleen uiterst beperkt.

St Jean de Luz: een individueel stadssilhouet 15

Zowel de grachten als de zeezijde profiteren van een gedifferentieerd stadsbeeld. De variatie in gebouwen, bouwmassa’s, architectuurstijlen en woningcategorieën draagt bij aan een aangename beleving van de openbare ruimte. Deze differentiatie kan worden gezien als de ‘korrelgrootte’ van de bebouwing. Binnen een gevelwand die grenst aan een openbare ruimte, varieert de korrelgrootte, en is de herhaling van elementen ingeperkt. De differentiatie uit zich in diverse bouwhoogtes, beukbreedtes, de werking van ensembles, enzovoort. Gevels zelf hebben een rustig karakter en vinden hun oorsprong in de Hollandse waterstad. Per deelplan wordt de beoogde differentiatie in overleg met de deelplanontwikkelaar afgestemd en vastgelegd, voordat het proces van uitwerking door de architecten begint.

16

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

Haarlem: waterstad

17

A6 Panoramakamers Het Helders Kanaal, het Marsdiep en het Dijkplein vormen belangrijke landschappelijke elementen in het plan. Deze ruimten bieden de gelegenheid om bijzondere verblijfsplekken te creëren, wat zich ook moet vertalen in het gevelontwerp. De bebouwing langs de Kanaalweg uit de periode voor de Tweede Wereldoorlog bevatte enkele iconische gebouwen, waarbij het uitzicht op een unieke manier werd vertaald in de architectuur. Deze traditie zal ook in de nieuwe ontwikkeling een plek krijgen.

het “torentje”in Huisduinen: uitzicht op de “lange Jaap”

Bij de uitwerking van de deelplannen worden specifieke kansen geïdentificeerd die zich moeten vertalen in de architectonische vormgeving van de gebouwen. Per deelplan worden specifieke locaties voor panoramakamers worden aangewezen.

18

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

stadzicht

zeezicht









schema potentie panoramakamers 19

A7 Publieke plekken en hoeken/ alzijdige hoeken Het Dijkkwartier voegt een volwaardig stadsdeel toe aan de binnenstad van Den Helder. Aangezien een binnenstad vraagt om een mix van functies en het creëren van aantrekkelijke verblijfsplekken, worden in het plan specifieke ruimtes gereserveerd voor horeca, werkplekken, winkels of dienstverlening. Deze functies zijn voornamelijk te vinden op de begane grond van de gebouwen op de hoeken. Ook de bebouwing langs de Kanaalweg leent zich goed voor werk aan huis. Aangezien het woonniveau zich op de beletage bevindt, kan de begane grond worden ingericht voor een woonkeuken, slaapkamer of werkruimte. Zowel het Dijkplein als het balkon op het Marsdiep bevatten ruimtes met een belangrijke publieke functie. De programmering en het ontwerp van de plint sluiten aan bij het publieke karakter van deze locaties.

Dijkkwartier: een netwerk van openbare ruimtes

20

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

Het Dijkkwartier is bij uitstek een stadsdeel waar je fijn door kunt wandelen, voor de wandelaar is de Kanaalweg even belangrijk als een dwarsstraatje of een hofje. Om juist die kleinere verbindende openbare ruimtes betekenis te geven worden er hoge eisen gesteld aan het ontwerp van de hoeken. De hoeken zijn namelijk alzijdig ontworpen, dat betekent het gevel ontwerp grenzend aan een steeg een even genereus karakter heeft als dat van een de gracht of de zee. kamerheer Den Helder: alzijdige ontworpen gebouw met een publieke plintfunctie

Dijkkwartier: alzijdige bebouwing en publieke plintfuncties 21

A8 Topografie Het maaiveld van het Dijkkwartier is afgestemd op het profiel van de multifunctionele dijk en vormt een overgang naar het maaiveld van de Kanaalweg. Het terrein is daardoor sterk geaccidenteerd. De gebouwen spelen in op de hoogteverschillen, wat resulteert in een uniek straatbeeld voor Nederland, waarbij de gebouwen zich aanpassen aan de variaties in maaiveldhoogte. Deze hoogteverschillen komen vooral voor langs de Nieuwe Zeeweg en de straatjes die dwars op de dijk liggen. In deze straten bevinden zich de woningadressen. Het variëren van de maaiveldhoogtes wordt weerspiegeld in de verspringende gootlijnen en raampartijen van de gebouwen.

