ACV Den Helder 2025 - voor AC.pdf
Tekst van het document
Overige schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college ook belangrijke schattingen buiten de grondexploitaties om. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
26 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Actualisatie beheerplannen heeft vertraging opgelopen U heeft diverse onderhoudsvoorzieningen op de balans staan. Het BBV staat dit toe onder de (strikte) voorwaarde dat er sprake is van recente, door de raad vastgestelde, beheerplannen. Onder recent beheerplan wordt een beheerplan verstaan van maximaal vijf jaar oud. Deze vijf jaar dient te worden gehanteerd als richttermijn waar gemotiveerd van kan worden afgeweken. Een gemotiveerde afwijking houdt in dat deze motivatie is geautoriseerd door de raad en verantwoord is in de paragraaf ‘Onderhoud kapitaalgoederen’ van de begroting en de jaarstukken. In de raadsinformatiebrief van 11 november 2025 is de raad geïnformeerd dat de actualisatie van het Integrale beheerplan voor de openbare ruimte is uitgesteld tot het tweede kwartaal 2026. Hierdoor is het huidige beheerplan te oud. Gezien het feit dat de nieuwe beheerplannen bijna gereed zijn, heeft dit nu nog geen financiële consequenties. Wij raden u echter aan om het Integrale beheerplan uiterlijk dit kalenderjaar vast te stellen. Onderuitputting onderhoud leidt mogelijk tot te hoge voorziening. Op de balans zijn diverse onderhoudsvoorzieningen verantwoord met een totale omvang van EUR 4,8 miljoen.
Deze voorzieningen zijn bedoeld om de kosten voor groot onderhoud aan de kapitaalgoederen gelijkmatig over de begrotingsjaren te verdelen. Jaarlijks dient het college te analyseren of de onderhoudsvoorzieningen van voldoende omvang zijn voor de bekostiging van het toekomstig groot onderhoud op basis van het vigerende beheerplan.
Wij hebben samen met de organisatie geconstateerd dat de uitgaven uit de onderhoudsvoorzieningen gedurende een langere periode (veel) lager zijn dan in het beheerplan verwacht. Zo is in 2025 slechts 30% van het onderhoud uitgevoerd. De reden hiervan is dat binnen de organisatie te weinig capaciteit is om al het onderhoud uit te laten voeren. Ook voor de komende jaren wordt dit probleem voorzien. Dit impliceert dat de huidige onderhoudsvoorzieningen mogelijk te hoog zijn verantwoord, omdat het verwachte onderhoud niet uitgevoerd kan worden. Omdat de voorziening door een besluit van de raad gevormd is, dient in dit soort gevallen de raad ook te beslissen of ze het overschot door middel van een raadsbesluit in één keer wil laten vrijvallen ten gunste van het resultaat. Het is ook toegestaan de toekomstige jaarlijkse toevoegingen met instemming van de raad terug te brengen naar een lager niveau. Er zijn dus twee opties om het overschot in de onderhoudsvoorziening te laten vrijvallen. Beide opties moeten gebaseerd zijn op een actueel beheerplan en besluitvorming door de raad. Daarom raden wij u aan om bij het actualiseren van de beheerplannen een realistische analyse te maken van de verwachte onderhoudskosten in de toekomst, rekening houdend met de capaciteit van de organisatie.
Op basis van deze analyse kunt u als raad besluiten op welke wijze de financiële consequenties in de begroting moeten worden verwerkt.
27 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
Kosten sociaal domein zijn goed inzichtelijk geweest in het jaar Wij hebben een analyse uitgevoerd van de kosten van uw sociaal domein. Hierbij hebben wij onderscheid gemaakt in de aard van de kosten en deze vergeleken met de primaire en bijgestelde begroting, alsmede met de werkelijke kosten over vorig jaar.
In de grafiek op de volgende pagina hebben wij de opbouw en ontwikkeling van de totale kosten in het sociaal domein opgenomen. De primaire begroting van het sociaal domein ging uit van EUR 130,2 miljoen aan totale kosten. In de tussentijdse rapportages is dit bijgesteld naar EUR 132,6 miljoen. De uiteindelijke realisatie is met EUR 132,5 miljoen nagenoeg gelijk hieraan. Binnen het sociaal domein zien we echter wel grotere verschillen. Zo zijn de uitgaven in het domein Inkomen EUR 1,2 miljoen hoger dan verwacht en de zorgkosten EUR 1,1 miljoen lager. De positieve en negatieve verschillen compenseren elkaar echter. Het college heeft de oorzaak van de afwijkingen verantwoord in de verantwoording van het programma Zorgzame gemeente.
Kosten sociaal domein zijn net zo hoog als vorig jaar De werkelijke kosten in het sociaal domein bedragen zoals hiervoor gezegd in totaal EUR 132,5 miljoen. Vorig jaar was dit een totale last van EUR 132,3 miljoen. Dit is derhalve een zeer beperkte toename van EUR 0,2 miljoen of 0,17%. Landelijk zien we echter nog steeds een trend van toenemende zorgkosten, hoewel de stijging minder snel gaat dan eerdere jaren. Ook hier zien we echter een verschuiving tussen de verschillende subdomeinen. De lasten voor Inkomen zijn EUR 1,8 miljoen hoger, maar dit wordt gecompenseerd door lagere uitgaven voor participatie (EUR 1,3 miljoen). Verder valt op dat tegen de landelijke trend in, de kosten voor Wmo-zorg fors zijn gedaald. Dit is vooral te danken aan het feit dat er binnen de maatschappelijke opvang en bescherm wonen meer ingezet is op minder zware, goedkopere, zorgproducten.
