Advies auditcommissie programmarekening 2025.pdf

Advies Auditcommissie Datum vergadering:

3 juni 2026

Nummer advies:

0000577847

Onderwerp:

Advies over het voorstel tot het vaststellen van de programmarekening 2025

In haar vergaderingen van 27 mei en 3 juni 2026 heeft de auditcommissie de programmarekening 2025 van de gemeente, het Verslag van bevindingen van de accountant en de reactie van het college van burgemeester en wethouders op het Verslag van bevindingen met de wethouder Financiën en de accountant besproken. De accountant is voornemens een goedkeurende verklaring af te geven voor de getrouwheid. De door het college van burgemeester en wethouders verstrekte rechtmatigheidsverklaring maakt hier onderdeel van uit. De geconstateerde fouten en onzekerheden vallen binnen de door de raad bepaalde toleranties, de weerstandsratio per ultimo 2025 is met 2,7 (ná voorstel resultaatbestemming 2,6 nog boven de minimumgrens van 1,0 en de aanbevelingen van de accountant worden door het college ter hand genomen. De auditcommissie adviseert positief over de vaststelling van de jaarrekening 2025 en brengt samenvattend de volgende onderdelen onder uw aandacht: A. Jaarrekening 2025 De programmarekening 2025 sluit met een negatief exploitatiesaldo van € 3.134.000,-. Zoals te doen gebruikelijk wordt voorgesteld dit bedrag te verrekenen met de algemene reserve.

De raad is in 2025 op drie momenten in het jaar geïnformeerd over de ontwikkelingen in de exploitatie: • eerste tussenrapportage 2025 met een verwacht exploitatiesaldo van € 3.301.000,- nadelig; • tweede tussenrapportage 2025 met een verwacht exploitatiesaldo van € 2.521.000,- nadelig; • de decembernota 2025 met een verwacht exploitatiesaldo van € 817.000,- nadelig. In het raadsvoorstel is het verschil tussen de jaarrekening 2025 en de decembernota 2025, in totaal € 2.317.000,-, toegelicht. Dit wordt vooral veroorzaakt door de herberekening van de pensioenvoorziening wethouders en nadelen in het sociaal domein en bij grondexploitaties. Voorts zijn er vier in 2025 geplande activiteiten waarvan de uitvoering (deels) in 2026 plaatsvindt. De raad wordt separaat voorgesteld de hiervoor bestemde budgetten, in totaal € 1,0 mln. toe te voegen aan de exploitatie voor 2026 via een reserve ‘Nog uit te voeren werkzaamheden’ ten laste van de algemene reserve. B. Onrechtmatigheden en onzekerheden Tot en met de jaarrekening 2024 van de gemeente golden er aparte tolerantiegrenzen voor ‘fouten’ en ‘onzekerheden’ van respectievelijk 1% en 3% van de exploitatie. Met ingang van de jaarrekening 2025 is dit gewijzigd en geldt er een tolerantiegrens van 2% voor ‘fouten’ en ‘onzekerheden’ bij elkaar opgeteld.

De accountant heeft in het overgelegde Verslag van Bevindingen 2025 fouten en onzekerheden vastgesteld tot een bedrag van € 4,2 mln. De toegestane norm (tolerantie) is 2% van de exploitatie, zijnde € 5,6 mln. De geconstateerde fouten en onzekerheden blijven binnen de norm.

Advies auditcommissie - Pagina 1 van 4

C. Ontwikkeling algemene reserve en weerstandsratio De risicoparagraaf 2025 vergeleken met voorgaande jaren geeft het volgende beeld: Weerstandscapaciteit per Algemene reserve Overige bestemmingsreserves Onvoorzien Weerstandscapaciteit (a) Risico’s (b) Weerstandsratio (a/b)

