RIS323768 Bijlage Jaarrapportage 2024
Tekst van het document
Door de One Company denkwijze verder uit te werken, beter stakeholdermanagement en de implementatie van een nieuw portfoliosysteem kan deze businessunit zich verder richten op het vinden en ondersteunen van projecten met een focus op maatschappelijke impact in de regio. Dat blijkt ook uit de resultaten in Den Haag. De business unit Innoveren heeft in 2024, 67 Haagse organisaties geholpen met 18 projecten met een totaal van circa € 20,5 miljoen uitgelokte investeringen;
24 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
• In 2024 heeft de business unit Internationaliseren van InnovationQuarter 41 bedrijven naar Zuid-Holland gehaald, met een investeringsvolume van €155 miljoen en 725 nieuwe arbeidsplaatsen. Daarnaast heeft de business unit 104 bedrijven ondersteund bij hun internationaliseringsambities en 21 meerdaagse activiteiten georganiseerd om hun internationale netwerk uit te breiden. De focus lag op het versterken van sectoren zoals Horticulture & Food, Energie & Chemie, Digital Technology & Cybersecurity en Maritiem & Haven. Voor Den Haag zijn dit 9 landingen met een totaal van uitgelokte investeringen van € 32,4 miljoen; • In 2024 heeft de business unit Investeren van Innovation Quarter vanuit fondsen 10 investeringen gedaan, waarvan 2 door InnovationQuarter Capital, 8 door UNIIQ. Het totale investeringsbedrag was € 4,75 miljoen en de uitgelokte investeringen bedroegen € 30,1 miljoen. Ondanks het vertrek van het Hoofd Investeren in juni, heeft het team de continuïteit gewaarborgd en zich gericht op het verbeteren van het inzicht in de portefeuille, het professionaliseren van waarderings processen en het versterken van de samenwerking met Planning & Control. De focus lag op sectoren zoals Hightech Maakindustrie & Aerospace, Life Sciences & Health, Energie & Chemie, Horticulture & Food en Digital Technology & Cybersecurity.
Vooruitblik In 2025 zal InnovationQuarter haar doelstelling voortzetten en zich blijven inzetten om de Haagse economie te versterken. Ook is de heer Lars Crama als nieuwe directeur benoemd. De heer Robert Bierens is aangetreden als MT lid investeren. De voorzitter van de Raad van Commissarissen heeft aangegeven zijn functie neer te leggen. InnovationQuarter is daarom gestart met het wervingsproces voor een nieuwe voorzitter, in samenspraak met het managementteam, de ondernemingsraad, aandeelhouders en financiers.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten De Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) en het Stakeholders Overleg (SO) zijn de statutaire instrumenten die beschikbaar zijn. AvA is een besluitvormend instrument waarbij de wethouder van Financiën bij betrokken/aanwezig is. SO is een ambtelijk aandeelhouders overleg. Dit overleg of deze overleggen vinden plaats voor een AvA en is een beïnvloedend/voorbereidend instrument. Voorbeelden Benoeming Externe Accountant InnovationQuarter boekjaar 2024 (RIS320098).
≡◄►
Regionle Ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quater B.V.
informatiebeveiliging Op IT-security en privacy is een 0-meting uitgevoerd, hierop worden in 2025 vervolgacties uitgezet om te voldoen aan de ISO27001 norm en naleving met wet- en regelgeving te borgen (zoals de AVG).
duurzaamheidsdoelstellingen InnovationQuarter werkt met een waardecreatiemodel dat de samenhang tussen inzet (input) en maatschappelijke impact inzichtelijk maakt. In 2024 zijn hierin belangrijke stappen gezet om deze impact beter te duiden en te meten. Een belangrijk onderdeel vormt de introductie van zogeheten Impact Pathways: ondernemersverhalen waarin de economische, strategische én maatschappelijke waarde van de samenwerking met InnovationQuarter wordt belicht. Deze verhalen zijn sinds 2024 structureel opgenomen in de kwartaalrapportages en het jaarverslag TerugblIQ.
Daarnaast is binnen de fondsen ETF-R en ENERGIIQ gestart met het meten van CO₂-reductie als gevolg van investeringen. Hiermee wordt concreet zichtbaar hoe deze fondsen bijdragen aan de energietransitie en klimaatdoelstellingen. Samenwerking gemeente InnovationQuarter en de gemeente onderhouden een actieve samenwerking. Ook met The Hague & partners heeft InnovationQuarter een actieve samenwerkingsrelatie.
diversiteit en inclusie InnovationQuarter is een professionele organisatie met een Human Resource management afdeling die actief beleid voert op diversiteit. Ook heeft de organisatie dit jaar een equal pay onderzoek gedaan om inclusiviteit te bevorderen. Dit onderzoek is met een positief advies afgerond.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Energietransitie, Mobiliteit en Gronstoffen vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
€ 500 Stichting HEID: € 5.680
% aandeel
0,397% Stichting HEID: 4,514%
Financiële positie (x 1.000)
2023
2024
Eigen vermogen
€ 117.630
€ 114.785
Vreemd vermogen
€ 36.956
€ 42.073
Inkomsten
€ 21.707
€ 19.627
Resultaat
€ 7.439
€ -2.845
76%
73%
Goedkeuring accountant
Ja
Ja
Uitgekeerd dividend
€0
Solvabiliteitsratio (%)
Waarvan aan Den Haag
€0
• Het financiële resultaat van de ROM InnovationQuarter komt in 2024 uit op een geconsolideerd verlies van € 2,8 miljoen. Dit bestaat uit een nihil resultaat van ROM IQ en een verlies op InnovationQuarter Capital van € 2,8 miljoen. Dit resultaat is ontstaan door het onverwacht moeten treffen van een voorziening voor risicovolle participaties. Voor het beschikbaar maken van die middelen is gebruik gemaakt van de algemene reserve. Zoals in de statuten vermeld vindt de winstbestemming plaats overeenkomstig artikel 21 en 22. Daarin is onder meer opgenomen dat de winst, die door vaststelling van de jaarrekening is bepaald, over de eerste 10 boekjaren (tot en met boekjaar 2023 ) toegevoegd wordt aan de algemene reserve. Hierdoor zijn de resultaten revolverend aan het eigen vermogen van het fonds toegevoegd. In dat laatste boekjaar is het positieve resultaat van € 7.439.000 daar ook gealloceerd. . •· Het nulresultaat van ROM IQ ontstaat door een negatief resultaat vanuit het Ontwikkelbedrijf en aanvullende activiteiten van samen: € 585.000. Dit verlies is deels ontstaan door de uitvoering van een professionaliseringsslag, waaronder het opzetten van risicomanagement, datamanagement en de doorontwikkeling van het CRM-systeem.
Vanuit de aanvullende activiteiten zijn, naast de positieve resultaten, het ontbreken van aanvullende financiering voor projecten die moeten worden aangevuld de grootste oorzaak voor het verliesgevend resultaat. Naast dit resultaat hebben er op de balans geen grote mutaties plaatsgevonden. Wel is de verhouding tussen het eigen vermogen en het vreemd vermogen mede door het treffen van een voorziening licht gedaald, maar nog steeds solvabel
25 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
≡◄►
Regionle Ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quater B.V.
investeringen In 2024 bedroegen de totale investeringen € 48 miljoen euro en in 2023 was dat nog € 34 miljoen. De belangrijkste investeringen waren: - Batavia Manufacturing (Zuid-Korea) Doel: Pandemic preparedness faciliteit voor productie van viral vectoren en vaccins Impact: Strategisch belangrijk voor Nederland in het kader van pandemievoorbereiding - VarmX Bedrag: € 2,5 miljoen Doel: Biotechbedrijf dat zich richt op bloedstollingsoplossingen - TheyDo Bedrag: € 3,0 miljoen Doel: Software voor journey management
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Bestuur/directie Deze bestaat uit 1 directeur en wordt aangesteld door de Algemene vergadering van Aandeelhouders Raad van Commissarissen Deze bestaat uit 5 personen en wordt aangesteld door de Algemene vergadering van aandeelhouders
Man/vrouw verhouding RvB
1 man
RvC
3 mannen 2 vrouwen
26 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
bezoldiging - De hoogte van bezolding van de bestuurders en de RvC-leden wordt goedgekeurd door de aandeelhouders. - De WNT is niet van toepassing - De verbonden partij streeft ernaar de WNT na te leven.
informatievoorziening Raadsstukken in 2024 Geen De jaarstukken zijn openbaar en te vinden op www.innovationquarter.nl/over-innovationquarter/
7
≡◄► Stadsherstel Den Haag en Omgeving N.V.