28 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein
29 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Personeelstekort bedreiging voor beheersing sociaal domein De gemeente heeft in de afgelopen jaren stappen gezet in de ontwikkeling en professionalisering van de processen binnen het sociaal domein. Tegelijkertijd constateren wij dat er sprake is van een hoog personeelsverloop. Dit vormt een risico voor de continuïteit en kwaliteit van de uitvoering van taken. Daarnaast blijkt het lastig om voldoende gekwalificeerd personeel aan te trekken en te behouden.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben begrepen dat voor veel jeugdconsulenten de werkdruk te hoog geworden is. De gevolgen van deze toegenomen werkdruk leiden ertoe dat de wachttijden voor inwoners toenemen. Om de wachttijden te verminderen zijn maatregelen genomen om de bereikbaarheid en toegankelijkheid van de ondersteuning te verbeteren, onder andere door fysieke inloopuren bij huisartsenpraktijken te organiseren. Dit is een positieve stap richting vroegtijdige signalering en laagdrempelige hulpverlening. Naast de operationele risico’s, zien wij ook het afbreukrisico voor de recente verbeteringen in de interne beheersing van de zorgprocessen, waaronder het voorspellend vermogen van de zorgkosten. Daarom raden wij u aan om te onderzoeken op welke wijze de continuïteit van de dienstverlening kan worden gewaarborgd en kan worden voorkomen dat de werkdruk verder oploopt.
Prestatielevering zorg nog niet zichtbaar vastgesteld De afgelopen jaren hebben wij in ons accountantsverslag opgenomen dat er jaarlijks ongeveer EUR 2,0 miljoen onzekerheid bestaat over de levering van zorg. Deze onzekerheid werd veroorzaakt omdat enkele zorgverleners niet (tijdig) hebben voldaan aan de verplichting om een verantwoording te verstrekken voorzien van een accountantsverklaring waaruit blijkt dat de zorg daadwerkelijk geleverd is, dan wel een niet-goedkeurende verklaring hebben meegestuurd. Om deze onzekerheid te verlagen heeft de organisatie dit jaar stappen ondernomen om de kwaliteit en effectiviteit van de geleverde zorg actief vast te stellen. Dit wordt gedaan door actief contact op te nemen met diverse cliënten om hun ervaringen en tevredenheid te bespreken. Hoewel dit een waardevolle aanvulling is op de overige kwaliteitsborgingsmaatregelen en de gemeente helpt om de dienstverlening verder te verbeteren en beter af te stemmen op de behoeften van inwoners, zijn de vastleggingen niet toereikend geweest om aan te tonen dat de zorg daadwerkelijk geleverd is. Daarom hebben wij ook dit jaar de zorgkosten die niet worden afgedekt met een goedkeurende verklaring bij de productieverantwoording in onze oordeelsvorming meegenomen als onzeker.
30 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2025 aanvaardbaar zijn. Schattingen binnen het domein bedrijfsvoering zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering financiële vaste activa
Evenwichtig
Waardering kortlopende vorderingen
Evenwichtig
Waardering voorzieningen
Evenwichtig
Geef inhoud aan de begrippen incidenteel en structureel Onlangs heeft de commissie BBV de notitie Structurele en incidentele baten en lasten geactualiseerd. Belangrijk uitgangspunt in deze notitie is dat er veel beleidsvrijheid is bij de gemeenteraad om te bepalen wat incidenteel en wat structureel is. Om aan deze beleidsvrijheid invulling te geven, raadt de commissie aan om de definities van structureel en incidenteel in de financiële verordening vast te leggen. Wij hebben geconstateerd dat deze definities niet zijn opgenomen in de huidige financiële verordening. Om een eenduidig beeld te krijgen van de kwaliteit van de begroting en jaarrekening, raden wij u aan om op korte termijn het advies van de commissie BBV op te volgen, door in de financiële verordening scherp te definiëren wat de gemeenteraad ziet als incidenteel en structureel. Governance bij Zeestad heeft de aandacht van het college In 2025 heeft een extern onderzoek plaatsgevonden naar de toekomstbestendigheid van Zeestad in haar huidige vorm: Mede naar aanleiding van de uitkomsten van dit onderzoek is het college voornemens om de gemeenteraad voor te stellen om Zeestad in haar huidige vorm te handhaven, maar de aansturing, samenwerking en verantwoordingslijnen te versterken.
Wij juichen dit voornemen toe, waarbij wij vooral het advies hebben meegegeven om de rol van de gemeente in de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) beter in te vullen. Als enig aandeelhouder heeft de gemeente door de wet toegekende rechten op informatieverstrekking, besluitvorming en kaderstelling die in het verleden minder stevig zijn ingezet. Gezien de omvangrijke middelen en risico’s die met de projecten van Zeestad gepaard gaan, is een sterkere betrokkenheid als aandeelhouder naar onze mening wenselijk.
31 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Inbaarheid lening Willemsoord blijft een hoog risico U heeft ruim twee jaar geleden een lening verstrekt aan Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij Willemsoord B.V. met een omvang van EUR 18,0 miljoen. Deze lening hoeft pas na afloop van de looptijd van 20 jaar terugbetaald te worden. Ondanks de lange looptijd van de lening verplicht het BBV aan het college om jaarlijks een analyse te maken of de lening daadwerkelijk afgelost kan worden wanneer dit moet. Omdat de financiële resultaten die Willemsoord in het verleden heeft gerealiseerd niet toereikend zijn om over 18 jaar de lening terug te betalen, hebben wij het college verzocht om te onderbouwen waarom zij vindt dat de lening wel inbaar is. Tijdens onze controle was deze onderbouwing nog niet voldoende opgeleverd.
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing
Wel is op ons verzoek een uitgebreide toelichting opgenomen in de balans om de onzekerheid tot uitdrukking te brengen dat de lening niet kan worden afgelost. Naar onze mening is deze toelichting toereikend. Daarom zijn wij dit jaar akkoord gegaan met waardering van de lening tegen nominale waarde (dus zonder voorziening). Voor volgend jaar hebben wij het college verzocht om de inbaarheid van de lening ook te beoordelen vanuit de toekomstige kasstromen van Willemsoord.
