RIS318640 Bijlage 1a Definitieve Programmarekening 2023 RIS 26 april 2024

In Escher in het Paleis maakten 700 kinderen als slotstuk van een groot educatief project op Escher geïnspireerde tekeningen die samen dit 75 meter lange kunstwerk vormden. • Tot de aanwinsten in 2023 voor de gemeentelijke collectie behoort een schenking van ruim 150 foto’s die het Haags Historisch Museum ontving uit de nalatenschap van de in 2020 overleden Haagse fotograaf Frederick Linck. Deze welkome aanvulling van de (documentaire) fotografiecollectie van het museum geeft een uniek tijdsbeeld van het oude centrum van het Den Haag in de jaren zeventig. • In 2023 voltooide het Erfgoedhuis de collectierapportage over het Kunstmuseum. De rapporteurs gaven aan onder de indruk te zijn van de vorderingen op het gebied van (standplaats)registratie in de omvangrijke en belangrijke collectie mode en modeprenten. Dit jaar is gestart met het nemen van duurzame brandpreventiemaatregelen voor de collectie met aanpassingen in de expositieruimten en in de depots. 71

•

Er is een onderzoek gestart naar de installaties en isolatie van het museumgebouw.

Media en media-infrastructuur De onafhankelijke lokale media zijn ondersteund met subsidies aan de lokale omroep Den Haag FM/TV, FunX en het lokale mediafonds Luis in de Pels. Het aantal live uitzendingen van Den Haag FM vanuit Studio B in de bibliotheek is uitgebreid naar 45 uur per week. Door werkzaamheden aan de bestrating rondom het stadhuis en de Centrale Bibliotheek is de studio eind november verhuisd naar Tribes aan de Kalvermarkt. Naar verwachting zal deze hier tot de zomer van 2024 blijven staan. Het netwerk van digitale muurkranten wordt door veel instellingen en organisaties goed gebruikt. Het lokale nieuws van Den Haag FM wordt op al deze schermen vertoond. De concessie voor de exploitatie van de schermen in de Tramtunnel is voor vijf jaar verlengd. De samenwerking met InHolland is gecontinueerd. Studenten hebben diverse praktijkopdrachten uitgevoerd. Daarnaast hebben studenten gebruik kunnen maken van studioB voor het maken van podcasts. Met de bibliotheek zijn introductiebijeenkomsten en drie series workshops podcast maken voor jongeren georganiseerd. Door het jaar heen vonden verschillende belangrijke journalistieke evenementen en bijeenkomsten vonden plaats in Den Haag. De uitreiking en tentoonstelling van ANP Nieuwsfoto in het Atrium van het stadhuis. De presentatie van de Journalist van het Jaar in de Centrale Bibliotheek.

De belangrijkste journalistieke prijzen van Nederland, de Tegels, werden in een volle zaal in de Koninklijke Schouwburg uitgereikt. In de middag was er een speciaal inhoudelijk programma rond inclusiviteit en gelijkwaardigheid voor studenten. De Nederlandse vereniging voor journalisten (NVJ) organiseerde voor veel belangstellenden het Festival van de Journalistiek in Beeld en Geluid Den Haag. Free Press Unlimited organiseerde in Nieuwspoort de thema bijeenkomst: “Wie is de waakhond van de journalistiek ?” Daar werden ook de Free Press Awards uitgereikt aan buitenlandse journalisten die met gevaar voor eigen leven in landen werken waar persvrijheid nog ver weg is. Archeologie In 2023 zijn 22 onderzoeken uitgevoerd: bureaustudies, booronderzoeken en opgravingen. Een groot deel betrof de begeleiding van werkzaamheden in de stad, zoals de rioolvervanging in de Keizerstraat waarbij rond de Oude Kerk van Scheveningen 150 skeletten zijn opgegraven. Dit leverde veel aandacht op in de media, wat ook geldt voor de vondst van een skelet op het Malieveld tijdens werkzaamheden aan de elektriciteitsvoorziening op het veld en andere vondsten die op het Binnenhof zijn gedaan. Naast het lopend onderzoek zijn in het afgelopen jaar ook nog 18 archeologische publicaties verschenen. Educatie In 2023 zijn 234 archeologielessen gegeven. De cursus Hagologie (voor volwassenen) is 2 keer verzorgd.

Evenementen en activiteiten Den Haag vindt het belangrijk dat de kennis over het verleden wordt ‘teruggegeven’ aan bewoners en bezoekers van de stad. Dit jaar is het 40 jarig jubileum van de afdeling gevierd met een zeer succesvol congres. Ook is de tentoonstelling “Wegens restauratie geopend” in het Atrium van het Stadhuis gerealiseerd. Archeologie Den Haag heeft dit jaar herhaaldelijk de landelijke pers gehaald met vondsten van het Binnenhof. Ook is succesvol gelobbyd om het nationale archeologiecongres in 2024 naar Den Haag te halen. Erfgoed brede samenwerking Met de bibliotheken en erfgoedpartners zoals het Haags Gemeentearchief, Monumentenzorg & Welstand en het Haags Historisch Museum worden activiteiten en workshops in de Historische Informatiepunten in de bibliotheken verzorgd. In 2023 zijn 73 activiteiten georganiseerd. Ook is dit jaar met de gemeentelijke erfgoedpartners gewerkt aan het datalab erfgoed dat volgend jaar gepresenteerd gaat worden. Haags Gemeentearchief Inwoners kunnen de geschiedenis van de stad en de inwoners reconstrueren, doordat het Haags Gemeentearchief (HGA) miljoenen documenten verzamelt, beheert, ontsluit en presenteert. Als bijzondere opdracht beheert het archief de historische archieven en collecties van de gemeente LeidschendamVoorburg. en de muziekarchieven en -collecties van het voormalig Nederlands Muziek Instituut.

72

Wat heeft de gemeente gedaan in 2023? • Digitalisering archief. Er is verder gewerkt aan verdere digitalisering van het archief. Eind 2023 is 730 meter archief (van de 11.000 meter) gescand, dat zijn 5,9 miljoen scans. Ter vergelijk eind 2022 was dat 530 meter en waren dat 4,2 miljoen scans. • Helderheid over de noodzetel. In december 2023 heeft de raad het voorstel van het college voor het uitvoeringskrediet voor de verbouwing van de Noodzetel aangenomen (RIS317028). Daarmee kon de aanbesteding gegund worden en kan een start gemaakt worden met de verbouwing. De eerste verdieping van de ondergrondse Noodzetel wordt geschikt gemaakt als archiefbewaarplaats. • Betere representatie van bevolkingssamenstelling in collectie en presentatie van HGA. Binnen het project ‘Thuis in het archief’ zijn 25 buurtwinkels, verspreid over de hele stad, bezocht. De winkeliers (Pools, Grieks, Hindoestaans, Hollands en ga zo maar verder) zijn geïnterviewd en gefotografeerd en hun verhalen zijn op de website van het HGA geplaatst en die blijven daar te lezen voor iedereen. • Daarnaast is het HGA naar buiten getreden met verschillende tentoonstellingen en lezingen.

Onder andere de tentoonstellingen: ‘300 jaar Pinkas’ in samenwerking met de Nederlands Israëlitische Gemeente en ‘De kortste geschiedenis van Loosduinen’ in het kader van #HaagsDNA en lezingen over Islamitische kunst in Den Haag, over de geschiedenis van Haagse hindoestanen en over de persoonlijke dimensie van historisch onderzoek. Monumentenzorg en Welstand Dit jaar vond de jaarlijkse Open Monumentendag plaats in het zonnige 2e weekend van september. Er waren circa 80 monumenten geopend voor publiek. Op De Plaats stond een stand van de gemeente die druk bezocht werd. Er waren routes en folders te krijgen en er was een kleine tentoonstelling van de Matlas te zien. Ook dit jaar werden via erfgoedambassadeurs een aantal doelgroepen betrokken, waaronder jongeren. In het kader van het Cultuurmenu zijn ook dit jaar erfgoed-bijdragen gedaan aan onderwijsprogramma’s. Voor het erfgoed van de Tweede Wereldoorlog is subsidie verstrekt aan de stichting Atlantikwall Museum Scheveningen en aan het nationaal herdenkingscentrum Oranjehotel. Ook voor funerair erfgoed en historische muurreclames is gebruik gemaakt van subsidie. In 2023 zijn 35 objecten aangewezen als monumenten, het ging om Indisch erfgoed en bouwhistorisch waardevolle panden. In mei werd weer een stap gezet in het onderzoek naar de potentiële monumenten van de periode tussen 1965 en 1995, de zogeheten Post 65 periode.