Deelneming
Programma
Naamloze vennootschap
15 - Financiën
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Het behouden en restaureren van monumentale panden is de kerntaak van Stadsherstel. Na bouwkundig herstel vindt functieherstel plaats door het monument een passende bestemming te geven. De gerestaureerde panden worden door Stadsherstel marktconform verhuurd en in een enkel geval verkocht. Daarnaast zet Stadsherstel zich in voor de bevordering van monumentenzorg in het algemeen. Stadsherstel heeft de afgelopen jaren verschillende objecten van cultuurhistorische waarden aangekocht, gerestaureerd en/ of her-bestemd. Stadsherstel ondersteunt het publieke belang van behoud van historisch erfgoed in Den Haag. Den Haag heeft een rijke historie en herbergt ruim 4000 monumenten en 21 beschermde stadsgezichten. Stadsherstel is een organisatie met een oog voor en kennis van erfgoed. Ze voert werkzaamheden uit die voor veel particulieren te kostbaar zijn, zowel bij de aankoop als bij de restauratie van cultuurhistorische panden. Restauratie en modernisering vereisen doorgaans aanzienlijke investeringen, met name op het gebied van ambachtelijk werk, energievoorziening en isolatie. Door deze inspanningen op zich te nemen draagt Stadsherstel bij aan een voorraad woningen en werkruimtes die voldoen aan de moderne eisen.
Daarnaast is het behoud van bijzondere panden essentieel voor de identiteit van Den Haag, de diversiteit van gebouwen in de stad en het aanbod voor zowel bewoners als ondernemers. Ze hebben niet alleen een lokaal belang maar ook een regionaal (Haaglanden) belang en soms een nationaal belang. Ontwikkelingen In 2024 heeft Stadsherstel haar missie voortgezet: het behouden en herbestemmen van ons monumentaal erfgoed, het versterken van de stad en bijdragen aan een duurzame, leefbare toekomst voor Den Haag. Een belangrijke mijlpaal is het toekennen van de status als Professionele Organisatie Monumentenbehoud (POM) door de Staatssecretaris van Onderwijs Cultureel en Wetenschap begin 2024. Het is een erkenning voor de inzet en professionaliteit van Stadsherstel en geeft toegang tot specifieke subsidies.
27 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
Het jaar 2024 kenmerkte zich door zowel continuïteit als vernieuwing. Ondanks de blijvende uitdagingen om op de kosten te letten, heeft Stadsherstel belangrijke stappen gezet in de bescherming van haar monumentaal erfgoed. Er zijn restauraties en renovaties afgerond en er is veel onderhoud gepleegd. Zo is het afgelopen jaar gewerkt aan: de stalling van brouwerij De Drie Hoefijzers, koetshuis Sion, Brasserie Nationaal, Bakkerij Herengracht en de collectie Van Kleef. Bij alle panden zijn bordjes met QR codes geplaatst zodat ter plekke info kan worden opgevraagd. In 2024 heeft tevens een actualisatie van de meerjarenonderhoudsplanning plaatsgevonden. Dit is voor de komende jaren een belangrijke leidraad in het structureel en goed onderhouden en verduurzamen van het bezit van Stadsherstel. Daarnaast heef Stadsherstel in 2024 een stelselwijziging doorgevoerd in de verwerking van kosten voor groot onderhoud. Tot en met 2023 werden deze kosten verwerkt via een voorziening groot onderhoud. Vanaf 2024 worden ze echter als onderdeel van de boekwaarde behandeld, volgens de componentenbenadering. Deze wijziging sluit beter aan bij de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving. De financiële sturing op resultaat en dividend wordt daarmee verstrerkt.
De ontwikkelingen in 2024 hebben bijgedragen aan het publieke belang door het behoud en de instandhouding van historisch erfgoed in Den Haag te waarborgen. Hierdoor wordt de culturele identiteit van de stad versterkt en is er een divers aanbod van woningen en werkruimtes. Vooruitblik In 2025 zal Stadsherstel een voorstel doen om haar governance aan te passen. De huidige governance van Stadsherstel biedt uitsluitend de mogelijkheid tot deelname middels certificaat houderschap. Bij certificaathouderschap is een Stichting Administratiekantoor (STAK) de aandeelhouder en is er sprake van certificering van aandelen. Certificaathouders hebben beperkt invloed op Stadsherstel, omdat zij geen directe zeggenschap hebben over de vennootschap. Daarnaast zijn de leden van de RvC van Stadsherstel tevens bestuurder van het STAK. Dit acht het college onwenselijk omdat het niet past binnen de best practices van good governance. De “dubbele pet” van zowel toezichthouder als aandeelhouder van Stadsherstel kan leiden tot tegenstrijdige belangen binnen een functie, waardoor de onafhankelijkheid van beide functie niet meer gewaarborgd is. Het wijzigingsvoorstel van Stadsherstel zal gericht zijn op aanpassing en het oplossen hiervan.
≡◄►
Stadsherstel Den Haag en Omgeving N.V.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten De gemeente heeft benoemingsrecht voor een RvC lid van Stadsherstel en een bestuurslid in de STAK. De STAK kan op verzoek van de gemeente een volmacht geven om het stemrecht uit te oefenen op de algemene vergadering. Deze volmacht geeft de gemeente de vrijheid om naar eigen inzicht te stemmen over winstbestemming, kwijting aan directie en raad van commissarissen, het inkopen van aandelen tot € 20.000, en de aanwijzing van een ander orgaan voor de uitgifte van aandelen. De gemeente maakt gebruik van bovenstaand recht. Voorbeelden In 2024 hebben geen gemeentelijke benoemingen plaats gevonden.
informatiebeveiliging Alle bedrijfsgegevens incl. persoonsgegevens staan op een beveiligde omgeving in de Cloud die alleen toegankelijk is voor medewerkers met een wachtwoord en verificatiecode. Per medewerker is bepaald tot welke gegevens zij toegang hebben waardoor de gegevens beter beveiligd zijn. Wachtwoorden staan in een digitale kluis waar alleen de directie en één ICT-medewerker toegang tot hebben. Daarnaast worden gegevens van huurders bewaard c.q. verwijderd conform AVG-beleid.
duurzaamheidsdoelstellingen Ook in 2024 heeft Stadsherstel haar maatschappelijke verantwoordelijkheid genomen en zich, naast groot en klein periodiek onderhoud en reparaties, ingezet voor de gestage verduurzaming van de vastgoedportefeuille volgens het Duurzaamheidsplan 2022. Zo zet de organisatie haar ambitie voort om de energieprestatie van de portefeuille te verbeteren naar een gemiddeld energielabel B. Het is een ingewikkelde opgave om ook monumentaal vastgoed klimaat neutraal te maken. Een van de grootste uitdagingen bij het verduurzamen van monumenten is het verbeteren van de energie-efficiëntie. Monumentale gebouwen hebben vaak minder isolatie dan moderne panden, waardoor ze energie-intensiever kunnen zijn om te verwarmen en te koelen. Traditionele restauratiemethoden kunnen de installatie van moderne isolatie of dubbel glas bemoeilijken. Daarom worden hersteltechnieken gebruikt die de historische waarde van het pand niet aantasten, zoals het plaatsen van HR++ glas in bestaande raamkozijnen of het gebruik van achterzetbeglazing. Daarnaast kunnen energiezuinige verwarmings-systemen, zoals warmtepompen of het gebruik van zonnepanelen op daken, ook in monumenten worden geïmplementeerd, mits dit op een manier gebeurt die de uitstraling van het gebouw niet schaadt.
Deze maatregelen kunnen de energiebehoefte aanzienlijk verlagen, wat niet alleen goed is voor het milieu, maar ook voor de toekomstige exploitatie van het pand.