Voorziening wachtgeld voormalige wethouders De eerste dotatie heeft plaatsgevonden in de Voorziening wachtgeld voormalige wethouders en bedraagt EUR 1,1 miljoen. Deze dotatie is veel hoger dan gebruikelijk. De belangrijkste reden hiervoor is de vorming van een voorziening voor twee oud-wethouders die tijdens hun wachtgeldtermijn (volledig) arbeidsongeschikt zijn verklaard. In overeenstemming met de wetgeving hebben zij in 2025 een verlengde Appa-uitkering toegekend gekregen. Omdat de wachtgeldtermijn van beiden nog niet verlopen is, blijft de gemeente Den Helder verantwoordelijk voor deze verlengde uitkering. Omdat uw organisatie geen arbeidsongeschiktheidsverzekering heeft voor (voormalige) wethouders is de wachtgeldvoorziening volledig aangevuld. Voorziening pensioenen voormalige wethouders De tweede dotatie heeft plaatsgevonden in de Voorziening pensioenen voormalige wethouders. Vorig jaar hebben wij uitgelegd dat de Rijksoverheid heeft besloten dat met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel ook de Appa-pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers in het pensioenfonds ABP ondergebracht moeten worden. Dit zal plaatsvinden per 1 januari 2028. Dat betekent dat per die datum de genoemde voorzieningen toereikend moeten zijn om de collectieve waardeoverdracht naar het ABP te kunnen dekken.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Dotaties aan voorzieningen zorgen voor incidentele verliezen Zoals op de volgende pagina’s is nader geanalyseerd is het resultaat van de gemeente over 2025 EUR 3,1 miljoen negatief. De belangrijkste oorzaken hiervan hebben een incidenteel karakter, in het bijzonder de hoge eenmalige dotaties aan de voorzieningen voor (voormalige) bestuurders.
Omdat het ABP strengere rekenregels hanteert voor de berekening van de pensioenverplichtingen, heeft de overgang negatieve financiële gevolgen voor alle gemeenten. In 2025 heeft een landelijk extern onderzoek plaatsgevonden naar deze financiële gevolgen, waaraan ook uw gemeente heeft deelgenomen. Mede uit dit onderzoek is gekomen dat de collectieve waardeoverdracht over twee jaar veel hoger zal zijn dan de voorziening die verantwoord was. Daarom is deze voorziening met EUR 3,6 miljoen aangevuld.
32 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering P&C documenten volgen elkaar logisch op De beleidslijn en financiële consistentie tussen begroting, tussenrapportages en jaarstukken is in hoofdlijnen logisch en goed volgbaar. De begroting 2025 schetst al duidelijk de structurele financiële druk door dalende rijksmiddelen vanaf 2026, oplopende kosten in het sociaal domein en nationale transitieopgaven. De eerste tussenrapportage verhoogt de baten en lasten fors, vooral door rijksbijdragen, resultaatbestemming 2024 en actualisatie van grondexploitaties. De tweede tussenrapportage laat vervolgens een bescheiden verbetering zien, mede door rentevoordeel en hogere OZB-opbrengsten.
De decembernota verbetert het geraamde tekort verder tot EUR 0,8 miljoen negatief. Het uiteindelijke tekort van EUR 3,1 miljoen in de jaarrekening is daarmee duidelijk slechter dan het decemberbeeld. Dat verschil is echter niet volledig verrassend: in de decembernota is het pensioendossier van wethouders expliciet als onzekerheid benoemd. Wel geldt dat de uiteindelijke impact hoger uitpakt dan de toen genoemde risicogrootte van EUR 2,0 miljoen. Vanuit bestuurlijke transparantie had een nadrukkelijker scenario- of bandbreedtepresentatie in de decembernota geholpen.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
P&C document
Resultaat
Begroting 2025
EUR 3,6 miljoen nadelig
De primitieve begroting bevat een begroot tekort dat via onttrekking aan de algemene reserve op nul wordt gebracht.
Eerste tussenrapportage 2025
EUR 3,3 miljoen nadelig
Verbetering met EUR 0,3 miljoen vooral door hogere baten uit rijksregelingen en actualisaties.
Tweede tussenrapportage 2025
EUR 2,5 miljoen nadelig
Verbetering met EUR 0,8 miljoen door rentevoordeel, OZB en lagere lasten op enkele beleidsonderdelen.
Speerpunten van de gemeenteraad
Decembernota 2025
EUR 0,8 miljoen nadelig
Verbetering met EUR 1,7 miljoen; budgetoverhevelingen en nadere actualisaties zorgen voor een relatief beperkt verwacht tekort.
Bijlagen
Jaarstukken 2025
EUR 3,1 miljoen nadelig
Verslechtering met EUR 2,3 miljoen ten opzichte van de actuele begroting; vooral veroorzaakt door de herberekening van de pensioenvoorziening wethouders en nadelen in het sociale domein en bij grondexploitaties.
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering
Analyse
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Bijlagen
33 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Jaarstukken geven bestendiger beeld dan eerdere jaren Op de vorige pagina hebben wij het verloop van het resultaat laten zien in de verschillende P&C documenten. Het resultaat in de jaarrekening 2025 is uitgekomen op EUR 3,1 miljoen. Dit is weliswaar EUR 2,3 miljoen lager dan in de Decembernota, maar het incidentele verschil was al onderkend. De belangrijkste oorzaken zijn door het college toegelicht in de jaarstukken in het onderdeel Financieel resultaat en de diverse taakvelden per programma.
Ten opzichte van andere gemeenten, maar ook ten opzichte van uw eigen documenten uit het verleden, is de kwaliteit van de Decembernota naar onze mening beter. Dit meten wij af aan de verschillen die er zijn met de jaarstukken ten aanzien van de structurele baten en lasten. Gegeven uw totale begroting zijn deze dit jaar beperkter dan andere jaren, zoals uit onderstaande grafiek is af te lezen. Hoewel er verdere verbeteringen mogelijk zijn, vinden wij dit een compliment waard voor de organisatie.
34 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
In dit onderdeel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van (de kwaliteit van) het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening. Over het algemeen zijn wij tevreden met de wijze waarop het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen, maar constateren wel dat het proces moeizamer heeft plaatsgevonden dan de laatste jaren. De eerste twee versies van de jaarstukken waren niet compleet, bevatte verouderde en oude teksten en waren intern op diverse plaatsen inconsistent. Dit heeft er onder andere toe geleid dat we een meer dan gemiddeld aantal vragen hebben moeten stellen tijdens de controle. Een positieve uitzondering in het proces betrof het sociaal domein. De gevraagde documenten en analyses waren tijdig beschikbaar en van goede kwaliteit.