Het boek Een turbulente tijd werd gepresenteerd met daarin een breed overzicht van tijdsbeeld en de betreffende panden in onze stad. Het betreft een VOM reeks publicatie. In 2023 is volop gewerkt aan de volgende publicaties in de VOM reeks over Jugendstil en Haags Erfgoed. In april is het jaarverslag van de Welstands- en Monumentencommissie gepresenteerd tijdens het symposium over dakopbouw. Ruim 80 betrokken bezoekers uit de stad en vanuit het vakgebied deden aan de discussies en gesprekken mee. Voor de actualisatie van zowel de Monumentenapplicatie als de welstandsviewer, zijn de werkzaamheden opgestart. Dit betreft ook een voorbereiding op het werken met de Omgevingswet. Om op 1 januari 2024 met het reguliere werk veder te kunnen gaan onder deze wet, zijn de Erfgoedverordening en de verordening Adviescommissie omgevingskwaliteit en cultureel erfgoed vastgesteld. Bibliotheek Den Haag Bibliotheek Den Haag is met 17 vestigingen een plek voor persoonlijke ontwikkeling, informatie en ontmoeting in de stad.

Onze dagelijkse praktijk wordt gevormd door de vijf wettelijke maatschappelijke taken en de publieke waarden van openbare bibliotheken (WSOB): ter beschikking stellen van kennis en informatie, bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie, bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur, organiseren van ontmoeting en debat en laten kennis maken met kunst en cultuur. Iedereen is welkom bij ons. Bezoekers kunnen gebruik maken van de collectie, vinden een plekje in de bieb om te werken of studeren en komen in ontmoeting en verbinding met anderen. Bibliotheek Den Haag ondersteunt dit door te streven naar een aanbod van een diverse collectie, toegankelijke activiteiten en een vernieuwende programmering. Naast boeken kunnen bezoekers bij ons ook terecht voor muziek, lezingen, debatten en workshops. Zo stimuleren we leren, vermaak en het opdoen van inspiratie. Bibliotheek Den Haag in cijfers • 1.984.427 uitleningen in 2023 • 90.030 leden op 31 december 2023 (+5% t.o.v. 2022) • +14% fysieke bezoekers t.o.v. 2022

73

Financiering nieuwe vestigingen en verruiming openingstijden Met de toekenning van het Rijk uit de ‘SPUK bibliotheekvoorzieningen’ is € 1,32 mln beschikbaar gekomen voor nieuwe vestigingen in Benoordenhout en Mariahoeve en voor het verruimen van de openingstijden van de Centrale Bibliotheek en Laakkwartier. Zie voor nadere informatie hierover het Voorgangsbericht Bibliotheek Den Haag februari 2024. Opening bibliotheek Benoordenhout Op 14 december 2023 is de nieuwe tijdelijke vestiging in Benoordenhout op de begane grond van het Rotonde-gebouw van de ANWB geopend. Het was een feestelijke, openbare, bijeenkomst waar veel buurtbewoners en genodigden bij aanwezig waren en de demissionair staatssecretaris voor Cultuur en Media de bezoekers toesprak. Met de overhandiging van een spiksplinternieuwe biebpas aan een buurtbewoner werd het officiële moment van de feestelijke opening bekrachtigd. Locatieonderzoek permanente vestiging Moerwijk Voor een permanente vestiging in Moerwijk is locatieonderzoek gedaan, maar er is nog geen geschikte locatie gevonden. Onderzocht wordt of uitbreiding op de huidige locatie mogelijk is, omdat de mogelijkheid is geboden in ieder geval tot in 2029 te blijven op deze locatie.

Daarnaast wordt een pilot gestart om te verkennen of een (kleine) dependance (werktitel) die inhuist bij een partner organisatie naast de huidige vestiging zinvol is om de bereikbaarheid van de bibliotheek te vergoten. Voor deze vestiging is geld beschikbaar uit het coalitieakkoord ‘Voor een stad die tegen een stootje kan’(RIS313189). De Bibliotheek op School (dBoS) Het project dBoS wordt opgezet in Den Haag met middelen die beschikbaar zijn in het Actieplan Taal en vanuit het ministerie van OCenW (€ 357.000). Er zijn inmiddels 38 scholen aangesloten bij het project. Binnen Bibliotheek Den Haag én per school wordt geïnventariseerd wat nodig is om dit intensieve, landelijke leesbevorderingsprogramma in te kunnen richten. Toelichting op grote projecten Noodzetel In 2023 is op basis van het Definitief Ontwerp een raadsvoorstel vastgesteld (RIS317028) en is de aanbesteding gegund. Met de realisatie van Noodzetel wordt het Haags Gemeentearchief (HGA) op loopafstand van het stadhuis uitgebreid, waarmee de gemeente blijft voldoen aan de eisen van de Archiefwet. Ook wordt er een culturele broedplaats voor popmuziek gerealiseerd, waarmee wordt bijgedragen aan de versterking van het makersklimaat en de nachtcultuur. Voor het verbouwen van de Noodzetel en de inrichting ten behoeve van het HGA is € 4,2 mln. beschikbaar.

De inrichting zal in 2024 door HGA worden aanbesteed en begin 2025 zal de Noodzetel in gebruik worden genomen.

Wat heeft het gekost?

Algemene toelichting op lasten en baten De bestedingen binnen dit programma bestaan grotendeels uit cultuur en musea: € 84,3 mln. (62%). Dit betreft vooral het verlenen van subsidies aan culturele instellingen in Den Haag. De openbare bibliotheek heeft € 24,8 mln. (18%) besteed aan verschillende activiteiten en producten, zoals het in stand houden en uitlenen van haar collectie en het organiseren van activiteiten. De overige bestedingen inclusief Media bedragen € 28,3 mln. (20%).

74

De financiële dekking komt voor het grootste deel uit het gemeentefonds (90%). Verder zijn er huuropbrengsten (6%) en overige baten (4%). Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Rekening Resultaat 2022 2023 voor 2023 na 2023 2023 wijziging wijziging Lasten Baten Saldo exclusief reserves Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo inclusief reserves

131.912 11.544 120.368 N

138.080 12.226 125.854 N

0 0 120.368 N

140.899 12.012 128.887 N

0

137.405 13.504 123.901 N

0

0 125.854 N

0 128.887 N

3.494 V 1.493 V 4.986 V

0

0 -

0 123.901 N

0 4.986 V

Resultaat Het resultaat van in totaal € 5,0 mln. voordelig is afkomstig uit alle verschillende onderdelen van het programma. De grootste resultaten zijn: • Bij de accommodaties voor kunstbeoefening € 1,1 mln. wegens lagere kapitaallasten en € 0,5 mln. door lagere onderhoudsuitgaven. • Bij cultuur en musea € 0,7 mln. wegens minder aangevraagde en toegekende subsidies, € 0,3 mln. bij de vaststelling van subsidies over de vorige jaren en € 0,3 mln. minder uitgaven aan Escher in de Amerikaanse ambassade en het onderhoud van maatschappelijk vastgoed. • Bij de openbare bibliotheek € 0,9 mln. door hogere bijdragen van het rijk. Verschil met 2022 In 2022 speelde nog de nasleep van corona. In 2023 was weer sprake van een min of meer normaal jaar. In totaal zijn de lasten met € 5,6 mln. toegenomen ten opzichte van 2022 (4%). De lasten bij cultuur zijn toegenomen met € 2,3 mln. en bij musea met € 1,9 mln. Bij de openbare bibliotheek zijn de lasten toegenomen met € 0,9 mln. en bij accommodaties voor kunstbeoefening met € 0,4 mln. Bij de overige onderdelen zijn de lasten licht toe- en afgenomen ten opzichte van het vorige jaar. Cultuur Rekening 2023

Lasten 59.916

Begroting 2023

60.321 404

Resultaat

Bedragen x €1.000 Saldo 58.978 N

Baten 939 781 V

158

59.540

N

562

V

V

Toelichting op lasten en baten Er is voor ruim € 55 mln. aan subsidies besteed. De subsidies worden aan de hand van regelingen verleend aan diverse instellingen ter bevordering van cultuurpresentaties, cultuurproductie, muziek, dans en toneel. Dit betreft bijvoorbeeld het Meerjarenbeleidsplan, HKCP, broedplaatsen, makersregeling, cultureel ondernemerschap, regiodeal, cultuureducatie en impuls jongerencultuur. Daarnaast is er voor bijna € 5 mln. besteed aan overige programma-activiteiten. In de baten staan de rijksbijdrage aan de Impuls jongerencultuur (€ 0,8 mln.) en de eventuele vrijval bij vastgestelde subsidies. Bij de vaststelling van subsidies over vorige jaren zijn bedragen vrijgevallen (€ 0,25 mln.). Toelichting financieel resultaat Cultuur

€ 0,6 mln. V/I

Lasten € 0,3 mln. V/I Bij de subsidieregelingen zoals HKCP, noodsteun, cultureel ondernemerschap en broedplaatsen werd minder aangevraagd en toegekend dan het beschikbare budget (€ 0,7 mln.). Aan het Kunstmuseum werd een aanvullende subsidie verleend ten laste van de activiteit cultuur (RIS 317399)(€ 0,4 mln. nadelig). Baten € 0,3 mln. V/I Bij de vaststelling van subsidies over vorige jaren zijn bedragen vrijgevallen (€ 0,25 mln.).