Aanzicht Nieuwe Zeeweg: Door de topografie en de verloop van de weg ontstaat een gevarieerd beeld op ooghoogte, hier is meer repetitie toegeststaan.

22

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

23

A9 Parkeervoorzieningen Om de straten te ontzien van een overmaat aan geparkeerde auto’s worden binnen de blokken of onder het nieuwe maaiveld parkeervoorzieningen voorzien. Daarbij zijn de volgende uitgangspunten bij het ontwerp van toepassing: Parkeervoorzieningen zijn geïntegreerd in de bebouwing en in de architectuur. • Een stopplek vanuit een helling ligt binnen het bouwvlak. • Voorzieningen ten behoeve van opstellen van auto’s, slagbomen of aanmeldpunten liggen binnen het bouwvlak. • Parkeervoorzieningen zijn niet toegankelijk voor buitenstaanders om de sociale veiligheid binnen de voorzieningen te borgen. •

locaties parkeervoorzieningen

24

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

A10 Balkons Het woningbouwprogramma van het Dijkkwartier bevat een groot aantal appartementen, logischerwijs hoort hierbij een buitenruimte in de vorm van een balkon. Het referentiebeeld voor het Dijkkwartier is echter de Hollandse Waterstad, waar de gevels niet gekarakteriseerd worden door uitbundige buitenruimtes en balkons. In deze waterstad zijn balkons doorgaans beperkt tot een uitkraging van maximaal 60 cm buiten de rooilijn. Het herhaald gebruik van balkons zou het beoogde architectonische karakter van het Dijkkwartier aantasten. Daarom wordt van architecten en ontwikkelaars gevraagd om de spanning tussen het stedenbouwkundig plan en de wensen vanuit het woningbouwprogramma op slimme wijze te overbruggen. Mogelijke oplossingen zijn onder andere: het positioneren van balkons aan de achterzijde, het toepassen van wintertuinen en loggia’s, of het plaatsen van een balkon op een erker.

Co Brandes, Den Haag

Hiernaast zijn een aantal voorbeelden opgenomen waarbij de balkons op een passende wijze in de gevel zijn geïntegreerd: Piraeus, Amsterdam

Raaks III, Haarlem

Kamerheer, Den Helder 25

A11 Overgangen openbaar- privé De manier waarop de overgang van openbare ruimte naar privéruimte is vormgegeven, bepaalt in grote mate hoe bewoners zich hun directe woonomgeving kunnen eigen maken. De ontwerpopgave voor dit onderdeel strekt zich uit van het gebouw naar de openbare ruimte. Enerzijds is het belangrijk dat verblijfsruimtes aan de openbare gevel zijn gepositioneerd, anderzijds hebben bewoners behoefte aan privacy en de mogelijkheid om de ruimte voor de woning eigen te maken. De bebouwingsdichtheid is zo hoog dat er geen ruimte is voor voortuinen, wat betekent dat de woningen direct aan de stoep grenzen. Tussen de openbare stoep en de woning definiëren we de ‘Helderse stoep’: een verharde ruimte van 90 cm tot 1,20 m, die bewoners de mogelijkheid biedt om bijvoorbeeld een stoel te plaatsen of gevelplanten neer te zetten. Per woning is er een verticaal object, zoals een stenen paaltje, bankje of hekwerk, dat de looplijn naar de woning afbakent.

privacy strook voor planten

en bijvoorbeeld een bankje

In de schuine straatjes fungeert de Helderse stoep als een horizontaal vlak, waardoor de aansluiting op de voordeur goed kan worden gemaakt. Aan de Dijkpromenade is de overgang naar de Helderse stoep voorzien van een brede goot die tijdens stormen het water dat door de wind naar de woningen wordt geblazen, kan afvoeren.

een brede goot om water snel af te kunnen voeren 26

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

A12 Nutsvoorzieningen Nutsvoorzieningen, zoals transformatorhuisjes, worden geïntegreerd in de bouwblokken op eigen terrein of, indien daar geen ruimte voor is, in de openbare ruimte geplaatst. Voorwaarde is dat transformatorhuisjes in de openbare ruimte worden ontworpen in de traditie van nutsvoorzieningen uit de 19e eeuw, en niet in de vorm van de standaard transformatorhuisjes die doorgaans in het openbaar gebied worden geplaatst.