28 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
Zo heeft Stadsherstel in 2024 een van de appartementen aan de Oude Molstraat, waar een van de eerste appartementen uit 1977 vrijkwam, de noodzakelijke renovatie gecombineerd met hoogwaardige verduurzaming. Ook een hofjeswoning aan de 2e De Riemerstraat is in 2024 grondig aangepakt, waarbij bouw fysische problemen zijn verholpen en de woning is geïsoleerd en gasloos is gemaakt, wat een label A heeft opgeleverd. Ingrepen zijn altijd zo gekozen dat de aanwezige monumentwaarden behouden blijven. Bij de ombouw van de stalling van brouwerij De Drie Hoefijzers tot drie appartementen zijn veel materialen hergebruikt. De appartementen zijn gasloos en uitgerust met een warmtepomp. Er zijn zonnepanelen geplaatst. Deze aanpak zal ook bij toekomstige renovaties worden gevolgd. Samenwerking gemeente Om de panden te verduurzamen is er regelmatig vooroverleg met de gemeente. Het betreft vaak beschermde monumenten en deze vragen bij duurzaamheidsvraagstukken vaak om maatwerk.
diversiteit en inclusie Stadsherstel kent 5 pijlers: • Werken aan een representatief medewerkersbestand. Stadsherstel is een organisatie waar alle medewerkers gelijke kansen krijgen voor ontplooiing, ontwikkeling en doorstroming. Streefcijfers zijn in een kleine kennisorganisatie moeilijk hanteerbaar: het gaat bij Stadsherstel om kennis en competentie. • Werven en selecteren. De vacatures staan open voor iedereen waardoor medewerkers en commissarissen met een nietNederlandse migratieachtergrond, ouderen/jongeren en mannen/vrouwen/LHBTQIA+-ers en gehandicapten of zieken allen welkom zijn. • Werken aan een sociaal veilige organisatie. Grensoverschrijdend gedrag wordt niet geduld. Er is een vertrouwenspersoon en alle meldingen worden onderzocht. • Zorgen dat medewerkers met een wel of niet zichtbare handicap en/of chronische ziekte de middelen, faciliteiten en ondersteuning krijgen zodat ook zij goed hun werk kunnen doen. • Medewerkers gaan op training om te leren omgaan met onderwerpen als inclusie, vooroordelen, uitsluiting en discriminatie.
≡◄►
Stadsherstel Den Haag en Omgeving N.V.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als certificaathouder.
Ingebracht kapitaal
Financiële positie (x 1.000)
% aandeel
€ 3.674 79.655 certificaten, omgerekend circa 20% aandeel
2023
2024
Eigen vermogen
€ 24.767
€ 26.314
Vreemd vermogen
€ 21.538
€ 25.896
Inkomsten
€ 3.842
€ 4.012
Resultaat
€ 554
€ 1.472
Solvabiliteitsratio (%)
53%
50%
Ja
Ja
Goedkeuring accountant Uitgekeerd dividend
€ 653
Waarvan aan Den Haag
€ 128
Stadsherstel stuurt op een solvabiliteitsratio van ten minstens 35% n.a.v. voorwaarden gesteld door kredietverstrekkers.
investeringen In 2024 bedroegen de investeringen € 1.832.393. De belangrijkste investeringen betroffen de Stalling van brouwerij de Drie Hoefijzers en Koetshuis Sion.
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Bestuur/directie De directie van Stadsherstel bestaat uit één persoon. Deze wordt benoemd door de RvC. Raad van Commissarissen De RvC bestaat uit zes personen. Eén RvC lid wordt rechtstreeks benoemd door de gemeente en een tweede RvC-lid wordt rechtstreeks benoemd door het Monumentenfonds. De overige RvC leden worden benoemd door de Stichting Administratiekantoor N.V. Stadsherstel Den Haag en mgeving (STAK). O
Man/vrouw verhouding RvB
... man 1 vrouw
RvC
3 mannen 3 vrouwen
29 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
bezoldiging De STAK bepaalt de hoogte van de bezoldiging van bestuurs- en RvC-leden. De WNT is niet van toepassing De verbonden partij rapporteert niet over de bezoldiging. Volgens mondelinge toelichting door de voorzitter van de RvC is de beloning van de directeur binnen de WNT-norm.
informatievoorziening Raadsstukken in 2024 Geen De jaarstukken zijn openbaar en te vinden op Jaarrekening 2024 eindversie.xlsx
8
Starterspanden Den Haag B.V./C.V.
Deelneming
Programma
Besloten vennootschap/ Commanditaire vennootschap
11 - Economie
≡◄►
Vooruitblik In 2025 zal het bezettingspercentage zich naar verwachting herstellen. De 5e etage is gerenoveerd en hier komen nieuwe huurders. Huurders blijven langer zitten en ruimtes worden sneller verhuurd. Renovaties die gelet op de huurschuld van een van de huurders zijn gepauzeerd, worden naar verwachting in 2025 en verder uitgevoerd. De gemeente heeft in juli 2025 een kapitaalstorting gedaan in Starterspanden t.b.v. de stabiliteit van de verbonden partij. Dit zorgt ervoor dat de benodigde renovaties kunnen worden uitgevoerd.
bevoegdheden voor sturing
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Het doel van de verbonden partij is de transformatie en exploitatie van het gebouw De Schilde/The New Farm tot een bedrijfsverzamelgebouw voor startende/innovatieve ondernemers en maakbedrijven. De verbonden partij Starterspanden C.V. is verantwoordelijk voor de transformatie van het pand. Het beheer en dagelijks bestuur is in handen van Staterspanden B.V. Starterspanden levert een belangrijke bedrage aan de realisatie van de gemeentelijke beleidskaders op het terrein van kleinschalige bedrijfsruimte, en met name op het gebied van duurzaamheid en innovatie met maatschappelijke meerwaarde. Deze vraag blijft ook in de toekomst bestaan en hier wordt door Starterspanden in voorzien. Opbrengsten In 2024 is gefocust op het beheersen van operationele kosten en het verhogen van de opbrengsten. In de komende jaren blijft het doel om de huurinkomsten te stabiliseren en de exploitatiekosten te beheersen ten behoeve van een positieve balans. In 2024 heeft Starterspanden te maken gehad met een huurschuld van een van haar huurders. De risico’s die voortkomen uit de schuld hebben tot gevolg gehad dat investeringen zijn uitgesteld.
De beheerder van het gebouw (directie Starterspanden B.V.) heeft in 2024 strategisch gehandeld door binnen de kaders van de Bedrijfshuisvestingsstrategie (RIS 303177) aan te sluiten op de vestigingsbehoefte van kleinschalige maakbedrijven actief binnen de thema’s voedsel, duurzaamheid, circulaire economie en sociale innovatie. Doordat contracten zijn afgelopen in het oude deel van de 2e etage, is de bezettingsgraad gedaald.
30 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
Instrumenten In goede samenspraak met samenwerkingspartner Fonds voor Ruimte en Economie stuurt de gemeente als aandeelhouder en als vennoot van Starterspanden Den Haag B.V./C.V. actief op het bereiken van de doelstelling. Daarnaast houdt de gemeente grip door middel van subsidievoorwaarden die gelden voor belangrijke aanpassingen aan het gebouw (RIS309451). Hiernaast stuurt de gemeente als aandeelhouder actief op de belangrijkste financiële producten zoals de begroting, de jaarrekening en het meerjarenplan. Dat gebeurt door mee te beslissen als vennoot en als aandeelhouder binnen de Algemene Vergadering van Aandeelhouders en de vergadering van de Raad van Vennoten. Voorbeelden De jaarstukken van de B.V. zijn openbaar en opvraagbaar via de Kamer van Koophandel.
informatiebeveiliging Binnen Starterspanden Den Haag C.V./B.V. werkt het team volledig digitaal. Digitale informatie wordt opgeslagen binnen de Microsoft Onedrive omgeving. Alleen teamleden van The New Farm hebben toegang tot Onedrive met een gebruikersnaam en wachtwoord. Fysieke informatie (het archief) heeft Starterspanden in het pand opgeslagen in een archiefruimte die afgesloten is met een tagslot.
duurzaamheidsdoelstellingen Veel productiebedrijven in De Schilde/The New Farm maken gebruik van circulaire of innovatieve productieprocessen. Innovatie leiden hierbij tot nieuwe kennis, nieuwe banen en leertrajecten. De hedendaagse én toekomstige focus op duurzaamheid en circulariteit maakt deze invulling van het gebouw dan ook toekomstbestendig. Door in te blijven zetten op een verrijkende samenstelling van ondernemers, onderlinge kruisbestuiving en synergie, wil De Schilde/The New Farm een bruisende plek zijn in de stad waar wordt voorgelopen op een duurzame toekomst met sociale meerwaarde voor de omliggende wijken en de stad. Starterspanden draagt hiermee ook bij aan de duurzaamheidsdoestelling Economie en Nieuwe Banen uit de Nota duurzaamheid.