31.12.2025 x € 1.000 21.562

31.12.2024 x € 1.000 26.487

31.12.2023 x € 1.000 34.031

31.12.2022 x € 1.000 22.262

31.12.2021 x € 1.000 18.556

0 0 21.562 7.882 2,7

0 0 26.487 7.155 3,7

708 20 34.759 7.292 4,8

712 20 22.994 12.718 1,8

1.107 20 19.593 14.345 1,4

Als de raad instemt met de voorstellen resultaatbestemming 2025 € 1,0 mln.), dan daalt de weerstandsratio daarmee naar 2,6. De weerstandsratio is per ultimo 2025 nog boven de minimumgrens van 1,0. Daarentegen heeft het college van burgemeester en wethouders in de onlangs aangeboden informatie over de financiële positie aangegeven dat de exploitatie voor de komende jaren onder druk staat, waarmee ook de weerstandsratio in de komende periode verder onder druk staat. De algemene reserve is, rekening houdend met het voorstel resultaatbestemming 2025, per saldo afgenomen met € 5,9 mln. Het verloop is hieronder weergegeven: Algemene reserve Stand per 1 januari 2025 Resultaatbestemming jaarrekening 2024 budgetoverheveling naar 2025 Mutatie: reserve beschermd wonen Stand per 31 december 2025 Mutatie: nadelig resultaat jaarrekening 2025 Stand voor resultaatbestemming 2025 Onttrekking: budgetoverheveling naar 2026 Stand na resultaatbestemming 2025

x € 1.000 26.487 -/- 1.200 -/- 590 24.697 -/- 3.136 21.561 -/- 1.000 20.561

D. Risicoparagraaf. Op de pagina’s 47 t/m 55 van de jaarrekening 2025 worden de risico’s toegelicht. De gekwantificeerde risico’s zijn per saldo € 0,7 mln. hoger gewaardeerd ten opzichte van de programmarekening 2024. Belangrijkste verschillen: in 2025 is een risico van € 2,6 mln. opgenomen voor het mogelijk niet kunnen verhalen van de kosten oeverbescherming Willem Alexander-hof; het risico ‘pensioenvoorziening wethouders’, ad. € 1 mln., is vervallen omdat er in 2025 een voorziening is getroffen. E. Solvabiliteit. De accountant heeft in het accountantsverslag (pagina 18) aangegeven dat de solvabiliteit1 van de gemeente de komende jaren aandacht verdient van het college en de raad. De huidige financiële positie van de gemeente is voldoende, maar de ruimte voor de komende jaren voor de komende jaren blijft gevoelig voor investeringsritme, rijksbeleid, woningbouw, risico’s binnen de deelnemingen en druk binnen het sociaal domein, aldus de accountant. De accountant heeft geadviseerd aandacht te geven aan de solvabiliteit bij de ambities voor de komende jaren en het daarmee samenhangende investeringsprogramma en raadsvoorstellen. De door het college van burgemeester en wethouders ter vergadering aangegeven wenselijke ondergrens van minimaal 20% solvabiliteit wordt hierbij onderschreven. In dit kader vermelden wij ‘het financieel herstelplan’ dat momenteel in voorbereiding is.

Het college heeft hiervoor een separate projectorganisatie opgesteld dat er toe moeten leiden dat er in september/oktober afwegingen gemaakt kunnen worden, vooruitlopend op de behandeling van de begroting 2027 (en meerjarenraming 2028-2030). 1 Solvabiliteit is de verhouding tussen het eigen vermogen ten opzichte van het vreemd vermogen. Een goede solvabiliteit betekent dat de

gemeente bestand is tegen financiële tegenslagen. Advies auditcommissie - Pagina 2 van 4

De auditcommissie adviseert de raad bij het weerstandvermogen de focus te leggen op de solvabiliteit en de netto schuldquote. het college van burgemeester en wethouders op te dragen bij voorstellen aan de raad die een materieel effect hebben op de solvabiliteit en de netto schuldquote, dit expliciet te vermelden en toe te lichten in het raadsvoorstel onder het kopje ‘Financiële consequenties’. F.

Verbonden partijen

Beleidskader verbonden partijen. De raad heeft op 3 juli 2023 de Visie op planning en control 2023 vastgesteld. Daarin is opgenomen dat voor het risicogericht sturen op verbonden partijen gewerkt gaat worden met een risicokaart. Per verbonden partij wordt een risicoprofiel opgesteld op basis van aspecten van bestuurlijke en financiële risico’s. Voor elke verbonden partij wordt dan een ‘arrangement’ (een pakket) van sturing bepaald. De sturing op de verbonden partijen, die zijn ingedeeld in de Medium en Plus pakketten, is intensiever dan die bij het basispakket. De uitwerking hiervan dient opgenomen te worden in een nieuw Beleidskader verbonden partijen. Dit nieuwe beleidskader staat op de bestuurlijke termijnkalender voor het vierde kwartaal van 2026. Het vigerende Beleidskader verbonden partijen dateert van juni 2018. Willemsoord. In het verleden is aan Willemsoord BV een lening van € 18 mln. verstrekt. Omdat de financiële resultaten die Willemsoord in het verleden heeft gerealiseerd niet toereikend zijn om de lening binnen de overeengekomen termijn terug te betalen, heeft de accountant aangegeven dat er vóór volgend jaar een duidelijke onderbouwing moet komen.