referenties voor zorgvuldig ontworpen transformatorhuisje

transformator geintegreerd in het gebouw 27

B. ALGEMENE VOORWAARDEN VOOR DE BEELDKWALITEITSEISEN OPENBARE RUIMTE

B1 Groen langs het Helders Kanaal

• B1 Groen langs het Helders Kanaal

Voor de oorlog had de Kanaalweg een dubbele rij bomen langs het water, wat samen met de Hollandse iepen langs de Loodsgracht een lommerrijk profiel creëerde, vergelijkbaar met het huidige beeld bij de Molengracht.

• B2 Wandelen aan het Helders Kanaal • B3 Materialisatie van de verhardingen • B4 Verlichting • B5 Nieuwe brug tussen Mosterdbrug en Postbrug • B6 Groen

Het Dijkkwartier verbindt het stadshart met de dijk. Een aangenaam verblijfsklimaat tussen stad en zee is daarvoor noodzakelijk.

De bomen zorgen voor bescherming tegen windoverlast. Vanuit het perspectief van de beeldkwaliteit worden de volgende eisen gesteld aan de bomen langs het Helders Kanaal • Bomen van de 1e orde. • Een dubbele rij bomen. • Aanplanten op korte afstand, met een plan voor toekomstige uitdunning. • Creëren van goede groeicondities zodat de bomen toekomstbestendig zijn. • De bomenstructuur moet aansluiten bij de bomenstructuur van de grachtengordel en het stadspark

bestaande situatie aan de Loodsgracht 28

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

B2 Wandelen aan het Helders Kanaal Tussen de bomen loopt een wandelpad langs het water. Aan het wandelpad staan bankjes. Er is aanleg gelegenheid voor een bootje in het Helders kanaal. Waar geen aanleg gelegenheid voor ziet het plan in beplanting van de vooroever ten behoeve van water kwaliteit en biodiversiteit. Beide zijden van het kanaal hebben een harde oeverbeschoeiing zoals die reeds is uitgevoerd bij de Molengracht.

historische situatie: een promenade aan het Helders Kanaal

bestaande situatie aan de Molengracht 29

B3 Materialisatie van de verhardingen

B4 Verlichting

Met de keuze van de bestrating worden de volgende doeleinden na gestreefd:

Bij de keuze van armaturen wordt, waar mogelijk, voortgeborduurd op de keuzes die al in de binnenstad zijn toegepast:

• • • •

Functioneel Ambiance van de binnenstad door trekken Warmte en tijdloos karakter creëren Hoogwaardige uitstraling die mooier wordt in de loop van de tijd

In het plan zijn daarom de volgende uitgangspunten voor de openbare ruimte vastgelegd: •

Rijbaan Kanaalweg asfalt met opsluitingen en molgoten in de gebakken klinkers met hardsteenkleurige brede banden.

•

parkeervakken en hergebruikte keiformaat klinkers.

•

de kleuren van de gebakken klinkers sluiten bij de Kanaalweg aan op de kleur van de grachtengordel, in de overige trottoirs in gebakken waalformaat roodbruine kleur conform materiaal en kleur binnenstad.

•

overige rijlopers 30 km per uur gebied gebakken klinkers.

•

Helderse stoepen in gebakken materiaal hergebruikt of natuursteen of scoria brick.

•

wandelpad langs het Helderskanaal en op de dijk: halfverharding bijvoorbeeld schelpen.

• Langs de Kanaalweg worden de hogere masten gebruikt, zoals deze ook langs de Prins Hendriklaan staan. • In de woonstraten wordt type XXX toegepast (conform eerder gekozen verlichting). • Hangverlichting in de stegen. • Gedempte hangverlichting aan de eerste rij gebouwen aan zee. • Geen verlichting langs de Dijkpromenade om te voorkomen dat de reflectie van de maan en de sterren in de zee, verblinden.