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ook vorig jaar hebben wij geconstateerd dat de kwaliteit van de jaarstukken bij aanvang van de controle niet toereikend was. Daarom hebben wij het college vorig jaar aangeraden om: • Bij de start van de jaarrekeningcontrole de concept jaarstukken gereed en zichtbaar gecontroleerd te hebben aan de hand van de checklist jaarverslaggeving; • De teksten in de jaarstukken, in het bijzonder in de programmaverantwoording en de paragrafen, kritisch te beoordelen en door een derde medewerker te laten tegenlezen, voordat de jaarstukken aan ons worden verstrekt. Wij herhalen deze aanbeveling. Tijdens de evaluatie van de controle met de ambtelijke organisatie zullen wij bespreken welke acties nodig zijn om het proces volgend jaar efficiënter te laten verlopen.
Daarnaast zullen we evalueren op welke wijze de concrete afspraken en deadlines die in het controleplan en managementletter zijn gemaakt beter kunnen worden bewaakt, in het bijzonder in de afrondende fase van de controle. Dit moet voorkomen dat de auditcommissie te weinig tijd heeft om zich goed voor te bereiden op de bespreking van de jaarstukken en accountantsverslag. Wij realiseren ons dat ook wij hierin een stevigere rol moeten pakken. Beperkt aantal correcties naar aanleiding van onze controle Een indicatie voor de kwaliteit van het afsluitproces wordt gevormd door het aantal correcties dat voortvloeit uit onze werkzaamheden. In dit kader hebben wij een aantal correcties met een materieel effect voorgesteld. Dit betrof voornamelijk reclassificaties van balansposten. Tot slot hebben wij bij de beoordeling van de conceptversie van de jaarrekening enkele onjuistheden in de toelichtingen geconstateerd. Deze zijn gecorrigeerd in de definitieve versie.
35 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de interne beheersing vanuit de interim-controle (zoals opgenomen in de boardletter) Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Net als vorig jaar hebben wij een goedkeurende controleverklaring kunnen verstrekken en heeft het college een goed onderbouwde rechtmatigheidsverantwoording kunnen afgeven, omdat de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) en wij veel gegevensgerichte detailwerkzaamheden hebben uitgevoerd. Tegelijkertijd constateren we dat de kwaliteit van de interne beheersing binnen de eerste en tweede lijn van uw gemeente op onderdelen verbeterd kan worden.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving
De gemeente voert nagenoeg alle wettelijke taken en bijbehorende processen in eigen beheer uit. Door de beperkte formatie is het echter niet altijd mogelijk gebleken om in alle processen adequate (zichtbare) functiescheiding te realiseren. Daarnaast vragen de primaire processen veel tijd en aandacht van de beschikbare capaciteit, waardoor de mogelijkheden voor interne controle binnen de eerste lijn beperkt zijn. Wij constateren dat de organisatie zich hiervan bewust is en reeds stappen onderneemt om de eerste lijn te versterken. Hierbij wordt gewerkt aan het vergroten van kennis en bewustwording rondom interne beheersing en het verbeteren van de verdeling van verantwoordelijkheden en werkzaamheden. Deze inspanningen dragen bij aan een verdere professionalisering van de interne beheersing, al zal het gezien de omvang van de organisatie en de beschikbare formatie een uitdaging blijven om op korte termijn grote stappen te zetten.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Naast het versterken van de eerste lijn is het van belang dat de bestaande processen structureel worden vastgelegd en periodiek worden geactualiseerd. Ten opzichte van voorgaand jaar hebben we geconstateerd dat vooral binnen het sociaal domein gewerkt is aan standaardisering van (vastleggingen in) de processen, waardoor kennisoverdracht eenvoudiger is. Op andere processen zijn beperkt ontwikkelingen zichtbaar.
Wij hebben het college daarom aangeraden om voor alle belangrijke processen beschrijvingen op te stellen, deze actief te onderhouden, te delen binnen de organisatie en periodiek te evalueren op actualiteit en effectiviteit. Hiermee wordt het kennisniveau op peil gehouden en de kwaliteit van de interne beheersing verder versterkt. Op 12 november 2025 hebben wij onze boardletter uitgebracht aan de gemeenteraad. In deze boardletter hebben wij hebben onze bevindingen en observaties opgenomen ten aanzien van uw interne beheersing voor zover wij deze hebben geëvalueerd in het kader van de jaarrekeningcontrole. Op de volgende pagina hebben wij voor de belangrijkste processen onze visie gegeven op de kwaliteit van de interne beheersing in het kader van de jaarrekening en de rechtmatigheidsverantwoording, inclusief de vooruitgang ten opzichte van het voorgaande jaar. Voor de details en onze visie op de controleomgeving verwijzen wij u naar de boardletter d.d. 12 november 2025. Voor vier processen zijn verbeteringen zichtbaar, in het bijzonder ten aanzien van het risicomanagement en de basis voor het beter aantonen van de prestatielevering in het inkoopproces. Dit heeft er echter nog niet voor gezorgd dat de ‘rode bolletjes’ die in de rapportage 2024 voor deze onderwerpen stonden, kunnen worden gewijzigd naar een oranje bolletje.
Dit is wel gebeurd ten aanzien van het rode bolletje voor de interne beheersing van memoriaalboekingen. De rode bolletjes vormen naar onze mening nog steeds een belangrijkste aandachtspunt. Dit zijn de processen waarin u het meest kwetsbaar bent voor een materiële afwijking in de jaarrekening door fouten of fraude. Dit komt voornamelijk doordat interne beheersingsmaatregelen niet (zichtbaar) aanwezig zijn.