≡◄►
Starterspanden Den Haag B.V./C.V.
Samenwerking gemeente De gemeente stuurt als aandeelhouder en als vennoot op de strategische keuzes van de B.V.
diversiteit en inclusie Starterspanden huisvest ondernemingen die werkgelegenheid bieden aan mensen uit omliggende wijken met afstand tot de arbeidsmarkt.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
De wethouder Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
Financiële positie (x 1.000)
% aandeel
€ 1.464, waarvan € 829 lening 50%
2023
2024
Eigen vermogen
BV: € 44 CV: € 2.276
BV: € 45 CV: € 1.998
Vreemd vermogen
BV: € 4 CV: € 5.140
BV: € 4 CV: € 5.266
Inkomsten
BV: € 5 CV: € 518
BV: € 5 CV: € 500
Resultaat
BV: € 0 CV: € 0
BV: € 2 CV: € -278
BV: 92.7% CV: 30.7%
BV: 92.9% CV: 28.4%
Ja
Ja
Solvabiliteitsratio (%) Goedkeuring accountant Uitgekeerd dividend
N.v.t.
Waarvan aan Den Haag
N.v.t.
De solvabiliteit van de CV is verslechterd. Dit wordt met name veroorzaakt door de lagere waarde van het gebouw The New Farm. De beoogde ontwikkeling en renovatie van het pand, evenals een stijging van het aantal huurders, verhoogt de waarde van het pand. Dit leidt op termijn tot een verbetering van de solvabiliteitsratio.
investeringen In 2024 is € 409.000 geïnvesteerd in het pand, ten opzichte van € 1.171.000 in 2023. Er is met name geïnvesteerd in achterstallig onderhoud. Een deel van de 4e en een deel van de 5e etage zijn gerenoveerd om deze ruimtes verhuurbaar te maken voor nieuwe huurders.
31 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
≡◄►
Starterspanden Den Haag B.V./C.V.
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Bestuur/directie Starterspanden B.V. kent een eenkoppig bestuur, een Raad van Vennoten en een Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Het bestuur wordt aangesteld door de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) en de Raad van Vennoten (RVV). Raad van Commissarissen N.v.t. Per 29 februari is F. Leerkotte als bestuurder toegetreden tot Starterspanden B.V.
Man/vrouw verhouding RvB
1 man
RvC
N.v.t.
32 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
bezoldiging De bezoldiging van de bestuurders wordt bepaald door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders/Raad van Vennoten. Starterspanden B.V. valt onder de Wet Normering Topinkomens (WNT). De normen uit de WNT zijn niet overschreden.
informatievoorziening Raadsstukken in 2024 Geen Starterspanden is een verbonden partij met een B.V./C.V.-structuur. De gemeente is zowel vennoot als aandeelhouder van de verbonden partij. De openbare versie van het jaarverslag, dat bij de Kamer van Koophandel is gedeponeerd, kan worden verstrekt. De jaarrekening 2024 van de C.V. is niet openbaar omdat deze jaarrekening vertrouwelijke bedrijfsinformatie bevat. Openbaarmaking van deze gegevens zouden de financiële belangen van zowel de verbonden partij als de aandeelhouders in de toekomst kunnen schaden. Hoewel deze jaarstukken 2024 geheim zijn kunnen deze wel onder geheimhouding aan de raad worden verstrekt. De jaarstukken 2024 van Starterspanden kunnen indien gewenst aan de gemeenteraad worden verstrekt.
9
≡◄►
Stedin Groep N.V.
Deelneming
Programma
Naamloze vennootschap
15 - Financiën
In 2024 heeft Stedin netcongestie afgekondigd in 19 nieuwe regionale gebieden, om die reden focust zij nog meer op structurele groei alsook het eerder beginnen en sneller bouwen. Met het vaststellen van de warmtestrategie van Stedin, kan zij haar dochteronderneming NetVerder verder laten groeien, waardoor de transitie naar elektrificatie op een andere manier zo mogelijk ook aangepakt kan worden. Vooruitblik In september 2025 treed een geheel nieuw RvB aan, per 1 mei 2025 starten er een nieuwe CEO, CTO en COO, per 1 september 2025 is er ook een nieuwe CFO.
bevoegdheden voor sturing
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Stedin is regionaal netbeheerder voor gas en elektriciteit in Zuid-Holland, Zeeland, Utrecht, regio Amstelland, Kennemerland en Noordoost Friesland. Het doel van Stedin is het verzorgen van veilig en betrouwbaar transport van gas en elektriciteit naar huishoudens en bedrijven en het beheer, aanleggen, aansluiten en toekomstbestendig maken van de elektriciteits- en gasnetten, waarbij deze betaalbaar en betrouwbaar moet blijven. Daarnaast zal Stedin in de toekomst in toenemende mate een rol krijgen in de ontwikkeling van warmtevoorzieningen. Het publiek belang wordt dan ook gekenmerkt door het veilig aansluiten, beheer, aanleggen, toekomstbestendig maken van elektriciteits- en gasnetten en verzorgen van betrouwbaar transport van gas en elektriciteit naar huishoudens en bedrijven. Voor de financiën van de gemeente is waardebehoud en rendement van het geïnvesteerd vermogen een doelstelling. Ontwikkelingen Na de toetreding van het Rijk per eind 2023, waren er gesprekken gaande ten aanzien van mogelijke provinciale aandeel houders die in het verzorgingsgebied liggen. Zo liepen er in 2024 verscheidene gezamenlijke gesprekken met Provincie ZuidHolland, Provincie Utrecht en Provincie Zeeland en de betrokken gemeenten.
Voorts werden in maart 2024 provincie Utrecht en provincie Zeeland, alsook 7 Utrechtse en 12 Zeeuwse gemeenten aandeelhouder van Stedin Groep. In 2024 is het MSP (Meerjarig Strategisch Plan) aangevuld met de warmtestrategie, dat goedgekeurd is door de aandeelhouders. Deze warmtestrategie maakt het mogelijk om NetVerder voor te bereiden op de groeiende taak in warmte. Zodoende is NetVerder begonnen met het uitbreiden van haar organisatie en is in gesprek gegaan met verscheidende gemeenten over het ontwikkelen van warmtenetten.
33 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
Instrumenten De aandeelhouders van Stedin zijn eind 2024 61 gemeenten, twee provincies en het Rijk, waarvan de gemeente Den Haag (14,48%), gemeente Rotterdam (27,71%) en het Rijk (11,82%) de grootsten zijn. Als aandeelhouder van de deelneming kan de gemeente sturen op de strategie van de deelneming en hiermee specifiek rekening houden met het publieke belang. Daarbij is het belangrijk aan te tekenen dat sturing vanuit aandeelhouderschap, sturing op hoofdlijnen en op afstand betekent. Concreet betekent dit dat het bestuur van de deelneming verantwoordelijk is voor de dagelijkse bedrijfsvoering en dit dus expliciet niet de verantwoordelijkheid én de mogelijkheid is van de gemeente als aandeelhouder. Aan de goedkeuring van de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) zijn onder meer onderworpen: • Besluiten omtrent een belangrijke verandering van de identiteit of het karakter van Stedin; • Besluiten omtrent (des)investeringen in het gereguleerde domein (wettelijke verplicht) boven een bedrag van € 100 miljoen euro; • Besluiten tot de overname van een andere regionale netbeheerder; • Het Meerjarig Strategisch Plan (5 jaar) en bijbehorende midterm review (na 2,5 jaar); • Vaststelling van de jaarrekening en het verlenen van decharge aan de raad van bestuur en raad van commissarissen.
Voorbeelden Het akkoord dat gegeven is op de warmtestrategie onder MSP 2023-2027, alsook de mid-term review.