Rijbaan Kanaalweg asfalt met rand in klinkers

gebaken klinkers 30

halfverharding schelpenpad

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

B5 Nieuwe brug tussen Mosterdbrug en Postbrug

B6 Groen

Tussen de Mosterdbrug en de Postbrug wordt een nieuwe brug aangelegd, met de volgende randvoorwaarden:

Het Dijkkwartier is een compact plan in een zeeklimaat, wat niet de meest gemakkelijke omstandigheden biedt voor beplanting om goed te groeien.

• Toegankelijk voor voetgangers en rolstoelgebruikers De brug wordt ontworpen voor voetgangers en minder valide.

Desondanks is het belangrijk om op strategische plekken bomen en struiken te planten, zowel ter voorkoming van hittestress in warme periodes als om het klimaat te verbeteren door het verminderen van windhinder.

• Doorvaarthoogte conform de brug bij de Spoorgracht De doorvaarthoogte van de nieuwe brug zal overeenkomen met die van de brug bij de Spoorgracht, zodat pleziervaart en onderhoud zonder belemmeringen mogelijk blijft. • Esthetische uitstraling in lijn met de brug bij de Spoorgracht De nieuwe brug krijgt een ingetogen en tijdloze uitstraling, passend bij de brug over de Spoorgracht. Er wordt bewust gekozen voor een design zonder high-tech elementen, zodat de brug goed in de omgeving past.

Langs de nieuwe Zeeweg wordt aan de ene zijde van het profiel een laan van bomen voorgesteld. Per fase van de ontwikkeling zal nader onderzocht worden hoe het plan verder kan worden vergroend, onder andere binnen de bouwvelden, tuinen en hoven.

• Verzorgde landhoofden De landhoofden van de brug zullen zorgvuldig worden vormgegeven om het geheel een nette en duurzame uitstraling te geven.

bestaande brug Spoorgracht 31

C.BEELDKWALITEITSEISEN VOOR HET EERSTE GEBOUW VAN HET DIJKKWARTIER Inleiding Fase 1a

V

oor dit deelplan zijn de algemene beeldkwaliteitseisen uit de paragraaf beeldkwaliteit van toepassing. In dit document zijn de randvoorwaarden verder aangescherpt en visueel beter gepresenteerd, met het oog op de eerste uitwerking van dit deelplan.

• C1 Een nieuw herkenningspunt

Fase 1a betreft een gebouw op een cruciale locatie: het verlengde van de Prins Hendriklaan, op de toekomstige hoek van de Nieuwe Zeeweg en de Kanaalweg. Het pand vormt tevens de eerste bebouwing aan het toekomstige Dijkplein, waar bovenop de dijk de Seasaw van architectenbureau MVRDV is gepland. Dit gebouw is een hoeksteen in de stad, dat vraagt om een uitzonderlijk ontwerp voor de nieuwe bebouwing.

• C2 Architectonische expressie • C3 Bouwhoogte en footprint • C4 Parkeren, fietsenstalling en bergingen

de Seasaw: kunstwerk op de dijk

32

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

bestaande bebouwing aan de Kanaalweg

Fase 1A

uitwerking van Fase 1 33

C1 Een nieuw herkenningspunt Net zoals de binnenstad van Den Helder aan de oostzijde begint bij de Kamerheer en School 7, zal de binnenstad aan de noordzijde straks beginnen bij de Postbrug. Het eerste gebouw van het Dijkkwartier kan worden vergeleken met het iconische Kamerheer-gebouw. Net als dit gebouw is Fase 1a omgeven door openbare ruimte aan vier zijden. Door een publieke plint met een warme, herkenbare uitstraling wordt de binnenstad verlengd naar het Dijkkwartier. De woningen in het gebouw bieden uitzicht op het Helders Kanaal, de dijk en het Dijkplein. Vanaf de vierde verdieping is er uitzicht op het Marsdiep en Texel.

Dijkkwartier 1A bibliotheek: School 7

de Kamerheer

34

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

C2 Architectonische expressie Het gebouw heeft een rustige ingetogen expressie. Symmetrie en herhaling zorgen dat het principe van plint middenstuk top goed afleesbaar is. Werkelijk bijzonder zijn de plint waar het publieke karakter van het gebouw tot expressie komt en de kap. Daarnaast wordt het fantastische uitzicht op het Marsdiep geframed door bijzondere ramen die het wonen op deze plek allure geeft zoals die nog niet in de Binnenstad wordt aangeboden. Het gebouw zet een schrede naar een andere doelgroep voor de binnenstad van Den Helder.