36 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de interne beheersing vanuit de interim-controle (zoals opgenomen in de boardletter) Jaarrekening
Jaarrekening
Proces
Status
Tov 2024
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Debiteuren en verkoopfacturatie
gelijk
Omgevingsvergunningen
gelijk
Ontvangen subsidies
gelijk
Geen centraal subsidieregister; volledigheid niet gewaarborgd
Huren en pachten
gelijk
Proces niet beschreven, geen koppeling tussen VBS en K2F; veel handmatige boekingen
Inkopen en factuurverwerking
gelijk
Prestatielevering niet gewaarborgd in het proces, achteraf wel aantoonbaar
Betalingsorganisatie
gelijk
Geen afgedwongen vier-ogen bij betalingen GWS Suite
Aanbestedingen
gelijk
Rechtmatigheid inkopen onder Europese grens niet verankerd in proces
Personeel- en salarisadministratie
gelijk
Wmo
beter
Processen beter gestandaardiseerd. Nog niet afgerond, maar goede stappen gezet.
Jeugd
beter
Processen beter gestandaardiseerd. Nog niet afgerond, maar goede stappen gezet.
Verstrekte subsidies
beter
Nieuwe ASV en Afwegingskader vastgesteld. Dit biedt basis om het proces verder te verbeteren. Hiermee is een start gemaakt, maar nog niet afgerond.
Participatiewet
gelijk
Memoriaalboekingen
beter
Nieuwe afspraken gemaakt die functiescheiding beter borgen bij grote boekingen
Risicomanagement
gelijk
(Fraude)risicomanagement niet geborgd in de organisatie
Beheersing verbonden partijen
gelijk
Veel handmatige werkzaamheden; hoge foutgevoeligheid
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Legenda
Betekenis
Urgente bevindingen in het proces; materiële bedreiging voor de getrouwheid en rechtmatigheid
Belangrijke bevindingen in het proces; geen bedreiging voor de getrouwheid en rechtmatigheid
Geen belangrijke bevindingen in het proces
37 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Risicomanagement nog in ontwikkeling Gedurende 2025 is het beleidskader Weerstandsvermogen en Risicomanagement geactualiseerd. Dit is naar onze mening een eerste stap in het verder ontwikkelen van het risicomanagementproces. De borging van dit proces is opgenomen in de nieuw ontwikkelde Visie op control. Hierin zijn onze aanbevelingen uit eerdere rapportages (op hoofdlijnen) meegenomen.
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Interne frauderisicoanalyse nog niet geactualiseerd Binnen uw gemeente is in 2020 een basis gelegd voor een frauderisicoanalyse, waarin frauderisico’s zijn benoemd en beheersmaatregelen zijn opgenomen. Een deel van deze risico’s en bijbehorende beheersmaatregelen is inmiddels verwerkt in de werkplannen van de VIC. De volgende stap is om de frauderisico’s te integreren in de dagelijkse bedrijfsvoering, zodat deze een vaste plek krijgen binnen de organisatie. In onze rapportages over 2024 hebben wij het college aangeraden om de frauderisicoanalyse te actualiseren en periodiek te agenderen in het overleg van het MT, het college en de auditcommissie. Wij hebben begrepen dat hier tot op heden nog geen concrete actie op ondernomen is. Wel hebben wij geconstateerd dat dit onderdeel is van de Visie op control dat door de concerncontroller is opgesteld.
Verantwoordelijkheid voor fraude ligt bij de raad en het college De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude ligt bij zowel de raad als het college van burgemeester en wethouders. Zij dienen een adequaat stelsel van interne beheersingsmaatregelen in te richten dat fraude helpt voorkomen en tijdig detecteren. Als accountant is het onze verantwoordelijkheid om door middel van de planning en uitvoering van onze controle een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen over de vraag of de jaarrekening als geheel vrij is van afwijkingen van materieel belang, ongeacht of deze het gevolg zijn van fraude of van fouten. Fraude in de controleverklaring Conform de actuele controlestandaarden zijn wij verplicht om in onze controleverklaring een afzonderlijke paragraaf op te nemen over fraude. In deze paragraaf lichten wij toe welke werkzaamheden zijn uitgevoerd om frauderisico’s te identificeren die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang, en op welke wijze deze risico’s in de controle zijn betrokken en gemitigeerd. Daarnaast vermelden wij in de verklaring de belangrijkste bevindingen en waarnemingen die uit deze werkzaamheden naar voren zijn gekomen.
38 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s
Frauderisico’s in onze controle Naast de beoordeling van de interne frauderisicoanalyse van de organisatie hebben wij, op basis van onze beroepsregels, aanvullende controlewerkzaamheden uitgevoerd. Deze werkzaamheden omvatten onder meer: • Het uitvoeren van een eigen risicoanalyse per proces, waarbij de drie kenmerken van fraude: rationalisatie, druk en gelegenheid, zijn afgezet tegen kans en impact; • Het bespreken van frauderisico’s met de auditcommissie, het college en de gemeentesecretaris; • Het beoordelen of nevenfuncties van het college en de directie aanleiding geven tot verhoogde frauderisico’s; • Het analyseren van notulen, persberichten en andere openbare bronnen op mogelijke signalen van fraude; • Het uitvoeren van een integrale analyse van de financiële administratie om ongebruikelijke boekingen of verschuivingen tussen budgetten en kredieten te signaleren; • Het uitvoeren van een controle op prestatielevering binnen het inkoopproces; • Het uitvoeren van onvoorspelbare steekproeven op geselecteerde processen of transacties.
IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Op basis van deze werkzaamheden zijn geen bijzonderheden geconstateerd die wijzen op fraude of op verhoogde frauderisico’s binnen de organisatie.
39 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw IT-omgeving en innovatie in de interne beheersing Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Algemeen In het kader van de jaarrekeningcontrole hebben wij een IT-audit naar de opzet van de algemene IT- beheersmaatregelen uitgevoerd. Dit zijn de beheersmaatregelen die uw organisatie heeft getroffen om ervoor te zorgen dat de IT-systemen betrouwbaar en integer zijn. Ze leveren een belangrijke bijdrage aan het mitigeren van de risico’s op onbeheerste wijzigingen, ongeautoriseerde handelingen en het optreden van verstoringen met impact op de gegevensverwerking. Hierbij richten wij ons op de voor de jaarrekening belangrijkste applicaties.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze IT-auditwerkzaamheden hebben niet als doel gehad om te komen tot een beoordeling van de IT-organisatie of IT-omgeving als geheel, maar zijn uitsluitend gericht geweest op het verkrijgen van voldoende zekerheid ten aanzien van de continue, betrouwbare werking van de IT-omgeving en beheersing van de betreffende processen met behulp van uw systemen en data voor zover relevant in het kader van de controle van de jaarrekening. In het kader van onze controle op de jaarrekening hebben wij geen acute bedreigingen voor de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking vastgesteld.