≡◄►
Stedin Groep N.V.
duurzaamheidsdoelstellingen De duurzaamheidsstrategie van Stedin is dat zij in 2030 een circulaire, meer diverse en inclusievere organisatie zijn met een netto-positieve impact op biodiversiteit en met minimale CO2 uitstoot. Daarbij willen zij hun positieve impact op mens en milieu vergroten en tegelijkertijd de negatieve impact van hun bedrijfsvoering minimaliseren. Daarbij is het terugdringen van de impact van gasnetverliezen één van de grote uitdagingen. In 2023 is de ESG-strategie herijkt, hiervoor is er voor de periode van 2024-2030 €150 miljoen gereserveerd. Op het gebied van Milieu (E), versnelt de energietransitie door sneller te bouwen en het bestaande net beter te benutten. Op het gebied van Sociaal (S) ligt de focus op goed werkgeverschap; opleiden, leren en ontwikkelen, veiligheid en gezondheid alsook diversiteit en inclusie. Verder op het bestuurlijk (G) gebied wordt het werk op een integere en transparante manier gedaan, om samen te werken aan een duurzame waarde creatie voor de lange termijn. Sinds 2017 rapporteert Stedin over de duurzaamheidsresultaten, de zogenoemde ESG (Environment, Social en Governance). In het jaarverslag 2024 worden deze pijlers gestroomlijnd met de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), de Europese regelgeving. Zodoende is duurzaamheid integraal verworven in het jaarverslag.
In 2024 werkt Stedin aan de implementatie van haar duurzaamheidsstrategie, waarbij de focus op drie pijlers ligt: klimaatverandering, biodiversiteit en circulaire materiaalinstroom. In 2024 werkt Stedin aan de implementatie van haar duurzaamheidsstrategie, waarbij de focus op drie pijlers ligt: klimaatverandering, biodiversiteit en circulaire materiaalinstroom. Samenwerking gemeente Stedin en de gemeente Den Haag staan voor een grote uitdaging: het aanpakken van netcongestie, een groeiend probleem dat veel ontwikkelingen in de stad belemmert. Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet zijn maximale capaciteit heeft bereikt, waardoor nieuwe grootverbruik-aansluitingen en uitbreidingen op een wachtlijst komen te staan. Dit probleem speelt in Den Haag zowel op het hoogspanningsnet van TenneT als op het middenen laagspanningsnet van Stedin. Om deze urgente situatie aan te pakken is er een Taskforce Netcongestie opgericht. In juli 2025 is hiervoor een samenwerkingsovereenkomst getekend tussen de gemeente Den Haag en Stedin. Het doel van deze taskforce is het versneld meer fysieke netcapaciteit realiseren, zodat Den Haag uit de beperkingen van netcongestie komt.
34 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
De gemeente vervult hierbij een faciliterende en proactieve rol richting de netbeheerders. Dit betekent dat zij actief meewerkt aan het mogelijk maken van verzwaringen van het elektriciteitsnet, bijvoorbeeld door het versnellen van vergunningstrajecten, het beschikbaar stellen van locaties en het afstemmen van ruimtelijke plannen. De samenwerking met Stedin gaat verder dan alleen fysieke uitbreiding van het net. Zo heeft Stedin netimpactanalyses uitgevoerd voor de zoekgebieden voor zon en wind in de Regionale Energie Strategie (RES). Op basis van deze analyses zijn adviezen gegeven over de haalbaarheid van het benutten van deze gebieden, waarmee de gemeente haar ruimtelijke en energieplannen beter kan afstemmen op de technische mogelijkheden van het net. Ook op operationeel niveau is er nauwe samenwerking. Bij de uitrol van de openbare laadinfrastructuur werkt het team Den Haag Elektrisch intensief samen met Stedin om de benodigde netaansluitingen tijdig en efficiënt te realiseren.
informatiebeveiliging Een van de randvoorwaarden van Stedin is Veiligheid & Cybersecurity, als onderdeel van de strategie. De CAIDI, de gemiddelde duur van een onvoorziene onderbreking wat 83 minuten in 2024, dit is 6 minuten minder dan in 2023. Stedin blijft aan de verbetering hiervan werken.
diversiteit en inclusie Stedin zet alles op alles om de goede mensen aan te trekken en ze een mooi perspectief binnen Stedin te bieden en vitaal te houden. Met veel inzet, een aantrekkelijke arbeidsmarktcampagne en focus op ontwikkeling weten zij medewerkers te binden en te behouden. Tevens heeft Stedin het afgelopen jaar meer ingezet op doorstroom; een belangrijke pijler in het behoud van mensen. Hiermee bieden zij het personeel de kans om zich te blijven ontwikkelen. In 2024 is Stedin uitgeroepen tot het Vitaalste Vakbedrijf van 2024. Verder werd de specialist Duurzame inzetbaarheid verkozen tot vitaliteitsmanager van het jaar.
≡◄►
Stedin Groep N.V.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
€ 22.689
% aandeel
14,48% *
* Door de uitgifte van meer aandelen, is het Haagse aandeel verminderd met 0,1% t.o.v. 2023.
Financiële positie (x 1.000)
2023
2024
Eigen vermogen
€ 3.221
€ 3.370
Vreemd vermogen
€ 5.063
€ 5.677
Inkomsten [zijnde netto omzet]
€ 1.770
€ 2.088
Resultaat
€ 162
€ 180
Gecorrigeerd Solvabiliteitsratio (%)
45,4%
42,9%
Ja
Ja
Goedkeuring accountant Uitgekeerd dividend
€ 50.000.
Waarvan aan Den Haag
€ 7.200
Stedin stuurt op een minimum van solvabiliteit van 35%, zowel het solvabiliteitsratio als het gecorrigeerde solvabiliteitsratio, vallen hier beiden boven. Begin 2024 is er een langlopende lening van JPY 20 miljard vervroegd afgelost, de looptijd liep tot 2039. Hierdoor is de solvabiliteitsratio met circa 2,5% gezakt.
investeringen Investeringen in materiële en immateriële vast activa bedroeg in 2023 € 824 miljoen en in 2024 € 1.082 miljoen In 2024 komt het investeren in een versnelling, zo is er € 1.081 miljoen in 2024 geïnvesteerd in de netwerken.
bezoldiging De RvC bepaalt het salaris van de RvB aan de hand van beleid vastgesteld door de AvA. De WNT is van toepassing. De WNT-normen zijn niet overschreden en er zijn geen uitzonderingen van toepassing.
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Bestuur/directie De RvB bestaat uit 4 leden, die door de RvC worden benoemd. Raad van Commissarissen De RvC bestaat uit 5 leden, die door de AvA worden benoemd. Arco Groothedde is herbenoemd als RvC-lid voor een periode van 4 jaar. Marike Bonhof is benoemd als RvC-lid voor een periode van 4 jaar.
Man/vrouw verhouding RvB
3 mannen 1 vrouw
RvC
2 mannen 3 vrouwen
35 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
informatievoorziening Raadsstukken in 2024 RIS317994 Toetreding andere Decentrale overheden bij Stedin Groep NV. De jaarstukken zijn openbaar en te vinden op Stedin Groep jaarverslag 2024
10 United Fish Auctions N.V. Deelneming
Programma
Naamloze vennootschap
15 - Financiën
≡◄►
De aandeelhouders hebben, conform de statuten, de vennootschap verzocht om een voorstel te doen voor het toekomstige bezoldigingsbeleid. Dit bezoldigingsbeleid zal van toepassing zijn op de toekomstige Raad van Bestuur van de vennootschap.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten Via de Algemene Vergadering van Aandeelhouders wordt de directeur benoemd, de investering goedgekeurd, de RVC aangesteld, alsmede het goedkeuren van de jaarrekening en begroting op afstand. In het algemeen wordt de governance van het bedrijf in de gaten gehouden of het in lijn is met het publieke belang. Voorbeelden Goedkeuren van de jaarrekening. (Her)benoemen van RvC-leden.
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik
duurzaamheidsdoelstellingen
Profiel Het doel om een verbonden partij te zijn, is het in stand houden van de exploitatie van de visafslag Scheveningen, na de fusie van de visafslag Scheveningen met de visafslag Stellendam en de visafslag Colijnsplaat. Door als aandeelhouder verbonden te zijn met UFA kan het behoud van de visafslag voor de haven van Scheveningen worden gegarandeerd. Voor de haven van Scheveningen betekent dit dat de visafslag behouden blijft als maritieme pijler, met directe waarde voor vissers, afnemers en de regio.