75

Beeldende kunst Rekening 2023

Lasten 335

Begroting 2023

353

Resultaat

18

Baten 0

Bedragen x €1.000 Saldo 335 N

0

353

N

0

18

V

Rekening 2023

Lasten 19.423

Baten 6.850

Bedragen x €1.000 Saldo 12.573 N

Begroting 2023

21.212

6.907

Resultaat

1.789

V

Dit betreft onderhoud en schoonmaak van kunstwerken in de openbare ruimte. Accommodaties voor kunstbeoefening

V

57

N

14.305

N

1.732

V

Toelichting op de lasten en baten In 2023 is ruim € 19 mln. besteed aan beheer en planmatig onderhoud. (zie ook de paragraaf vastgoed). De baten betreffen de huurinkomsten. Toelichting financieel resultaat Accommodaties voor kunstbeoefening € 1,7 mln. V/I Lasten

€ 1,8 mln. V/I

Gemeenten zijn verplicht om de rente van investeringen toe te rekenen aan de begrotingsactiviteit die bij de investeringen hoort. Dit gebeurt met de zgn. omslagrente. In de begroting is een omslagrente van 1% begroot. De daadwerkelijke omslagrente komt uit op 0,45% zoals toegelicht in de paragraaf financiering. Dit betekent dat het omslagpercentage meer afwijkt dan de maximaal toegestane afwijking van 0,5%. Hierdoor is Den Haag verplicht om de omslagrente na te calculeren. Dit leidt hier tot een voordeel op de kapitaallasten van € 1,1 mln. Verder is er op o.a. verzekeringen en beheerskosten externen een voordeel van € 0,15 mln. De uitgaven op onderhoud waren € 0,5 mln. lager dan begroot. Dit resultaat kan worden verrekend met de algemene onderhoudsreserve. Voor nadere toelichting zie ook de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Baten

€ 0,1 mln. N/I

Bij de baten trad een nadeel op door huurdemping vanaf juli 2022. Musea Rekening 2023

Lasten 24.429

Begroting 2023

25.140 711

Resultaat

Bedragen x €1.000 Saldo 22.514 N

Baten 1.915 1.894 V

21

V

23.246

N

732

V

Toelichting op lasten en baten De lasten hebben betrekking op de instandhouding van het breed museaal aanbod en het behoud van cultureel erfgoed en professioneel collectiebeheer. Hiervoor is in 2023 aan instellingen subsidie verleend voor een bedrag van € 20,4 mln. De overige lasten gaan over het onderhoud aan de gemeentelijke museale instellingen en overige activiteiten voor gemeentelijke museale instellingen. De baten betreffen huurinkomsten.

76

Toelichting financieel resultaat Musea

€ 0,7 mln. V/I

Lasten € 0,7 mln. V/I Van de coalitiemiddelen voor Escher in de Amerikaanse ambassade en onderhoud maatschappelijk vastgoed werd dit jaar een deel niet besteed (€ 0,3 mln.). De aanvullende subsidie aan het Kunstmuseum werd verstrekt ten laste van de activiteit cultuur (€ 0,4 mln.). Bij het vastgoed trad een voordeel op van € 0,05 mln. als gevolg van de verlaging van het omslagrentepercentage (toelichting zie boven) en een exploitatievoordeel op belastingen. Baten Geen verschillen.

€ 0,0 mln.

Archeologie Rekening 2023

Lasten 1.751

Baten 411

Begroting 2023

1.572

0

Resultaat

179

N

411

Bedragen x €1.000 Saldo 1.340 N 1.572

N

232

V

V

Toelichting lasten en baten De lasten bestaan enerzijds uit € 0,8 mln. apparaatslasten en anderzijds uit educatieve projecten, uitvoering en overige. Er is voor € 0,4 mln. aan opbrengsten ontvangen i.v.m. archeologische onderzoeken voor derden. Gemeente archief Rekening 2023

Lasten 3.644

Baten 669

Bedragen x €1.000 Saldo 2.975 N

Begroting 2023

4.114

660

3.454

N

Resultaat

470

479

V

V

9

Toelichting financieel resultaat Gemeentearchief

V

€ 0,5 mln. V/I

Lasten € 0,5 mln. V/I Door zeer strakke lastenbeheersing en vertrek van personeel heeft het archief minder uitgegeven dan begroot. Daarnaast is ook een aanzienlijk deel als overhead geboekt. Baten Geen verschillen.

€ 0,0 mln.

Monumentenzorg Rekening 2023

Lasten 1.385

Begroting 2023

1.347 39

Resultaat

N

Baten 40

Bedragen x €1.000 Saldo 1.345 N

0

1.347

N

1

V

40

V

Openbare bibliotheek

Bedragen x €1.000

Rekening 2023

Lasten 24.795

Baten 2.658

Saldo 22.137

N

Begroting 2023

25.008

1.770

23.238

N

1.101

V

213

Resultaat

V

888

V

Toelichting lasten en baten De lasten betreffen de personele inzet inclusief extern personeel voor € 11,3 mln. huisvestingskosten van € 10,1 mln. en € 3,4 mln. overige lasten (o.a. aanschaf collectie, te betalen leenrechten en kosten van (onderwijs) activiteiten.

77

De baten betreffen vooral leengelden, vergoedingen voor diensten, verkoop van materiaal, subsidies en een vergoeding voor geleverde onderwijsactiviteiten. Toelichting financieel resultaat Openbare bibliotheek

€ 1,1 mln. V/I

Lasten € 0,2 mln. V/I Doordat de kosten van de inhuur voornamelijk als overheadkosten zijn geboekt heeft het programma een voordeel behaald op haar lasten budget (€ 0,2 mln). Baten € 0,9 mln. V/I De baten van de bibliotheek zijn hoger dan begroot door een bijdrage van het Rijk (IDO) waarvoor de baten niet waren begroot terwijl deze in het kader van de SiSa regeling wel tegenover de lasten moeten worden opgenomen. Hierdoor is een voordelig resultaat ontstaan.

Media Rekening 2023

Lasten 1.728

Begroting 2023

1.833

Resultaat

105

V

Baten 23

Bedragen x €1.000 Saldo 1.705 N

0

1.833

N

128

V

23

V

Toelichting op lasten en baten Met de middelen van Mediabeleid worden subsidies verstrekt aan publieke omroepen zoals Stadsomroep Den Haag en FunX.

Reserves, voorzieningen en investeringen Voorzieningen (begroting vs. realisatie)

bedragen x € 1.000 Begroting 2023 Rekening 2023 Saldo Toevoeging Aanwending Vrijval Toevoeging Aanwending Vrijval afwijking

Voorziening frictie- & transitiekosten kunstenplan Totaal

0

55

0

0

49

0

6

0

55

0

0

49

0

6

Begroting 2023

Investeringen MIP

Rekening 2023

Afwijking

Bijdragen Bijdragen derden/Voor- Aandeel derden/Voor- Aandeel Totaal zieningen gemeente Totaal zieningen gemeente

Totaal

Economisch nut: Akoestiek Concordia

-98

-98

0

0

98

2.360

2.360

1.160

1.160

-1.200

Musea

274

274

427

427

153

Noodzetel Overige accommodaties voor kunstbeoefening

1.341

1.341

148

148

-1.193

3.397

3.397 3.100

3.100

-297

Totaal

7.274

4.835

-2.439

Bibliotheek

0

7.274 4.835

0

Bij de Bibliotheek is een aantal investeringen in 2023 in het MIP ingebracht maar zullen pas later tot uitgaven leiden. Bij de Noodzetel is eerst een onduidelijkheid bij een deel van de exploitatie opgelost en is toen de aanbesteding eind 2023 afgerond, zodat de verbouwing in 2024 begint.