De auditcommissie adviseert de raad het college van burgemeester en wethouders op te dragen uiterlijk in september 2026 met een duidelijkere onderbouwing (Businesscase) te komen van de inbaarheid vanuit de toekomstige kasstromen van de verstrekte lening van 18 mln. aan Willemsoord BV. G. Opvolging (eerdere) adviezen. Eerder is met de portefeuillehouder financiën afgesproken dat het college van burgemeester en wethouders in zijn reactie op het accountantsverslag meer duidelijkheid geeft over de concrete voorgenomen acties en de termijn waarop deze plaatsvinden. Daarbij is afgesproken dat er een gedetailleerd overzicht met aanbevelingen van de accountant met daarbij de status van ondernomen of te ondernemen acties wordt gedeeld met de auditcommissie. Dit is niet gebeurd. De auditcommissie adviseert de raad het college van burgemeester en wethouders op te dragen: - een overzicht te maken van alle adviezen en aanbevelingen van de accountant in de afgelopen jaren met daarbij de stand van zaken betreffende de uitvoering, de planning dan wel een onderbouwing als er gekozen is/wordt voor een andere invulling; - genoemd overzicht aan de auditcommissie aan te bieden ter behandeling in haar vergadering in september 2026. Informatiewaarde begroting. De accountant heeft eerder opgemerkt dat de informatiewaarde van de begroting voor verbetering vatbaar is.

Het ontbreekt aan concrete doelstellingen en maatschappelijke effecten die voldoende meetbaar zijn. Er wordt geen gebruik gemaakt van kritische prestatie-indicatoren. Deze staan echter niet in een directe relatie met de doelstellingen en activiteiten die in de programma's zijn genoemd. Het resultaat is dat inzichtelijk wordt gemaakt of de beoogde activiteit is uitgevoerd, en zo ja, op welke wijze. Het blijft echter aan de interpretatie van de lezer of het achterliggende doel en maatschappelijk effect is behaald. Het college van burgemeester en wethouders heeft aangegeven dit projectmatig in 2026 op te pakken. De resultaten hiervan worden voor het eerst zichtbaar bij de kadernota 2028-2031 en de begroting 2028. Beheerplannen kapitaalgoederen. Doordat de actualisering van de beheerplannen openbare ruimte vertraging heeft opgelopen, wordt de geldigheidstermijn (5 jaar) van beheerplannen, die genoemd wordt in de BBV, overschreden. Actuele beheerplannen zijn van belang voor de onderbouwing van de op de balans opgenomen onderhoudsvoorzieningen (€ 4,8 mln.). Voorts constateert de accountant dat de organisatie te weinig capaciteit heeft om al het onderhoud uit te laten voeren. De geactualiseerde beheerplannen dienen meer te worden afgestemd op de beschikbare capaciteit van de organisatie.

De auditcommissie adviseert de raad het college van burgemeester en wethouders op te dragen de geactualiseerde beheerplannen in 2026 voorafgaand aan het vaststellen van de begroting 2027 ter vaststelling aan de raad voor te leggen.

Advies auditcommissie - Pagina 3 van 4

Grondexploitaties De accountant heeft gemeld dat er bij enkele grondexploitaties sprake is van veel onzekerheden. Overeenkomstig het advies van de accountant adviseert de auditcommissie de raad het college van burgemeester en wethouders op te dragen bij de opening van toekomstige grondexploitaties en hoge investeringskredieten kritischer te zijn op de concreetheid en realiteitsgehalte van de raadsvoorstellen en meer te werken met voorbereidingskredieten. H.

Overig.

Financiële verordening gemeente Den Helder 2024 De accountant heeft, in navolging van het advies van de commissie BBV, aangeraden op korte termijn de Financiële verordening van de gemeente Den Helder aan te passen en definities op te nemen van structurele en incidentele baten en lasten. Het college van burgemeester en wethouders hebben in hun reactie aangegeven de financiële verordening integraal te bezien en de geactualiseerde versie in 2026 aan de raad voor te leggen. U kunt dit advies betrekken bij de besluitvorming door de afzonderlijke adviezen in de vorm van (een) motie(s) aan de raad voor te leggen. Den Helder, 3 juni 2026. De auditcommissie,

Voorzitter J.R. Meijer

Commissiegriffier F.V.A. Hoogervorst

Advies auditcommissie - Pagina 4 van 4