In de afgelopen jaren heeft UFA sterk ingezet op verduurzaming van de bedrijfsvoering, met onder meer de plaatsing van een PV-installatie, aanzienlijke gasreductie en verdere elektrificatie van processen. Deze doelstellingen zijn inmiddels grotendeels behaald en werden in 2024 verder geconsolideerd. De volgende stap is de herontwikkeling van het Visafslaggebouw (vanaf 2025), waarin asbestsanering en isolatie centraal staan. Daarmee levert UFA een structurele bijdrage aan de Haagse ambitie voor 2030, zij het binnen de grenzen van een Rijksmonument, de beschikbare energie-infrastructuur en veranderende regelgeving.
Verder is het visafslaggebouw een Rijksmonument en door zijn architectuur en omvang herkenbaar. Bovendien functioneert het gebouw voor een deel nog steeds als visafslag, waar het ooit voor gebouwd is.
Samenwerking gemeente UFA werkt samen met de gemeente Den Haag bij de verduurzaming van het Rijksmonumentale visafslaggebouw en bij de voorbereiding van de herontwikkeling. Daarnaast participeert UFA via Campus@Sea in gezamenlijke initiatieven met innovatieve partners zoals SeaO2.
Ontwikkelingen In een krimpende markt zagen de Nederlandse visafslagen in 2024 een beperkte daling in het aantal verhandelde kilo’s vis en garnalen, en een beperkte toename in de omzet. In 2024 zijn de gesprekken omtrent de restauratie en mogelijke nieuwbouwuitbreiding van het Visafslaggebouw Scheveningen operationeel geïntensiveerd. De havenvisie wordt eind 2025 in de raad besproken (RIS322389). Ten aanzien van de Evaluatie Verbonden Partijen 2022, volgt hierop een verdiepend onderzoek naar de benodigde rol van de overheid. Vooruitblik In 2025 verlenen de aandeelhouders schriftelijke goedkeuring om de ontwikkelovereenkomst met de gemeente Den Haag (20250710-RIS322415) te ondertekenen en zodoende te starten met de renovatie van het Visafslaggebouw.
36 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
informatiebeveiliging UFA heeft, mede vanuit de jaarrekeningcontrole, expliciet aandacht besteed aan informatiebeveiliging en de bescherming van persoonsgegevens en bedrijfsinformatie. De accountant heeft hierbij de nadruk gelegd op thema’s zoals wijzigingsbeheer, toegangsbeveiliging, functiescheiding in applicaties en het opstellen van een verwerkingsregister. UFA werkt in 2024–2025 stapsgewijs verder aan een versterkt informatiebeveiligingsbeleid, inclusief het formaliseren van beleid en calamiteitenplannen, het verbeteren van wachtwoorden toegangsbeveiliging en het up-to-date houden van een AVG-verwerkingsregister. Daarmee wordt geborgd dat zowel de wettelijke vereisten als de bescherming van vertrouwelijke informatie structureel worden ingevuld.
≡◄►
United Fish Auctions N.V.
diversiteit en inclusie United Fish Auctions onderschrijft het belang van gelijke kansen voor iedereen op de arbeidsmarkt en handelt in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving, waaronder de Algemene wet gelijke behandeling, de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid (WGBL) en de Participatiewet. De organisatie kent een relatief hoog aandeel medewerkers van 50 jaar en ouder en voert actief leeftijdsbewust personeelsbeleid dat gericht is op duurzame inzetbaarheid. Hoewel er op dit moment geen medewerkers met een arbeidsbeperking in dienst zijn, staat de organisatie open voor instroom uit diverse doelgroepen. Waar nodig worden passende maatregelen getroffen om een inclusieve werkplek mogelijk te maken. United Fish Auctions streeft naar een veilige, respectvolle en inclusieve werkomgeving, waarin verschillen worden gewaardeerd en iedereen de ruimte krijgt om zich te ontwikkelen en bij te dragen. Hiermee levert de organisatie een bijdrage aan een meer diverse en toegankelijke arbeidsmarkt.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder MKB vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
Financiële positie (x 1.000)
% aandeel
€ 1.200 34%
2023
2024
Eigen vermogen
€ 4.725
€ 5.011
Vreemd vermogen
€ 5.836
€ 4.596
Inkomsten [zijnde: netto omzet]
€ 4.499
€ 4.650
Resultaat
€ -153
€ 287
Solvabiliteitsratio (%)
44,7%
51,2%
Goedkeuring accountant
Ja
Ja
Uitgekeerd dividend
€0
Waarvan aan Den Haag
De solvabiliteit is in 2024 gestegen doordat er langlopende schulden zijn afgelost.
investeringen De investeringen in materiële en immateriële vaste activa bedroegen in 2023 €107.626 en in 2024 €328.606. Belangrijkste posten waren: de renovatie van een steiger in Stellendam (€ 150k), voorbereidingen voor de herontwikkeling van het visafslaggebouw in Scheveningen via vaste bedrijfsmiddelen in uitvoering (€ 56k), en de optimalisatie van de bestaande koelinstallatie in Scheveningen (€ 50k). Daarnaast zijn verbeteringen doorgevoerd aan het rioolstelsel en de buitendeuren van de visafslag Scheveningen (€ 40k), is geïnvesteerd in softwaretoepassingen (€ 20k), en zijn enkele kleinere investeringen gedaan in inventaris.
37 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
€0
≡◄►
United Fish Auctions N.V.
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Bestuur/directie De directie bestaat uit 1 persoon die door de AvA wordt benoemd. Raad van Commissarissen De RvC bestaat uit 5 leden die door de AvA worden benoemd. Dhr. K.H. Pronk is per 30 juni jl., afgetreden als PresidentCommissaris van UFA. Vanuit de RvC is dhr. G.J.H. van der Vegt benoemd tot President-Commissaris. Daarnaast is de heer G. Boot op voordracht van gemeente Den Haag, per 1 oktober 2024 benoemd tot RvC-lid met het functieprofiel financiën en de rol van secretaris. Dhr. Boot zijn termijn loopt tot en met 30 september 2028.
Man/vrouw verhouding RvB RvC
1 man 5 mannen
38 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
bezoldiging De WNT-norm is niet van toepassing. Op aanvraag, rapporteert UFA over de bezoldiging van topfunctionarissen. De bezoldiging van de directie is hoger dan WNT. Onder geheimhouding is de raad hierover geïnformeerd. Op basis van statutenwijziging in 2022, bepaalt de AvA voor de toekomstige RvB het salaris, dit geldt niet voor de huidige RvB.
informatievoorziening Raadsstukken in 2024 Geen De jaarstukken zijn niet openbaar. De aandeelhouders zijn en blijven in gesprek met UFA om de gehele jaarrekening online te krijgen, maar t.a.v. bedrijfsinformatie ligt dit gevoelig. De aandeelhouders hebben en blijven de directie van UFA verzoeken om de jaarrekening op de site van UFA te publiceren. Tot op heden heeft dit nog niet plaats gevonden. De verkorte versie van de jaarrekening, die op te vragen is bij de Kamer van Koophandel, kan verstrekt worden indien gewenst.
11
Grondexploitatiemaatschappij Vroondaal B.V./C.V.
Deelneming
Programma
Besloten vennootschap / Commanditaire v ennootschap
13 - Stadsontwikkeling
≡◄►
woningen projectmatige bouw. In mei 2025 is een kermisexploitant uitgeplaatst naar een nieuwe woonwagenlocatie aan de Madepolderweg. Bij Landschapspark Madestein komt de kwaliteitsimpuls en de herinrichting van het park gereed (fase 1), wat van belang is voor het zeker stellen van de provinciale subsidie.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten De gemeente stuurt als aandeelhouder en als vennoot op de strategische keuzes van de B.V. Voorbeelden Jaarstukken 2023 en grondexploitatie Vroondaal 2024 (RIS319976).