78

2.6 Onderwijs Portefeuillehouder: Hilbert Bredemeijer Wat is het doel? Alle Haagse inwoners moeten ongeacht hun achtergrond de kans krijgen om via onderwijs het beste uit zichzelf te halen. De gemeente wil gelijke onderwijskansen voor alle kinderen en jongvolwassenen in Den Haag. In de Haagse Educatieve Agenda 2022-2026 ‘Kiezen voor kansen’ (HEA; RIS311077) staan de onderwijsprioriteiten van de gemeente en het onderwijsveld. Het overkoepelende doel van deze HEA is het bevorderen van kansengelijkheid. De vier ambities die in de HEA centraal staan zijn: 1. Voldoende, bevoegde en bekwame onderwijsprofessionals. 2. Optimale leer- en ontwikkelomgeving. 3. De juiste ondersteuning en een passende plek voor alle kinderen en jongeren. 4. Onderwijs dat bijdraagt aan de brede welvaart van Hagenaars.

Wat is beoogd en wat is behaald? Resultaten in 2023 Op de vier ambities uit de Haagse Educatieve Agenda zijn op hoofdlijnen de volgende resultaten behaald. Voldoende, bevoegde en bekwame onderwijsprofessionals Het doel is om de bevoegde leraren zo effectief mogelijk in te zetten en het leraar zijn in Den Haag aantrekkelijk te maken door onderwijsprofessionals in en rond de school te ondersteunen. Belangrijke resultaten op hoofdlijnen dit jaar: • In 2023 zijn er 28 deelnemers met het opleidingstraject gestart via Ontwikkeldoor. • Andersom Den Haag is doorontwikkeld en uitgebreid. Er zijn kennismakelaars aangesteld en het aanbod is vergroot. • In 2023 werkte De Rode Loper – het samenwerkingsverband van 41 vo-scholen in Den Haag, Rijswijk en Leidschendam-Voorburg – in samenwerking met de Haagse Hogeschool, verder aan de invulling en versteviging van de minor Ingenieur & Docent (faculteit Technologie, Innovatie en Samenleving). De ca. 25 studenten die zich jaarlijks voor deze minor inschrijven, maken zo kennis met het onderwijs, doen hun eerste leservaring op en worden gewezen op de mogelijkheid hun onderwijsbevoegdheid te halen. • De campagnes ‘Word leraar in Den Haag’ en ‘Aan de slag in het Basisonderwijs’ zijn in 2023 voortgezet. Via het regionale programma ‘Leraar van Buiten’ hebben 75 deelnemers in 2023 de overstap naar het onderwijs in de Haagse regio gemaakt.

• Er zijn 89 nieuwe zij-instromers gestart in het primair onderwijs gedurende schooljaar 2022-2023 mede door wervingsactiviteiten, zoals informatieavonden verzorgd door schoolbesturen, pabo’s en de campagnes. • In samenwerking met pensionuitvoerder MN en woningcorporatie Haag Wonen zijn er in totaal 29 leraren met voorrang geplaatst in een woning in Den Haag. • De Onderwijsregio Haaglanden is in 2023 opgericht. Gemeente Den Haag is een van de samenwerkingspartners in deze onderwijsregio. • Voortzetten van het parkeervergunningenbeleid voor leraren (1 op 1 fte). In 2023 zijn er 955 vergunningen verstrekt aan scholen. Optimale leer- en ontwikkelomgeving Zorgen voor programma’s die kinderen en jongeren (en hun ouders) uitdagen om hun cognitieve vaardigheden en talenten te ontwikkelen. En zorgen we voor een kwalitatief sterk, toegankelijk en integraal aanbod van voorzieningen in de school en in de buurt. Belangrijke resultaten dit jaar zijn: • Het bereik van doelgroepkinderen op de voorschoolse educatie was in 2023 58%. Er zijn 24 kinderopvanghouders die voorschoolse educatie aanbieden, in totaal zijn er in de stat 145 locaties met voorschoolse educatie. Hiermee is in 2023 de capaciteit verhoogd om ruimte te bieden aan alle doelgroepkinderen. • Met ingang van juli 2023 is de pilot automatisch indiceren gestart.

Dit is de uitvoer van een motie ‘Help kinderen sneller aan voorschoolse educatie’(RIS312123) Er zijn eind 2023 7 peuterconsulenten gestart die ingezet worden op het toeleiden van kinderen naar de voorschool. • In 2023 zijn er in totaal 16 extra nieuwkomersklassen in het primair onderwijs gestart om voldoende capaciteit voor het nieuwkomers onderwijs te realiseren. Daarnaast zijn er in 2023 vier voortgezet onderwijs scholen geweest die internationale schakelklassen aanbieden. Tot slot is bij de start van het schooljaar 2022-2023 de vijfde kopklas begonnen.

79

• • •

• •

In 2023 zijn tenminste 11 weekend- en zomerscholen georganiseerd voor leerlingen uit primair en voortgezet onderwijs. Hier is ingezet op een verrijkt taalaanbod, het vergroten van kennis van de wereld en de brede ontwikkeling van kinderen. Er is een integraal zomerprogramma voor jongeren in Den Haag geboden; Zomerprogramma070. Met behulp van de subsidie voor het begeleiden van leerlingen in heterogene brugklassen hebben in 2023 drie scholen een orthopedagoog ingezet die de ontwikkeling van leerlingen volgt en hen begeleiding biedt zodat zij door kunnen stromen naar het voor hun meest passende niveau. Daarnaast worden docenten begeleid om leerlingen te kunnen ondersteunen vanuit hoge verwachtingen. Op ruim 80 scholen heeft in 2023 gemeentelijke subsidie ertoe bijgedragen dat er op scholen een intern begeleider kon worden ingezet om de doorgaande lijn tussen de voorschoolse educatie en de basisschool te bevorderen. Eenmalig in 2023 konden scholen in het primair onderwijs, speciaal basisonderwijs of speciaal onderwijs een verhoogde bijdrage van 40 of 50 euro per leerling aanvragen voor buitenschoolse activiteiten en schoolreisjes in plaats van 10 of 20 euro per leerling. Deze maatregel is genomen, omdat uit onderzoek onder Haagse po-scholen is gebleken dat het voor scholen moeilijker is geworden om schoolreisjes en buitenschoolse activiteiten te organiseren.

De juiste ondersteuning en een passende plek voor alle kinderen en jongeren Met de juiste ondersteuning en passende plek vergroten we de onderwijskansen van leerlingen die ondersteuning bij hun ontwikkeling nodig hebben. Zo kunnen ook zij zich optimaal ontwikkelen en het diploma of certificaat halen dat past bij hun talenten en capaciteiten. Belangrijke resultaten op hoofdlijnen dit jaar: • In 2023 zijn activiteiten uitgevoerd om thuiszitten tegen te gaan en passend onderwijs te bevorderen, waaronder het bieden van onderwijs op maat aan leerlingen die een periode moeten overbruggen tussen het vinden van een passende plek binnen het onderwijs of de jeugdhulp en de daadwerkelijke plaatsing, en observatieplekken op het speciaal basisonderwijs voor leerlingen die thuiszitten of dreigen thuis te komen zitten. • Het gezamenlijke screeningsproject met de samenwerkingsverbanden voor passend primair- en voortgezet onderwijs, voor kinderen die op de aanmeldlijst staan voor speciaal onderwijs en afkomstig zijn van een kinderdagcentrum of een behandelsetting, is afgerond. Na de screening is passend aanbod en perspectief geboden (plaatsing speciaal onderwijs, kinderdagcentrum of een andere gecombineerde behandelsetting).

• De gemeente heeft een structureel vierhoeksoverleg opgestart tussen samenwerkingsverbanden passend onderwijs, een delegatie van schoolbesturen en een afvaardiging van kinderdagcentra om inzicht te krijgen in de aard, omvang en overlap van wachtlijsten voor speciaal onderwijs en kinderdagcentra en het creëren van een oplossingsperspectief voor kinderen met ondersteuningsbehoeften op het snijvlak van onderwijs en jeugdhulp. • De gemeente Den Haag is sinds 2020 partner in EWA Haaglanden, een samenwerkingsverband van gemeenten, ROC Mondriaan en bedrijven in de regio dat werkt aan opleiding, begeleiding, stages en werk voor studenten die nog nooit een diploma hebben behaald. Rond de 2.500 studenten hebben inmiddels geprofiteerd van dit programma, waarvan rond de 600 vanaf oktober 2023. • In 2023 is het project ‘MBO als werkplaats’ ontwikkeld om verdere versterking van de ondersteuningsstructuur voor mbo-studenten door professionals uit het sociaal domein dichtbij mbostudenten in te zetten. • In schooljaar 2022-2023 zijn vanuit het Jongerenpunt070 4.718 jongeren benaderd, ten opzichte van 4.249 in schooljaar 2021-2022. Ook zijn er meer jongeren uitgestroomd naar onderwijs dan vorig schooljaar (1.210 jongeren ten opzichte van 826 jongeren in 2021-2022). Dit betreft zowel nieuwe voortijdig schoolverlaters als jongeren die in de jaren daarvoor van school zijn uitgevallen.