35

C3 Bouwhoogte en Footprint Het maximale bouwvolume is zes lagen hoog. • De begane grond heeft een maximaal oppervlak van circa 510 m² en is minimaal 4 meter hoog. • De verdiepingen 1 tot en met 4 hebben een maximale footprint van circa 490 m², inclusief buitenruimtes. Deze verdiepingen hebben een verdiepingshoogte van 3 meter. • De topverdieping heeft minder nuttig oppervlak door de kap, circa 300 m³. De kap heeft een minimale hoogte van 4,5 meter. • Installaties en het lifthuis zijn geïntegreerd in de kap. • De kap heeft een markante verschijning en draagt bij aan het silhouet van Den Helder.

36

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

Gebouw A1: Doorsnedes met toekomstige topografie ivm dijkverzwaring en aanleg Nieuwe Zeeweg

37

C4 Parkeren, Fietsenstalling en Bergingen De footprint van het gebouw is te klein om het gevraagde parkeerprogramma volledig binnen het perceel in te passen. Voorlopig zullen de parkeerplaatsen buiten het gebouw worden gerealiseerd. In een latere fase worden deze parkeerplekken opgenomen in een collectieve parkeergarage in het Dijkkwartier. Idealiter wordt in het gebouw ruimte gereserveerd waar bewoners hun fietsen kunnen stallen. Deze stalling biedt tevens ruimte voor dure fietsen die extra bescherming vereisen, evenals voor zwaardere en afwijkende fietsen en scootmobielen. Bergingen worden opgenomen op de verdiepingen of in de plint maar dan niet direct grenzend aan de openbare ruimte. Naast de commerciële ruimte wordt bij voorkeur ook gewoond op maaiveldniveau, zodat de plint van het gebouw een levendig karakter krijgt en niet als een dode ruimte aanvoelt.

Aan de dijkzijde moet rekening worden gehouden met een latere aanpassing van de topografie ivm met de aanleg van de Nieuwe Zeeweg in fase 1

38

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

tijdelijk parkeren

tijdelijk parkeren

uitwerking van Fase 1A

definitief parkeren

mogelijke uitwerking van Fase 1

39

C5 Bouwenvelop

40

Beeldkwaliteitskader Dijkkwartier Den Helder fase 1

Proces De beeldkwaliteitsparagraaf is de samenvatting van het in het stedenbouwkundigplan geformuleerde beoordelingscriteria en is bedoeld als een gebied gebonden aanvulling op de Welstandsnota van de Gemeente Den Helder. De beoordeling zal steeds plaatsvinden op basis van tekeningen (plattegronden, doorsneden en gevels), het planonderdeel ingetekend in het stedenbouwkundige masterplan en gevisualiseerd tussen de belendingen of in de straatwand. Voor de beoordeling en afstemming van het materiaalgebruik en kleurstellingen is een bemonstering vereist. Een grote maquette (1/100) van de nieuwe situatie in te vullen met nieuwe ontwerpen in diverse stadia, is een beproefde methode om tot onderlinge afstemming te komen en tussentijds te communiceren met alle betrokkenen. De beoordeling vindt plaats in het supervisie team Dijkzone. In het team zijn vertegenwoordigd senior stedenbouwkundige gemeente Den Helder, de gemeentelijk supervisor voor het Stadshart, gedelegeerd lid van welstand en de gemeentelijk adviseur omgevingskwaliteit. Plannen worden per fase (schetsontwerp, voorlopig ontwerp en definitief ontwerp) besproken en geaccordeerd door het supervisie team. De finale goedkeuring vindt plaats in de commissie GAO die op basis van de verslagen van het supervisie team haar akkoord geeft.

Doel van deze stroomlijning is om: • ontwikkelaar en architect in een vroegtijdig stadium duidelijkheid te geven, • een betere kwaliteit te realiseren • verantwoord te kunnen afwijken als bijzondere omstandigehden daarom vragen met behoud van de totale visie, • doublures in de bureaucratie te vermijden

41

Beeldkwaliteitskader fase 1 Dijkkwartier Den Helder