Goede beleidsmatige stappen gezet in informatiebeveiliging In ons accountantsverslag van vorig jaar hebben wij de conclusie getrokken dat er binnen de organisatie meer aandacht nodig is voor informatiebeveiliging. Tijdens onze werkzaamheden ten behoeve van de jaarrekening 2025 hebben wij geconstateerd dat dit heeft plaatsgevonden. Er zijn naar onze mening goede stappen gezet, onder meer door het opstellen van een strategisch meerjarig informatiebeveiligings- en risicomanagementbeleid, alsmede een incidentresponseplan. Tevens is een plan opgesteld, waarin noodzakelijke stappen zijn opgenomen om te voldoen aan de richtlijnen binnen de nieuwe Cybersecuritywet. De volgende stap is om deze stappen daadwerkelijk uit te voeren. Het college is voornemens om dit in 2026 te doen. In de paragraaf Bedrijfsvoering heeft het college op transparante wijze de actuele status rondom informatieveiligheid binnen de gemeente weergegeven. Verbeteringen nodig in leveranciersmanagement In uw informatiebeleid is het strategisch uitgangspunt opgenomen dat bij het vervangen van bestaande software en/of het implementeren van nieuwe software de voorkeur geldt voor SaaSapplicaties. De afgelopen jaren zijn dan ook diverse bedrijfs-kritische SaaS-applicaties en systemen in gebruik genomen, zoals het financiële systeem, de salarisadministratie en Microsoft 365.
Dit vraagt een aanpassing van uw IT-organisatie om de regierol ten opzichte van de leveranciers van deze applicaties en systemen. Naar onze mening dient deze regierol beter ingevuld te worden, waaronder het beoordelen van de kwaliteit van de dienstverlening van deze leveranciers. Wij hebben begrepen dat dit intern is onderkend en reeds een plan van aanpak is opgesteld om deze regierol beter uit te voeren.
40 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Bij de uitvoering van de controle heeft de gemeenteraad de mogelijkheid gekregen om ons speerpunten mee te geven. Dit zijn aspecten van de organisatie, bedrijfsvoering of jaarrekening die in het verlengde van onze reguliere controle liggen, maar waarover wij met meer aandacht en diepgang zullen rapporteren in ons accountantsverslag. Voor 2025 heeft u ons echter geen specifieke speerpunten meegegeven. Wij raden u aan om nu al na te denken welke specifieke speerpunten u ons voor de controle van de jaarrekening 2026 mee wilt geven.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
41
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Verslaggeving en financieel beeld In 2026 staat de verslaggevingspraktijk vooral in het teken van een scherpere duiding van structurele en incidentele posten en van de vraag of de jaarrekening nog wel een realistisch beeld geeft van de bestuurlijke financiële ruimte. De Commissie BBV heeft de notitie over structurele en incidentele baten en lasten geactualiseerd. Hoewel de verduidelijkingen formeel doorwerken naar de begrotingsvoorbereiding voor 2027, zijn zij in 2026 al relevant voor de beoordeling van begrotingswijzigingen, reserve-inzet en het structureel evenwicht. Tegelijkertijd is in 2026 de discussie aangezwengeld dat de klassieke BBV-kengetallen en gunstige kasposities steeds minder zeggen over de werkelijke financiële robuustheid van gemeenten. Onderbesteding, personeelstekorten, vertraagde investeringen en laat in het jaar ontvangen incidentele rijksmiddelen leiden geregeld tot jaarrekeningoverschotten zonder dat sprake is van duurzame beleidsruimte. Voor raden, colleges en besturen van gemeenschappelijke regelingen betekent dit dat de toelichting op reserves, budgetoverhevelingen, investeringsrealisatie en incidentele baten belangrijker wordt.
Voor ons als accountants verschuift het accent daardoor niet alleen naar een juiste technische toepassing van het BBV, maar ook naar de vraag of de toelichtingen voldoende inzicht geven in de houdbaarheid van de financiële positie en in de spanning tussen formeel begrotingsevenwicht en feitelijke uitvoerbaarheid.
Controle en rechtmatigheid Op 3 februari 2026 is de Handreiking controle aanbestedingsrechtmatigheid gepubliceerd. Deze nieuwe handreiking maakt duidelijk dat aanbestedingscontrole niet langer als een louter juridisch detail kan worden benaderd, maar als onderdeel van de bredere rechtmatigheidsketen moet worden gezien. Contractbeheer, spendanalyse, mandatering, dossiervorming en de werking van interne beheersmaatregelen komen daarmee nadrukkelijker in beeld. In de praktijk betekent dit dat uw college beter moeten kunnen aantonen dat afwijkingen, verlengingen en inkopen buiten contract bewust zijn afgewogen en gedocumenteerd. Bestuurlijk bezien verschuift het accent daarmee van herstel achteraf naar aantoonbare beheersing gedurende het jaar. Informatiebeveiliging en ICT Op het terrein van informatiebeveiliging en ICT staat 2026 in het teken van voorbereiding op nieuwe wettelijke eisen en een verscherpt dreigingsbeeld. De regering stuurt erop dat de Cyberbeveiligingswet, waarmee de Europese NIS2-richtlijn in Nederland wordt omgezet, in het tweede kwartaal van 2026 in werking treedt. Voor gemeenten is dat relevant, niet alleen wanneer zij rechtstreeks onder de wet vallen, maar ook omdat de normstelling voor zorgplicht, incidentmelding en ketenbeheersing de lat voor de hele publieke sector verhoogt.