Onderwijs dat bijdraagt aan de brede welvaart van Hagenaars De kennis en vaardigheden van de inwoners van Den Haag zijn het fundament voor brede welvaart. We willen ervoor zorgen dat onderwijs bijdraagt aan de (kennis)economie van de stad en de regio. En ook dat onderwijs een impuls geeft aan kansengelijkheid en de overstap van middelbaar naar vervolgonderwijs. Belangrijke resultaten dit jaar zijn: • De gemeente heeft in 2023 met mbo, hbo en wo onderwijsinstellingen samengewerkt om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren en om stagediscriminatie tegen te gaan (zie RIS316161). Ook is gewerkt aan de ontwikkeling van een divers aanbod van hoger onderwijs en (toegepast) onderzoek en het versterken van Den Haag als aantrekkelijke studentenstad. Met betrekking tot internationaal primair en voortgezet onderwijs heeft periodiek afstemming plaatsgevonden binnen het netwerk van internationale scholen in de regio Leiden-Den Haag-Delft en is onderzoek gedaan naar de vraag naar internationaal onderwijs. Deze vraag stabiliseert in het primair onderwijs, maar neemt in het voortgezet onderwijs nog steeds toe.

80

•

•

•

In 2023 verzorgde de Taal+ school van ROC Mondriaan aan circa 6.000 deelnemers lessen taal, rekenen en digitale vaardigheden voor Hagenaars die moeite hebben met basisvaardigheden, op een centrale locatie en in de wijken. De leslocaties in de wijken zijn uitgebreid naar: 3 CJG-locaties, 17 basisscholen en 21 buurtcentra, waarmee met name ouders van jonge kinderen worden bereikt. Andere taalaanbieders en welzijnsorganisaties verzorgden met subsidie van de gemeente laagdrempelige taaltrajecten voor o.a. kwetsbare doelgroepen. In totaal ging het om circa 800 deelnemers aan taal- en conversatieles, 390 taalmaatjeskoppels en circa 300 deelnemers per week aan inlooplessen in de bibliotheek op verschillende locaties. Ook is in 2023 gestart met taaloefenplekken in wijkcentra en scholen in de stadsdelen Rustenburg/Oostbroek en Transvaal, waar deelnemers op een vrijwilligerswerkplek kunnen oefenen met de taal. In september 2023 organiseerde Den Haag namens de regio Haaglanden de tweede editie van het Glazen Radiohuis in stadsdeel Laak met als doel aandacht te vragen voor het onderwerp om zo het bereik te verhogen. Het Glazen Radiohuis registreerde circa 30.000 kijkers en luisteraars op haar website. Daarnaast waren de uitzendingen via lokale radio- en televisieomroep te volgen.

Nationaal Programma Onderwijs In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs zijn er het afgelopen jaar mooie, zinvolle projecten en programma's ontstaan (zie RIS316048). De bestedingstermijn van de NPO-middelen is verlengd tot en met schooljaar 2024-2025. Deze verlenging biedt de ruimte om de programma's en projecten zoveel mogelijk te integreren in staand beleid, zodat ze ook na deze periode kunnen worden voortgezet. Indicatoren en kengetallen Voorschoolse educatie Effectindicator

Nulmeting

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Begroting 2023

59%

63%

58%

69%

% doelgroepkinderen VVE dat deelneemt aan VVE

Toelichting Vanwege de beleidswijziging "automatisch indiceren" (RIS315633) is er een grotere groep peuters die onder de doelgroep valt. Hierdoor stijgt het percentage doelgroepkinderen in de stad en daalt het bereikcijfer. Het is daarom relevant om ook absolute getallen te rapporteren. In 2023 zijn er 6.146 doelgroepkinderen waarvan er gemiddeld 3.211 een plek hebben op de voorschoolse educatie. In 2022 waren dit er respectievelijk 6.248 en 3.151. Voortijdig schoolverlaters Prestatie-indicator Percentage herplaatste nieuwe VSV-ers t.o.v. het totaal aantal nieuwe VSV-ers (Voortijdig schoolverlaten)

Nulmeting

Realisatie 2023

Begroting 2023

52%

61%*

55%

* Voorlopig cijfer op basis van DUO-gegevens per 1 oktober 2023.

Een nadere toelichting over voortijdig schoolverlaters is opgenomen bij de beleidsverantwoording over Leerlingzaken. Prestatie-indicator

Nulmeting Realisatie Begroting 2023 2023

Aantal PO scholen met VVTO-aanbod (vroeg vreemde taal onderwijs)

22

--*

28

* Door wijziging in de wetgeving (maakt nu onderdeel uit van het curriculum) worden deze gegevens door Nuffic niet meer geactualiseerd waardoor deze info van deze indicator niet meer beschikbaar is.

81

Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Actuele peildatum 2023

Absoluut verzuim *

Aantal per 1.000 leerlingen

4,2

Relatief verzuim *

Aantal per 1.000 leerlingen

40,3

Voortijdig schoolverlaters zonder % deelnemers aan het VO en 3,15% startkwalificatie (VSV-ers) ** MBO onderwijs *Bron: leerplicht telling 2022-2023, peildatum 1 oktober 2023 **Bron: voorlopig cijfer uit maandrapportage gebaseerd op DUO-cijfers 1 oktober 2023 Een nadere toelichting over schoolverzuim en voortijdig schoolverlaters is opgenomen bij de beleidsverantwoording over Leerlingzaken.

Wat hebben we gedaan? Activiteiten in 2023 Onderwijshuisvesting Leerlingenvervoer Leerlingzaken Kinderopvang Onderwijsbeleid Totaal

(incl. toevoegingen en onttrekkingen, bedragen x € 1.000) Begroting Rekening 2023 Resultaat saldo 2023 Lasten Baten Saldo 2023 41.638 N 44.676 6.243 38.433 N 3.205 V 8.490 N 10.935 0 10.935 N 2.445 N 5.182 N 7.644 3.128 4.516 N 666 V 759 N 5.129 5.340 211 V 970 V 37.464 N 84.230 46.876 37.354 N 110 V 93.533 N 152.614 61.587 91.027 N 2.506 V

Onderwijshuisvesting Nieuwbouw en renovatie De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Schoolbesturen krijgen hoofdzakelijk bekostiging voor (vervangende) nieuwbouw (of als alternatief renovatie) en uitbreiding van schoolgebouwen. In 2023 zijn 5 schoolgebouwen (voor in totaal 7 scholen) opgeleverd: • • • • •

A.M.G. Schmidtschool aan de Jacob de Graefflaan; Hofstad Mavo-Havo, Pastoor van Ars en de Oase aan de Donker Curtiusstraat; De Vuurvlinder aan de Diamanthorst; Kindcentrum Vroondaal (2e fase) aan de Bertrand Russelllaan; Galvanischool aan de Galvanistraat.

De volgende projecten uit de begroting 2023 zijn nog in uitvoering en zullen naar verwachting in 2024 worden opgeleverd: • • • • •

SBO Het Mozaïek aan de Van den Eyndestraat 24; Insp. Blokpoelschool voor speciaal onderwijs aan de Twickelstraat 5; Basisschool Toermalijn aan de Beeklaan 184; Dr. M.M. den Hertogschool voor basisonderwijs aan de Amalia van Solmsstraat 5; Jan van Nassausschool voor basisonderwijs op de locatie Zaanstraat 25.

De vervangende nieuwbouw van de John F. Kennedyschool, aan Gradaland 5, en de vervangende nieuwbouw van de Koos Meindertsschool, aan het Kortekaasplantsoen 125, zijn uiteindelijk niet in 2023 gestart met de uitvoering. Van beide projecten is wel een aanbestedingsresultaat binnen. De verwachting is dat deze projecten zullen starten in 2024. De aanbesteding van de vervangende nieuwbouw van Wonnebald de Vrije School, aan de Mozartlaan 189, loopt nog. Ook van dit project is de verwachting dat het in 2024 zal starten. De vervangende nieuwbouw van De Populier, aan de Populierstraat 109, is voor 2023 onhaalbaar gebleken. De mogelijkheid voor vervangende nieuwbouw op een andere locatie wordt nu onderzocht. Deze nieuwbouw zal naar verwachting niet eerder dan 2026 kunnen starten.