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Grondexploitatiemaatschappij (GEM) Vroondaal heeft tot doel het uitgeven van grond t.b.v. realisatie van max. 2.150 woningen in het midden van het hoge prijssegment in de woonwijk Vroondaal. Eind 2024 is al grond voor 1.896 woningen uitgegeven. De GEM Vroondaal is ook verantwoordelijk voor de inrichting van het openbaar gebied, de (hoofd) infrastructuur binnen het exploitatiegebied en de upgrade van het Landschapspark Madestein. De komende jaren zal GEM Vroondaal zich bezig houden met het afronden van deze doelstellingen, zodat de GEM Vroondaal per 31 december 2028 geliquideerd kan worden. GEM Vroondaal levert een bijdrage aan de woningbouw ambities van de gemeente Den Haag. Ontwikkelingen De ontwikkeling van Vroondaal is in 2024 goed verlopen. Voor 2024 is grond voor 4 Particuliere Opdrachtgeverschapkavels, 32 woningen Dames 5 en 45 woningen Helden fase 1 uitgegeven. De markt lijkt weer aangetrokken te zijn. Ook is het appartementengebouw Flair 10 en het voorzieningencluster in augustus 2024 opgeleverd. In 2024 is de boekwaarde van de grondexploitatie met € 5,6 miljoen afgenomen van € 21,0 miljoen naar € 15,4 miljoen negatief. GEM Vroondaal levert hiermee een bijdrage aan de woningbouw ambities van de gemeente Den Haag. Vooruitblik We verwachten voor 2025 een grondopbrengst van € 28,4 miljoen uit grondverkoop voor woningbouw.
In 2025 zal naar verwachting grond voor 131 woningen worden uitgegeven, waarvan 127 woningen projectmatige bouw en 4 PO-kavels. Voor het jaar 2026 verwachten wij nog € 27,1 miljoen uit grondverkoop voor 95
39 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
informatiebeveiliging GEM Vroondaal is een samenwerking tussen BPD, Synchroon en Gemeente Den Haag. GEM Vroondaal heeft zelf geen personeel in dienst en maakt voor de uitvoering van haar activiteiten gebruik van ingehuurde krachten en adviesbureaus. Alleen het kernteam van GEM Vroondaal (directie, gebiedsontwikkelaar, ondersteuning en administratie) heeft directe toegang tot gegevens op het netwerk met een gegevensbeveiliging door middel van wachtwoorden. De informatie van Vroondaal wordt beveiligd door een externe netwerkspecialist en door middel van autorisatie wordt toegang verleend tot informatie. Beleid en praktijk is dat identificatiebewijzen van kopers in Vroondaal niet worden opgeslagen noch gedeeld met medewerkers.
duurzaamheidsdoelstellingen Nieuwbouw in Vroondaal wordt gerealiseerd conform de vigerende regelgeving. Per 1-1-2021 gelden daarvoor de BENG-eisen. Daarnaast heeft GEM Vroondaal park Madestein heringericht, waar een duurzaam en actief stadspark gerealiseerd is voor de gehele woonwijk Vroondaal. Dit is conform o.a. de ambitie Groene Stad uit de Nota Duurzaamheid. De gemeente stuurt als aandeelhouder en als vennoot op de strategische keuzes van de B.V. Ook op andere manieren wordt aan duurzaamheid gewerkt: als de gemeente sloopwerkzaamheden uitvoert voor de grondbank Vroondaal, dan wordt er circulair gesloopt, voordat de grond wordt uitgegeven aan de GEM Vroondaal. Samenwerking gemeente De gemeente stuurt als aandeelhouder en als vennoot op de strategische keuzes van de B.V.
≡◄►
Grondexploitatiemaatschappij Vroondaal B.V./C.V.
diversiteit en inclusie De verbonden partij heeft geen werknemers in dienst; medewerkers zijn voornamelijk extern ingehuurd. Hierbij wordt geen specifiek beleid gevoerd t.a.v. diversiteit en inclusie.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
Gemeentelijk deel in het EV: CV € 2.481 en BV € 2.383
% aandeel
Financiële positie (x 1.000)
CV: 48% BV: 50%
2023
2024
Eigen vermogen
CV: € 2.119 BV: 2.139
CV: € 4.965 BV: € 4.962
Vreemd vermogen
CV: € 37.538 BV: 37.536
CV: € 28.191 BV: € 28.211
CV: € 261 BV: € 8
CV: € 2.845 BV: € 92
Solvabiliteitsratio (%)
5%
15%
Goedkeuring accountant
Ja
Ja
Resultaat
Uitgekeerd dividend
N.v.t
Waarvan aan Den Haag
N.v.t
De solvabiliteitsratio is verbeterd van 5% naar 15%. Dit komt doordat er een extra aflossing van 5 miljoen heeft plaatsgevonden in 2024 i.v.m. overcapaciteit m.b.t. afgesloten geldleningen. De komende jaren zal de solvabiliteitsratio gaan stijgen naarmate er meer opbrengsten binnenkomen en er minder investeringen hoeven te worden uitgevoerd. Ook wordt bekeken of in november 2025 opnieuw extra afgelost kan worden.
investeringen (x 1.000) In 2024 bedroegen de totale investeringen € 12.349 en in 2023 € 9.040. De belangrijkste investeringen betroffen de rentekosten, civiele kosten, de plankosten en de kosten van kwaliteitsimpuls park Madestein fase 2.
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Bestuur/directie De GEM Vroondaal kent een 2-koppige directie en een stuurgroep bestaande uit 3 leden. Elke aandeelhouder vaardigt 1 lid af. De aandeelhouders van de B.V. benoemt de leden van de directiegemeente en de ontwikkelaars. Raad van Commissarissen N.v.t.
Man/vrouw verhouding RvB
2 mannen
RvC
N.v.t. 40 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
bezoldiging GEM Vroondaal valt onder de Wet Normering Topinkomens (WNT). De aandeelhouders van de B.V. bepalen de hoogte van de bezoldiging. De WNT-normen zijn niet overschreden en er zijn geen uitzonderingen van toepassing.
informatievoorziening Raadsstukken in 2024 RIS319976 jaarstukken 2023 en grondexploitatie 2024 Vroondaal De jaarstukken zijn niet op de website Vroondaal beschikbaar, omdat GEM Vroondaal deze puur ter informatie voor inwoners en kopers bedoelt. De jaarstukken worden als openbare bijlagen bij het collegevoorstel gevoegd en op het RaadsInformatieSysteem geplaatst.
≡◄► 12 Ontwikkelingscombinatie Wateringse Veld B.V./C.V. Deelneming
Programma
Besloten vennootschap / Commanditaire v ennootschap
13 - Stadsontwikkeling
Vooruitblik De laatste woningen zullen in eerste kwartaal 2025 worden opgeleverd, waarna de inrichting van de openbare ruimte in de tweede helft 2025 wordt afgerond. Het jaar 2025 staat in het teken van het liquideren van de deelneming Wateringse Veld.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten De gemeente stuurt als aandeelhouder en als vennoot op de strategische keuzes van de B.V. Voorbeelden RIS320617 jaarstukken 2023 en grex 2024 OCWV RIS320616 Deelname in de OCWV
informatiebeveiliging profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel OCWV is opgericht om de stadsuitbreiding in het VINEX gebied Wateringse Veld te realiseren. Met de vaststelling van een allonge op het samenwerkingsconvenant Wateringse Veld in 2016 is de opdracht nog uitgebreid met woningbouwplannen op de locaties Erasmusveld Midden (ca. 369 woningen) en de voormalige sportvelden ADS-Monsterseweg. De locatie Mozartlaan is in 2019 vanwege politieke redenen afgevallen, omdat deze locatie is aangewezen als park. In 2024 is ook de locatie Monsterseweg komen te vervallen vanwege het niet kunnen voldoen aan de lage stikstofnorm. Hierdoor kunnen in 2025 de laatste werkzaamheden van deelplan Erasmusveld afgerond worden, waarna de deelneming geliquideerd wordt. In 2026 zal het definitieve liquidatieoverschot in verhouding tot ieders recht overgemaakt worden naar partijen. OCWV levert een bijdrage aan de woningbouw ambities van de gemeente Den Haag. Ontwikkelingen In het deelplan Wateringse Veld zijn alle activiteiten afgerond en is de openbare ruimte overgedragen aan de gemeente. De 7.700 woningen in Bestaand Wateringseveld zijn allemaal reeds opgeleverd. Voor het deelplan Erasmusveld (totaal ca. 369 woningen) is in 2022 de eerste fase, project Leyhof, met 108 woningen opgeleverd.