Tegelijk laat het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten 2025-2026 zien dat ransomware, datalekken en verstoringen bij leveranciers de grootste risico’s blijven. De focus in 2026 verschuift daarom van losse beveiligingsmaatregelen naar bestuurlijke weerbaarheid: zicht op kritieke processen, afhankelijkheid van leveranciers, crisisorganisatie, logging, back-ups en het oefenen van scenario’s.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
42
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Fiscale zaken: VPB, BTW en BCF Op fiscaal terrein is 2026 geen jaar van één grote stelselwijziging, maar wel van relevante aanpassingen en een scherpere focus op de uitvoering. Dit vereist dat u als gemeente alert moet blijven op uw VPB-positie, mede omdat de Belastingdienst per 2026 opnieuw heeft gecommuniceerd welke wijzigingen in de vennootschapsbelasting gelden en de bestaande belastingplicht van overheidsondernemingen onverkort blijft gelden. Dat maakt het noodzakelijk periodiek te toetsen of activiteiten nog binnen de overheidstaak passen of inmiddels een zelfstandig ondernemingskarakter hebben gekregen. Voor de btw is met ingang van 1 januari 2026 de vrijstelling voor schuldhulpverlening relevant. Die wijziging raakt vooral gemeenten die schuldhulp zelf uitvoeren of via verbonden partijen of opdrachtnemers laten uitvoeren, omdat de fiscale inrichting en de verhouding tot kostprijs en compensatiestromen opnieuw moeten worden beoordeeld. Het Btw-compensatiefonds blijft daarnaast in de praktijk een belangrijk aandachtspunt, juist bij samenwerkingsconstructies, gemengde prestaties en doorbelasting binnen gemeenschappelijke regelingen. De bestuurlijke relevantie zit daarmee vooral in een goede fiscale governance: tijdige signalering, eenduidige contracten en consistente vastlegging van gekozen fiscale posities.
Mededinging en staatssteun Voor mededinging en staatssteun springen in 2026 twee ontwikkelingen in het oog. Ten eerste is de Wet Markt en Overheid opnieuw verlengd, ditmaal tot 1 juli 2027. Daarmee blijven de gedragsregels voor overheden ook in 2026 onverkort van toepassing op economische activiteiten van gemeenten en verbonden partijen, zoals exploitatie van accommodaties, verhuur, energie-initiatieven, laadinfra of andere activiteiten op markten waarop ook private aanbieders actief zijn. Besturen kunnen zich dus niet permitteren te veronderstellen dat dit dossier stilligt; juist zolang de wet niet definitief is herzien, blijft zorgvuldige motivering van algemeenbelangbesluiten en kostprijsdoorrekening van belang. Ten tweede geldt vanaf 1 januari 2026 voor alle decentrale overheden de verplichting om verleende de-minimissteun (steun aan bedrijven tot maximaal EUR 300.000) te registreren in het centrale EU-register eAidRegister. Dat maakt staatssteun in de uitvoering minder vrijblijvend. Subsidies, garanties, goedkope verhuur of andere voordelen die eerder pragmatisch werden afgehandeld, vragen nu om expliciete dossiervorming en registratie. Onvolledige registratie of een te lichte staatssteuntoets vormt hierdoor niet alleen een juridisch risico, maar geven ook een signaal af over de beheersing van publieke interventies in de markt.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
43
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Bekostiging en wet- en regelgeving in het sociaal domein Het sociaal domein blijft in 2026 bestuurlijk het meest dynamische en financieel gevoelige terrein. In de jeugdzorg is begin 2026 het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet in consultatie gebracht, als onderdeel van de Hervormingsagenda Jeugd. De inzet is om specialistische jeugdzorg scherper af te bakenen en gemeenten meer te laten sturen via stevige lokale teams en hulp dichter bij het gezin. Tegelijk laat de routekaart bij de Hervormingsagenda Jeugd zien dat de financiële en inhoudelijke beweging nog niet is afgerond. Voor gemeenten betekent dit dat 2026 in het teken staat van een combinatie van transitie en uitvoering: contractering, lokale toegang, regionale beschikbaarheid en financiële beheersing lopen door elkaar heen.
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Daarnaast is per 1 januari 2026 fase 1 van de Participatiewet in Balans in werking getreden, met meer ruimte voor maatwerk, vertrouwen en beleidskeuzes in de uitvoering. Ook de Wet inburgering 2021 is in 2026 opnieuw onderwerp van bijstelling na de tussenevaluatie; per 1 april 2026 zijn extra gronden voor verlenging van de inburgeringstermijn geïntroduceerd, onder meer wegens gebrek aan kinderopvang en de combinatie van werk en inburgering. Voor gemeentelijke organisaties en gemeenschappelijke regelingen in het sociaal domein betekent dit dat 2026 vooral vraagt om bestuurlijke keuzes over toegang, afbakening, uitvoerbaarheid en regionale samenwerking, en minder om de veronderstelling dat extra middelen alleen de druk zullen oplossen.