82

Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs In 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met een voorstel tot wijziging van de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs 2015 (zie RIS314547). Integraal Huisvestingsplan In 2023 is in coproductie met de schoolbesturen een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP) gemaakt: Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Den Haag 2024-2034 (zie RIS317535). Dit is op 19 december 2023 als raadsvoorstel aan de gemeenteraad verstuurd. Leerlingenvervoer Leerlingen met een beperking kunnen gebruik maken van leerlingenvervoer, zodat ze zoveel mogelijk naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school kunnen. Naast een taxibusje gaat het om vergoedingen voor het openbaar vervoer en voor de auto of fiets (eigen vervoer). Het gebruik van het leerlingenvervoer stijgt al enkele jaren. Dit komt doordat scholen voor speciaal onderwijs vaker geen plek meer hebben of specifiek speciaal onderwijs niet in de regio wordt aangeboden. Daardoor moeten kinderen naar een school reizen die verder weg ligt.

Eigen vervoer Openbaar vervoer Aangepast vervoer

Schooljaar 2018-2019 122 202 992

Schooljaar 2022-2023 169 206 1.252

Tot augustus 2023 was voor leerlingenvervoer een contract afgesloten met vervoerders Noot en RMC. In deze contractperiode had Noot problemen met onder meer het behalen van de stiptheidspercentages. Aan het eind van het contract verliep dit goed. Met ingang van augustus 2023 is het leerlingenvervoer onderdeel van de aanbesteding doelgroepenvervoer, waaronder ook jeugdwetvervoer, WMO-vervoer en WSW-vervoer valt. Vanaf de start van het nieuwe contract is Noot de enige aanbieder. Vergelijkbaar met voorgaande jaren, verergerd door de krapte op de arbeidsmarkt, ondervindt Noot problemen met het halen van de normen. Medio december 2023 heeft de gemeente Noot een boete opgelegd voor het niet behalen van een aantal kritieke prestatie indicatoren zoals opgenomen in het Programma van Eisen van de aanbesteding. De gemeente heeft ook een crisisteam ingericht van waaruit (bijna) dagelijks contact is met Noot en waar Noot ook in ieder geval één keer per week in het overleg aanschuift. Daarnaast zijn vanuit het crisisteam de communicatie met ouders, scholen en instellingen voorbereid, mogelijke oplossingen die bijdragen aan verbetering van het vervoer besproken en gewogen en werden de resultaten uit de wekelijkse klachtenoverzichten alsook de maandelijkse rapportages doorgesproken.

Leerlingzaken Schoolverzuim en thuiszitters Het aantal kinderen zonder schoolinschrijving (absoluut verzuim) nam toe van 439 in het schooljaar 20212022 naar 971 in het schooljaar 2022-2023. Dit wordt deels verklaard door een grotere instroom van nieuwkomers: van deze 971 kinderen waren 542 kinderen afkomstig uit het buitenland (ten opzichte van 226 het jaar daarvoor).Het merendeel van deze kinderen had binnen 3 maanden een schoolinschrijving. Ook bij kinderen met een schoolinschrijving nam het ongeoorloofd schoolverzuim (relatief verzuim) toe: van 2.577 leerlingen met ongeoorloofd verzuim in schooljaar 2021-2022 naar 3.162 in schooljaar 2022-2023 (5 tot 18-jarigen). Hiervoor is niet één grote oorzaak aan te wijzen. Verzuim staat bijna nooit op zichzelf, het gaat veelal om zwaardere achterliggende problemen, bijvoorbeeld op het terrein van (mentale) gezondheid, armoede, woonsituatie en gezinsrelaties. De rol van de leerplichtambtenaar is hierdoor minder gericht op handhaving en meer op het samen met partnerorganisaties vinden van oplossingen waardoor kinderen en jongeren toch onderwijs kunnen volgen. Het aantal thuiszitters is een opstelling van het aantal kinderen zonder schoolinschrijving (971) en het aantal kinderen met 4 weken of langer aaneengesloten ongeoorloofd schoolverzuim (305). In totaal waren er in het schooljaar 2022-2023 1.276 thuiszitters.

In het jaarverslag Leerlingzaken 2022-2023 worden deze cijfers verder toegelicht (RIS318379). Via het Routeboek Verzuim en Thuiszitters signaleren scholen problemen die leiden tot verzuim of schooluitval en bespreken ze dit met hun ketenpartners in het multidisciplinair overleg. Afhankelijk van de situatie bieden schoolmaatschappelijk werker, gezinscoach, jeugdarts, leerplichtambtenaar of consulent van het samenwerkingsverband passend onderwijs ondersteuning en kan er meer gespecialiseerde hulpverlening of passend onderwijs worden ingezet. Door de toename van problematiek, personeelstekorten in onderwijs, langere wachtlijsten voor screening, 83

behandeling of plaatsing in het speciaal (basis)onderwijs kan het echter lang duren voordat er een passend aanbod beschikbaar is. Voortijdig schoolverlaters Het percentage voortijdig schoolverlaters nam afgelopen schooljaar toe van 1.056 op meetmoment 1 oktober 2022 naar 1.188 op 1 oktober 2023 (voorlopig cijfer, zie Jaarverslag Leerlingzaken 2022-2023 RIS318379). Mentale problemen van jongeren, financiële zorgen en stress in gezinnen maken het voor jongeren moeilijker om te focussen op hun studie. Daarnaast leidt de aantrekkelijke arbeidsmarkt tot meer uitstroom van jongeren uit het onderwijs voordat ze hun diploma halen. Scholen en het Jongerenpunt070 werken samen om jongeren tijdig ondersteuning te bieden als ze (dreigen) uit (te) vallen. Daarnaast biedt de gemeente ondersteuning via diverse coaching, begeleiding, leerwerk-, dagbestedings- en maatwerktrajecten en via een aanbod voor studiekeuzebegeleiding en loopbaanoriëntatie. Jongerenpunt070 Vanuit het Jongerenpunt070 benaderen casemanagers voortijdig schoolverlaten jongeren vanaf circa 18 jaar die uitvallen tijdens hun opleiding. Ze begeleiden hen terug naar school of het Jongerenpunt070 zorgt ervoor dat de jongeren naar werk of een ander passend perspectief worden begeleid.

De Leerwerkmakelaar helpt jongeren met een passende Beroepsbegeleidende leerweg (BBL)-Leerwerkplek of een stageplek die ze nodig hebben voor hun opleiding. De preventieve aanpak is in het schooljaar 2022-2023 voortgezet. Voor Leerlingzaken betekent dit dat er een team van ‘preventieve casemanagers’ is gevormd. Zij werken op de scholen van ROC Mondriaan en ondersteunen studenten die dat nodig hebben om te voorkomen dat zij voortijdig uitvallen door het bieden van toegang tot ondersteuning vanuit de gemeente, bijvoorbeeld bij problemen in de thuissituatie of financiële problematiek. Deze aanpak stelt de student centraal: per student wordt de best passende ondersteuning ingezet om een startkwalificatie te behalen en de zelfredzaamheid te vergroten. Leerlingzaken heeft vanuit het Jongerenpunt070 afgelopen schooljaar 4.718 jongeren benaderd, ten opzichte van 4.249 in schooljaar 2021-2022 en ook zijn er meer jongeren uitgestroomd naar onderwijs dan in voorgaande jaren (1.210 jongeren ten opzichte van 826 in 2021-2021). Kinderopvang Cijfers De GGD Haaglanden inspecteert in opdracht van de gemeente jaarlijks alle centra voor dagopvang, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus. Ook worden gastouders bezocht.

In 2023 heeft de GGD Haaglanden voor de Gemeente Den Haag 524 jaarlijkse inspecties (=100% van het totaal aantal locaties) en 190 incidentele inspecties uitgevoerd bij kindercentra en gastouderbureaus. Daarnaast zijn er bij de gastouders 224 jaarlijkse inspecties (=99% van het totaal aantal gastouders) en 5 incidentele inspecties uitgevoerd. Het register heeft over 2023 69 nieuwe aanvragen voor registratie in het Landelijk Register Kinderopvang en 281 wijzigingsformulieren ontvangen. In 2023 waren er in totaal 774 kinderopvangvoorzieningen in Den Haag (Kinderdagverblijven, Buitenschoolse opvang, Gastouders en Gastouderbureaus). Jaarverslag In het jaarverslag over de kwaliteit van kinderopvang (RIS318379) verantwoordt het college zich over de taken op het terrein van toezicht, register en handhaving. De gemeente voldoet aan de wettelijke eisen voor uitvoering van toezicht op en handhaving van kinderopvang. Dit blijkt uit een jaarlijkse risicoanalyse vanuit de Inspectie van het Onderwijs (IvhO). Aanpak personeelstekort in de kinderopvang In 2023 is in opdracht van de gemeente Den Haag en het KO platform een onderzoek gestart over de omvang van de personeelstekorten in de Haagse kinderopvang en naar een mogelijke aanpak om het personeelstekort in de Haagse kinderopvang op te lossen.