Voor de tweede fase, deelplan Zuid, zijn in 2022 alle bouwkavels aan ontwikkelaar geleverd en is er gestart met de bouw van ca. 261 woningen. In 2024 zijn de eerste woningen van fase 2 opgeleverd. Ontwikkelcombinatie Wateringse Veld levert hiermee een bijdrage aan de woningbouw ambities van de gemeente Den Haag
41 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
OCWV heeft zelf geen personeel in dienst en maakt voor de uitvoering van haar activiteiten gebruik van de diensten (en medewerkers) van (haar aandeelhouders) de gemeente Den Haag en BPD. BPD is onderdeel van de Rabobank en loopt in de pas voor wat betreft het opstellen en actueel houden van beleid op informatiebeveiliging en privacy. BPD heeft een deel van de informatiebeveiliging opgenomen in de gedragscode en onderliggend beleid, maar de afdeling IT/IM heeft hiervoor ook beleid opgesteld. Voor privacy heeft BPD verschillende privacy statements opgesteld (klanten, zakenpartners en medewerkers) die op alle websites te vinden zijn, er werken privacy officers op de afdeling Compliance & Privacy en er worden voor alle medewerkers jaarlijks workshops en bijeenkomsten gehouden om het onderwerp blijvend aandacht te geven (Zuidwest is de laatste regio dit jaar). Daarnaast werkt OCWV samen met de gemeente Den Haag, waar ook het beleid op informatiebeveiliging en privacy actueel wordt gehouden.
duurzaamheidsdoelstellingen Nieuwbouw in OCWV wordt gerealiseerd conform de vigerende regelgeving. Per 1-1-2021 gelden daarvoor de BENG-eisen. Daarnaast heeft het plan Erasmusveld Midden de (gedeelde) eerste plaats gewonnen van de SKG Award 2021. De award is een initiatief van de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling (SKG) en bestemd voor gebiedsgerichte ontwikkelingen met een duurzame, integrale visie. Deze prijs past in de ambitie om van Erasmusveld een duurzame wijk te maken. Dit is conform de ambities uit de nota Duurzaamheid om duurzaam te bouwen. Samenwerking gemeente De gemeente stuurt als aandeelhouder en als vennoot op de strategische keuzes van de B.V.
≡◄►
Ontwikkelingscombinatie Wateringse Veld B.V./C.V.
diversiteit en inclusie
investeringen
De verbonden partij heeft geen werknemers in dienst; medewerkers zijn voornamelijk medewerkers van de ontwikkelaar of extern ingehuurde medewerkers. Hierbij wordt geen specifiek beleid gevoerd ten aanzien van diversiteit en inclusie.
In 2024 bedroegen de totale investeringen € 1.641 en in 2023 € 6.092. De belangrijkste investeringen betroffen de civiele kosten, de renteopbrengsten en de plankosten.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
Gemeentelijk deel in het EV: CV € 371 en BV € 8
% aandeel
Financiële positie (x 1.000) Eigen vermogen Vreemd vermogen Resultaat 2023 Solvabiliteitsratio (%) Goedkeuring accountant Uitgekeerd dividend
CV: 49% BV: 50%
2023
2024
CV: € 76 BV: € 20
CV: € 757 BV: €15
CV: € 13.803 BV: € 0
CV: € 9.683 BV: € 0
CV: € 30 BV: € -1
CV: € 343 BV: € -5
100%
100%
Ja
Ja
N.v.t
Waarvan aan Den Haag
N.v.t
De solvabiliteitsratio is gelijk gebleven. In 2024 was deze 100% en in 2025%. Dit komt omdat er sprake is van een zodanig hoge positieve boekwaarde per 1-1-2024 en 31-12-2024, dat alle herinrichtingskosten en plankosten hieruit gefinancierd kunnen worden.
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Bestuur/directie De directie van de CV wordt gevoerd door Wateringse Veld Beheer B.V., die 2% van de aandelen in de C.V. bezit. Wateringse Veld Beheer B.V. heeft zelf geen personeel in dienst, maar werkt met gedetacheerde werknemers van deelnemende partijen. De B.V. heeft 2 gevolmachtigde directeuren, 1 namens de gemeente en 1 namens de andere aandeelhouder, BPD. De directie wordt benoemd door de aandeelhouders van de B.V. Raad van Commissarissen N.v.t.
Man/vrouw verhouding RvB
1 man 1 vrouw
RvC
N.v.t.
bezoldiging Ontwikkelcombinatie Wateringse Veld valt onder de Wet Normering Topinkomens (WNT). De aandeelhouders van de B.V. bepalen de hoogte van de bezoldiging. De WNT normen zijn niet overschreden en er zijn geen uitzonderingen van toepassing.
informatievoorziening Raadsstukken in 2024 RIS320617 Jaarstukken 2023 en grex 2024 OCWV, RIS320616 Deelname in de OCWV De jaarstukken zijn niet op de website beschikbaar; de jaarrekening van de B.V. en C.V. worden als openbare bijlagen bij het collegevoorstel toegevoegd en op het Raadsinformatiesysteem geplaatst.
42 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
≡◄► 13 Wijkontwikkelingsmaatschappij Den Haag Zuidwest B.V. Deelneming
Programma
Besloten vennootschap
13 - Stadsontwikkeling en wonen
Halverwege 2024 is de aanbestedingsprocedure voor Mosveen gestart, deze procedure is in december definitief gegund. Het jaar 2024 had ook in het teken moeten staan van de aanbesteding voor Hoogveen. Echter de informatie uit de in 2023 gehouden marktconsultatie en second opinion op de grondexploitatie is gebruikt om in 2024 de hele businesscase van Hoogveen te herijken, waarbij de kaders en ambities zoveel mogelijk ongewijzigd zijn gebleven. Deze businesscase is halverwege 2024 vastgesteld en zal als uitgangspunt gelden voor de (financiële) kaders voor de tender van Hoogveen, waartoe de aandeelhouders eind 2024 hebben besloten. Tot en met 2024 heeft de WOM DHZW 550 woningen opgeleverd en daarmee is er een positieve bijdrage geleverd aan de leefbaarheid van de wijken De Raden, Morgenstond West en Moerwijk Oost.
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel De doelstelling van WOM Zuidwest is het bijdragen aan de herstructurering van Den Haag Zuidwest, verkoop van woningen op een gecontroleerde wijze en de afwikkeling van lopende en geplande projecten van Hof Wonen. De projecten van de WOM worden gerealiseerd met als doel om goede en duurzame woningen in het sociale, goedkope en middeldure segment te realiseren. Het publiek belang wordt gekenmerkt door de bevordering van stedelijke herstructurering en de uitvoering van het herstructureringsplan in het gebied Den Haag Zuidwest.Stedelijke herstructurering omvat onder meer het aanpassen van de binnenstedelijke woningvoorraad, evenals het verbeteren van de sociale en economische infrastructuur door o.a. het slopen van onroerende zaken en andere werken, het bouwrijp maken van grond, het bouwen en renoveren van woningen en het aanpassen van de verdere woonomgeving. Gelet op de aanwezige (armoede)problematiek en eenzijdige, deels zeer verouderde woningvoorraad voert de gemeente een langjarig beleid om Zuidwest te herstructureren. In de huidige woonagenda is Zuidwest een van de prioritaire gebieden waarop ingezet wordt.
Ontwikkelingen Het jaar 2024 heeft naast de daadwerkelijke levering van de woningen Moerwijk-Oost (project Parel Moerwijk) van WOM DHZW aan Hof Wonen grotendeels in het teken gestaan van de drie projecten van de gebiedsontwikkeling De Venen. Op 6 juni 2024 heeft de feestelijke start bouw van Beresteinlaanblok plaatsgevonden.
43 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2024
Vooruitblik De verwachting is dat het Beresteinlaanblok (132 sociale huurwoningen) eind 2025, of anders uiterlijk begin 2026 zullen worden opgeleverd. Bij Mosveen is in 2024 al meer dan 50% van de bestaande bewoners uitgehuisd, in 2025 zal het restant volgen, zodat er in 2026 kan worden gestart met de verkoop en grootschalige renovatie van de eerste blokken. In vier fasen zullen de woningen worden aangepakt. In 2025 zal de tender voor Hoogveen op de markt worden gezet.