Uitkeringen vanuit de rijksoverheid In de financiële verhouding tussen Rijk en gemeenten markeert de Voorjaarsnota 2026 een belangrijk bestuurlijk moment. Omdat deze Voorjaarsnota tegelijk de Startnota van het kabinet is, zijn niet alleen incidentele bijstellingen relevant, maar ook de begrotingsregels en prioriteiten voor de komende kabinetsperiode. Voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen is dat van belang omdat veel lokale begrotingen voor 2026 en verder nog steeds worden opgesteld tegen de achtergrond van structurele onzekerheid over het gemeentefonds, specifieke uitkeringen en medebewindstaken. De landelijke discussie is in 2026 daarom verschoven van de vraag of het zogenoemde ravijn bestaat, naar de vraag hoe bestuurlijk houdbaar de lokale uitvoering nog is onder een stapeling van taken, open-einderegelingen en incidentele rijksmiddelen. Instrumenten als de houdbaarheidstest gemeentefinanciën 2026 en recente analyses over onderbesteding laten zien dat formele begrotingssluiting niet automatisch betekent dat de financiële positie ook duurzaam is. Niet alleen de omvang van rijksuitkeringen verdiend de komende tijd aandacht, maar vooral ook de voorspelbaarheid, bestedingsdruk, uitvoerbaarheid en de mate waarin incidentele middelen structurele problematiek maskeren.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
44
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u De ontwikkeling van de Omgevingswet Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet is 2026 het jaar waarin de uitvoeringspraktijk merkbaar zwaarder wordt. Het tweede reflectierapport van de Evaluatiecommissie Omgevingswet, met de titel 'Werk aan de winkel', laat zien dat de wet functioneert, maar dat vereenvoudiging, voorspelbaarheid en uitvoerbaarheid nog niet vanzelfsprekend zijn bereikt
Voor gemeenten is daarbij vooral relevant dat sinds 1 januari 2026 niet langer gebruik kan worden gemaakt van TAM-IMRO voor wijzigingen van het omgevingsplan. Met deze Tijdelijke Alternatieve Maatregel konden gemeenten via de IMRO-standaard het omgevingsplan wijzigen voor urgente gebiedsontwikkelingen. Gemeenten moeten daardoor vanaf dit jaar werken met de standaard STOP/TPOD. Dat maakt 2026 tot een omslagjaar waarin juridische kwaliteit, planvorming, software, capaciteit en kennisontwikkeling samenkomen. In de praktijk neemt hierdoor het risico toe op vertragingen, verschillen in werkwijze en extra druk op de uitvoeringsorganisatie.
Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Voor accountants en toezichthouders is vooral van belang dat deze stelselverandering niet alleen een juridisch vraagstuk is, maar ook doorwerkt in projectbeheersing, legesramingen, investeringsplanning, grondexploitaties en de betrouwbaarheid van managementinformatie over vergunningverlening en ruimtelijke projecten.
Privacywetgeving, algoritmen en AI Ook op privacygebied is 2026 nadrukkelijk een jaar van bestuurlijke aanscherping. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft in haar jaarplan 2026 aangekondigd extra kaders te publiceren over generatieve AI en over het recht op uitleg bij geautomatiseerde besluitvorming. Daarnaast heeft de AP begin 2026 specifiek onderzoek gepubliceerd naar misbruik van persoonsgegevens door gemeenteambtenaren, met aanbevelingen voor het voorkomen en opsporen van interne datalekken. Voor gemeenten is dit een belangrijk signaal: privacyrisico’s liggen niet alleen in grote systemen of datalekken door hackers, maar ook in autorisatiebeheer, logging, intern toezicht en organisatiecultuur. Tegelijk schuift de Europese AI-verordening in 2026 verder door naar de uitvoeringspraktijk. Voor AI-systemen met een hoog risico gaan vanaf augustus 2026 strengere eisen gelden, terwijl de verplichting tot AI-geletterdheid al van kracht is. Voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen betekent dit dat de inzet van algoritmen en generatieve AI niet langer alleen een innovatievraag is, maar ook een compliance- en governancevraag. Besturen zullen explicieter moeten sturen op transparantie, menselijke tussenkomst.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
45
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Aanpassing restwaarde leidt tot mogelijkheden voor dekking IHP Omdat meer gemeenten te maken hebben met een hoog verwacht investeringsvolume in onderwijshuisvesting, is er bij uitvoeringsorganisatie Invest-NL aandacht voor (innovatieve) financieringsmogelijkheden. Mede als onderdeel hiervan heeft de commissie BBV van Invest-NL een vraag en nadere toelichting gekregen over de toepassing van restwaarden bij circulair gebouwde onderwijsgebouwen. Begin dit jaar heeft de Commissie BBV een antwoord gepubliceerd dat nadere duiding en meer ruimte geeft aan het toepassen van het begrip restwaarde. In dit antwoord geeft de commissie aan dat het onder voorwaarden mogelijk is om bij de bepaling van de restwaarde, en dus kapitaalslasten, rekening te houden met hoogwaardig hergebruik van het vastgoed of de materialen gebruikt in het vastgoed. De verwachting is dat de kapitaalslasten die voortkomen uit het IHP hiermee fors verminderd kunnen worden.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
46
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2025. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van de Nota verwachtingen accountantscontrole zwaardere rapporteringstoleranties dan voor andere onderdelen van de jaarrekening.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • EUR 12.500 indien de omvangsbasis kleiner of gelijk is aan EUR 125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan EUR 125.000 en kleiner dan of gelijk is aan EUR 1.000.000; • EUR 125.000 indien de omvangsbasis groter is dan EUR 1.000.000. De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. Hierna hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen in het wettelijk verplichte fomat.
Strekking controleverklaring rechtmatigheid
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid
Goedkeurend
Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fout/onzekerheden
AenM M16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Fout
EUR 0
n.v.t.
AenM M16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
AenM M30
Specifieke uitkering wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen
Fout
EUR 0
n.v.t.
AenM M30
Specifieke uitkering wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
47
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fouten / onzekerheden
BZK C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
Fout
EUR 0
n.v.t.
BZK C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
BZK C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
Fout
EUR 0
n.v.t.
BZK C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
EZ F20
Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden
Fout
EUR 0
n.v.t.
EZ F20
Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
FIN B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
Fout
EUR 0
n.v.t.
FIN B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
IenW E120
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030
Fout
EUR 0
n.v.t.
IenW E120
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
48
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fouten / onzekerheden
IenW E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
Fout
EUR 0
n.v.t.
IenW E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
IenW23 E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
Fout
EUR 0
n.v.t.
IenW23 E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
JenV A31
Regeling specifieke uitkering ter voorkoming van jeugdcriminaliteit 2025
Fout
EUR 0
n.v.t.
Speerpunten van de gemeenteraad
JenV A31
Regeling specifieke uitkering ter voorkoming van jeugdcriminaliteit 2025
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Bijlagen
KGG K28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
Fout
EUR 0
n.v.t.
KGG K28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
OCW D1
Regionale meld- en coördinatiecentra voortijdig schoolverlaten
Fout
EUR 0
n.v.t.
OCW D1
Regionale meld- en coördinatiecentra voortijdig schoolverlaten
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Bijlagen
Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
49
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing Sisacode
Specifieke uitkering