Onderwijsbeleid Kansengelijkheid in het primair onderwijs – optimale leer en ontwikkelomgeving De gemeente en schoolbesturen hebben via de Haagse Educatieve Agenda afgesproken om samen te werken aan het bevorderen van de kansengelijkheid in het onderwijs. Hiervoor zijn de geoormerkte middelen uit het onderwijsachterstandenbeleid ingezet. Op basis van objectieve criteria zijn precies die groepen bereikt die deze extra aandacht nodig hebben en is de kwaliteit van het onderwijs verbeterd door in te zetten op een optimale- leer en ontwikkelomgeving met aandacht voor taalstimulering en specifieke doelgroepen.

84

1.

Taal en voorschoolse educatie

Voor- en vroegschoolse educatie Er zijn drie nieuwe houders voorschoolse educatie gaan aanbieden in 2023, waardoor er nu in totaal 24 houders voorschoolse educatie aanbieden. Daarnaast zijn er 13,5 nieuwe lokalen bijgekomen ten opzichte van 2022 en het totaal is nu 193,5 lokalen op 145 locaties. Hiermee is de capaciteit verhoogd en is er ruimte om een toename van geplaatste doelgroepkinderen te realiseren. In 2023 zijn de voorbereidingen getroffen om vanaf 1 januari 2024 gratis voorschoolse educatie aan te bieden aan Haagse doelgroeppeuters. Met ingang van juli 2023 is het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) gestart met de pilot automatisch indiceren. Dit is de uitvoer van de motie ‘Help kinderen sneller aan voorschoolse educatie’ (RIS312123). Alle kinderen geboren op of na 1 januari 2021 woonachtig in Zuidwest of Laak krijgen nu een indicatie voor voorschoolse educatie. Vanaf september 2023 zijn er 7 peuterconsulenten en 1 coördinator gestart. Zij leiden ouders met doelgroepkinderen toe naar de voorschool. Zij werken in Zuidwest, Laak en Transvaal met ouders, kinderopvangorganisaties en CJG samen. De gemeente faciliteert een digitale peuterconsulent; www.vraagjufMina.nl. Dit is een informatieve website voor ouders met uitleg over voorschoolse educatie, locaties en een rekentool voor de hoogte van de ouderbijdrage.

Eind september 2023 heeft de eerste dag van de voorschool plaatsgevonden. Kinderopvangorganisaties en voorscholen zetten hun deuren open om ouders met kinderen laagdrempelig kennis te laten maken met het aanbod. Het doel was 40 deelnemende locaties, er hebben 98 locaties meegedaan. De gemeente heeft voor een beeldmerk en stadsbrede communicatie gezorgd. De gemeente geeft samen met de partners in de stad invulling aan kwalitatief goede pedagogische voorzieningen voor de voor- en vroegschoolse periode (2,5 - 6 jaar). Het afgelopen jaar is er samen met het voor- en vroegschoolse (VVE) werkveld gewerkt aan de uitrol van het Haags leernetwerk VVE kwaliteit, er zijn twee Webinars georganiseerd. In de zomer van 2023 hebben VE-adviseurs van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) bezoeken gebracht aan 29 VE-locaties en geadviseerd over manieren om de kwaliteit van VE te verhogen (kwalitatieve spiegel). Leesbevordering In 2023 zijn door de Bibliotheek Den Haag activiteiten uitgevoerd ter ondersteuning van de leesbevordering van kinderen uit het primair onderwijs. Een van deze activiteiten was een wervingsactie onder jeugdleden. Deze heeft ruim 100 (13%) meer jeugdleden opgeleverd. Daarnaast waren er in oktober 2023 16.502 meer bezoeken aan de bibliotheek dan in oktober 2022. In dit jaar zijn twee kennissessies door Heel Den Haag leest georganiseerd voor aangesloten partners.

Deze sessies bestonden uit diverse workshops en onderlinge kennisdeling. Het aantal manifestondertekenaars is gegroeid van 32 naar 43. Actieplan Taal Het Actieplan Taal (RIS316363) is in september 2023 gelanceerd. In 2023 is geïnvesteerd in gesprekken met onderwijs en kinderopvang, het kenbaar maken van Actieplan Taal en de daarin opgenomen ambities. Daarnaast heeft er een inhoudelijke verkenning plaatsgevonden naar aanleiding van de lancering met het actieplan. Focus daarbij is het bereiken van inwoners via wijkpartners. Bibliotheek Den Haag heeft de projectleiding om het programma de Bibliotheek op school in Den Haag uit te rollen. Het afgelopen jaar stond in het teken van het vormen van het projectteam, het samen informeren van de scholen en het vastleggen van de scholen voor deelname. We hebben 31 basisscholen, 3 praktijkscholen en 4 scholen voor voortgezet onderwijs vastgelegd. Met de financiële impuls vanuit Actieplan Taal is er het afgelopen jaar een coördinator aangenomen door stichting Jess die in de periode oktober - december de eerste 10 extra gezinnen heeft begeleid bij Spel aan Huis. Dit waren gezinnen woonachtig in stadsdeel Escamp omdat hier de meeste gezinnen op de wachtlijst stonden.

Na de lancering van het actieplan Taal in september 2023 is gestart met het aanbieden van taalles aan ouders in combinatie met kinderopvang, in november en december 2023 zijn de kinderen langzaam ingestroomd in de kinderopvang. Als laatste is er vanuit het Actieplan Taal ingezet op de continuering van de Haagse Taalketenaanpak; een samenwerking van partners in de Haagse taalketen gericht op het vergroten van het bereik, het verwijzen naar passend (taal)aanbod en bevorderen van doorstroom naar vervolgaanbod.

85

Volwasseneneducatie In 2023 verzorgde de Taal+ school van ROC Mondriaan aan circa 6.000 deelnemers lessen taal, rekenen en digitale vaardigheden voor Hagenaars die moeite hebben met basisvaardigheden, op een centrale locatie en in de wijken. De leslocaties in de wijken zijn uitgebreid naar: 3 CJG-locaties, 17 basisscholen en 21 buurtcentra, waarmee met name ouders van jonge kinderen worden bereikt. Andere taalaanbieders en welzijnsorganisaties verzorgden met subsidie van de gemeente laagdrempelige taaltrajecten voor o.a. kwetsbare doelgroepen. In totaal ging het om circa 800 deelnemers aan taal- en conversatieles, 390 taalmaatjeskoppels en circa 300 deelnemers per week aan inlooplessen in de bibliotheek op verschillende locaties. Ook is in 2023 gestart met taaloefenplekken in wijkcentra en scholen in de stadsdelen Rustenburg/Oostbroek en Transvaal, waar deelnemers op een vrijwilligerswerkplek kunnen oefenen met de taal. In september 2023 organiseerde Den Haag namens de regio Haaglanden de tweede editie van het Glazen Radiohuis in stadsdeel Laak met als doel aandacht te vragen voor het onderwerp om zo het bereik te verhogen. Het Glazen Radiohuis registreerde circa 30.000 kijkers en luisteraars op haar website. Daarnaast waren de uitzendingen via lokale radio- en televisieomroep te volgen. 2.

Brede leer- en ontwikkelomgeving in het primaire onderwijs In 2023 hebben bijna 4.543 leerlingen deelgenomen aan het schoolzwemmen. Dit zijn er minder dan vorig jaar (5.000). Steeds meer scholen kiezen ervoor om alleen de leerlingen zonder zwemdiploma te laten deelnemen. In totaal hebben 3.595 leerlingen het schoolzwemmen dit kalenderjaar afgerond met tenminste een zwemdiploma A. In 2023 is verder een aanbod geboden gericht op: Extra en intensieve leertijd Met als doel om Haagse leerlingen uit een minder kansrijke omgeving extra te ondersteunen om de kansen op een goede onderwijscarrière te vergroten. Dit middels activiteiten die bijdragen aan de beheersing van de Nederlandse taal en om onderwijsachterstanden te voorkomen en te bestrijden Het gaat hier om een breed scala aan activiteiten, zoals pre-teaching, bijles momenten, huiswerkbegeleiding en activiteiten waarbij opgedane taal en reken kennis kan worden toegepast bij activiteiten gericht op de brede ontwikkeling (sport, muziek, dans, handvaardigheid, enz.). Brede talentontwikkeling Met als doel om Haagse leerlingen ervaringen op te laten doen, hun talenten te ontdekken en hun algemeen welbevinden te vergroten. Dit middels activiteiten als sport, cultuur en sociaal-emotionele ontwikkeling en studieondersteuning op school.

Zo zijn er met dit aanbod kunstlessen, museum bezoeken, sport clinics, muzieklessen, toneellessen en sociale vaardigheidstrainingen georganiseerd. Zomerscholen Door 8 aanvragers zijn er zomerscholen voor PO-leerlingen georganiseerd om extra leertijd tijdens de zomervakantie te bieden en leerachterstanden (met name op het gebied van taal) te voorkomen of in te halen. Dit is gecombineerd met activiteiten gericht op brede talentontwikkeling. Hiermee is bijgedragen aan het vergroten van kansengelijkheid en zijn leerlingen extra in staat gesteld te groeien in hun ontwikkeling t.b.v. succesvolle deelname aan de maatschappij. Vakantie en weekendscholen Door 3 scholen zijn er vakantie- en weekendscholen voor leerlingen uit het primair en voortgezet onderwijs georganiseerd om een schooloverstijgend aanbod te bieden buiten schooltijd waaraan kinderen uit de wijk deel kunnen nemen om hun kansen te bevorderen en eventuele onderwijsachterstanden in te lopen of te voorkomen. Hiermee is bijgedragen aan het vergroten van kansengelijkheid en zijn leerlingen extra in staat gesteld te groeien in hun (talent)ontwikkeling t.b.v. succesvolle deelname aan de maatschappij. 3.

Aanmelden primair onderwijs en overgang primair onderwijs naar voortgezet onderwijs De simpele ansichtkaarten met een call-to-action, die door de gemeente zijn verstuurd en de vernieuwde scholenwijzer hebben in 2023 voor een heldere informatievoorziening aan ouders rondom het aanmeldproces voor de basisschool gezorgd. Het aantal scholen dat met een leerlingplafond werkt, is het afgelopen jaar gestegen van 74 naar 81, bij scholen zonder leerlingplafond was er een daling 70 naar 61. Vanwege de nieuwe Wet Doorstroomtoetsen po is het BOVO-convenant aangepast Ook heeft de gemeente geparticipeerd in overleggen in G4-verband met de gemeenten en de onderwijsorganisaties uit die gemeenten die over de overstap naar het voortgezet onderwijs gaan. Richting het ministerie zijn door de 86

onderwijsorganisaties knelpunten benoemd tot de nieuwe wet, bijvoorbeeld met betrekking tot de duur van de aanmeldweek. De gegeven schooladviezen uit 2023 in Den Haag zijn nagenoeg gelijk aan hetgeen dat op basis van de eindtoets (het toetsadvies) mag worden verwacht. In totaal werden 7.106 kinderen aangemeld in de eerste ronde. Van deze leerlingen is 97,5% (6.927) geplaatst in de top 3 van de voorkeurslijst. In totaal is 93,2% van de toegelaten leerlingen geplaatst op de school van eerste keuze. Optimale leer- en ontwikkelomgeving 1. Brede leer- en ontwikkelomgeving Het gemiddeld aantal beschikbare huiswerkplekken per week is gestegen, van 257 in 2022 naar 278 in 2023. In 2023 is er een onderzoek uitgevoerd naar het aanbod van gratis en laagdrempelige huiswerkbegeleiding voor leerlingen in het voorgezet onderwijs. De uitkomsten uit het onderzoek vragen een doorontwikkeling die meegenomen wordt in de eerstvolgende Haagse Educatieve Agenda (2026-2030). 2. Samenleven op school De gemeente heeft ook in 2023 door het aanbieden van voorzieningen op het gebied van sociale cohesie en schoolveiligheid scholen in het primair- en voortgezet onderwijs gestimuleerd om voorlichting en trainingen te geven, gericht op thema’s over schoolveiligheid en burgerschap. Hiervan hebben 12 PObesturen en 13 VO/MBO-besturen gebruik van gemaakt.

Voor het borgen van de veiligheid op scholen is het belangrijk dat partijen elkaar weten te vinden. Daarom zijn er naar aanleiding van de evaluatie van de stadsdeelconvenanten schoolveiligheid nieuwe afspraken gemaakt tussen scholen, politie, gemeente en het Openbaar Ministerie (OM). Deze afspraken zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst schoolveiligheid (RIS317222). Verder is op initiatief van VO Haaglanden en de gemeente in 2023 het programma Netwerk Veilige School gestart. Dit programma heeft als doel om scholen in staat te stellen zorgelijke signalen, bijvoorbeeld op gebied van rivaliserende gewelddadige jeugdgroepen, correct te adresseren en om relevante kennis te ontwikkelen en te delen. Voldoende bevoegde en bekwame onderwijsprofessionals Het stedelijk programma Ontwikkeldoor is in 2023 vervolgd en uitgebreid met een ECV-traject. De afgelopen anderhalf jaar zijn er 31 deelnemers met het opleidingstraject gestart. In de pilot groep voor het ECV-traject zijn 4 kandidaten gestart. Om het voor schoolleiders en leerkrachten eenvoudiger te maken geschikte vakkrachten te vinden, is in 2023 de website Andersom Den Haag in gebruik genomen. In het verlengde van Andersom Den Haag zijn in 2023 ook twee ‘kennismakelaars’ gestart. Zij adviseren scholen over en ondersteunen scholen bij het realiseren van duurzame samenwerking met externen.

Ook zijn het afgelopen jaar diverse campagnes ingezet om mensen te enthousiasmeren voor een baan in het onderwijs. De campagne Word Leraar in De Haag is een samenwerking tussen het po, vo en mbo en richt zich met name op scholieren die op het punt staan een studie te kiezen. Een team van (Haagse) leraren deelt daarvoor op sociale media eigen ervaringen in het onderwijs door middel van ludieke filmpjes. Voor het voortgezet onderwijs organiseerde De Rode Loper in samenwerking met de vier opleidingsscholen de Haagse Banenmarkt voor tweede-, derde- en vierdejaars studenten. Het programma Noodplan G5 (G4 en Almere) is verder uitgevoerd. Het programma heeft door de inzet van coaching, onderwijsassistenten, vakkrachten en studenten een dempend effect op het lerarentekort. In 2023 is de Onderwijsregio Haaglanden opgericht en heeft de voorlopers status toegekend gekregen. Door deze voorlopers status is er ruimte om mee te denken over de invulling van de Onderwijsregio met het ministerie van OCW. Gemeente Den Haag is een van de samenwerkingspartners in deze onderwijsregio. Tot slot is in 2023 samen met pensioenuitvoerder MN verkend hoe leraren en andere vitale beroepsgroepen als politieagenten en zorgpersoneel konden worden gehuisvest in de woontoren Adagio aan de Wijnhaven.

Door de doelgroepen rechtstreeks via de werkgevers te attenderen op het aanbod en de inkomensnorm te verhogen, konden uiteindelijk 80 doelgroep huishoudens, waarvan 20 leraren en hun eventuele partners, in de toren worden gehuisvest. Op initiatief van woningbouwcorporatie Haag Wonen is daarnaast in 2023 gestart met een proef voor het huisvesten van leraren uit Den Haag Zuidwest in sociale huurwoningen. Van de 25 kandidaten die zich hebben aangemeld voor de proef voldeden uiteindelijk 9 kandidaten aan de gestelde voorwaarden omtrent inkomen, arbeidscontract en huisvestingsprobleem. Zij zijn overgedragen aan de woningbouwcorporaties om te worden bemiddeld naar een sociale huurwoning. 87

Onderwijs dat bijdraagt aan de brede welvaart van Hagenaars 1. Internationaal onderwijs Met betrekking tot internationaal primair en voortgezet onderwijs heeft periodiek afstemming plaatsgevonden binnen het netwerk van internationale scholen in de regio Leiden-Den Haag-Delft en is onderzoek gedaan naar de vraag naar internationaal onderwijs. Het onderzoek laat een lichte groei van het aantal leerlingen in het internationaal onderwijs in de regio zien, van 9.760 in 2022 naar 9.918 in 2023. Via The Hague International Centre is informatie verstrekt aan internationals over primair en voortgezet onderwijs in Nederland en de aanwezigheid van internationale scholen. 2. Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt in mbo en hbo De gemeente ondersteunt de vernieuwing van mbo- en hbo-opleidingen zodat deze opleidingen beter aansluiten bij de ontwikkelingen in de economie en op de arbeidsmarkt. Daarbij werkt de gemeente samen in het programma Aanpak Aansluiting Onderwijs, Arbeidsmarkt & Bedrijfsleven. Dit programma streeft naar het verkleinen van de krapte op de arbeidsmarkt, meer arbeidstoeleiding en een hierop aansluitend onderwijsaanbod. Afstemming met de onderwijsinstellingen in 2023 heeft onder andere geleid tot de start van het bijbanenloket in Zuidwest. In dit bijbanenloket worden vo- en mbo-leerlingen geholpen aan een bijbaan onder begeleiding van studenten uit het hbo.